|

خاک ایران خاک استرالیا مسئله این است

زینب اسماعیلی . روزنامه‌نگار

از میراث‌های دولت قبل برای دولت یازدهم بسیار نوشته‌ایم؛ میراث‌هایی نه‌چندان خوب که هرکدام خطی نازیبا بر تصویر ایران و ایرانی کشیده‌ است. روز شنبه تهران میزبان وزیر خارجه استرالیا بود؛ سفری که بعد از توقفی 12ساله در رابطه دیپلماتیک تهران- کانبرا انجام شد. اگرچه در این سال‌ها رابطه دیپلماتیک دو کشور بسیار کم بوده، اما آسیب‌هایی در رابطه رخ نمود. این آسیب‌ها نه از نوع سیاسی و نه از نوع نظامی بود و...، بلکه عده کثیری ایرانی به امید دستیابی به آینده‌ای بهتر به هر طریق ممکن، تلاش ‌کردند خود را به «خاک‌ استرالیا» برسانند؛ خاکی که با تصویری از رفاه، آرامش و ثروت عرضه شده ‌بود، حتی با داشتن شغل و جایگاه اجتماعی پایین. در دولت قبل سیدنی، برای دریافت تابعیت، تنها رسیدن به خاک استرالیا کافی بود، اما روایت دولت جدید کانبرا این نبود؛ به‌ویژه در سال‌های اخیر که موج جدیدی از جوانان ایرانی با سطح متوسطی از تحصیلات راهی مهاجرت به هرجایی غیر از ایران شده‌ بودند. این سال‌ها ایرانیان زیادی راهی اندونزی شده و به کمک قاچاقچیان و قایق‌های مستعمل، دل به دریا زدند تا به رؤیای زندگی در سرزمین فراخ و افق‌های دور، استرالیا، برسند. غافل از آنکه به دنبال تغییر دولت در سیدنی، از 13 آگوست 2012 قانون سخت‌گیرانه‌ای برای پناه‌جویان وضع شد: بر مبنای این قانون «تمامی پناه‌جویان حتی اگر وارد خاک استرالیا هم شده باشند، با آنان مطابق قوانین داخلی استرالیا برخورد نخواهد شد». همین خبری بود که مسافران آب‌های آزاد یا نشنیده ‌بودند یا آنکه خود را به نشنیدن می‌زدند. این قانون به زبان فارسی بر تمام دیوارهای سفارت در تهران نصب شده و در شبکه‌های ماهواره‌ای که احتمال زیادی وجود داشت مهاجران مخاطب آن باشند، به دفعات متناوب پخش می‌شد.

اگرچه دولت ایران (چه دولت قبل و چه دولت فعلی) در این زمینه هیچ اطلاع‌رسانی نمی‌کرد و تنها «فکر اطلاع‌رسانی» در این مورد را «خوب» توصیف می‌کرد! اما در همین غفلت، مسافران زیادی راهی استرالیا شدند؛ کشوری که از نیروی کار غیرمتخصص پر شده بود و حالا دنبال سرمایه و نیروی متخصص بود؛ آن‌هم نه با هرشرایطی. از همین‌رو مهاجران را حتی به خاک خود راه نمی‌داد. جزایری کپرنشین در منطقه مرزی «گینه نو» و «استرالیا» محل اقامت یا بهتر بگویم گذراندن بلاتکلیفی چندین‌ساله مهاجران شد؛ مهاجرانی که تعداد بیشماری از آنها حتی حاضر به اعلام تابعیت خود نبوده و نیستند و مشخص نیست دوره بلاتکلیفی‌شان یک‌روز یا یک‌سال یا چندسال؟ طول خواهد کشید. یک‌سال‌واندی پیش که اقدام سخت‌گیرانه دولت استرالیا در مورد مهاجران آغاز شد، در مصاحبه‌ای با سفیر استرالیا در تهران، در مورد شرایط ضدحقوق‌بشری‌ای که در اردوگاه‌های پناه‌جویان وجود دارد و تصویر کشوری مثل گینه‌‌نو در افکار عمومی ایران، سؤالات متعددی پرسیدم. اما خونسردی و لحن بی‌خیال سفیر را هنوز نمی‌توانم از یاد ببرم که در پاسخ همه سؤالاتم به‌نوعی می‌گفت: «هم‌وطنان شما می‌توانند به‌طور غیرقانونی به استرالیا مهاجرت نکنند.» در سالی که گذشت، چندین خبر از وضعیت سخت و اسفناک پناه‌جویان در اردوگاه‌ها منتشر شد. چند مورد خبرها مربوط به مهاجران ایرانی بود که یا مورد ضرب‌وشتم واقع شده ‌بودند یا دست به اعتصاب غذا زده بودند. دو مورد مرگ از بین پناه‌جویان ایرانی هم از فجیع‌ترین اتفاقات این حوزه بود. روز شنبه، محمد‌جواد ظریف و علی شمخانی به‌عنوان وزیر خارجه و دبیر شورای‌عالی امنیت ملی در مذاکرات‌شان با وزیر خارجه استرالیا در مورد وضعیت پناه‌جویان ایرانی در آن کشور مذاکراتی داشتند و قرارهای کنسولی هم در این مورد گذاشته شد. البته وزیرخارجه همین کشور که به‌دلیل شرایط زندگی پناه‌جویان از سوی مجامع حقوق‌بشری مورد انتقاد داخلی قرار دارد، در سفر به تهران پیگیر مذاکره در مورد حقوق‌بشر با ایران بود. استرالیا برای پایان‌دادن به بحران پناه‌جویان، دنبال بازگرداندن آنها به کشورهایشان است؛ پناه‌جویانی که تابعیت خود را ابراز نمی‌کنند. بهتر است از یاد نبریم که معضل پناه‌جویان در استرالیا، مالزی، اندونزی، ترکیه و کشورهای دور و نزدیک دیگر، از چه زمانی به این شدت به معضل‌های ایران افزوده شد؛ اتفاقی که می‌توانست رخ ندهد و نیروی کار ایران ریشه‌هایش را در خاک کشور خودش حفظ کند نه در خاک غریبه.

از میراث‌های دولت قبل برای دولت یازدهم بسیار نوشته‌ایم؛ میراث‌هایی نه‌چندان خوب که هرکدام خطی نازیبا بر تصویر ایران و ایرانی کشیده‌ است. روز شنبه تهران میزبان وزیر خارجه استرالیا بود؛ سفری که بعد از توقفی 12ساله در رابطه دیپلماتیک تهران- کانبرا انجام شد. اگرچه در این سال‌ها رابطه دیپلماتیک دو کشور بسیار کم بوده، اما آسیب‌هایی در رابطه رخ نمود. این آسیب‌ها نه از نوع سیاسی و نه از نوع نظامی بود و...، بلکه عده کثیری ایرانی به امید دستیابی به آینده‌ای بهتر به هر طریق ممکن، تلاش ‌کردند خود را به «خاک‌ استرالیا» برسانند؛ خاکی که با تصویری از رفاه، آرامش و ثروت عرضه شده ‌بود، حتی با داشتن شغل و جایگاه اجتماعی پایین. در دولت قبل سیدنی، برای دریافت تابعیت، تنها رسیدن به خاک استرالیا کافی بود، اما روایت دولت جدید کانبرا این نبود؛ به‌ویژه در سال‌های اخیر که موج جدیدی از جوانان ایرانی با سطح متوسطی از تحصیلات راهی مهاجرت به هرجایی غیر از ایران شده‌ بودند. این سال‌ها ایرانیان زیادی راهی اندونزی شده و به کمک قاچاقچیان و قایق‌های مستعمل، دل به دریا زدند تا به رؤیای زندگی در سرزمین فراخ و افق‌های دور، استرالیا، برسند. غافل از آنکه به دنبال تغییر دولت در سیدنی، از 13 آگوست 2012 قانون سخت‌گیرانه‌ای برای پناه‌جویان وضع شد: بر مبنای این قانون «تمامی پناه‌جویان حتی اگر وارد خاک استرالیا هم شده باشند، با آنان مطابق قوانین داخلی استرالیا برخورد نخواهد شد». همین خبری بود که مسافران آب‌های آزاد یا نشنیده ‌بودند یا آنکه خود را به نشنیدن می‌زدند. این قانون به زبان فارسی بر تمام دیوارهای سفارت در تهران نصب شده و در شبکه‌های ماهواره‌ای که احتمال زیادی وجود داشت مهاجران مخاطب آن باشند، به دفعات متناوب پخش می‌شد.

اگرچه دولت ایران (چه دولت قبل و چه دولت فعلی) در این زمینه هیچ اطلاع‌رسانی نمی‌کرد و تنها «فکر اطلاع‌رسانی» در این مورد را «خوب» توصیف می‌کرد! اما در همین غفلت، مسافران زیادی راهی استرالیا شدند؛ کشوری که از نیروی کار غیرمتخصص پر شده بود و حالا دنبال سرمایه و نیروی متخصص بود؛ آن‌هم نه با هرشرایطی. از همین‌رو مهاجران را حتی به خاک خود راه نمی‌داد. جزایری کپرنشین در منطقه مرزی «گینه نو» و «استرالیا» محل اقامت یا بهتر بگویم گذراندن بلاتکلیفی چندین‌ساله مهاجران شد؛ مهاجرانی که تعداد بیشماری از آنها حتی حاضر به اعلام تابعیت خود نبوده و نیستند و مشخص نیست دوره بلاتکلیفی‌شان یک‌روز یا یک‌سال یا چندسال؟ طول خواهد کشید. یک‌سال‌واندی پیش که اقدام سخت‌گیرانه دولت استرالیا در مورد مهاجران آغاز شد، در مصاحبه‌ای با سفیر استرالیا در تهران، در مورد شرایط ضدحقوق‌بشری‌ای که در اردوگاه‌های پناه‌جویان وجود دارد و تصویر کشوری مثل گینه‌‌نو در افکار عمومی ایران، سؤالات متعددی پرسیدم. اما خونسردی و لحن بی‌خیال سفیر را هنوز نمی‌توانم از یاد ببرم که در پاسخ همه سؤالاتم به‌نوعی می‌گفت: «هم‌وطنان شما می‌توانند به‌طور غیرقانونی به استرالیا مهاجرت نکنند.» در سالی که گذشت، چندین خبر از وضعیت سخت و اسفناک پناه‌جویان در اردوگاه‌ها منتشر شد. چند مورد خبرها مربوط به مهاجران ایرانی بود که یا مورد ضرب‌وشتم واقع شده ‌بودند یا دست به اعتصاب غذا زده بودند. دو مورد مرگ از بین پناه‌جویان ایرانی هم از فجیع‌ترین اتفاقات این حوزه بود. روز شنبه، محمد‌جواد ظریف و علی شمخانی به‌عنوان وزیر خارجه و دبیر شورای‌عالی امنیت ملی در مذاکرات‌شان با وزیر خارجه استرالیا در مورد وضعیت پناه‌جویان ایرانی در آن کشور مذاکراتی داشتند و قرارهای کنسولی هم در این مورد گذاشته شد. البته وزیرخارجه همین کشور که به‌دلیل شرایط زندگی پناه‌جویان از سوی مجامع حقوق‌بشری مورد انتقاد داخلی قرار دارد، در سفر به تهران پیگیر مذاکره در مورد حقوق‌بشر با ایران بود. استرالیا برای پایان‌دادن به بحران پناه‌جویان، دنبال بازگرداندن آنها به کشورهایشان است؛ پناه‌جویانی که تابعیت خود را ابراز نمی‌کنند. بهتر است از یاد نبریم که معضل پناه‌جویان در استرالیا، مالزی، اندونزی، ترکیه و کشورهای دور و نزدیک دیگر، از چه زمانی به این شدت به معضل‌های ایران افزوده شد؛ اتفاقی که می‌توانست رخ ندهد و نیروی کار ایران ریشه‌هایش را در خاک کشور خودش حفظ کند نه در خاک غریبه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.