|

قتل‌های زنجیره‌ای اوکراین و سکوت غرب

اردشیر زارعی‌قنواتی

در زیرپوست شهر «کی‌یف» طی هفته‌ها و روزهای اخیر حوادث و وقایعی می‌گذرد که هرچند بسیار پراهمیت است، اما به‌دلیل معیارهای دوگانه رسانه و سیاست غرب در مورد «حقوق بشر»، معمولا نادیده گرفته شده یا اینکه بهای لازم به آن داده نمی‌شود. روز پنجشنبه «اولس بوزینا»، روزنامه‌نگار سرشناس اوکراینی در نزدیکی خانه خود توسط سرنشینان یک اتومبیل به گلوله بسته شد و این در حالی بود که یکشنبه‌شب قبل از این ترور هم «سرگئی سوخوبوک»، روزنامه‌نگار و فعال اینترنتی منتقد دولت، کشته شده بود و چهارشنبه نیز پایتخت شاهد ترور «اولگ کالاشنیکوف»، نماینده سابق و عضو حزب «مناطق»، بوده است. البته قتل‌های زنجیره‌ای مخالفان طبق معمول ناشی از اقدام عوامل خودسر نبوده است، چراکه در 15 آوریل نیز جسد خانم «الگا ماروز»، سردبیر نشریه «نتشینسکی وستنیک»، در استان خملنیتسکی در آپارتمانش کشف شده بود که تمام شواهد نشان از قتل عمد او داشت. طبق گزارش منابع بین‌المللی و حتی خبرگزاری‌های غربی در یک ماه گذشته بیش از هشت نفر از سیاست‌مداران و روزنامه‌نگاران سرشناس اوکراینی حامی دولت مخلوع «ویکتور یانکوویچ» و متمایل به جناح شرقی کشور، تنها در همین شهر کی‌یف کشته و ترور شده‌اند. این ترورها در ابتدا توسط دولت «پترو پوروشنکو» و عوامل اطلاعاتی اوکراین با فرض «خودکشی» معرفی شد، اما در ادامه با گسترش سریالی قتل‌ها و سوءقصدهای خیابانی و با حضور شاهدان عینی، واقعیت ترور پذیرفته شد. در شرایطی که اثبات ترورهای هدفمند و سازماندهی‌شده دیگر غیرقابل‌انکار است، این‌بار مسئولان و سیاست‌مداران حاکم بر کی‌یف انگشت اتهام را طبق معمول به‌سوی مسکو نشانه می‌روند. بنابر اظهارات «آنتوان هراشچنکو»، مشاور ارشد وزیر کشور اوکراین، «این باور وجود دارد که احتمالا سازمان اطلاعات و جاسوسی روسیه در این قتل‌ها دست دارد تا وانمود کند در اوکراین شهروندان حامی روسیه و مخالف دولت اوکراین به قتل می‌رسند». بعد از تحولات اوکراین و ظهور ملی‌گرایی افراطی در این کشور که حتی موجب سربرآوردن نوعی از فاشیسم مدرن در هرم قدرت سیاسی کی‌یف شد و در ادامه با لشکرکشی به شرق این کشور برای سرکوب شورشیان و حامیان فدرالیسم، روند بالکانیزه‌شدن اوکراین با حمایت قاطع غرب کلید خورده است. در کنار قتل ‌عام غیرنظامیان و شورشیان شرقی توسط ارتش و گارد ملی اوکراین، عقبه این جریان فاشیستی در بخش غربی و به‌خصوص پایتخت، پروژه قتل‌های زنجیره‌ای را برای ساکت‌کردن منتقدان دولت در دستور کار خود قرار داده است. درحالی‌که بعد از ترور «بوریس نمتسوف»، سیاست‌مدار منتقد «ولادیمیر پوتین»، در مسکو یک کارزار رسانه‌ای گسترده توسط غرب به راه انداخته شد و رهبران اروپایی و آمریکایی به‌صورت سریالی عکس‌العمل نشان داده و ضمن محکوم‌کردن این قتل، رهبران کرملین را تهدید به پیگرد و تحریم کردند؛ هم‌اینک بعد از تمام ترورهایی که در کی‌یف اتفاق افتاده است، هیچ صدای اعتراضی از این سیاست‌مداران مدعی حقوق بشر برنخاسته است. دراین‌بین تنها از طرف سازمان‌ملل‌متحد این ترورها محکوم شده است و «مایا کوسیانیچیچ»، سخنگوی فدریکا موگرینی، نماینده اتحادیه اروپا در سیاست خارجی، خواهان تحقیقات مستقل در این خصوص شده که طبق رویه موجود و بی‌توجهی رهبران غربی به این موضوع، با قاطعیت می‌توان گفت هیچ تحقیق مستقلی در آینده انجام نخواهد گرفت. قتل‌های زنجیره‌ای در اوکراین طبق یک برنامه از پیش تدوین‌شده انجام می‌گیرد و ارتباط آن با روسیه و حتی نیروهای خودسر، یک طنز تلخ است و نشان‌دهنده این واقعیت است که امروزه نقض حقوق بشر در نگرش غرب، بیش از آنکه منوط به روندهای حاکم بر جامعه دمکراتیک باشد، متأثر از معادلات و معاملات «ژئوپلتیک» خواهد بود. در اوکراین امروز یک جنگ ژئوپلتیک بین روسیه و غرب در جریان است و رخدادهای داخلی این کشور بیش از هرچیز تحت تأثیر همین روند است. حتی بعد از تشدید درگیری‌ها و برهم‌خوردن ثبات منطقه، بسیاری از کشورهای اروپایی متوجه شدند که در این بحران به همان میزان که روس‌ها بازنده خواهند بود، آنان نیز باید هزینه‌های سنگینی پرداخت کنند و این تنها واشنگتن بوده است که در این نبرد اروپایی بیشترین سود را برده و با ایجاد شکاف در امنیت اروپا می‌تواند بار دیگر خود را تنها آلترناتیو موجود برای نظم‌بخشی به جهان، بر دیگران تحمیل کند. نشست اخیر «مینسک» که با شرکت وزیران خارجه آلمان، فرانسه، روسیه و اوکراین در ماه‌های گذشته برگزار شد و منجر به پذیرش یک آتش‌بس موقت بین طرفین درگیر در این کشور شد، هرچند تا حدودی از شدت نبردها کاسته است، اما از دیدگاه همه طرف‌های درگیر نتوانسته به اهداف اصلی خود برسد. رهبران اروپایی که امروز به بخشی از واقعیت موجود در زمینه بازی باخت - باخت بین خود و روسیه پی برده‌اند، در چنان مخمصه‌‌ای گیر افتاده‌اند که دیگر با تحمیل نقش آلترناتیوی آمریکا در هدایت دولت کی‌یف، قادر به ایفای نقش سازنده نخواهند بود. نشست جدید بازیگران مینسک در اسپانیا نیز بدون هیچ دستاوردی پایان یافت و کشورهای اروپایی که از تحرکات غیرسازنده کی‌یف در برهم‌زدن توافق مینسک ناخرسند شده‌اند با توجه به وضعیت موجود و هزینه‌هایی که برای جنبش موسوم به «یورو میدان» پرداخت کرده‌اند، هیچ قدرتی برای تغییر مسیر تحولات جاری نخواهند داشت. بدون‌شک قتل‌های زنجیره‌ای اوکراین در ادامه اهداف بنیادین جنبش میدان و امتداد - به اصطلاح «انقلاب نارنجی»- انجام می‌شود که در مرحله اول توانستند با یک کودتای خیابانی، دولت قانونی را سرنگون کنند و حالا می‌روند تا با سرکوب منتقدان و هر صدای مخالفی، زمینه بازگشت به شرایط قبل را منتفی کنند. این سکوت گورستانی از سوی اتحادیه اروپا در آینده نزدیک، روندی را در قاره اروپا از شرق تا غرب نهادینه خواهد کرد که توان بازیگری در هرم قدرت جهانی را به‌میزان زیادی از دست آنان خارج کرده و باید در میدانی بازی کنند که واشنگتن از قبل برای آنان تعیین کرده است.

در زیرپوست شهر «کی‌یف» طی هفته‌ها و روزهای اخیر حوادث و وقایعی می‌گذرد که هرچند بسیار پراهمیت است، اما به‌دلیل معیارهای دوگانه رسانه و سیاست غرب در مورد «حقوق بشر»، معمولا نادیده گرفته شده یا اینکه بهای لازم به آن داده نمی‌شود. روز پنجشنبه «اولس بوزینا»، روزنامه‌نگار سرشناس اوکراینی در نزدیکی خانه خود توسط سرنشینان یک اتومبیل به گلوله بسته شد و این در حالی بود که یکشنبه‌شب قبل از این ترور هم «سرگئی سوخوبوک»، روزنامه‌نگار و فعال اینترنتی منتقد دولت، کشته شده بود و چهارشنبه نیز پایتخت شاهد ترور «اولگ کالاشنیکوف»، نماینده سابق و عضو حزب «مناطق»، بوده است. البته قتل‌های زنجیره‌ای مخالفان طبق معمول ناشی از اقدام عوامل خودسر نبوده است، چراکه در 15 آوریل نیز جسد خانم «الگا ماروز»، سردبیر نشریه «نتشینسکی وستنیک»، در استان خملنیتسکی در آپارتمانش کشف شده بود که تمام شواهد نشان از قتل عمد او داشت. طبق گزارش منابع بین‌المللی و حتی خبرگزاری‌های غربی در یک ماه گذشته بیش از هشت نفر از سیاست‌مداران و روزنامه‌نگاران سرشناس اوکراینی حامی دولت مخلوع «ویکتور یانکوویچ» و متمایل به جناح شرقی کشور، تنها در همین شهر کی‌یف کشته و ترور شده‌اند. این ترورها در ابتدا توسط دولت «پترو پوروشنکو» و عوامل اطلاعاتی اوکراین با فرض «خودکشی» معرفی شد، اما در ادامه با گسترش سریالی قتل‌ها و سوءقصدهای خیابانی و با حضور شاهدان عینی، واقعیت ترور پذیرفته شد. در شرایطی که اثبات ترورهای هدفمند و سازماندهی‌شده دیگر غیرقابل‌انکار است، این‌بار مسئولان و سیاست‌مداران حاکم بر کی‌یف انگشت اتهام را طبق معمول به‌سوی مسکو نشانه می‌روند. بنابر اظهارات «آنتوان هراشچنکو»، مشاور ارشد وزیر کشور اوکراین، «این باور وجود دارد که احتمالا سازمان اطلاعات و جاسوسی روسیه در این قتل‌ها دست دارد تا وانمود کند در اوکراین شهروندان حامی روسیه و مخالف دولت اوکراین به قتل می‌رسند». بعد از تحولات اوکراین و ظهور ملی‌گرایی افراطی در این کشور که حتی موجب سربرآوردن نوعی از فاشیسم مدرن در هرم قدرت سیاسی کی‌یف شد و در ادامه با لشکرکشی به شرق این کشور برای سرکوب شورشیان و حامیان فدرالیسم، روند بالکانیزه‌شدن اوکراین با حمایت قاطع غرب کلید خورده است. در کنار قتل ‌عام غیرنظامیان و شورشیان شرقی توسط ارتش و گارد ملی اوکراین، عقبه این جریان فاشیستی در بخش غربی و به‌خصوص پایتخت، پروژه قتل‌های زنجیره‌ای را برای ساکت‌کردن منتقدان دولت در دستور کار خود قرار داده است. درحالی‌که بعد از ترور «بوریس نمتسوف»، سیاست‌مدار منتقد «ولادیمیر پوتین»، در مسکو یک کارزار رسانه‌ای گسترده توسط غرب به راه انداخته شد و رهبران اروپایی و آمریکایی به‌صورت سریالی عکس‌العمل نشان داده و ضمن محکوم‌کردن این قتل، رهبران کرملین را تهدید به پیگرد و تحریم کردند؛ هم‌اینک بعد از تمام ترورهایی که در کی‌یف اتفاق افتاده است، هیچ صدای اعتراضی از این سیاست‌مداران مدعی حقوق بشر برنخاسته است. دراین‌بین تنها از طرف سازمان‌ملل‌متحد این ترورها محکوم شده است و «مایا کوسیانیچیچ»، سخنگوی فدریکا موگرینی، نماینده اتحادیه اروپا در سیاست خارجی، خواهان تحقیقات مستقل در این خصوص شده که طبق رویه موجود و بی‌توجهی رهبران غربی به این موضوع، با قاطعیت می‌توان گفت هیچ تحقیق مستقلی در آینده انجام نخواهد گرفت. قتل‌های زنجیره‌ای در اوکراین طبق یک برنامه از پیش تدوین‌شده انجام می‌گیرد و ارتباط آن با روسیه و حتی نیروهای خودسر، یک طنز تلخ است و نشان‌دهنده این واقعیت است که امروزه نقض حقوق بشر در نگرش غرب، بیش از آنکه منوط به روندهای حاکم بر جامعه دمکراتیک باشد، متأثر از معادلات و معاملات «ژئوپلتیک» خواهد بود. در اوکراین امروز یک جنگ ژئوپلتیک بین روسیه و غرب در جریان است و رخدادهای داخلی این کشور بیش از هرچیز تحت تأثیر همین روند است. حتی بعد از تشدید درگیری‌ها و برهم‌خوردن ثبات منطقه، بسیاری از کشورهای اروپایی متوجه شدند که در این بحران به همان میزان که روس‌ها بازنده خواهند بود، آنان نیز باید هزینه‌های سنگینی پرداخت کنند و این تنها واشنگتن بوده است که در این نبرد اروپایی بیشترین سود را برده و با ایجاد شکاف در امنیت اروپا می‌تواند بار دیگر خود را تنها آلترناتیو موجود برای نظم‌بخشی به جهان، بر دیگران تحمیل کند. نشست اخیر «مینسک» که با شرکت وزیران خارجه آلمان، فرانسه، روسیه و اوکراین در ماه‌های گذشته برگزار شد و منجر به پذیرش یک آتش‌بس موقت بین طرفین درگیر در این کشور شد، هرچند تا حدودی از شدت نبردها کاسته است، اما از دیدگاه همه طرف‌های درگیر نتوانسته به اهداف اصلی خود برسد. رهبران اروپایی که امروز به بخشی از واقعیت موجود در زمینه بازی باخت - باخت بین خود و روسیه پی برده‌اند، در چنان مخمصه‌‌ای گیر افتاده‌اند که دیگر با تحمیل نقش آلترناتیوی آمریکا در هدایت دولت کی‌یف، قادر به ایفای نقش سازنده نخواهند بود. نشست جدید بازیگران مینسک در اسپانیا نیز بدون هیچ دستاوردی پایان یافت و کشورهای اروپایی که از تحرکات غیرسازنده کی‌یف در برهم‌زدن توافق مینسک ناخرسند شده‌اند با توجه به وضعیت موجود و هزینه‌هایی که برای جنبش موسوم به «یورو میدان» پرداخت کرده‌اند، هیچ قدرتی برای تغییر مسیر تحولات جاری نخواهند داشت. بدون‌شک قتل‌های زنجیره‌ای اوکراین در ادامه اهداف بنیادین جنبش میدان و امتداد - به اصطلاح «انقلاب نارنجی»- انجام می‌شود که در مرحله اول توانستند با یک کودتای خیابانی، دولت قانونی را سرنگون کنند و حالا می‌روند تا با سرکوب منتقدان و هر صدای مخالفی، زمینه بازگشت به شرایط قبل را منتفی کنند. این سکوت گورستانی از سوی اتحادیه اروپا در آینده نزدیک، روندی را در قاره اروپا از شرق تا غرب نهادینه خواهد کرد که توان بازیگری در هرم قدرت جهانی را به‌میزان زیادی از دست آنان خارج کرده و باید در میدانی بازی کنند که واشنگتن از قبل برای آنان تعیین کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.