«اوباما» با چه رویکردی به خاورمیانه ميآيد؟
پيامدهاي متناقض يك سفر
عاطف الغمری . ترجمه: محمدعلی عسگری/عكس: Reuters
با نزدیک شدن به زمان سفر «باراک اوباما» به خاورمیانه که برای عید امسال برنامهریزی شده است پیامهای متناقضی از واشنگتن ارسال میشود که هریک معنا و مفهوم متناقضی دارد. تناقض این پیامها بیشتر به دلیل ناروشنی هدف او از این دیدار و مسایل مورد بحث در اسراییل و کرانه باختری و اردن و نیز انتظاراتی خواهد بود که کشورهایی چون مصر، عربستان و ترکیه از این سفر دارند. برخی کارشناسان آمریکایی این تناقض را اینگونه تحلیل میکنند و میگویند به دلیل حالت عدم یقینی است که دولت اوباما درقبال حوادث کشورهای عربی به آن دچار شده است، برعکس سالهای گذشته که ایالات متحده کاملا میدانست تحولات چه سمت و سویی دارد.
«جی کارنی»، سخنگوی کاخ سفید در این رابطه گفته است این تناقضات نشان میدهد که باراک اوباما برای پیشرفت روند صلح اسراییل و فلسطینیها قصد ارایه پیشنهادات جدیدی ندارد. کاخ سفید دیگر مثل گذشته تمایلی ندارد که یکسری آرزوهای توخالی را در اینباره ارایه دهد. با این حال کارشناسان دیگری که نسبت به تحولات خاورمیانه شناخت و آگاهی لازم را دارند میگویند دیدار آینده اوباما آزمایشی برای او خواهد بود و معلوم خواهد کرد که آیا او قدرت آن را دارد تا تحرک تازهای به روند صلح بخشیده و برخلاف شکستی که در دوره نخست ریاستجمهوریاش خورد اینبار قادر خواهد بود به راهحل تشکیل دو دولت نزدیک شود یا خیر. همین کارشناسان به اوباما توصیه میکنند که برای انجام چنین کاری از قبل باید رویکرد سیاسی خود را بهویژه در رابطه با نزاع اسراییل و فلسطینیها تغییر دهد وگرنه آمریکا مابقی اعتمادی را که در بین ملتهای منطقه دارد با یک شکست دیگر به کلی از دست خواهد داد.
چنانکه گفته شد یکی از مهمترین وجوه این تناقضات به هدف این دیدار برمیگردد. به راستی هدف سفر اوباما به منطقه چیست؟ در اینباره اظهاراتی شده که قابل تامل است:
1- رابرت ویکسلر، یکی از اعضای کنگره گفته است دیدار اوباما از منطقه، موجب تقویت رابطه آمریکا و اسراییل از طریق امضای یک توافقنامه امنیتی خواهد شد. اوباما و مقامات اسراییلی همچنین در این دیدارها بر مسایلی نظیر پرونده هستهای ایران و حوادث داخلی سوریه و نیز نزاع درازمدت اسراییل و فلسطین تمرکز خواهند داشت.
2- منابع اسراییلی میگویند اوباما علاقهمند به ازسرگیری گفتوگوها بین اسراییل و فلسطینیهاست زیرا دستکم این امر منجر به این نتیجه خواهد شد که از موج انتقادها علیه اسراییل در محافل بینالمللی کاسته شود. از این رو به نظر میرسد واشنگتن قصد دارد نقش خود را بدون دستیابی به یک صلح پایدار در مذاکرات یادشده ایفا کند.
3- محافل اسراییلی نیز میگویند بین آمریکا و اسراییل نوعی توافق شکل گرفته است تا به صورتی محدود شهرکسازیها را متوقف کنند. البته با این شرط که فلسطینیها رفتن به دادگاه بینالمللی لاهه را به تعویق بیندازند. پس از کسب عضویت در سازمان ملل، دولت فلسطین این حق را پیدا کرده است تا برضد اقدامات توسعهطلبانه اسراییل به دادگاه بینالمللی لاهه شکایت کند.
4- کارشناسان نیز درباره فضای این دیدارها میگویند بسیار بعید به نظر میرسد که اینبار آمریکا نقشی جدی داشته باشد. یکی از این کارشناسان که نماینده سابق اسراییل در سازمان ملل متحد است و در آینده به احتمال زیاد یکی از بزرگترین مشاوران نتانیاهو در کابینه جدید او خواهد بود میگوید در شرایط کنونی، کشورهای عرب بهویژه پس از وقوع انقلابهای عربی مشغول رتق و فتق درگیریهای داخلی خودشان هستند. بنابراین شرایط فعلی مانند گذشته نیست که از 15 سال پیش اسراییل مجبور بود پیشنهاداتی را برای بهبود روابط ارایه دهد.
این رویکرد با آنچه که رابرت ساتلوف، مدیر اجرایی موسسه شرق نزدیک در واشنگتن مطرح کرد هماهنگی دارد. وی نیز گفته بود از دیدگاه اسراییل این دیدار بسیار متفاوتتر از دیدار نخست اوباما از منطقه در سال 2009 خواهد بود. دیداری که در جریان آن اوباما در دانشگاه قاهره حاضر شد و سخنان مهمی را ایراد کرد.
جالب اینکه همکاران اوباما در واشنگتن نیز میگویند بارها در نشستهای امنیت ملی ملاحظه کردهاند که درباره قدرت ایالات متحده آمریکا در هدایت روند حوادث در اماکنی مانند سوریه یا مالی و کرهشمالی پرسش میشود و اینکه قدرت تاثیرگذاری آمریکا در این حوادث نسبت به چهار سال گذشته کمتر یا بیشتر شده است اما هرگز درباره نزاع اسراییلی - فلسطینیها و میزان تاثیرگذاری آمریکا بر این روند پرسشی نمیشود.
با این وصف برخی کارشناسان نزدیک به کاخ سفید به اوباما سفارش میکنند به مسایل خاورمیانه بیشتر توجه کند زیرا این منطقه همچنان منطقهای حیاتی برای آمریکا خواهد بود. این توصیه پس از آن صورت میگیرد که در خبرها آمده بود آمریکا قصد دارد بهجای خاورمیانه توجه و تمرکز خود را بر منطقه آسیا - پاسیفیک افزایش دهد. هیلاری کلینتون گفته بود این منطقه طی سالهای آینده لكوموتيو سیاست جهانی آمریکا خواهد بود. این کارشناسان معتقدند توجه به آسیا نباید به معنای بیتوجهی به خاورمیانه و مسایل آن باشد.
اینها همه مسایلی است که پیش از سفر اوباما به خاورمیانه در میان همکاران و مشاورانش مطرح است تا استراتژی سیاست خارجی او را در دور دوم ریاستجمهوریاش تعیین کنند اما پرسشی که در اینجا خودنمایی میکند اینکه: اصلیترین محوری که موجب تغییر در سیاست خارجی آمریکا بهویژه در رابطه با مسایل خاورمیانه طی سالهای آینده خواهد بود چیست و این موضوع تا چه حد بهویژه در این دیدار قابل رویت خواهد بود؟
در اینجا دو نکته به نظر میرسد که یکی از آنها قدیمی و مرسوم در سیاستهای همه روسایجمهور آمریکاست و آن عنصر سکون عربی است. به این معنا که سیاست خارجی آمریکا همواره تحتتاثیر نیروهای موثر و لابیهای فشار در داخل بوده است و از این دیدگاه لابی ساکت اعراب در برابر لابی فعال یهودیان موجب شده تا سیاستهای خارجی آمریکا نیز به نفع اسراییل باشد. از اینرو تا زمانی که این توازن برهم نخورده باشد هر رییسجمهوری که بیاید دقیقا همان سبک و شیوه رییسجمهوری قبلی را دنبال خواهد کرد.
مساله دوم اما این است که پس از انقلاب مصر و تاثیر منطقهای آن، یک جریان قوی در آمریکا پیدا شده که خواستار تغییر سیاستهای آمریکا در منطقه به خصوص در رابطه با مشکل فلسطین است. ارزیابی اینها چنین است که احتمال دارد دولت جدید مصر با همین خطمشی موفق شود. در این صورت باید استراتژی آمریکا بهگونهای تنظیم شود که مکمل یک استراتژی امنیت ملی عربی باشد زیرا به اعتقاد این گروه یک سیاست خارجی موفق در یک رابطه متقابل و مبتنی بر توازن قوا شکل میگیرد. به هرحال این هم یک استدلال دیگر است و اگر تغییری در منطقه به وجود نیاید شیوه رفتار آمریکا نیز شاهد هیچ تغییری نخواهد بود. زیرا دلیلی برای تغییر آن وجود ندارد.
از اینرو به نظر میرسد دیدار اوباما از منطقه در بدترین حالت همین باشد که چون گذشته دیدگاه اسراییلیها بر آن غالب بوده و در هماهنگی کامل با آن باشد اما یک احتمال ضعیف را هم باید در نظر گرفت و آن اینکه این بار اندکی متفاوتتر از گذشته آمریکا نگاهی متوازنتر نسبت به تحولات منطقه از جمله قضیه فلسطین داشته باشد.
«جی کارنی»، سخنگوی کاخ سفید در این رابطه گفته است این تناقضات نشان میدهد که باراک اوباما برای پیشرفت روند صلح اسراییل و فلسطینیها قصد ارایه پیشنهادات جدیدی ندارد. کاخ سفید دیگر مثل گذشته تمایلی ندارد که یکسری آرزوهای توخالی را در اینباره ارایه دهد. با این حال کارشناسان دیگری که نسبت به تحولات خاورمیانه شناخت و آگاهی لازم را دارند میگویند دیدار آینده اوباما آزمایشی برای او خواهد بود و معلوم خواهد کرد که آیا او قدرت آن را دارد تا تحرک تازهای به روند صلح بخشیده و برخلاف شکستی که در دوره نخست ریاستجمهوریاش خورد اینبار قادر خواهد بود به راهحل تشکیل دو دولت نزدیک شود یا خیر. همین کارشناسان به اوباما توصیه میکنند که برای انجام چنین کاری از قبل باید رویکرد سیاسی خود را بهویژه در رابطه با نزاع اسراییل و فلسطینیها تغییر دهد وگرنه آمریکا مابقی اعتمادی را که در بین ملتهای منطقه دارد با یک شکست دیگر به کلی از دست خواهد داد.
چنانکه گفته شد یکی از مهمترین وجوه این تناقضات به هدف این دیدار برمیگردد. به راستی هدف سفر اوباما به منطقه چیست؟ در اینباره اظهاراتی شده که قابل تامل است:
1- رابرت ویکسلر، یکی از اعضای کنگره گفته است دیدار اوباما از منطقه، موجب تقویت رابطه آمریکا و اسراییل از طریق امضای یک توافقنامه امنیتی خواهد شد. اوباما و مقامات اسراییلی همچنین در این دیدارها بر مسایلی نظیر پرونده هستهای ایران و حوادث داخلی سوریه و نیز نزاع درازمدت اسراییل و فلسطین تمرکز خواهند داشت.
2- منابع اسراییلی میگویند اوباما علاقهمند به ازسرگیری گفتوگوها بین اسراییل و فلسطینیهاست زیرا دستکم این امر منجر به این نتیجه خواهد شد که از موج انتقادها علیه اسراییل در محافل بینالمللی کاسته شود. از این رو به نظر میرسد واشنگتن قصد دارد نقش خود را بدون دستیابی به یک صلح پایدار در مذاکرات یادشده ایفا کند.
3- محافل اسراییلی نیز میگویند بین آمریکا و اسراییل نوعی توافق شکل گرفته است تا به صورتی محدود شهرکسازیها را متوقف کنند. البته با این شرط که فلسطینیها رفتن به دادگاه بینالمللی لاهه را به تعویق بیندازند. پس از کسب عضویت در سازمان ملل، دولت فلسطین این حق را پیدا کرده است تا برضد اقدامات توسعهطلبانه اسراییل به دادگاه بینالمللی لاهه شکایت کند.
4- کارشناسان نیز درباره فضای این دیدارها میگویند بسیار بعید به نظر میرسد که اینبار آمریکا نقشی جدی داشته باشد. یکی از این کارشناسان که نماینده سابق اسراییل در سازمان ملل متحد است و در آینده به احتمال زیاد یکی از بزرگترین مشاوران نتانیاهو در کابینه جدید او خواهد بود میگوید در شرایط کنونی، کشورهای عرب بهویژه پس از وقوع انقلابهای عربی مشغول رتق و فتق درگیریهای داخلی خودشان هستند. بنابراین شرایط فعلی مانند گذشته نیست که از 15 سال پیش اسراییل مجبور بود پیشنهاداتی را برای بهبود روابط ارایه دهد.
این رویکرد با آنچه که رابرت ساتلوف، مدیر اجرایی موسسه شرق نزدیک در واشنگتن مطرح کرد هماهنگی دارد. وی نیز گفته بود از دیدگاه اسراییل این دیدار بسیار متفاوتتر از دیدار نخست اوباما از منطقه در سال 2009 خواهد بود. دیداری که در جریان آن اوباما در دانشگاه قاهره حاضر شد و سخنان مهمی را ایراد کرد.
جالب اینکه همکاران اوباما در واشنگتن نیز میگویند بارها در نشستهای امنیت ملی ملاحظه کردهاند که درباره قدرت ایالات متحده آمریکا در هدایت روند حوادث در اماکنی مانند سوریه یا مالی و کرهشمالی پرسش میشود و اینکه قدرت تاثیرگذاری آمریکا در این حوادث نسبت به چهار سال گذشته کمتر یا بیشتر شده است اما هرگز درباره نزاع اسراییلی - فلسطینیها و میزان تاثیرگذاری آمریکا بر این روند پرسشی نمیشود.
با این وصف برخی کارشناسان نزدیک به کاخ سفید به اوباما سفارش میکنند به مسایل خاورمیانه بیشتر توجه کند زیرا این منطقه همچنان منطقهای حیاتی برای آمریکا خواهد بود. این توصیه پس از آن صورت میگیرد که در خبرها آمده بود آمریکا قصد دارد بهجای خاورمیانه توجه و تمرکز خود را بر منطقه آسیا - پاسیفیک افزایش دهد. هیلاری کلینتون گفته بود این منطقه طی سالهای آینده لكوموتيو سیاست جهانی آمریکا خواهد بود. این کارشناسان معتقدند توجه به آسیا نباید به معنای بیتوجهی به خاورمیانه و مسایل آن باشد.
اینها همه مسایلی است که پیش از سفر اوباما به خاورمیانه در میان همکاران و مشاورانش مطرح است تا استراتژی سیاست خارجی او را در دور دوم ریاستجمهوریاش تعیین کنند اما پرسشی که در اینجا خودنمایی میکند اینکه: اصلیترین محوری که موجب تغییر در سیاست خارجی آمریکا بهویژه در رابطه با مسایل خاورمیانه طی سالهای آینده خواهد بود چیست و این موضوع تا چه حد بهویژه در این دیدار قابل رویت خواهد بود؟
در اینجا دو نکته به نظر میرسد که یکی از آنها قدیمی و مرسوم در سیاستهای همه روسایجمهور آمریکاست و آن عنصر سکون عربی است. به این معنا که سیاست خارجی آمریکا همواره تحتتاثیر نیروهای موثر و لابیهای فشار در داخل بوده است و از این دیدگاه لابی ساکت اعراب در برابر لابی فعال یهودیان موجب شده تا سیاستهای خارجی آمریکا نیز به نفع اسراییل باشد. از اینرو تا زمانی که این توازن برهم نخورده باشد هر رییسجمهوری که بیاید دقیقا همان سبک و شیوه رییسجمهوری قبلی را دنبال خواهد کرد.
مساله دوم اما این است که پس از انقلاب مصر و تاثیر منطقهای آن، یک جریان قوی در آمریکا پیدا شده که خواستار تغییر سیاستهای آمریکا در منطقه به خصوص در رابطه با مشکل فلسطین است. ارزیابی اینها چنین است که احتمال دارد دولت جدید مصر با همین خطمشی موفق شود. در این صورت باید استراتژی آمریکا بهگونهای تنظیم شود که مکمل یک استراتژی امنیت ملی عربی باشد زیرا به اعتقاد این گروه یک سیاست خارجی موفق در یک رابطه متقابل و مبتنی بر توازن قوا شکل میگیرد. به هرحال این هم یک استدلال دیگر است و اگر تغییری در منطقه به وجود نیاید شیوه رفتار آمریکا نیز شاهد هیچ تغییری نخواهد بود. زیرا دلیلی برای تغییر آن وجود ندارد.
از اینرو به نظر میرسد دیدار اوباما از منطقه در بدترین حالت همین باشد که چون گذشته دیدگاه اسراییلیها بر آن غالب بوده و در هماهنگی کامل با آن باشد اما یک احتمال ضعیف را هم باید در نظر گرفت و آن اینکه این بار اندکی متفاوتتر از گذشته آمریکا نگاهی متوازنتر نسبت به تحولات منطقه از جمله قضیه فلسطین داشته باشد.
منبع: الخلیج
با نزدیک شدن به زمان سفر «باراک اوباما» به خاورمیانه که برای عید امسال برنامهریزی شده است پیامهای متناقضی از واشنگتن ارسال میشود که هریک معنا و مفهوم متناقضی دارد. تناقض این پیامها بیشتر به دلیل ناروشنی هدف او از این دیدار و مسایل مورد بحث در اسراییل و کرانه باختری و اردن و نیز انتظاراتی خواهد بود که کشورهایی چون مصر، عربستان و ترکیه از این سفر دارند. برخی کارشناسان آمریکایی این تناقض را اینگونه تحلیل میکنند و میگویند به دلیل حالت عدم یقینی است که دولت اوباما درقبال حوادث کشورهای عربی به آن دچار شده است، برعکس سالهای گذشته که ایالات متحده کاملا میدانست تحولات چه سمت و سویی دارد.
«جی کارنی»، سخنگوی کاخ سفید در این رابطه گفته است این تناقضات نشان میدهد که باراک اوباما برای پیشرفت روند صلح اسراییل و فلسطینیها قصد ارایه پیشنهادات جدیدی ندارد. کاخ سفید دیگر مثل گذشته تمایلی ندارد که یکسری آرزوهای توخالی را در اینباره ارایه دهد. با این حال کارشناسان دیگری که نسبت به تحولات خاورمیانه شناخت و آگاهی لازم را دارند میگویند دیدار آینده اوباما آزمایشی برای او خواهد بود و معلوم خواهد کرد که آیا او قدرت آن را دارد تا تحرک تازهای به روند صلح بخشیده و برخلاف شکستی که در دوره نخست ریاستجمهوریاش خورد اینبار قادر خواهد بود به راهحل تشکیل دو دولت نزدیک شود یا خیر. همین کارشناسان به اوباما توصیه میکنند که برای انجام چنین کاری از قبل باید رویکرد سیاسی خود را بهویژه در رابطه با نزاع اسراییل و فلسطینیها تغییر دهد وگرنه آمریکا مابقی اعتمادی را که در بین ملتهای منطقه دارد با یک شکست دیگر به کلی از دست خواهد داد.
چنانکه گفته شد یکی از مهمترین وجوه این تناقضات به هدف این دیدار برمیگردد. به راستی هدف سفر اوباما به منطقه چیست؟ در اینباره اظهاراتی شده که قابل تامل است:
1- رابرت ویکسلر، یکی از اعضای کنگره گفته است دیدار اوباما از منطقه، موجب تقویت رابطه آمریکا و اسراییل از طریق امضای یک توافقنامه امنیتی خواهد شد. اوباما و مقامات اسراییلی همچنین در این دیدارها بر مسایلی نظیر پرونده هستهای ایران و حوادث داخلی سوریه و نیز نزاع درازمدت اسراییل و فلسطین تمرکز خواهند داشت.
2- منابع اسراییلی میگویند اوباما علاقهمند به ازسرگیری گفتوگوها بین اسراییل و فلسطینیهاست زیرا دستکم این امر منجر به این نتیجه خواهد شد که از موج انتقادها علیه اسراییل در محافل بینالمللی کاسته شود. از این رو به نظر میرسد واشنگتن قصد دارد نقش خود را بدون دستیابی به یک صلح پایدار در مذاکرات یادشده ایفا کند.
3- محافل اسراییلی نیز میگویند بین آمریکا و اسراییل نوعی توافق شکل گرفته است تا به صورتی محدود شهرکسازیها را متوقف کنند. البته با این شرط که فلسطینیها رفتن به دادگاه بینالمللی لاهه را به تعویق بیندازند. پس از کسب عضویت در سازمان ملل، دولت فلسطین این حق را پیدا کرده است تا برضد اقدامات توسعهطلبانه اسراییل به دادگاه بینالمللی لاهه شکایت کند.
4- کارشناسان نیز درباره فضای این دیدارها میگویند بسیار بعید به نظر میرسد که اینبار آمریکا نقشی جدی داشته باشد. یکی از این کارشناسان که نماینده سابق اسراییل در سازمان ملل متحد است و در آینده به احتمال زیاد یکی از بزرگترین مشاوران نتانیاهو در کابینه جدید او خواهد بود میگوید در شرایط کنونی، کشورهای عرب بهویژه پس از وقوع انقلابهای عربی مشغول رتق و فتق درگیریهای داخلی خودشان هستند. بنابراین شرایط فعلی مانند گذشته نیست که از 15 سال پیش اسراییل مجبور بود پیشنهاداتی را برای بهبود روابط ارایه دهد.
این رویکرد با آنچه که رابرت ساتلوف، مدیر اجرایی موسسه شرق نزدیک در واشنگتن مطرح کرد هماهنگی دارد. وی نیز گفته بود از دیدگاه اسراییل این دیدار بسیار متفاوتتر از دیدار نخست اوباما از منطقه در سال 2009 خواهد بود. دیداری که در جریان آن اوباما در دانشگاه قاهره حاضر شد و سخنان مهمی را ایراد کرد.
جالب اینکه همکاران اوباما در واشنگتن نیز میگویند بارها در نشستهای امنیت ملی ملاحظه کردهاند که درباره قدرت ایالات متحده آمریکا در هدایت روند حوادث در اماکنی مانند سوریه یا مالی و کرهشمالی پرسش میشود و اینکه قدرت تاثیرگذاری آمریکا در این حوادث نسبت به چهار سال گذشته کمتر یا بیشتر شده است اما هرگز درباره نزاع اسراییلی - فلسطینیها و میزان تاثیرگذاری آمریکا بر این روند پرسشی نمیشود.
با این وصف برخی کارشناسان نزدیک به کاخ سفید به اوباما سفارش میکنند به مسایل خاورمیانه بیشتر توجه کند زیرا این منطقه همچنان منطقهای حیاتی برای آمریکا خواهد بود. این توصیه پس از آن صورت میگیرد که در خبرها آمده بود آمریکا قصد دارد بهجای خاورمیانه توجه و تمرکز خود را بر منطقه آسیا - پاسیفیک افزایش دهد. هیلاری کلینتون گفته بود این منطقه طی سالهای آینده لكوموتيو سیاست جهانی آمریکا خواهد بود. این کارشناسان معتقدند توجه به آسیا نباید به معنای بیتوجهی به خاورمیانه و مسایل آن باشد.
اینها همه مسایلی است که پیش از سفر اوباما به خاورمیانه در میان همکاران و مشاورانش مطرح است تا استراتژی سیاست خارجی او را در دور دوم ریاستجمهوریاش تعیین کنند اما پرسشی که در اینجا خودنمایی میکند اینکه: اصلیترین محوری که موجب تغییر در سیاست خارجی آمریکا بهویژه در رابطه با مسایل خاورمیانه طی سالهای آینده خواهد بود چیست و این موضوع تا چه حد بهویژه در این دیدار قابل رویت خواهد بود؟
در اینجا دو نکته به نظر میرسد که یکی از آنها قدیمی و مرسوم در سیاستهای همه روسایجمهور آمریکاست و آن عنصر سکون عربی است. به این معنا که سیاست خارجی آمریکا همواره تحتتاثیر نیروهای موثر و لابیهای فشار در داخل بوده است و از این دیدگاه لابی ساکت اعراب در برابر لابی فعال یهودیان موجب شده تا سیاستهای خارجی آمریکا نیز به نفع اسراییل باشد. از اینرو تا زمانی که این توازن برهم نخورده باشد هر رییسجمهوری که بیاید دقیقا همان سبک و شیوه رییسجمهوری قبلی را دنبال خواهد کرد.
مساله دوم اما این است که پس از انقلاب مصر و تاثیر منطقهای آن، یک جریان قوی در آمریکا پیدا شده که خواستار تغییر سیاستهای آمریکا در منطقه به خصوص در رابطه با مشکل فلسطین است. ارزیابی اینها چنین است که احتمال دارد دولت جدید مصر با همین خطمشی موفق شود. در این صورت باید استراتژی آمریکا بهگونهای تنظیم شود که مکمل یک استراتژی امنیت ملی عربی باشد زیرا به اعتقاد این گروه یک سیاست خارجی موفق در یک رابطه متقابل و مبتنی بر توازن قوا شکل میگیرد. به هرحال این هم یک استدلال دیگر است و اگر تغییری در منطقه به وجود نیاید شیوه رفتار آمریکا نیز شاهد هیچ تغییری نخواهد بود. زیرا دلیلی برای تغییر آن وجود ندارد.
از اینرو به نظر میرسد دیدار اوباما از منطقه در بدترین حالت همین باشد که چون گذشته دیدگاه اسراییلیها بر آن غالب بوده و در هماهنگی کامل با آن باشد اما یک احتمال ضعیف را هم باید در نظر گرفت و آن اینکه این بار اندکی متفاوتتر از گذشته آمریکا نگاهی متوازنتر نسبت به تحولات منطقه از جمله قضیه فلسطین داشته باشد.
«جی کارنی»، سخنگوی کاخ سفید در این رابطه گفته است این تناقضات نشان میدهد که باراک اوباما برای پیشرفت روند صلح اسراییل و فلسطینیها قصد ارایه پیشنهادات جدیدی ندارد. کاخ سفید دیگر مثل گذشته تمایلی ندارد که یکسری آرزوهای توخالی را در اینباره ارایه دهد. با این حال کارشناسان دیگری که نسبت به تحولات خاورمیانه شناخت و آگاهی لازم را دارند میگویند دیدار آینده اوباما آزمایشی برای او خواهد بود و معلوم خواهد کرد که آیا او قدرت آن را دارد تا تحرک تازهای به روند صلح بخشیده و برخلاف شکستی که در دوره نخست ریاستجمهوریاش خورد اینبار قادر خواهد بود به راهحل تشکیل دو دولت نزدیک شود یا خیر. همین کارشناسان به اوباما توصیه میکنند که برای انجام چنین کاری از قبل باید رویکرد سیاسی خود را بهویژه در رابطه با نزاع اسراییل و فلسطینیها تغییر دهد وگرنه آمریکا مابقی اعتمادی را که در بین ملتهای منطقه دارد با یک شکست دیگر به کلی از دست خواهد داد.
چنانکه گفته شد یکی از مهمترین وجوه این تناقضات به هدف این دیدار برمیگردد. به راستی هدف سفر اوباما به منطقه چیست؟ در اینباره اظهاراتی شده که قابل تامل است:
1- رابرت ویکسلر، یکی از اعضای کنگره گفته است دیدار اوباما از منطقه، موجب تقویت رابطه آمریکا و اسراییل از طریق امضای یک توافقنامه امنیتی خواهد شد. اوباما و مقامات اسراییلی همچنین در این دیدارها بر مسایلی نظیر پرونده هستهای ایران و حوادث داخلی سوریه و نیز نزاع درازمدت اسراییل و فلسطین تمرکز خواهند داشت.
2- منابع اسراییلی میگویند اوباما علاقهمند به ازسرگیری گفتوگوها بین اسراییل و فلسطینیهاست زیرا دستکم این امر منجر به این نتیجه خواهد شد که از موج انتقادها علیه اسراییل در محافل بینالمللی کاسته شود. از این رو به نظر میرسد واشنگتن قصد دارد نقش خود را بدون دستیابی به یک صلح پایدار در مذاکرات یادشده ایفا کند.
3- محافل اسراییلی نیز میگویند بین آمریکا و اسراییل نوعی توافق شکل گرفته است تا به صورتی محدود شهرکسازیها را متوقف کنند. البته با این شرط که فلسطینیها رفتن به دادگاه بینالمللی لاهه را به تعویق بیندازند. پس از کسب عضویت در سازمان ملل، دولت فلسطین این حق را پیدا کرده است تا برضد اقدامات توسعهطلبانه اسراییل به دادگاه بینالمللی لاهه شکایت کند.
4- کارشناسان نیز درباره فضای این دیدارها میگویند بسیار بعید به نظر میرسد که اینبار آمریکا نقشی جدی داشته باشد. یکی از این کارشناسان که نماینده سابق اسراییل در سازمان ملل متحد است و در آینده به احتمال زیاد یکی از بزرگترین مشاوران نتانیاهو در کابینه جدید او خواهد بود میگوید در شرایط کنونی، کشورهای عرب بهویژه پس از وقوع انقلابهای عربی مشغول رتق و فتق درگیریهای داخلی خودشان هستند. بنابراین شرایط فعلی مانند گذشته نیست که از 15 سال پیش اسراییل مجبور بود پیشنهاداتی را برای بهبود روابط ارایه دهد.
این رویکرد با آنچه که رابرت ساتلوف، مدیر اجرایی موسسه شرق نزدیک در واشنگتن مطرح کرد هماهنگی دارد. وی نیز گفته بود از دیدگاه اسراییل این دیدار بسیار متفاوتتر از دیدار نخست اوباما از منطقه در سال 2009 خواهد بود. دیداری که در جریان آن اوباما در دانشگاه قاهره حاضر شد و سخنان مهمی را ایراد کرد.
جالب اینکه همکاران اوباما در واشنگتن نیز میگویند بارها در نشستهای امنیت ملی ملاحظه کردهاند که درباره قدرت ایالات متحده آمریکا در هدایت روند حوادث در اماکنی مانند سوریه یا مالی و کرهشمالی پرسش میشود و اینکه قدرت تاثیرگذاری آمریکا در این حوادث نسبت به چهار سال گذشته کمتر یا بیشتر شده است اما هرگز درباره نزاع اسراییلی - فلسطینیها و میزان تاثیرگذاری آمریکا بر این روند پرسشی نمیشود.
با این وصف برخی کارشناسان نزدیک به کاخ سفید به اوباما سفارش میکنند به مسایل خاورمیانه بیشتر توجه کند زیرا این منطقه همچنان منطقهای حیاتی برای آمریکا خواهد بود. این توصیه پس از آن صورت میگیرد که در خبرها آمده بود آمریکا قصد دارد بهجای خاورمیانه توجه و تمرکز خود را بر منطقه آسیا - پاسیفیک افزایش دهد. هیلاری کلینتون گفته بود این منطقه طی سالهای آینده لكوموتيو سیاست جهانی آمریکا خواهد بود. این کارشناسان معتقدند توجه به آسیا نباید به معنای بیتوجهی به خاورمیانه و مسایل آن باشد.
اینها همه مسایلی است که پیش از سفر اوباما به خاورمیانه در میان همکاران و مشاورانش مطرح است تا استراتژی سیاست خارجی او را در دور دوم ریاستجمهوریاش تعیین کنند اما پرسشی که در اینجا خودنمایی میکند اینکه: اصلیترین محوری که موجب تغییر در سیاست خارجی آمریکا بهویژه در رابطه با مسایل خاورمیانه طی سالهای آینده خواهد بود چیست و این موضوع تا چه حد بهویژه در این دیدار قابل رویت خواهد بود؟
در اینجا دو نکته به نظر میرسد که یکی از آنها قدیمی و مرسوم در سیاستهای همه روسایجمهور آمریکاست و آن عنصر سکون عربی است. به این معنا که سیاست خارجی آمریکا همواره تحتتاثیر نیروهای موثر و لابیهای فشار در داخل بوده است و از این دیدگاه لابی ساکت اعراب در برابر لابی فعال یهودیان موجب شده تا سیاستهای خارجی آمریکا نیز به نفع اسراییل باشد. از اینرو تا زمانی که این توازن برهم نخورده باشد هر رییسجمهوری که بیاید دقیقا همان سبک و شیوه رییسجمهوری قبلی را دنبال خواهد کرد.
مساله دوم اما این است که پس از انقلاب مصر و تاثیر منطقهای آن، یک جریان قوی در آمریکا پیدا شده که خواستار تغییر سیاستهای آمریکا در منطقه به خصوص در رابطه با مشکل فلسطین است. ارزیابی اینها چنین است که احتمال دارد دولت جدید مصر با همین خطمشی موفق شود. در این صورت باید استراتژی آمریکا بهگونهای تنظیم شود که مکمل یک استراتژی امنیت ملی عربی باشد زیرا به اعتقاد این گروه یک سیاست خارجی موفق در یک رابطه متقابل و مبتنی بر توازن قوا شکل میگیرد. به هرحال این هم یک استدلال دیگر است و اگر تغییری در منطقه به وجود نیاید شیوه رفتار آمریکا نیز شاهد هیچ تغییری نخواهد بود. زیرا دلیلی برای تغییر آن وجود ندارد.
از اینرو به نظر میرسد دیدار اوباما از منطقه در بدترین حالت همین باشد که چون گذشته دیدگاه اسراییلیها بر آن غالب بوده و در هماهنگی کامل با آن باشد اما یک احتمال ضعیف را هم باید در نظر گرفت و آن اینکه این بار اندکی متفاوتتر از گذشته آمریکا نگاهی متوازنتر نسبت به تحولات منطقه از جمله قضیه فلسطین داشته باشد.
منبع: الخلیج
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.