|

جامعه کوچک فراموش‌شده

کامل حسینی

سبک زندگی انسان‌ها در شهرها عمدتا به سمت آپارتمان‌نشینی سوق پیدا کرده و حتی بعضی از خانه‌های روستایی نیز به‌تدریج به همین‌سو می‌روند به همین سبب شیوه تعامل اجتماعی و سبک زندگی بسیار دگرگون شده و رفتارها و الگوهای عملی خاصی بر زندگی عمومی و خصوصی مردم سایه افکنده است. آنچه در این میان باید به آن توجه شود و ضرورت زیادی دارد، بررسی جامعه‌شناختی و روان‌شناسی اجتماعی زندگی آپارتمان‌نشینی است. آپارتمان در واقع نماد و عینیت جامعه‌ای خرد در جامعه‌ای بزرگ‌تر است. در جامعه کوچک آپارتمان کمتر به ساختار، هنجارها و روابط اجتماعی بین واحدهای مسکونی توجه ‌شده و این فراموشی بسیار آسیب‌زا است و مشکلات و حوادثی را رقم می‌زند که بعضی از آن آسیب‌ها را می‌بینیم یا در قالب خشونت و جرم در صفحه حوادث روزنامه‌ها می‌خوانیم. بررسی آمارهای شورای حل اختلاف و دادگاه‌ها نشان می‌دهد بخشی از اختلافات مردم مربوط به مسائل و مشکلات آپارتمان‌نشینی است. بروز اختلاف عمیق و خشونت‌ها در جامعه کوچک آپارتمان، علت‌های مختلفی دارد و نمی‌توان علتی واحد برای آن درنظر گرفت. افرادی که در یک مجموعه یا مکان عمومی با همدیگر برخورد دارند و دارای منافع مشترکی هستند اگر قادر نباشند نقش‌های خود و مقررات را در آن مکان به‌خوبی بشناسند، میانشان اختلاف و درگیری و تضاد پیش می‌آید و چه بسا این اختلافات جزئی اندک‌اندک به خشونت، زدوخورد و حتی قتل منجر شود. به‌عنوان‌مثال تاکنون چند قتل به علت اختلاف بر سر پارکینگ رخ داده است. سرچشمه اصلی اختلافات همان ناآشنایی کافی با قوانین و مقررات و عرف زندگی آپارتمان‌نشینی است البته گاه طرفین اختلاف با قوانین و عرف‌ها آشنا هستند اما یکی از آنها به علت نداشتن مهارت در رفتار منطقی و صبورانه و پایین‌بودن هوش هیجانی، کنترل خود را از دست می‌دهد و طرف دیگر نیز به‌جای واکنش منطقی بر تصمیم و سخن خود پافشاری می‌کند و سرانجام اختلاف شدید می‌شود. علت دیگر آسیب آپارتمان‌نشینی تفاوت‌ها و تنوع‌های فرهنگی و اجتماعی و شخصیتی است که در رفتارها و عکس‌العمل‌ها نمایان می‌شود و همین تضاد زیاد بین فرهنگ‌ها و شیوه‌های «اجتماعی‌شدن» اختلافات و خشونت شدید را به‌دنبال دارد. گاه مشکلاتی خارج از محدوده آپارتمان رخ می‌دهد اما افراد ناخودآگاه شکست‌ها و ناکامی‌های حاصل از این مشکلات را در اختلافات آپارتمانی دخالت می‌دهند و درواقع ناکامی‌هایشان را بر سر همسایگان خود خالی می‌کنند. نقش مسائل اقتصادی را هم در این خصوص نباید فراموش کرد. به‌عنوان مثال «عدم پرداخت به‌موقع شارژ» عامل برخی درگیری‌های آپارتمانی است. در زندگی آپارتمان‌نشینی ممکن است اختلاف‌ها و درگیری‌ها و حتی شکایت‌هایی بر سر مسائل خرد و کلان پیش‌ آید که فشار اجتماعی و قضائی زیادی را بر روح و روان جامعه تحمیل می‌کند. بنابراین اقتضای زندگی سالم این است که جامعه کوچک (آپارتمان) بیشتر در تیررس توجه به‌روزشده و مداوم جامعه‌شناسان و روان‌شناسان اجتماعی قرار گیرد و کارشناسان ابعاد مسائلی را که منشأ اختلاف هستند روشن کنند تا بتوانند گامی مفید برای کاهش آسیب‌ها بردارند. همچنین صداوسیما و رسانه‌های جمعی و حتی مشاوران املاک و... باید در راستای آشنایی بیشتر افراد با حقوق و وظایف زندگی آپارتمان‌نشینی، تلاش جدی داشته باشند و به مردم آموزش بدهند در صورت پیدایش هرگونه اختلاف تلاش کنند با صبر و بردباری و گفت‌وگوی منطقی مسائل را حل کنند و در صورت تداوم اختلاف‌ها و عدم توافق تنها، از طریق مراجع قانونی اقدام و از هر گونه خشونت و تصمیم خودسرانه پرهیز کنند تا شاهد زندگی جمعی سالم و- اگر نگوییم بدون اختلاف- با حداقل اختلاف‌ها و تنش‌ها باشیم.

سبک زندگی انسان‌ها در شهرها عمدتا به سمت آپارتمان‌نشینی سوق پیدا کرده و حتی بعضی از خانه‌های روستایی نیز به‌تدریج به همین‌سو می‌روند به همین سبب شیوه تعامل اجتماعی و سبک زندگی بسیار دگرگون شده و رفتارها و الگوهای عملی خاصی بر زندگی عمومی و خصوصی مردم سایه افکنده است. آنچه در این میان باید به آن توجه شود و ضرورت زیادی دارد، بررسی جامعه‌شناختی و روان‌شناسی اجتماعی زندگی آپارتمان‌نشینی است. آپارتمان در واقع نماد و عینیت جامعه‌ای خرد در جامعه‌ای بزرگ‌تر است. در جامعه کوچک آپارتمان کمتر به ساختار، هنجارها و روابط اجتماعی بین واحدهای مسکونی توجه ‌شده و این فراموشی بسیار آسیب‌زا است و مشکلات و حوادثی را رقم می‌زند که بعضی از آن آسیب‌ها را می‌بینیم یا در قالب خشونت و جرم در صفحه حوادث روزنامه‌ها می‌خوانیم. بررسی آمارهای شورای حل اختلاف و دادگاه‌ها نشان می‌دهد بخشی از اختلافات مردم مربوط به مسائل و مشکلات آپارتمان‌نشینی است. بروز اختلاف عمیق و خشونت‌ها در جامعه کوچک آپارتمان، علت‌های مختلفی دارد و نمی‌توان علتی واحد برای آن درنظر گرفت. افرادی که در یک مجموعه یا مکان عمومی با همدیگر برخورد دارند و دارای منافع مشترکی هستند اگر قادر نباشند نقش‌های خود و مقررات را در آن مکان به‌خوبی بشناسند، میانشان اختلاف و درگیری و تضاد پیش می‌آید و چه بسا این اختلافات جزئی اندک‌اندک به خشونت، زدوخورد و حتی قتل منجر شود. به‌عنوان‌مثال تاکنون چند قتل به علت اختلاف بر سر پارکینگ رخ داده است. سرچشمه اصلی اختلافات همان ناآشنایی کافی با قوانین و مقررات و عرف زندگی آپارتمان‌نشینی است البته گاه طرفین اختلاف با قوانین و عرف‌ها آشنا هستند اما یکی از آنها به علت نداشتن مهارت در رفتار منطقی و صبورانه و پایین‌بودن هوش هیجانی، کنترل خود را از دست می‌دهد و طرف دیگر نیز به‌جای واکنش منطقی بر تصمیم و سخن خود پافشاری می‌کند و سرانجام اختلاف شدید می‌شود. علت دیگر آسیب آپارتمان‌نشینی تفاوت‌ها و تنوع‌های فرهنگی و اجتماعی و شخصیتی است که در رفتارها و عکس‌العمل‌ها نمایان می‌شود و همین تضاد زیاد بین فرهنگ‌ها و شیوه‌های «اجتماعی‌شدن» اختلافات و خشونت شدید را به‌دنبال دارد. گاه مشکلاتی خارج از محدوده آپارتمان رخ می‌دهد اما افراد ناخودآگاه شکست‌ها و ناکامی‌های حاصل از این مشکلات را در اختلافات آپارتمانی دخالت می‌دهند و درواقع ناکامی‌هایشان را بر سر همسایگان خود خالی می‌کنند. نقش مسائل اقتصادی را هم در این خصوص نباید فراموش کرد. به‌عنوان مثال «عدم پرداخت به‌موقع شارژ» عامل برخی درگیری‌های آپارتمانی است. در زندگی آپارتمان‌نشینی ممکن است اختلاف‌ها و درگیری‌ها و حتی شکایت‌هایی بر سر مسائل خرد و کلان پیش‌ آید که فشار اجتماعی و قضائی زیادی را بر روح و روان جامعه تحمیل می‌کند. بنابراین اقتضای زندگی سالم این است که جامعه کوچک (آپارتمان) بیشتر در تیررس توجه به‌روزشده و مداوم جامعه‌شناسان و روان‌شناسان اجتماعی قرار گیرد و کارشناسان ابعاد مسائلی را که منشأ اختلاف هستند روشن کنند تا بتوانند گامی مفید برای کاهش آسیب‌ها بردارند. همچنین صداوسیما و رسانه‌های جمعی و حتی مشاوران املاک و... باید در راستای آشنایی بیشتر افراد با حقوق و وظایف زندگی آپارتمان‌نشینی، تلاش جدی داشته باشند و به مردم آموزش بدهند در صورت پیدایش هرگونه اختلاف تلاش کنند با صبر و بردباری و گفت‌وگوی منطقی مسائل را حل کنند و در صورت تداوم اختلاف‌ها و عدم توافق تنها، از طریق مراجع قانونی اقدام و از هر گونه خشونت و تصمیم خودسرانه پرهیز کنند تا شاهد زندگی جمعی سالم و- اگر نگوییم بدون اختلاف- با حداقل اختلاف‌ها و تنش‌ها باشیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.