مذاکرات هستهای و تغییر الگوواره جهان
حسن محمدی
مذاکرات هستهای میان ایران و گروه 1+5 نشانگر تغییر «الگوواره» در ساختار دنیای جدید است. در دنیای جدید که قطبها مفهوم خود را از دست دادهاند، نگرهای شکل گرفته است که برمبنای آن، نظام بینالملل «گفتوگو» محور شده و چالشهای بزرگ نیز برمبنای «گفتوگو میان قدرتهای بزرگ با یکدیگر» یا «قدرتهای بزرگ با قدرتهای منطقهای» یا «قدرتهای منطقهای با یکدیگر»، حلوفصل میشود، عمده دلیل این تغییر در «الگوواره» مسلط پیشین، همسانشدن قدرت در ساخت نظام بینالملل است. دنیای جدید، دنیای ابرقدرتها، کدخدامنشی و چندقطب و چند قدرت بزرگ نیست. دنیای جدید، دنیای «قدرتهای جهانی» و «قدرتهای منطقهای» است. در دنیای جدید، بنیادهای نظام بینالملل دگرگون شده است و مذاکرات هستهای ایران و گروه 1+5 از ژنو تا لوزان یکی از مهمترین فکتهای این دگرگونی است. 10 ، 15 سال پیش از این، قاعده بازی در عرصه بینالملل بهگونهای دیگر بود، قدرتهای بزرگ جهانی با تکیه بر توان و قدرت نظامی، دیدگاه خود را در همه آن نقاطی که حوزه منافع ملیشان تلقی میکردند، دیکته کرده و دیگران مجبور به اطاعت بودند، اما امروز قدرتهای جهانی دور یک میز در مقابل جمهوری اسلامی ایران بهعنوان قدرت بزرگ منطقه خاورمیانه، مینشینند و بدهبستان میکنند و قاعده بازی را برمبنای بازی برد - برد در نظر میگیرند؛ علاوه بر اینکه در مذاکرات شرایطی برای تحقق اهداف خود تعیین میکنند، شرایطی نیز برای طرف مقابل برای تحقق اهدافش قائل هستند چراکه در دنیای جدید بازیگران نظام بینالملل در کنش و واکنش با یکدیگر هستند. درواقع مذاکرات هستهای ایران با شش قدرت جهانی بهترین نمایشگر تغییر «الگوواره» در ساختار نظام بینالملل است. اگر از این منظر به مذاکرات هستهای میان ایران و گروه 1+5 بنگریم، پیروز بزرگ میدان بازی «لوزان» انقلاب اسلامی ایران است که پس از سیواندی سال، قدرتهای بزرگ را مجبور کرد تا به یکی از مهمترین خواستههای تکنیکال جمهوری اسلامی ایران در حوزه علمی؛ یعنی دستیابی به دانش غنیسازی هستهای احترام بگذارند. در یک کلام ایران در مصاف ارادهها در مذاکرات هستهای با گروه 1+5 در یکسالونیم اخیر همچون «لشکر یکتنه» عمل کرده و نقشآفرین در تعیین «الگوواره» ساختار جدید نظام بینالملل بوده است.
مذاکرات هستهای میان ایران و گروه 1+5 نشانگر تغییر «الگوواره» در ساختار دنیای جدید است. در دنیای جدید که قطبها مفهوم خود را از دست دادهاند، نگرهای شکل گرفته است که برمبنای آن، نظام بینالملل «گفتوگو» محور شده و چالشهای بزرگ نیز برمبنای «گفتوگو میان قدرتهای بزرگ با یکدیگر» یا «قدرتهای بزرگ با قدرتهای منطقهای» یا «قدرتهای منطقهای با یکدیگر»، حلوفصل میشود، عمده دلیل این تغییر در «الگوواره» مسلط پیشین، همسانشدن قدرت در ساخت نظام بینالملل است. دنیای جدید، دنیای ابرقدرتها، کدخدامنشی و چندقطب و چند قدرت بزرگ نیست. دنیای جدید، دنیای «قدرتهای جهانی» و «قدرتهای منطقهای» است. در دنیای جدید، بنیادهای نظام بینالملل دگرگون شده است و مذاکرات هستهای ایران و گروه 1+5 از ژنو تا لوزان یکی از مهمترین فکتهای این دگرگونی است. 10 ، 15 سال پیش از این، قاعده بازی در عرصه بینالملل بهگونهای دیگر بود، قدرتهای بزرگ جهانی با تکیه بر توان و قدرت نظامی، دیدگاه خود را در همه آن نقاطی که حوزه منافع ملیشان تلقی میکردند، دیکته کرده و دیگران مجبور به اطاعت بودند، اما امروز قدرتهای جهانی دور یک میز در مقابل جمهوری اسلامی ایران بهعنوان قدرت بزرگ منطقه خاورمیانه، مینشینند و بدهبستان میکنند و قاعده بازی را برمبنای بازی برد - برد در نظر میگیرند؛ علاوه بر اینکه در مذاکرات شرایطی برای تحقق اهداف خود تعیین میکنند، شرایطی نیز برای طرف مقابل برای تحقق اهدافش قائل هستند چراکه در دنیای جدید بازیگران نظام بینالملل در کنش و واکنش با یکدیگر هستند. درواقع مذاکرات هستهای ایران با شش قدرت جهانی بهترین نمایشگر تغییر «الگوواره» در ساختار نظام بینالملل است. اگر از این منظر به مذاکرات هستهای میان ایران و گروه 1+5 بنگریم، پیروز بزرگ میدان بازی «لوزان» انقلاب اسلامی ایران است که پس از سیواندی سال، قدرتهای بزرگ را مجبور کرد تا به یکی از مهمترین خواستههای تکنیکال جمهوری اسلامی ایران در حوزه علمی؛ یعنی دستیابی به دانش غنیسازی هستهای احترام بگذارند. در یک کلام ایران در مصاف ارادهها در مذاکرات هستهای با گروه 1+5 در یکسالونیم اخیر همچون «لشکر یکتنه» عمل کرده و نقشآفرین در تعیین «الگوواره» ساختار جدید نظام بینالملل بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.