|

درباره «فقط به‌خاطر من»

راحت نمی‌شود روی نامش خط کشید

سحر سلطانی

چیستا یثربی نمایشنامه‌نویس و کارگردانی است که بیشتر در حوزه متون ذهنی و روان‌شناسانه می‌نویسد و کار می‌کند. او گاهی جهان اسطوره‌ها و عرفان را مبنای کارش قرار می‌دهد و گاهی هم به زن و اجتماع و مسائل سیاسی روز و معاصر نظر می‌اندازد. برای همین، افت‌وخیزی در کارهایش دیده می‌شود، به‌هرحال خیلی راحت نمی‌شود روی نامش خط کشید. او آدمی دغدغه‌مند است و به‌فرض اینکه در «فقط به‌خاطر من» شکست خورده باشد، اما این شکست درست مقدمه یک پیروزی است.
چرا از شکست می‌گویم؟! چون این اجرا نمی‌تواند بیانگر توانمندی‌های چیستا یثربی باشد. او همیشه مخاطب را درگیر کارش می‌کند. شاید زنان از این کار هم خوششان بیاید، اما این به‌خاطر طرح نمایشنامه است و نه خود اجرا. متأسفانه اجرای فعلی مشکلات بارز و عمده‌ای دارد که حتی از دیدگاه خود کارگردان هم قابل پذیرش نیست. این عدم پذیرش در قیاس با تمام کارهای قابل‌قبول چیستا یثربی مصداق می‌یابد. کارگردانی که اغلب کارهایش با ضرباهنگ تند و بسیار پرهیاهو است، کارهایش این‌بار بی‌دلیل دچار ضرباهنگ کند و افسرده و خموده‌ای شده که بیانگر اتفاقات خوبی در پس‌وپیش کارهایش نیست. زنی که پشت در مانده و با آنکه میانسال است و می‌خواهد خود را به نتیجه برساند و حالا در خیال خودش با مردهای متعدد درگیر می‌شود، این درگیری شتابنده است و درعین‌حال بازدارنده. شتاب برای تک‌تک مواجهات زن با مردهاست و سکون و ایستایی هم برای مکث‌های زن می‌تواند باشد که به‌لحاظ زمانی کوتاه‌مدت است. اگر چنین روالی بر اجرا حاکم می‌شد، آنگاه ما شاهد یک اجرای قابل تحمل و حتی فراتر از آن قابل تامل می‌شدیم. فعلا با این سیاق و ضرباهنگ، حوصله مخاطب سر می‌رود و بخش‌های عمده‌ای از کار از کف می‌رود. دیگر آنکه بازیگران نمی‌توانند یا به‌درستی هدایت نشده‌اند که بخواهند یا بتوانند نقش‌های متعدد را بازی کنند و بازیگر زن هم آن‌طور که بایدوشاید کلافگی یک زن نویسنده در مواجهه با آدم‌های اجتماع را نمایان نمی‌کند. ریتم کند نمی‌تواند بیانگر شتاب معترضانه‌ای باشد. او می‌خواهد نسبت به مسائل و آدم‌ها کنش‌مند باشد و باید طوری رفتار کند که بر آنها تأثیر بگذارد و حتی اگر دیگران هم بخواهند بر زن تأثیر بگذارند، نیازمند شتابی غیرقابل وصف هستند. متأسفانه هردو جناح کند عمل می‌کنند و انگار دارند درجا می‌زنند. در حالی‌که این شتاب باید به شکل سینوس‌وار بر روال هوا و فضای کار تأثیرگذار می‌بود. اما احساس بازیگران در درون تن‌هایشان یخ می‌زند و هیچ حس‌وحالی نمی‌تواند بیانگر روالی تکان‌دهنده و تحول‌گرایانه باشد. اینها مانع از میخکوب‌شدن تماشاگر بر صندلی سالن تئاتر چهارسو می‌شود که این‌روزها دوره درمان و به‌عبارتی تعمیرات را دارد سپری می‌کند و به قولی حال خوشی هم ندارد.
به نظر می‌رسد باید امسال شاهد کار بهتری از چیستا یثربی باشیم. او هربار که شکست می‌خورد، قابلیت یک اجرای بهتر را می‌یابد. اگر فرصت و سالنش مهیا باشد، باید چیستا را در حال‌وروز خوشش هم به تماشا بنشینیم.

چیستا یثربی نمایشنامه‌نویس و کارگردانی است که بیشتر در حوزه متون ذهنی و روان‌شناسانه می‌نویسد و کار می‌کند. او گاهی جهان اسطوره‌ها و عرفان را مبنای کارش قرار می‌دهد و گاهی هم به زن و اجتماع و مسائل سیاسی روز و معاصر نظر می‌اندازد. برای همین، افت‌وخیزی در کارهایش دیده می‌شود، به‌هرحال خیلی راحت نمی‌شود روی نامش خط کشید. او آدمی دغدغه‌مند است و به‌فرض اینکه در «فقط به‌خاطر من» شکست خورده باشد، اما این شکست درست مقدمه یک پیروزی است.
چرا از شکست می‌گویم؟! چون این اجرا نمی‌تواند بیانگر توانمندی‌های چیستا یثربی باشد. او همیشه مخاطب را درگیر کارش می‌کند. شاید زنان از این کار هم خوششان بیاید، اما این به‌خاطر طرح نمایشنامه است و نه خود اجرا. متأسفانه اجرای فعلی مشکلات بارز و عمده‌ای دارد که حتی از دیدگاه خود کارگردان هم قابل پذیرش نیست. این عدم پذیرش در قیاس با تمام کارهای قابل‌قبول چیستا یثربی مصداق می‌یابد. کارگردانی که اغلب کارهایش با ضرباهنگ تند و بسیار پرهیاهو است، کارهایش این‌بار بی‌دلیل دچار ضرباهنگ کند و افسرده و خموده‌ای شده که بیانگر اتفاقات خوبی در پس‌وپیش کارهایش نیست. زنی که پشت در مانده و با آنکه میانسال است و می‌خواهد خود را به نتیجه برساند و حالا در خیال خودش با مردهای متعدد درگیر می‌شود، این درگیری شتابنده است و درعین‌حال بازدارنده. شتاب برای تک‌تک مواجهات زن با مردهاست و سکون و ایستایی هم برای مکث‌های زن می‌تواند باشد که به‌لحاظ زمانی کوتاه‌مدت است. اگر چنین روالی بر اجرا حاکم می‌شد، آنگاه ما شاهد یک اجرای قابل تحمل و حتی فراتر از آن قابل تامل می‌شدیم. فعلا با این سیاق و ضرباهنگ، حوصله مخاطب سر می‌رود و بخش‌های عمده‌ای از کار از کف می‌رود. دیگر آنکه بازیگران نمی‌توانند یا به‌درستی هدایت نشده‌اند که بخواهند یا بتوانند نقش‌های متعدد را بازی کنند و بازیگر زن هم آن‌طور که بایدوشاید کلافگی یک زن نویسنده در مواجهه با آدم‌های اجتماع را نمایان نمی‌کند. ریتم کند نمی‌تواند بیانگر شتاب معترضانه‌ای باشد. او می‌خواهد نسبت به مسائل و آدم‌ها کنش‌مند باشد و باید طوری رفتار کند که بر آنها تأثیر بگذارد و حتی اگر دیگران هم بخواهند بر زن تأثیر بگذارند، نیازمند شتابی غیرقابل وصف هستند. متأسفانه هردو جناح کند عمل می‌کنند و انگار دارند درجا می‌زنند. در حالی‌که این شتاب باید به شکل سینوس‌وار بر روال هوا و فضای کار تأثیرگذار می‌بود. اما احساس بازیگران در درون تن‌هایشان یخ می‌زند و هیچ حس‌وحالی نمی‌تواند بیانگر روالی تکان‌دهنده و تحول‌گرایانه باشد. اینها مانع از میخکوب‌شدن تماشاگر بر صندلی سالن تئاتر چهارسو می‌شود که این‌روزها دوره درمان و به‌عبارتی تعمیرات را دارد سپری می‌کند و به قولی حال خوشی هم ندارد.
به نظر می‌رسد باید امسال شاهد کار بهتری از چیستا یثربی باشیم. او هربار که شکست می‌خورد، قابلیت یک اجرای بهتر را می‌یابد. اگر فرصت و سالنش مهیا باشد، باید چیستا را در حال‌وروز خوشش هم به تماشا بنشینیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.