|

مقاله‌ای بلند از ویرجینیا وولف

اقتدار خشم

امروز حدود هفت‌دهه از مرگ ویرجینیا وولف می‌گذرد اما آثار او همچنان در بعدی جهانی مورد توجه‌اند و رمان‌های او از تاثیرگذارترین آثار ادبیات جهان در قرن بیستم به شمار می‌روند. ویرجینیا وولف از سال‌ها پیش در ایران هم شناخته شده و برخی از آثار مهمش به فارسی برگردانده شده‌اند. آثار داستانی وولف از جمله نمونه‌های درخشان رمان‌نوگرا و شیوه سیلان ذهن به شمار می‌روند اما در کارنامه او به جز آثار داستانی، آثار غیرداستانی هم وجود دارد که البته کمتر از رمان‌هایش مورد توجه بوده‌اند. به تازگی یکی از این آثار با عنوان «سه‌گیتی» با ترجمه منیژه نجم‌عراقی در نشر چشمه منتشر شده است. «سه‌گیتی» مقاله‌ای بلند از وولف است که به سال1938 برمی‌گردد. مترجم این اثر در بخشی از پیش‌گفتارش درباره این مقاله و اهمیت آن نوشته: «دل‌بستگی وولف به آزادی و عدالت و برابری انسان‌ها سبب شد که اغلب آثار غیرداستانی او به‌ویژه مقاله‌های بلند «اتاقی از آن خود» و «سه‌گیتی» تحلیل‌های سیاسی-اجتماعی یا، به زبان امروز، بیانیه‌های فمینیستی از کار درآیند و به او در مقام بنیان‌گذار نقد فمینیستی اعتباری شایسته ببخشند. هرچند همین اعتبار اکنون اسباب دردسر مردان منتقدی شده است که نمی‌توانند، یا نمی‌خواهند، با درک آزادمنشی و نواندیشی وولف، میان نویسنده‌ای که در آن رمان‌های شاعرانه درخشان می‌اندیشد و زن شوخ‌طبعی که در مقاله‌ها با زیرکی برخاسته از حشمتی فروخفته سخن می‌گوید پیوندی روشن برقرار سازند.» در این کتاب به جز مقاله بلند «سه‌گیتی»، دوبررسی انتقادی درباره این مقاله هم ترجمه و منتشر شده که عبارتند از: «اقتدار خشم: با بررسی سه‌گیتی» از برندا سیلور و «خاطره، عکس و مدرنیسم» از مگی‌هام. آنطور که برندا سیلور در مقاله‌اش اشاره کرده، «سه‌گیتی» را می‌توان مقاله‌ای درباره نقش زنان تحصیل‌کرده شاغل در رویارویی با فاشیسم و پیشگیری از جنگ دانست. برندا سیلور درباره «سه‌گیتی» نوشته: «سه‌گیتی موضوعی بسیار عالی برای بررسی به دست می‌دهد؛ متنی فمینیستی که پافشاری دارد زنان از دیرباز تجربه متفاوتی از فرهنگ و نهادهای اجتماعی و سیاسی داشته‌اند. سه‌گیتی چشم‌انداز برآمده از این تفاوت را به ادامه حیات خود فرهنگ ربط می‌دهد. این مقاله که در زمان خود بسیار رادیکال بود و درون‌بینی‌های آن به سال‌ها پس از خود برمی‌گشت، امروز در مقام پیش‌طرحی برای تحلیل‌های فمینیستی فرهنگ و نهادهای آن سربرآورده است. صحنه تحلیل سال‌های پایانی دهه1930 است. پیش‌متن آن نامه‌ای از مردی همکار که از راوی/ نویسنده پرسیده است به نظر شما، ما چگونه می‌توانیم جلو جنگ را بگیریم؟ از نظر مرد نویسنده نامه «ما» شامل مردان و زنان است و از همین‌جاست که تفاوت، رمزگذاری‌شده با «شما» و «ما»ی گوینده، به متن راه می‌یابد: تفاوت-و به همراه آن امکان تعییر جامعه و پایان‌دادن به جنگ- را وولف در زنانی می‌دید که تازه به عرصه حرفه‌ها، ازجمله به دانشگاه وارد می‌شوند که عرصه‌های درگیر در تولید حقیقت است...» ویرجینیا وولف «سه‌گیتی» را در چشم‌اندازی تاریخی نوشته و این مقاله به‌وضوح متنی ضد‌جنگ است.

امروز حدود هفت‌دهه از مرگ ویرجینیا وولف می‌گذرد اما آثار او همچنان در بعدی جهانی مورد توجه‌اند و رمان‌های او از تاثیرگذارترین آثار ادبیات جهان در قرن بیستم به شمار می‌روند. ویرجینیا وولف از سال‌ها پیش در ایران هم شناخته شده و برخی از آثار مهمش به فارسی برگردانده شده‌اند. آثار داستانی وولف از جمله نمونه‌های درخشان رمان‌نوگرا و شیوه سیلان ذهن به شمار می‌روند اما در کارنامه او به جز آثار داستانی، آثار غیرداستانی هم وجود دارد که البته کمتر از رمان‌هایش مورد توجه بوده‌اند. به تازگی یکی از این آثار با عنوان «سه‌گیتی» با ترجمه منیژه نجم‌عراقی در نشر چشمه منتشر شده است. «سه‌گیتی» مقاله‌ای بلند از وولف است که به سال1938 برمی‌گردد. مترجم این اثر در بخشی از پیش‌گفتارش درباره این مقاله و اهمیت آن نوشته: «دل‌بستگی وولف به آزادی و عدالت و برابری انسان‌ها سبب شد که اغلب آثار غیرداستانی او به‌ویژه مقاله‌های بلند «اتاقی از آن خود» و «سه‌گیتی» تحلیل‌های سیاسی-اجتماعی یا، به زبان امروز، بیانیه‌های فمینیستی از کار درآیند و به او در مقام بنیان‌گذار نقد فمینیستی اعتباری شایسته ببخشند. هرچند همین اعتبار اکنون اسباب دردسر مردان منتقدی شده است که نمی‌توانند، یا نمی‌خواهند، با درک آزادمنشی و نواندیشی وولف، میان نویسنده‌ای که در آن رمان‌های شاعرانه درخشان می‌اندیشد و زن شوخ‌طبعی که در مقاله‌ها با زیرکی برخاسته از حشمتی فروخفته سخن می‌گوید پیوندی روشن برقرار سازند.» در این کتاب به جز مقاله بلند «سه‌گیتی»، دوبررسی انتقادی درباره این مقاله هم ترجمه و منتشر شده که عبارتند از: «اقتدار خشم: با بررسی سه‌گیتی» از برندا سیلور و «خاطره، عکس و مدرنیسم» از مگی‌هام. آنطور که برندا سیلور در مقاله‌اش اشاره کرده، «سه‌گیتی» را می‌توان مقاله‌ای درباره نقش زنان تحصیل‌کرده شاغل در رویارویی با فاشیسم و پیشگیری از جنگ دانست. برندا سیلور درباره «سه‌گیتی» نوشته: «سه‌گیتی موضوعی بسیار عالی برای بررسی به دست می‌دهد؛ متنی فمینیستی که پافشاری دارد زنان از دیرباز تجربه متفاوتی از فرهنگ و نهادهای اجتماعی و سیاسی داشته‌اند. سه‌گیتی چشم‌انداز برآمده از این تفاوت را به ادامه حیات خود فرهنگ ربط می‌دهد. این مقاله که در زمان خود بسیار رادیکال بود و درون‌بینی‌های آن به سال‌ها پس از خود برمی‌گشت، امروز در مقام پیش‌طرحی برای تحلیل‌های فمینیستی فرهنگ و نهادهای آن سربرآورده است. صحنه تحلیل سال‌های پایانی دهه1930 است. پیش‌متن آن نامه‌ای از مردی همکار که از راوی/ نویسنده پرسیده است به نظر شما، ما چگونه می‌توانیم جلو جنگ را بگیریم؟ از نظر مرد نویسنده نامه «ما» شامل مردان و زنان است و از همین‌جاست که تفاوت، رمزگذاری‌شده با «شما» و «ما»ی گوینده، به متن راه می‌یابد: تفاوت-و به همراه آن امکان تعییر جامعه و پایان‌دادن به جنگ- را وولف در زنانی می‌دید که تازه به عرصه حرفه‌ها، ازجمله به دانشگاه وارد می‌شوند که عرصه‌های درگیر در تولید حقیقت است...» ویرجینیا وولف «سه‌گیتی» را در چشم‌اندازی تاریخی نوشته و این مقاله به‌وضوح متنی ضد‌جنگ است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.