|

رژه پیروزی متفقین بر آلمان نازی در میدان سرخ مسکو برگزار شد

تاریخ به روایت غیاب

70 سال از هفتم می ‌1945 می‌گذرد؛ همان روزی که اسناد تسلیمِ بی‌قیدوشرط آلمان در شهر ریمز فرانسه، مقر ژنرال آیزنهاور، سرفرمانده نیروهای متفقین، به امضای آن‌دست از افسران ارشد عملیاتی آلمان رسید که پس از خودکشی هیتلر، حتی یک هفته هم یارای مقاومت در برابر هجوم دوجانبه ارتش سرخ و نیروهای متفقین را نداشتند. با وجود این، تنها ساعاتی بیشتر از تسلیم رسمی آلمان و پایان جنگ جهانی دوم در اروپا، در بامداد هشتم می‌، نگذشته بود که پدیدآمدن اولین شکاف در جبهه متحدِ متفقین، شمایی از جهانِ دوقطبی دهه‌های آتی را آشکار کرد. عدمِ حضور نماینده شوروی در ریمز موجب شد استالینِ برآشفته، رهبر وقت این کشور، اسناد امضاشده را مقدماتی خوانده و تنها یک روز بعدتر در برلین، مراسمی مشابه برگزار شود. با تمام این اوصاف، اختلاف ساعت شوروی با هم‌رزمان غربی خود و البته خصومت ایدئولوژیکِ پنهانی که در سایه وحشت نازی‌ها رنگ باخته بود، دست‌به‌دست هم دادند تا بلوک شرق و غرب از آن پس با یک روز تأخیر، پیروزی نیروهای متفقین بر قوای نازی را جشن بگیرند، اما امروز و در هفتادمین سالگرد پیروزی، دیگر حتی خبری از همبستگی نمادین این هم‌پیمانان پیشین باقی نمانده است. میدان سرخ مسکو درحالی روز گذشته شاهد برپایی مراسم گرامیداشت روز پیروزی بود که رژه هزاران سرباز پیاده و خودروهای زره‌پوش روسی و پرواز جنگنده‌های این کشور بر فراز کرملین به تمامی، تحتِ‌تأثیر غیاب رهبران غربی بود. بحران اوکراین و ادعای غرب مبنی‌بر نقش مداخله‌آمیز مسکو در راه‌اندازی و تغذیه این حمامِ خون، که تاکنون جان بیش از شش هزار نفر را گرفته است، میدان سرخ مسکو را با سکوهایی خالی از رهبران ایالات‌متحده، آلمان، بریتانیا و فرانسه روبه‌رو کرده بود؛ جاهایی خالی که امسال با رهبران کشورهایی چون چین، هند، کوبا، مصر و ونزوئلا پُر شده بودند. بااین‌حال، تحریم رژه روز پیروزی، از سوی دیگر رهبران کلیدی متفقین نیز مانع از آن نشد تا ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، نقش این کشورها در پایان‌دهی به خون‌بارترین جنگ قرن را نادیده بگیرد. او پیش از آغاز رژه 16هزار سرباز روس در میدان سرخ، در سخنانی از جان‌فشانی مردم بریتانیا، فرانسه، ایالاتِ متحده و همچنین بخشی از آلمان‌ها در شکست نازی‌ها قدردانی کرد، اما پیروزی در جنگ را ثمره رشادت‌های‌ نیروهای سرخی دانست که برای همیشه در تاریخ آن کشور، خواهند درخشید. رئیس‌جمهوری روسیه درحالی از نقض اصول همکاری‌های بین‌المللی و تلاش برخی کشورها برای تشکیل جهانی تک‌قطبی سخن می‌گفت که قدرت‌های غربی و هم‌پیمانان آنها، ازجمله اوکراین، روسیه را به سوءاستفاده از این بزرگداشت تاریخی برای نمایش توانمندی‌های نظامی خود متهم کرده‌اند. این درحالی است که بسیاری از شهروندان روسیه نیز تحریم مراسم از سوی رهبران غربی را نوعی بی‌احترامی به مردم سرزمینی می‌دانند که هرکدام عملا یکی از اعضای خانواده خود را در آتش خانمان‌سوز جنگ جهانی دوم از دست داده‌اند. سال‌هاست سیاست‌مداران، تاریخ‌نگاران و شهروندان عادی روسیه بر این باورند میراث شکوهمند 27 میلیون قربانی این کشور در جنگ جهانی دوم، به‌شدت آماج کارزار حقیقتی قرار گرفته که درصدد است، بنابر گفته پوتین با تحریف گذشته و دستکاریِ تاریخ، قدرت و اقتدار اخلاقی روسیه مدرن و وجهه آن، به‌عنوان دولتی پیروز را تضعیف کند؛ کارزاری که هفتادمین سالگرد پیروزی متفقین بر نازی‌ها، شاید آغازی تازه بر معرکه نمادین آن باشد.

70 سال از هفتم می ‌1945 می‌گذرد؛ همان روزی که اسناد تسلیمِ بی‌قیدوشرط آلمان در شهر ریمز فرانسه، مقر ژنرال آیزنهاور، سرفرمانده نیروهای متفقین، به امضای آن‌دست از افسران ارشد عملیاتی آلمان رسید که پس از خودکشی هیتلر، حتی یک هفته هم یارای مقاومت در برابر هجوم دوجانبه ارتش سرخ و نیروهای متفقین را نداشتند. با وجود این، تنها ساعاتی بیشتر از تسلیم رسمی آلمان و پایان جنگ جهانی دوم در اروپا، در بامداد هشتم می‌، نگذشته بود که پدیدآمدن اولین شکاف در جبهه متحدِ متفقین، شمایی از جهانِ دوقطبی دهه‌های آتی را آشکار کرد. عدمِ حضور نماینده شوروی در ریمز موجب شد استالینِ برآشفته، رهبر وقت این کشور، اسناد امضاشده را مقدماتی خوانده و تنها یک روز بعدتر در برلین، مراسمی مشابه برگزار شود. با تمام این اوصاف، اختلاف ساعت شوروی با هم‌رزمان غربی خود و البته خصومت ایدئولوژیکِ پنهانی که در سایه وحشت نازی‌ها رنگ باخته بود، دست‌به‌دست هم دادند تا بلوک شرق و غرب از آن پس با یک روز تأخیر، پیروزی نیروهای متفقین بر قوای نازی را جشن بگیرند، اما امروز و در هفتادمین سالگرد پیروزی، دیگر حتی خبری از همبستگی نمادین این هم‌پیمانان پیشین باقی نمانده است. میدان سرخ مسکو درحالی روز گذشته شاهد برپایی مراسم گرامیداشت روز پیروزی بود که رژه هزاران سرباز پیاده و خودروهای زره‌پوش روسی و پرواز جنگنده‌های این کشور بر فراز کرملین به تمامی، تحتِ‌تأثیر غیاب رهبران غربی بود. بحران اوکراین و ادعای غرب مبنی‌بر نقش مداخله‌آمیز مسکو در راه‌اندازی و تغذیه این حمامِ خون، که تاکنون جان بیش از شش هزار نفر را گرفته است، میدان سرخ مسکو را با سکوهایی خالی از رهبران ایالات‌متحده، آلمان، بریتانیا و فرانسه روبه‌رو کرده بود؛ جاهایی خالی که امسال با رهبران کشورهایی چون چین، هند، کوبا، مصر و ونزوئلا پُر شده بودند. بااین‌حال، تحریم رژه روز پیروزی، از سوی دیگر رهبران کلیدی متفقین نیز مانع از آن نشد تا ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، نقش این کشورها در پایان‌دهی به خون‌بارترین جنگ قرن را نادیده بگیرد. او پیش از آغاز رژه 16هزار سرباز روس در میدان سرخ، در سخنانی از جان‌فشانی مردم بریتانیا، فرانسه، ایالاتِ متحده و همچنین بخشی از آلمان‌ها در شکست نازی‌ها قدردانی کرد، اما پیروزی در جنگ را ثمره رشادت‌های‌ نیروهای سرخی دانست که برای همیشه در تاریخ آن کشور، خواهند درخشید. رئیس‌جمهوری روسیه درحالی از نقض اصول همکاری‌های بین‌المللی و تلاش برخی کشورها برای تشکیل جهانی تک‌قطبی سخن می‌گفت که قدرت‌های غربی و هم‌پیمانان آنها، ازجمله اوکراین، روسیه را به سوءاستفاده از این بزرگداشت تاریخی برای نمایش توانمندی‌های نظامی خود متهم کرده‌اند. این درحالی است که بسیاری از شهروندان روسیه نیز تحریم مراسم از سوی رهبران غربی را نوعی بی‌احترامی به مردم سرزمینی می‌دانند که هرکدام عملا یکی از اعضای خانواده خود را در آتش خانمان‌سوز جنگ جهانی دوم از دست داده‌اند. سال‌هاست سیاست‌مداران، تاریخ‌نگاران و شهروندان عادی روسیه بر این باورند میراث شکوهمند 27 میلیون قربانی این کشور در جنگ جهانی دوم، به‌شدت آماج کارزار حقیقتی قرار گرفته که درصدد است، بنابر گفته پوتین با تحریف گذشته و دستکاریِ تاریخ، قدرت و اقتدار اخلاقی روسیه مدرن و وجهه آن، به‌عنوان دولتی پیروز را تضعیف کند؛ کارزاری که هفتادمین سالگرد پیروزی متفقین بر نازی‌ها، شاید آغازی تازه بر معرکه نمادین آن باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.