|

داوودی، کیانیان و یشایایی از بحران کنونی هنر هفتم می‌گویند

سینما در اغما

عسل عباسیان

مرده، در اغماست یا به خوابی عمیق فرو‌رفته؟ بحرانی است یا در آستانه بحران؟ سینمای ایران چندسالی است دست‌به‌گریبان این سؤالات و دیگر پرسش‌های مشابه است؛ پرسش‌هایی تقریبا بی‌پاسخ و البته از فرط تکرار، ملال‌آور. به‌نظر می‌رسد، این صنف هم هر چندوقت یک‌بار، همچون باقی اصناف، با بحران دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ از همان وقتی که درهای خانه سینما را روی اهالی‌اش بستند یا پیش‌ترش هم که این صنف با بحران دست‌وپنجه نرم می‌کرد؛ وقتی در دی‌ماه 91 کانون کارگردانان سینمای ایران، نسبت به وضعیت روز سینما ابراز نگرانی کرد و بیانیه‌ای نوشت: «در روزگاری که بحران اقتصادی گریبان بسیاری از اهالی نجیب سینمای ایران را گرفته و روزبه‌روز بر شدت آن افزوده می‌گردد، هنگامی که سینما در همه عرصه‌ها اعم از تولید، توزیع و نمایش با معضلات بسیاری دست‌به‌گریبان است مسئولان دست ما را به علامت تسلیم بالا آورده‌اند و تنها از پس پنجره‌های ساختمان بهارستان به نظاره مشغولند. سوءتدبیر در اکران نوروزی و پیامدهای ناشی از آن، عملا چرخه اکران را از مسیر طبیعی خود خارج کرده. در این میان مسئولان شورای صنفی اکران که درواقع بازوهای اجرایی مسئولان سینمایی می‌باشند و مجری سیاست‌های آنان دست به تسویه‌حساب‌های شخصی زده و با صدور بیانیه‌های عجیب‌وغریب هرروز آتش این بحران را شعله‌ورتر می‌سازند».
امروز اما وضعیت سینما آرام‌تر به‌نظر می‌رسد، پس از پشت‌سرگذاشتن بحران‌های متعدد و سوءمدیریت‌های مسئولان سینمایی دولت قبل، به‌نظر می‌رسد، زمان حل بسیاری از بحران‌ها فرا‌رسیده. روز گذشته علیرضا داوودنژاد در گفت‌وگو با ایسنا درباره همین موضوع گفته است: «مهم‌ترین نتیجه جلسه دیدار شورای‌عالی تهیه‌کنندگان با رئیس سازمان سینمایی، تفاهم برای تشکیل «کمیته بحران سینمای ایران» است». علیرضا داوودنژاد، کارگردان و تهیه‌کننده سینما، درباره جزئیات جلسه‌ای که دو روز پیش اعضای شورای‌عالی تهیه‌کنندگان با حجت‌الله ایوبی رئیس سازمان سینمایی، داشتند درباره این هم‌اندیشی توضیح داده: «در این جلسه دلایل ناتوانی سینمای ایران برای جذب سرمایه‌های مردمی و فقدان رونق در بخش خصوصی ناشی از «ناامنی در بازار سینمای کشور» ارزیابی و مقرر شد «کمیته بحران سینمای ایران» تشکیل شود و به مسائلی نظیر موضوعات زیر رسیدگی کند: الف-سینمای ایران و محرومیت از بازار تلویزیونی ب-سینمای ایران و تاراج مخاطبان و دارایی‌ها در بازار ماهواره‌ای ج-سینمای ایران و نمایش‌های غیرقانونی د-سینمای ایران، سرقت، قاچاق و تکثیر غیرمجاز در بازار نمایش خانگی ه- سینمای ایران و سالن‌های نمایش حوزه و- سینمای ایران و شهرداری‌ها ز-سینمای ایران و وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی و زمینه‌های دیگری که در پیوند باناامنی در بازار سینمای ایران و تأثیرات سوء ‌آنها بر منظومه تهیه، تولید، توزیع نمایش قابل مشاهده و بررسی است». در ادامه با طرح پرسش چرایی این بحران و چگونگی برون‌رفت از آن را با سه سینماگر مطرح کرده‌ایم.
فرافکنی نکنیم
ابوالحسن داوودی، کارگردانی که هم‌اکنون «رخ دیوانه» او، از صدرنشین‌های جدول فروش اکران‌های روز است، ریشه‌های این بحرانی که سال‌هاست گریبانگیر سینمای ایران شده را با خودانتقادی این‌گونه برمی‌شمرد: «بحران موجود، در ذات رفتار خود تهیه‌کننده‌ها و برخی دفاتر پخش سینمایی نهفته است. بسیار اتفاق افتاده که سرمایه‌های کلان برای سینمای ایران فراهم شده است منتها در اکثر موارد بعضی از تهیه‌کننده‌ها و دفاتر پخش عملا با اطلاعات نادرستی که به سرمایه‌گذار ارائه داده‌اند و با عدم رعایت امانت داری در صرف سرمایه، اعتماد آنها را برای ادامه سرمایه‌گذاری خدشه‌دار کرده‌اند. ریشه بحران را نباید صرفا با فرافکنی در رفتارهای بخش دولتی جست‌وجو کرد، بلکه باید در رفتار خود تهیه‌کنندگان جست‌وجو کرد. بسیار دیده‌ایم که اتفاقا در بخش خصوصی سینما، سرمایه‌گذاری‌های کلان صورت می‌گیرد اما در همان تولید اول، سرمایه‌گذار با فضایی روبه‌رو می‌شود که دیگر به کلی از سینما گریزان می‌شود». داوودی اما راه‌حل برون‌رفت از بحران را این‌گونه مطرح می‌کند: «اگر هریک از ما مسئولیت حرفه‌ای‌مان را بهتر بشناسیم و فکر کنیم این فقط دیگی نیست که باید برای ما بجوشد و اگر برای ما نجوشید، مصداق همان مَثل معروف باشد، آن وقت است که امنیت سرمایه‌گذاری به سینما بازمی‌گردد. تصحیح رفتار حرفه‌ای در تک‌تک افراد، به‌خصوص افرادی که مسئولیت صنفی هم دارند، بیش از همه می‌تواند به رفع این بحران کمک کند».
هرکس به جای خود
هارون یشایایی، تهیه‌کننده‌ای که در کارنامه کاری‌اش، سابقه تهیه فیلم‌هایی چون اجاره‌نشین‌ها، ناخدا خورشید، در مسیر تندباد، هامون،‌ای ایران، کیمیا و... به چشم می‌خورد، عامل بحران کنونی را قرارنداشتن افراد در جایگاه خود عنوان می‌کند و می‌گوید: «متأسفانه نقش‌ها و مسئولیت‌ها در سینمای ایران با هم قاطی شده. تهیه‌کننده، کارگردان، بازیگر و... نقش‌های متفاوتی را هم‌زمان می‌پذیرند و این نظم کار را برهم می‌زند. اگر تقسیم کار به‌درستی انجام شود و هر کس در جای خودش باشد، آن‌وقت هر فرد مسئولیت دقیق خودش را می‌داند و براساس مسئولیتش عمل می‌کند». او البته انزوای سینمای ایران در بازار جهانی را هم دلیل دیگر این بحران می‌داند: «تا وقتی سینمای ایران به بازارهای جهانی وصل و در بازار جهانی شناخته نشود، بحران گریبانگیرش خواهد بود».
به‌جای حرف، عمل کنیم
رضا کیانیان هم به‌عنوان یک بازیگر شاخص در سینمای ایران، معتقد است بررسی دلایل و چرایی این بحران و یافتن راه‌حل برای برون‌رفت از آن، احتیاج به یک سمینار مفصل و اساسی با حضور کارشناسان سینما و اهالی آن و همچنین جامعه‌شناسان دارد. او که شهریورماه گذشته در روز ملی سینما با حضور در برنامه هفت، به تفصیل از وضعیت سینمای ایران دفاع کرده بود، دلیل بیرون نیامدن سینما از بحرانی که سال‌هاست با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کند را صحبتِ صرف، به‌جای ایجاد راهکار برای بیرون‌رفتن از آن می‌داند و می‌گوید: «مسلما برای برون‌رفت از این وضع، باید کمی به‌جای حرف‌زدن، عمل کنیم».

مرده، در اغماست یا به خوابی عمیق فرو‌رفته؟ بحرانی است یا در آستانه بحران؟ سینمای ایران چندسالی است دست‌به‌گریبان این سؤالات و دیگر پرسش‌های مشابه است؛ پرسش‌هایی تقریبا بی‌پاسخ و البته از فرط تکرار، ملال‌آور. به‌نظر می‌رسد، این صنف هم هر چندوقت یک‌بار، همچون باقی اصناف، با بحران دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ از همان وقتی که درهای خانه سینما را روی اهالی‌اش بستند یا پیش‌ترش هم که این صنف با بحران دست‌وپنجه نرم می‌کرد؛ وقتی در دی‌ماه 91 کانون کارگردانان سینمای ایران، نسبت به وضعیت روز سینما ابراز نگرانی کرد و بیانیه‌ای نوشت: «در روزگاری که بحران اقتصادی گریبان بسیاری از اهالی نجیب سینمای ایران را گرفته و روزبه‌روز بر شدت آن افزوده می‌گردد، هنگامی که سینما در همه عرصه‌ها اعم از تولید، توزیع و نمایش با معضلات بسیاری دست‌به‌گریبان است مسئولان دست ما را به علامت تسلیم بالا آورده‌اند و تنها از پس پنجره‌های ساختمان بهارستان به نظاره مشغولند. سوءتدبیر در اکران نوروزی و پیامدهای ناشی از آن، عملا چرخه اکران را از مسیر طبیعی خود خارج کرده. در این میان مسئولان شورای صنفی اکران که درواقع بازوهای اجرایی مسئولان سینمایی می‌باشند و مجری سیاست‌های آنان دست به تسویه‌حساب‌های شخصی زده و با صدور بیانیه‌های عجیب‌وغریب هرروز آتش این بحران را شعله‌ورتر می‌سازند».
امروز اما وضعیت سینما آرام‌تر به‌نظر می‌رسد، پس از پشت‌سرگذاشتن بحران‌های متعدد و سوءمدیریت‌های مسئولان سینمایی دولت قبل، به‌نظر می‌رسد، زمان حل بسیاری از بحران‌ها فرا‌رسیده. روز گذشته علیرضا داوودنژاد در گفت‌وگو با ایسنا درباره همین موضوع گفته است: «مهم‌ترین نتیجه جلسه دیدار شورای‌عالی تهیه‌کنندگان با رئیس سازمان سینمایی، تفاهم برای تشکیل «کمیته بحران سینمای ایران» است». علیرضا داوودنژاد، کارگردان و تهیه‌کننده سینما، درباره جزئیات جلسه‌ای که دو روز پیش اعضای شورای‌عالی تهیه‌کنندگان با حجت‌الله ایوبی رئیس سازمان سینمایی، داشتند درباره این هم‌اندیشی توضیح داده: «در این جلسه دلایل ناتوانی سینمای ایران برای جذب سرمایه‌های مردمی و فقدان رونق در بخش خصوصی ناشی از «ناامنی در بازار سینمای کشور» ارزیابی و مقرر شد «کمیته بحران سینمای ایران» تشکیل شود و به مسائلی نظیر موضوعات زیر رسیدگی کند: الف-سینمای ایران و محرومیت از بازار تلویزیونی ب-سینمای ایران و تاراج مخاطبان و دارایی‌ها در بازار ماهواره‌ای ج-سینمای ایران و نمایش‌های غیرقانونی د-سینمای ایران، سرقت، قاچاق و تکثیر غیرمجاز در بازار نمایش خانگی ه- سینمای ایران و سالن‌های نمایش حوزه و- سینمای ایران و شهرداری‌ها ز-سینمای ایران و وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی و زمینه‌های دیگری که در پیوند باناامنی در بازار سینمای ایران و تأثیرات سوء ‌آنها بر منظومه تهیه، تولید، توزیع نمایش قابل مشاهده و بررسی است». در ادامه با طرح پرسش چرایی این بحران و چگونگی برون‌رفت از آن را با سه سینماگر مطرح کرده‌ایم.
فرافکنی نکنیم
ابوالحسن داوودی، کارگردانی که هم‌اکنون «رخ دیوانه» او، از صدرنشین‌های جدول فروش اکران‌های روز است، ریشه‌های این بحرانی که سال‌هاست گریبانگیر سینمای ایران شده را با خودانتقادی این‌گونه برمی‌شمرد: «بحران موجود، در ذات رفتار خود تهیه‌کننده‌ها و برخی دفاتر پخش سینمایی نهفته است. بسیار اتفاق افتاده که سرمایه‌های کلان برای سینمای ایران فراهم شده است منتها در اکثر موارد بعضی از تهیه‌کننده‌ها و دفاتر پخش عملا با اطلاعات نادرستی که به سرمایه‌گذار ارائه داده‌اند و با عدم رعایت امانت داری در صرف سرمایه، اعتماد آنها را برای ادامه سرمایه‌گذاری خدشه‌دار کرده‌اند. ریشه بحران را نباید صرفا با فرافکنی در رفتارهای بخش دولتی جست‌وجو کرد، بلکه باید در رفتار خود تهیه‌کنندگان جست‌وجو کرد. بسیار دیده‌ایم که اتفاقا در بخش خصوصی سینما، سرمایه‌گذاری‌های کلان صورت می‌گیرد اما در همان تولید اول، سرمایه‌گذار با فضایی روبه‌رو می‌شود که دیگر به کلی از سینما گریزان می‌شود». داوودی اما راه‌حل برون‌رفت از بحران را این‌گونه مطرح می‌کند: «اگر هریک از ما مسئولیت حرفه‌ای‌مان را بهتر بشناسیم و فکر کنیم این فقط دیگی نیست که باید برای ما بجوشد و اگر برای ما نجوشید، مصداق همان مَثل معروف باشد، آن وقت است که امنیت سرمایه‌گذاری به سینما بازمی‌گردد. تصحیح رفتار حرفه‌ای در تک‌تک افراد، به‌خصوص افرادی که مسئولیت صنفی هم دارند، بیش از همه می‌تواند به رفع این بحران کمک کند».
هرکس به جای خود
هارون یشایایی، تهیه‌کننده‌ای که در کارنامه کاری‌اش، سابقه تهیه فیلم‌هایی چون اجاره‌نشین‌ها، ناخدا خورشید، در مسیر تندباد، هامون،‌ای ایران، کیمیا و... به چشم می‌خورد، عامل بحران کنونی را قرارنداشتن افراد در جایگاه خود عنوان می‌کند و می‌گوید: «متأسفانه نقش‌ها و مسئولیت‌ها در سینمای ایران با هم قاطی شده. تهیه‌کننده، کارگردان، بازیگر و... نقش‌های متفاوتی را هم‌زمان می‌پذیرند و این نظم کار را برهم می‌زند. اگر تقسیم کار به‌درستی انجام شود و هر کس در جای خودش باشد، آن‌وقت هر فرد مسئولیت دقیق خودش را می‌داند و براساس مسئولیتش عمل می‌کند». او البته انزوای سینمای ایران در بازار جهانی را هم دلیل دیگر این بحران می‌داند: «تا وقتی سینمای ایران به بازارهای جهانی وصل و در بازار جهانی شناخته نشود، بحران گریبانگیرش خواهد بود».
به‌جای حرف، عمل کنیم
رضا کیانیان هم به‌عنوان یک بازیگر شاخص در سینمای ایران، معتقد است بررسی دلایل و چرایی این بحران و یافتن راه‌حل برای برون‌رفت از آن، احتیاج به یک سمینار مفصل و اساسی با حضور کارشناسان سینما و اهالی آن و همچنین جامعه‌شناسان دارد. او که شهریورماه گذشته در روز ملی سینما با حضور در برنامه هفت، به تفصیل از وضعیت سینمای ایران دفاع کرده بود، دلیل بیرون نیامدن سینما از بحرانی که سال‌هاست با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کند را صحبتِ صرف، به‌جای ایجاد راهکار برای بیرون‌رفتن از آن می‌داند و می‌گوید: «مسلما برای برون‌رفت از این وضع، باید کمی به‌جای حرف‌زدن، عمل کنیم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.