|

کودتا علیه بوکاسا

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

روزبه‌روز بر تعداد اعتراض ‌کنندگان افزوده می‌شد. نخستین سرکوب نیروهای مسلح منجر به مرگ صدنفر شد. نحوه برخورد با معترضان خشونت‌آمیز بود. بوکاسا از «ناپلئون» به یک «نرون» تبدیل شد. در عمل با پیشنهادی که « موبوتو» به او داد، کمیته‌ای در ماه می ‌تشکیل شد که وظیفه‌اش تحقیق درباره این حادثه طبق تاکیدات جمعیت دفاع از حقوق بشر بود. وقتی روشن شد بوکاسا دیگر قادر به ماندن بر راس قدرت در این کشور آفریقایی نیست، دراین‌باره نیز تجدیدنظر شده و تعداد قربانیان دقیقا 26نفر اعلام شد. همان در دادگاه بوکاسا نیز ذکر شد.
ژیسکاردستن از این وضعیت جدید سوءاستفاده و باشتاب اعلام کرد: «موضع فرانسه مبتنی‌بر خلاصه‌ای از همین گزارش خواهد بود». به‌دنبال آن، سفر برنامه‌ریزی‌شده خود برای رفتن به شکار به‌همراه امپراتور در رافای را لغو کرد. جدا از آن، به مشاورش «رنه ژورناک» گفت تصمیم گرفته است تغییراتی ریشه‌ای در آفریقای مرکزی به وجود آورد: «ما باید برای این خودمان را آماده کنیم. روشن است اگر ثابت شود بوکاسا گناهکار بوده، باید قدرت را ترک کند. آیا افرادی هستند که آمادگی جانشینی او را داشته باشند؟» کار انتخاب جانشین شروع شد. به این دلیل «دیویدکاکو» خودش را در همان هواپیمای فرانسوی دید که در بانگی فرود آمد.
تحولات در شانزدهم آگوست شتاب بیشتری گرفت. فرانسه کمک‌های خود به امپراتور بوکاسا را قطع کرد. در همان ماه، یک نشست اضطراری تحت‌نظر رئیس‌جمهوری گابن یعنی «عمر بانگو» در فرانسویل برگزار شد. به بوکاسا پیشنهاد شد به‌نفع یک شورای مشورتی که هنری مایدو نخست‌وزیر درآن شرکت داشته باشد، کناره‌گیری کند. دراین‌حال، جان بدل کوچک، فرزند بوکاسا می‌توانست ولیعهد و همکار او باشد. فرانسه و رئیس‌جمهورش به او خیانت کرده بودند. عمر بانگو آشفتگی همتایش را وقتی فهمید سرنوشتش از پیش تعیین شده است، به یاد می‌آورد. بوکاسا درخواست نیم‌ساعت وقت کرد تا جواب دهد. سپس برگشت و درحالی که کاملا مست بود، گفت:«من. بوکاسای اول، امپراتور آفریقای مرکزی، اعلام می‌کنم متوجه شدم که ژیسکاردستن چه می‌خواهد بگوید. او باید بداند من به‌طور کامل و تمام آن چیزی را که از زبان شما از من خواسته شد، رد می‌کنم. من هرگز اینها را نمی‌پذیرم...‌. و اگر بخواهند اینها را بر من تحمیل کنند.، باشد قبول می‌کنم. اما درعوض، یک حقوق بازنشستگی به قیمت 100هزارمیلیون فرانک آفریقایی (معادل دومیلیون فرانک فرانسه) می‌خواهم. این حاصل‌جمع کار من به‌عنوان افسر سابق ارتش فرانسه و بنیان‌گذار ارتش آفریقای مرکزی و رئیس‌جمهوری در بالاترین سطح قدرت و یک ژنرال بازنشسته و رئیس‌جمهوری اسبق و رئیس‌جمهوری مادام‌العمر سابق و بالاخره یک امپراتور سابق است. علاوه‌بر همه اینها، باید تمام زندگی آینده همسران و فرزندانم تامین شود. جمع همه اینها می‌شود... بگذارید حساب کنم... 250هزارمیلیون فرانک آفریقایی (معادل پنج میلیون فرانک فرانسه). کمی صبر کن... [سپس ادامه داد ]: اینها جدا از هزینه آب، برق و تلفن است».
سپس چشم دوخت و به هیأت فرانسوی به ریاست رنه ژورناک نگریست و گفت:
«تو. دوستت دارم. تو فقط یک مشاوری. تو عامل نیستی. اما آن کسی که اسمش را گذاشته ژیسکاردستن... دستن یا داستان؟ این یک اسم فرانسوی است یا انگلیسی، یا آلمانی؟ از کجا آمده؟ چرا همین اسم داستان را استفاده نمی‌کند؟ نمی‌گوید والری داستان؟ به‌هرحال، او بود که اموالم را گرفت و حالا می‌خواهد من قدرت را به یک شورا واگذار کنم. او را خواهم دید».
بعد از این هذیان‌گویی، تهدید خود را به‌طور مستقیم متوجه رئیس‌جمهور فرانسه کرد و با صراحت بیشتر گفت:
«اگر علیه من توطئه کنی، یا برای من مشکلی درست کنی، همه‌چیز را افشا خواهم کرد. آن وقت او انتخابات آینده را خواهد باخت. بوکاسا را هر جایی خواهد دید. من هرگز نمی‌توانم بخوابم. امروز به تو می‌گویم. بر این مسئله تاکید می‌کنم به خاطر من انتخابات آینده را خواهد باخت».
تهدیدهایی که نشان می‌داد بوکاسا دارد نسبت به آینده خط‌ونشان می‌کشد. بوکاسا در مورد ژیسکاردستن اشاراتی می‌کرد که افراد موجود در آنجا محتوایش را درک نمی‌کردند. او تهدید کرد که «همه‌چیز را افشا خواهد کرد». اما منظور چه بود؟ آیا می‌خواست از مسائل مربوط به مناطق شکار بگوید؟ یا از هدایایی که وقتی دو رئیس‌جمهور با هم ملاقات می‌کردند، آنها را به او هدیه می‌داد؟ مسئله داشت ابعاد کاملا شخصی‌تری پیدا می‌کرد.

ادامه دارد...

روزبه‌روز بر تعداد اعتراض ‌کنندگان افزوده می‌شد. نخستین سرکوب نیروهای مسلح منجر به مرگ صدنفر شد. نحوه برخورد با معترضان خشونت‌آمیز بود. بوکاسا از «ناپلئون» به یک «نرون» تبدیل شد. در عمل با پیشنهادی که « موبوتو» به او داد، کمیته‌ای در ماه می ‌تشکیل شد که وظیفه‌اش تحقیق درباره این حادثه طبق تاکیدات جمعیت دفاع از حقوق بشر بود. وقتی روشن شد بوکاسا دیگر قادر به ماندن بر راس قدرت در این کشور آفریقایی نیست، دراین‌باره نیز تجدیدنظر شده و تعداد قربانیان دقیقا 26نفر اعلام شد. همان در دادگاه بوکاسا نیز ذکر شد.
ژیسکاردستن از این وضعیت جدید سوءاستفاده و باشتاب اعلام کرد: «موضع فرانسه مبتنی‌بر خلاصه‌ای از همین گزارش خواهد بود». به‌دنبال آن، سفر برنامه‌ریزی‌شده خود برای رفتن به شکار به‌همراه امپراتور در رافای را لغو کرد. جدا از آن، به مشاورش «رنه ژورناک» گفت تصمیم گرفته است تغییراتی ریشه‌ای در آفریقای مرکزی به وجود آورد: «ما باید برای این خودمان را آماده کنیم. روشن است اگر ثابت شود بوکاسا گناهکار بوده، باید قدرت را ترک کند. آیا افرادی هستند که آمادگی جانشینی او را داشته باشند؟» کار انتخاب جانشین شروع شد. به این دلیل «دیویدکاکو» خودش را در همان هواپیمای فرانسوی دید که در بانگی فرود آمد.
تحولات در شانزدهم آگوست شتاب بیشتری گرفت. فرانسه کمک‌های خود به امپراتور بوکاسا را قطع کرد. در همان ماه، یک نشست اضطراری تحت‌نظر رئیس‌جمهوری گابن یعنی «عمر بانگو» در فرانسویل برگزار شد. به بوکاسا پیشنهاد شد به‌نفع یک شورای مشورتی که هنری مایدو نخست‌وزیر درآن شرکت داشته باشد، کناره‌گیری کند. دراین‌حال، جان بدل کوچک، فرزند بوکاسا می‌توانست ولیعهد و همکار او باشد. فرانسه و رئیس‌جمهورش به او خیانت کرده بودند. عمر بانگو آشفتگی همتایش را وقتی فهمید سرنوشتش از پیش تعیین شده است، به یاد می‌آورد. بوکاسا درخواست نیم‌ساعت وقت کرد تا جواب دهد. سپس برگشت و درحالی که کاملا مست بود، گفت:«من. بوکاسای اول، امپراتور آفریقای مرکزی، اعلام می‌کنم متوجه شدم که ژیسکاردستن چه می‌خواهد بگوید. او باید بداند من به‌طور کامل و تمام آن چیزی را که از زبان شما از من خواسته شد، رد می‌کنم. من هرگز اینها را نمی‌پذیرم...‌. و اگر بخواهند اینها را بر من تحمیل کنند.، باشد قبول می‌کنم. اما درعوض، یک حقوق بازنشستگی به قیمت 100هزارمیلیون فرانک آفریقایی (معادل دومیلیون فرانک فرانسه) می‌خواهم. این حاصل‌جمع کار من به‌عنوان افسر سابق ارتش فرانسه و بنیان‌گذار ارتش آفریقای مرکزی و رئیس‌جمهوری در بالاترین سطح قدرت و یک ژنرال بازنشسته و رئیس‌جمهوری اسبق و رئیس‌جمهوری مادام‌العمر سابق و بالاخره یک امپراتور سابق است. علاوه‌بر همه اینها، باید تمام زندگی آینده همسران و فرزندانم تامین شود. جمع همه اینها می‌شود... بگذارید حساب کنم... 250هزارمیلیون فرانک آفریقایی (معادل پنج میلیون فرانک فرانسه). کمی صبر کن... [سپس ادامه داد ]: اینها جدا از هزینه آب، برق و تلفن است».
سپس چشم دوخت و به هیأت فرانسوی به ریاست رنه ژورناک نگریست و گفت:
«تو. دوستت دارم. تو فقط یک مشاوری. تو عامل نیستی. اما آن کسی که اسمش را گذاشته ژیسکاردستن... دستن یا داستان؟ این یک اسم فرانسوی است یا انگلیسی، یا آلمانی؟ از کجا آمده؟ چرا همین اسم داستان را استفاده نمی‌کند؟ نمی‌گوید والری داستان؟ به‌هرحال، او بود که اموالم را گرفت و حالا می‌خواهد من قدرت را به یک شورا واگذار کنم. او را خواهم دید».
بعد از این هذیان‌گویی، تهدید خود را به‌طور مستقیم متوجه رئیس‌جمهور فرانسه کرد و با صراحت بیشتر گفت:
«اگر علیه من توطئه کنی، یا برای من مشکلی درست کنی، همه‌چیز را افشا خواهم کرد. آن وقت او انتخابات آینده را خواهد باخت. بوکاسا را هر جایی خواهد دید. من هرگز نمی‌توانم بخوابم. امروز به تو می‌گویم. بر این مسئله تاکید می‌کنم به خاطر من انتخابات آینده را خواهد باخت».
تهدیدهایی که نشان می‌داد بوکاسا دارد نسبت به آینده خط‌ونشان می‌کشد. بوکاسا در مورد ژیسکاردستن اشاراتی می‌کرد که افراد موجود در آنجا محتوایش را درک نمی‌کردند. او تهدید کرد که «همه‌چیز را افشا خواهد کرد». اما منظور چه بود؟ آیا می‌خواست از مسائل مربوط به مناطق شکار بگوید؟ یا از هدایایی که وقتی دو رئیس‌جمهور با هم ملاقات می‌کردند، آنها را به او هدیه می‌داد؟ مسئله داشت ابعاد کاملا شخصی‌تری پیدا می‌کرد.

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.