|

همایش بزرگداشت همسر امام‌(ره) برگزار شد

ادای دین به «قدس ایران»

مرجان توحیدی

قاب دوربین مرتب می‌چرخید و چندثانیه‌ای روی تصاویر مکث می‌کرد. گاهی تصاویر دختران امام، گاهی عروس امام و گاهی هم دیگر منسوبین به بیت امام (ره). شاید این اولین‌بار بود که تصاویر اعضای بیت امام این‌چنین نمایش داده می‌شد. البته اولین‌بار هم بود که تقریبا همه افراد بیت یا دست‌کم آنها که بیشتر رسانه‌ای هستند، در یک‌جا جمع شده بودند. علت، «قدس ایران» بود. همان نامی که در قابی طراحی شده روی کارت دعوت ورود به سالن اجلاس سران خودنمایی کرد. این نام، همانی بود که خانواده مادری بانو خدیجه ثقفی او را به آن صدا می‌زدند. همان نامی که امام (ره) هم بانو را با آن می‌خواند. دیروز برای اولین‌بار در سالن همایش اجلاس سران کلیپ نامه عاشقانه امام (ره) به همسرش با تصاویری از هر دو بر مانیتورهای سالن نقش بسته بود. سالنی که هر دو طبقه آن به مرور زمان مملو از جمعیت شده بود. پس از شش‌ سال از درگذشت خدیجه ثقفی (همسر امام) که پس از مرگش به بانوی انقلاب شهرت یافته، سالن اجلاس سران دیروز محل همایش بزرگی به همین نام بود. همه آنها که با بیت امام نسبتی داشتند، یا دعوت بودند یا تصاویرشان روی مانیتورهای سالن نقش می‌بست و دست‌ها را برای تشویق بالا می‌برد.
دوربین‌های متعدد قاب‌های مختلفی را به ثبت می‌رساند و در سالن به نمایش درمی‌آمد. اگرچه خبری از دوربین‌های صداوسیما نبود. همان موضوعی که هاشمی‌رفسنجانی در شروع سخنانش به آن اشاره کرد و گفت: انتظارم این بود که صداوسیما این اجلاس را مستقیما در اختیار مردم می‌گذاشت اما نمی‌دانم گذاشته یا نه؟ باز دست‌ها برای تشویق بالا رفت و تا دقایقی فضای سالن دو طبقه را آکنده کرد. سالنی که میزبان میهمانان بزرگی بود. از حسن روحانی، رئیس‌جمهور گرفته تا آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، گلپایگانی، رئیس رفتر مقام‌معظم‌رهبری، اسحاق جهانگیری، شهیندخت مولاوردی و معصومه ابتکار، معاونان رئیس‌جمهور، نهاوندیان، رئیس دفتر رئیس‌جمهوری، محمود علوی، وزیر اطلاعات، علی جنتی، وزیر ارشاد و رحمانی‌فضلی وزیر کشور از دولت در این همایش حاضر شده بودند. برخی مسئولان دانشگاه آزاد هم در این همایش حضور داشتند. در رأس اما برادران خمینی، عروس، دختران و نوادگان بیت امام بودند. سیدعلی و سیدیاسر در کنار آیت‌الله موسوی‌بجنوردی نشسته بودند، با همان عبا و قبای مشکی یک دست. سیدحسن خمینی همراه با حسن روحانی وارد سالن شدند و در کنار هم نشستند. مراسم شکل رسمی به خود گرفت. روحانی و سیدحسن خمینی هم صحبت‌های دونفره خود را آغاز کردند. گاهی روحانی سیدحسن را متوجه مطلبی می‌کرد و گاهی هم بالعکس. صحبت‌های دو نفره آنها با گذشت نیم‌ساعت از شروع برنامه، ادامه داشت تا اینکه مجری از رئیس‌جمهور خواست تا با سخنانش آغاز‌گر مراسم باشد و از سیدحسن خمینی و مولاوردی هم دعوت کرد تا در جایگاهی که بی‌شباهت به هیأت‌رئیسه نبود، حضور پیدا کنند. از اینجا به بعد، یادگار امام، به‌عنوان رئیس این جلسه، به بیان برنامه‌های همایش پرداخت؛ رئیسی که البته در هر بخش از سخنانش، نکته‌ای را هم به طنز می‌گفت که خنده حضار را در پی داشت. ایده برگزاری همایش را، البته برادر بانو ثقفی طرح کرده بود، اما ایده حضور رئیس‌جمهور و دیگر دولتی‌ها در برنامه را، سیدحسن خمینی به روحانی پیشنهاد داده بود. سیدحسن خمینی دلیل آن را هم این‌چنین عنوان کرد که چنین مراسمی متولی‌ای فراتر از جناح‌های سیاسی می‌طلبید.
پرداختن به زندگی همسر امام‌(ره) و نقش او در زندگی امام، بااین‌حال بهانه‌ای شد تا سخنرانان اصلی برنامه، یعنی حسن روحانی و آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی با گریز از زندگی بانو ثقفی، برخی از موضوعات سیاسی را هم مطرح کنند. آنها در سخنانشان سیری تناوب‌گونه داشتند. نگاهی به زندگی امام(ره)، نگاهی به زندگی همسر امام(ره) که او را «خانم» خطاب می‌کردند و البته طرح بعضی از موضوعات سیاسی و بیان خاطراتی از سوی هاشمی‌رفسنجانی. این مباحث گاه چنان بر متن غلبه می‌کرد که تشویق حضار را در پی داشت؛ آن‌هنگام که روحانی از نفی زن‌سالاری و مردسالاری و جنس دوم سخن می‌گفت، یا آن‌هنگام که هاشمی‌رفسنجانی از برخی مظالم.
در خانه امام ایمان بود، آزادی هم بود
روحانی، اما در بخش‌هایی از سخنانش که قصد داشت به ویژگی‌های شخصیتی بانو ثقفی بپردازد، گریزی به سال‌های 42 و 43 زد؛ سال‌های اولیه شکل‌گیری انقلاب. به گفته روحانی بعد از حوادث فیضیه در فروردین 42، درِ خانه مراجع به‌خاطر نگرانی از حمله اوباش بسته بود و تنها بیتی که درِ آن به روی مردم باز بود، خانه امام بود. او به حضورش در خانه امام در غروب‌های سوم، چهارم و پنجم فروردین اشاره می‌کند که بی‌هراس از حمله اوباش، حلقه‌های بحث خود با مردم را در حیاط خانه برگزار می‌کرد. او با‌اشاره‌به این موارد از زندگی امام(ره) به بیان ویژگی‌های همسر امام پرداخت و گفت هیچ‌گاه کلامی نشنیدیم که همسر امام(ره)، بانو ثقفی، با همه شجاعت، ایستادگی و شهامت در آن شرایط ترسیده باشد یا گلایه کرده باشد. هیچ‌کجا سراغ نداریم که همسر امام(ره) در زمان دستگیری امام(ره) التماس کرده باشند یا ترس و لرزی از خود نشان داده باشند. روحانی در ادامه به وقایع 15 خرداد، دستگیری شبانه امام، دستگیری آقامصطفی، فرزند اول امام، و البته تبعید ایشان به ترکیه و عراق اشاره کرده و گفت همسر امام در تمام این مراحل با صبر در کنار امام ایستادگی کرد. رئیس‌جمهوری ادامه داد: برداشت شخصی من این است که دیدگاه امام(ره) نسبت به زنان نمی‌توانست بی‌تأثیر از رفتار همسر امام(ره) و خانواده امام(ره) باشد. اخلاق همسر امام(ره)، شرایط خانه و ویژگی‌های این همسر نمی‌تواند در دید امام(ره) بی‌تأثیر باشد. واقعیت‌های جامعه در برداشت‌های ما اثر دارد.
رئیس‌جمهوری با یادآوری نقش زنان در انقلاب اسلامی گفت: قیام ۱۵ خرداد قم را باید مرهون قیام زنانی بدانیم که چادر به گردن بسته بودند و شمشیر به دست داشتند و به جمع اجتماع‌کنندگان در حرم حضرت فاطمه‌معصومه(س) پیوستند و آن اجتماع را به نقطه‌عطفی در تاریخ انقلاب اسلامی تبدیل کردند. او به نمازهای جماعت امام در پاریس اشاره کرد که یک صف زنان بودند و صف بعدی را مردان تشکیل می‌دادند و در چنین شرایطی مرجعی از تهران تماس می‌گرفت و از امام سؤال می‌کرد که آیا حضور زنان در تظاهرات در حالی که شعار بدهند و صدای آنها بلند باشد مجاز است؟! او سپس ادامه داد که امام مردم را به تفکر راستین بازگرداند. او ادامه داد که خانه امام خانه ایمان بود. اما خانه آزادی هم بود. در خانه امام همه فرزندان و همسر امام آزادانه حرف می‌زدند و سؤال می‌کردند.
او در پایان سخنان خود از خداوند خواست تا بتوانیم قدردان نعمت انقلاب باشیم و دین خود را نسبت به بیت مکرم امام(ره) ادا کنیم و از دختران، نوادگان به‌ویژه افتخار جمع فضلا، علما و بزرگان در حوزه علمیه قم، حجت‌الاسلام سیدحسن خمینی استفاده و بهره‌برداری کنیم تا هم یاد امام(ره) و هم راه امام خمینی(ره) را برای همیشه زنده نگه داریم.
در این فاصله اما نماینده مجلس دانش‌آموزی بیانیه خود در این رابطه را قرائت کرد و یکی، دو جمله‌ای را هم به انگلیسی خواند که سیدحسن خمینی به طنز گفت که ایشان با این عبارات وجهه بین‌المللی هم به مراسم دادند. بعد از آن محمدعلی خسروی به بیان خاطرات خود از همسر امام پرداخت. در این فاصله معصومه ابتکار هم‌ به جمع هیأت‌رئیسه اضافه شد. حالا ابتکار در کنار محمدعلی انصاری، اسحاق جهانگیری، مولاوردی و حسن خمینی ترکیب هیأت‌‌رئیسه را تشکیل می‌دادند. فاطمه راکعی اشعاری در رثای حضرت فاطمه(س) و حضرت زینب(س) قرائت کرد. ملاوردی، ابتکار و اشرف بروجردی به بیان سخنانی درباره بانو ثقفی پرداختند و یکی از شعرایی که اهل مازندران بود، دو قطعه شعر را برای امام (ره) و همسر او قرائت کرد. بعد از آن بود که سیدحسن خمینی هم به نسب مازندرانی بانو ثقفی اشاره‌ای کرد و شعری را هم درباره مازندران قرائت کرد با این مضمون، که مازندران شهر ما یاد باد/ همیشه بر و بومش آباد باد.
دلواپس‌ها قبلا هم امام)ره( را اذیت می‌کردند
هاشمی‌رفسنجانی ساعتی مانده بود تا پایان برنامه، با دعوت حسن خمینی به سالن وارد شد و بعد از آنکه به جایگاه فراخوانده شود، سخنان خود را آغاز کرد. هاشمی، هم به رفتار‌های امام (ره) پرداخت و هم به ویژگی‌های همسر امام. او در این سخنان به موضوع حفاظت از بیت امام اشاره کرد و گفت که حاج احمدآقا بیت امام را به بهترین شکل اداره کردند و نگذاشتند افراد ناباب سوءاستفاده کنند و چند سالی که بعد از رحلت امام اداره بیت برعهده حاج احمدآقا بود در بین بیوت دیگر نمونه بود چراکه دوستان واقعی امام را حفظ کردند و به آنها که قصد چاپلوسی داشتند، راه ندادند.
او در ادامه به شخصیت حجت‌الاسلام سیدحسن آقای خمینی اشاره کرد و او را روحانی نمونه و باهوش دانست و گفت: حاج سیدحسن آقا در کنار یاسر آقا و علی‌آقا که برادرانشان هستند در زمینه حفظ آثار امام خمینی(ره) به خوبی تلاش می‌کنند و اگر بعضی خشکه‌مقدس‌ها یا دلواپس‌ها گاهی اذیت‌هایی می‌کنند همان‌هایی هستند که قبلا هم امام را اذیت می‌کردند اما همه به خوبی می‌دانیم که جامعه این خانواده را قبول دارند.
بانو ثقفی شایعات درباره ریاضت‌های امام را تکذیب می‌کرد
هاشمی ادامه داد: خانم خدیجه ثقفی تا لحظه آخر مراقب امام(ره) بودند و باوجود اینکه فرسوده شده بودند اما روحیه سالم و بدون تملق و چاپلوسی و به‌دور از تظاهر به زهد داشتند چراکه وقتی از او می‌پرسیدند که آیا امام خمینی(ره)، امام زمان(عج) را می‌دیدند ایشان این حرف‌ها را شایعه می‌خواندند و نمی‌پذیرفتند و حتی در مورد ریاضت‌های امام خمینی(ره) آنچه را که واقعیت داشت به زبان می‌آوردند. ایشان اهل تملق، چاپلوسی و تظاهر به زهد نبود، صحبت‌های واقعی را می‌گفت و شایعات را منکر می‌شد و نمی‌خواست که کرامت بیهوده به امام نسبت دهد. او در ادامه به حساسیت و تعصب امام خمینی(ره) نسبت به همسرشان اشاره کرد و افزود: امام خمینی(ره) در مورد شنیدن صدای همسرشان از سوی غریبه‌ها حساس بودند، این به‌خاطر شرایط قبل از انقلاب بود. اما بعدها دیدیم که دختر جوانشان در حضور ایشان و مردم در جلسات سخنرانی می‌کردند چراکه متناسب با شرایط زمانی نسبت به شنیدن صدای همسرشان حساس بودند اما زمان دیگری پای سخنرانی دخترشان می‌نشستند.
امام گفت جام زهر برایم شیرین شده است
او از دیگر ویژگی‌های امام راحل را توجه به پس از فوت دانست و گفت: امام(ره) با شیوه‌هایی که شاید کسی متوجه نمی‌شد برای پس از فوت خود اندیشید. ایجاد مجمع تشخیص مصلحت نظام برای برون‌رفت از اختلافات مجلس و شورای نگهبان یکی از آنها بود.
درباره پایان‌دادن به جنگ، چون می‌دانست بعد از او با آن شعار کسی نمی‌تواند جنگ را خاتمه دهد، با جمله نوشیدن جام زهر به آن پایان داد. اما بعدا گفت که الان جام برایم شیرین شده است.
خاطرات هاشمی از همسر امام
هاشمی در ادامه به بیان دو خاطره از همسر امام که در راستای توجه او به انقلاب بوده است، اشاره کرد و گفت: امام(ره) در آن شبی که فوت کرده بود خبر آن اعلام نشد، جنگ هنوز تمام نشده بود و ما احساس خطر می‌کردیم، در محوطه جماران سروصدا بلند شده بود و از داخل منزل صدای گریه بلند بود، دوستان از من خواستند تا به منزل امام راحل مراجعه کنم و از آنها بخواهم تا آرام باشند. من هم شرایط را گفتم و همسر امام خمینی(ره) اشاره کردند، پس از آن خانه آرام شد. فردای آن روز جلسه خبرگان داشتیم که وسط‌های جلسه دکتر روحانی که آن زمان معاون من بود، گفت که خبرهایی از جبهه رسیده که صدام آماده شده است تا از چند منطقه حمله کند، موضوع را به خبرگان اطلاع دادیم و همان روز مسئله تمام شد و خوب هم تمام شد.
آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی دومین خاطره خود را به حضورش در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 84 اختصاص داد و گفت: در آن سال واقعا راضی نبودم که برای ریاست‌جمهوری حاضر شوم، مقامات مختلفی می‌آمدند و سخنرانی‌های متعددی انجام می‌شد اما من زیر بار نمی‌رفتم، همسر امام(ره) صدایم کرد و گفت امام این انقلاب را به شما سپرده است، شما می‌خواهید آن را به چه کسی بسپارید؟ چقدر کسانی که می‌خواهند بیایند را می‌شناسید، من از حرف خانم تکان خوردم و حاضر شدم که در انتخابات شرکت کنم.
سخنان آیت‌الله هاشمی که پایان پذیرفت کتاب و سند هویتی سه‌جلدی بانو ثقفی توسط هاشمی‌رفسنجانی و حسن خمینی رونمایی شد. یکی از این کتاب‌ها، کتاب «یاد و یادگار»، خاطراتی از دیدار مقام‌معظم‌رهبری با همسر امام(ره) بود. این آثار به سفارش موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) تهیه شده است. با رونمایی از کتب و سند، اولین همایش بانوی انقلاب به پایان رسید. به‌گفته جهانگیری احتمال دارد از این پس ستادی برای این منظور تشکیل شود.

-----------------------------------

امام(ره) افق‌های جدیدی باز کرد

معصومه ابتکار

همســر امــام(ره) شاید نمی‌دانستند چه آینده‌ای در پیش دارند، ولی با یقین کنار امام (ره) ایستادند و دشواری‌ها را طی کردند. بهتر است یک نگاه واقع‌بینانه نسبت‌به امام (ره) و سیره امام داشته باشیم؛ اینکه مطالبات و شرایط بعد از انقلاب‌اسلامی، چه تغییراتی در دیدگاه‌های امام نسبت‌به جایگاه زنان داشته است. هربار عده‌ای خواستند زنان را با استنادات دینی محدود کنند، امام(ره) افق‌های جدیدی را از نظر معنوی برای آنها باز کرد.
حمید انصاری
زندگی بانو ثقفی الگوست
بانو خدیجه ثقفی به لحاظ کمالات، بلند‌منشی، تقید به آداب شریعت، نواندیشی و رستگاری و آگاهی به مسائل روز سرآمد بود و در عرصه مسئولیت خطیر مادری، توفیق تربیت فرزندانی ممتاز و فرهیخته را داشت. زندگی این بانوی بزرگ در‌بر‌دارنده جنبه‌های بسیار آموزنده‌ای است که می‌تواند به‌عنوان الگوی سبک زندگی ایرانی و اسلامی مورد توجه بانوان کشورمان قرار گیرد.
شهیندخت مولاوردی
برای خود حق انتخاب داشت
برای نسل جوان ما جذاب و جالب توجه خواهد بود با زندگی کسی آشنا شوند که در اوج اعمال محدویت‌های بسیار بر زنان، برای خود حق انتخاب قائل می‌شده است و در شرایطی که به‌ندرت دختران به مکتب می‌رفتند، ایشان به مدرسه می‌رفته و معلم فرانسه داشته است و بعد از زندگی مشترک هم ضمن پافشاری بر آزادی و استقلال رأی خود، دست از بالابردن سطح علمی خود نکشیده و همواره خود را به‌روز نگه‌داشته است.

اسحاق جهانگیری

مراسم سال 88 در شأن او نبود
کسی که مغفول مانده و مظلومانه از کنار آن عبور کرده‌ایم، همسر امام راحل بود.دولت وظیفه دارد، الگوهای مناسبی که در انقلاب اسلامی وجود داشته و امام خمینی(ره) و همسر ایشان در رأس آن الگوها هستند را برای نسل فعلی و آینده معرفی کند. پس از اعلام برگزاری چنین مراسمی، دولت از برگزاری آن استقبال کرد، مظلومیت خانم ثقفی این بود که در سال 88، به‌دلیل شرایط ویژه کشور، در ایام ارتحال وی مراسم شایسته‌ای در حد و اندازه او برگزار نشد.

-----------------------------------

برشی کوتاه از زندگی همسر امام(ره)
خدیجه ثقفی معروف به قدس ایران در سال ۱۳۰۸ خورشیدی با امام ازدواج کرد. پدر او میرزامحمد ثقفی‌تهرانی از شاگردان عبدالکریم حائری‌یزدی، در زمان ادامه تحصیل در قم با روح‌الله مصطفوی خمینی که در آن زمان ۲۷سال داشت، آشنا شده بود و همین آشنایی واسطه ازدواج امام با خدیجه ثقفی شد. بانو ثقفی از خانواده‌ای متمول بود که علاوه بر تحصیل در خانه پدری و فراگیری زبان فرانسه، پس از ازدواج با امام تحصیلات خود را در محضر ایشان ادامه می‌دهد و با حضور در شهر نجف و مطالعه کتاب‌های عربی به فراگیری این زبان می‌پردازد. طبق گفت‌وگو‌هایی که در زمان حیات با ایشان صورت گرفته ایشان علاقه زیادی به مطالعه کتاب داشتند که از جمله آنها، کتاب‌های صادق هدایت است. او نظرش درباره این کتاب‌ها را چنین گفته بود که کتاب‌های ایشان صداقت دارند اما هدایت نه! او گفته بود که امام منعی برای او و دخترانش درباره خواندن کتاب‌های هدایت نداشته است با این دلیل: کسی که در دعای کمیل جمله «اللهم انی اسئلک برحمتک التی وسعت کل شیئ» را می‌خواند آنچنان امیدی از رحمت واسعه خداوند در دلش ایجاد می‌شود که با مطالعه این‌گونه کتاب‌ها به نظام هستی بدبین نمی‌شود. خدیجه ثقفی صبح یکم فروردین ۱۳۸۸ در ۹۶سالگی در بیمارستان خاتم‌الانبیای تهران درگذشت و در دوم فروردین و پس از اقامه نماز میت توسط مقام‌معظم‌رهبری، در مرقد امام در کنار همسر و پسرش دفن شد.

قاب دوربین مرتب می‌چرخید و چندثانیه‌ای روی تصاویر مکث می‌کرد. گاهی تصاویر دختران امام، گاهی عروس امام و گاهی هم دیگر منسوبین به بیت امام (ره). شاید این اولین‌بار بود که تصاویر اعضای بیت امام این‌چنین نمایش داده می‌شد. البته اولین‌بار هم بود که تقریبا همه افراد بیت یا دست‌کم آنها که بیشتر رسانه‌ای هستند، در یک‌جا جمع شده بودند. علت، «قدس ایران» بود. همان نامی که در قابی طراحی شده روی کارت دعوت ورود به سالن اجلاس سران خودنمایی کرد. این نام، همانی بود که خانواده مادری بانو خدیجه ثقفی او را به آن صدا می‌زدند. همان نامی که امام (ره) هم بانو را با آن می‌خواند. دیروز برای اولین‌بار در سالن همایش اجلاس سران کلیپ نامه عاشقانه امام (ره) به همسرش با تصاویری از هر دو بر مانیتورهای سالن نقش بسته بود. سالنی که هر دو طبقه آن به مرور زمان مملو از جمعیت شده بود. پس از شش‌ سال از درگذشت خدیجه ثقفی (همسر امام) که پس از مرگش به بانوی انقلاب شهرت یافته، سالن اجلاس سران دیروز محل همایش بزرگی به همین نام بود. همه آنها که با بیت امام نسبتی داشتند، یا دعوت بودند یا تصاویرشان روی مانیتورهای سالن نقش می‌بست و دست‌ها را برای تشویق بالا می‌برد.
دوربین‌های متعدد قاب‌های مختلفی را به ثبت می‌رساند و در سالن به نمایش درمی‌آمد. اگرچه خبری از دوربین‌های صداوسیما نبود. همان موضوعی که هاشمی‌رفسنجانی در شروع سخنانش به آن اشاره کرد و گفت: انتظارم این بود که صداوسیما این اجلاس را مستقیما در اختیار مردم می‌گذاشت اما نمی‌دانم گذاشته یا نه؟ باز دست‌ها برای تشویق بالا رفت و تا دقایقی فضای سالن دو طبقه را آکنده کرد. سالنی که میزبان میهمانان بزرگی بود. از حسن روحانی، رئیس‌جمهور گرفته تا آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، گلپایگانی، رئیس رفتر مقام‌معظم‌رهبری، اسحاق جهانگیری، شهیندخت مولاوردی و معصومه ابتکار، معاونان رئیس‌جمهور، نهاوندیان، رئیس دفتر رئیس‌جمهوری، محمود علوی، وزیر اطلاعات، علی جنتی، وزیر ارشاد و رحمانی‌فضلی وزیر کشور از دولت در این همایش حاضر شده بودند. برخی مسئولان دانشگاه آزاد هم در این همایش حضور داشتند. در رأس اما برادران خمینی، عروس، دختران و نوادگان بیت امام بودند. سیدعلی و سیدیاسر در کنار آیت‌الله موسوی‌بجنوردی نشسته بودند، با همان عبا و قبای مشکی یک دست. سیدحسن خمینی همراه با حسن روحانی وارد سالن شدند و در کنار هم نشستند. مراسم شکل رسمی به خود گرفت. روحانی و سیدحسن خمینی هم صحبت‌های دونفره خود را آغاز کردند. گاهی روحانی سیدحسن را متوجه مطلبی می‌کرد و گاهی هم بالعکس. صحبت‌های دو نفره آنها با گذشت نیم‌ساعت از شروع برنامه، ادامه داشت تا اینکه مجری از رئیس‌جمهور خواست تا با سخنانش آغاز‌گر مراسم باشد و از سیدحسن خمینی و مولاوردی هم دعوت کرد تا در جایگاهی که بی‌شباهت به هیأت‌رئیسه نبود، حضور پیدا کنند. از اینجا به بعد، یادگار امام، به‌عنوان رئیس این جلسه، به بیان برنامه‌های همایش پرداخت؛ رئیسی که البته در هر بخش از سخنانش، نکته‌ای را هم به طنز می‌گفت که خنده حضار را در پی داشت. ایده برگزاری همایش را، البته برادر بانو ثقفی طرح کرده بود، اما ایده حضور رئیس‌جمهور و دیگر دولتی‌ها در برنامه را، سیدحسن خمینی به روحانی پیشنهاد داده بود. سیدحسن خمینی دلیل آن را هم این‌چنین عنوان کرد که چنین مراسمی متولی‌ای فراتر از جناح‌های سیاسی می‌طلبید.
پرداختن به زندگی همسر امام‌(ره) و نقش او در زندگی امام، بااین‌حال بهانه‌ای شد تا سخنرانان اصلی برنامه، یعنی حسن روحانی و آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی با گریز از زندگی بانو ثقفی، برخی از موضوعات سیاسی را هم مطرح کنند. آنها در سخنانشان سیری تناوب‌گونه داشتند. نگاهی به زندگی امام(ره)، نگاهی به زندگی همسر امام(ره) که او را «خانم» خطاب می‌کردند و البته طرح بعضی از موضوعات سیاسی و بیان خاطراتی از سوی هاشمی‌رفسنجانی. این مباحث گاه چنان بر متن غلبه می‌کرد که تشویق حضار را در پی داشت؛ آن‌هنگام که روحانی از نفی زن‌سالاری و مردسالاری و جنس دوم سخن می‌گفت، یا آن‌هنگام که هاشمی‌رفسنجانی از برخی مظالم.
در خانه امام ایمان بود، آزادی هم بود
روحانی، اما در بخش‌هایی از سخنانش که قصد داشت به ویژگی‌های شخصیتی بانو ثقفی بپردازد، گریزی به سال‌های 42 و 43 زد؛ سال‌های اولیه شکل‌گیری انقلاب. به گفته روحانی بعد از حوادث فیضیه در فروردین 42، درِ خانه مراجع به‌خاطر نگرانی از حمله اوباش بسته بود و تنها بیتی که درِ آن به روی مردم باز بود، خانه امام بود. او به حضورش در خانه امام در غروب‌های سوم، چهارم و پنجم فروردین اشاره می‌کند که بی‌هراس از حمله اوباش، حلقه‌های بحث خود با مردم را در حیاط خانه برگزار می‌کرد. او با‌اشاره‌به این موارد از زندگی امام(ره) به بیان ویژگی‌های همسر امام پرداخت و گفت هیچ‌گاه کلامی نشنیدیم که همسر امام(ره)، بانو ثقفی، با همه شجاعت، ایستادگی و شهامت در آن شرایط ترسیده باشد یا گلایه کرده باشد. هیچ‌کجا سراغ نداریم که همسر امام(ره) در زمان دستگیری امام(ره) التماس کرده باشند یا ترس و لرزی از خود نشان داده باشند. روحانی در ادامه به وقایع 15 خرداد، دستگیری شبانه امام، دستگیری آقامصطفی، فرزند اول امام، و البته تبعید ایشان به ترکیه و عراق اشاره کرده و گفت همسر امام در تمام این مراحل با صبر در کنار امام ایستادگی کرد. رئیس‌جمهوری ادامه داد: برداشت شخصی من این است که دیدگاه امام(ره) نسبت به زنان نمی‌توانست بی‌تأثیر از رفتار همسر امام(ره) و خانواده امام(ره) باشد. اخلاق همسر امام(ره)، شرایط خانه و ویژگی‌های این همسر نمی‌تواند در دید امام(ره) بی‌تأثیر باشد. واقعیت‌های جامعه در برداشت‌های ما اثر دارد.
رئیس‌جمهوری با یادآوری نقش زنان در انقلاب اسلامی گفت: قیام ۱۵ خرداد قم را باید مرهون قیام زنانی بدانیم که چادر به گردن بسته بودند و شمشیر به دست داشتند و به جمع اجتماع‌کنندگان در حرم حضرت فاطمه‌معصومه(س) پیوستند و آن اجتماع را به نقطه‌عطفی در تاریخ انقلاب اسلامی تبدیل کردند. او به نمازهای جماعت امام در پاریس اشاره کرد که یک صف زنان بودند و صف بعدی را مردان تشکیل می‌دادند و در چنین شرایطی مرجعی از تهران تماس می‌گرفت و از امام سؤال می‌کرد که آیا حضور زنان در تظاهرات در حالی که شعار بدهند و صدای آنها بلند باشد مجاز است؟! او سپس ادامه داد که امام مردم را به تفکر راستین بازگرداند. او ادامه داد که خانه امام خانه ایمان بود. اما خانه آزادی هم بود. در خانه امام همه فرزندان و همسر امام آزادانه حرف می‌زدند و سؤال می‌کردند.
او در پایان سخنان خود از خداوند خواست تا بتوانیم قدردان نعمت انقلاب باشیم و دین خود را نسبت به بیت مکرم امام(ره) ادا کنیم و از دختران، نوادگان به‌ویژه افتخار جمع فضلا، علما و بزرگان در حوزه علمیه قم، حجت‌الاسلام سیدحسن خمینی استفاده و بهره‌برداری کنیم تا هم یاد امام(ره) و هم راه امام خمینی(ره) را برای همیشه زنده نگه داریم.
در این فاصله اما نماینده مجلس دانش‌آموزی بیانیه خود در این رابطه را قرائت کرد و یکی، دو جمله‌ای را هم به انگلیسی خواند که سیدحسن خمینی به طنز گفت که ایشان با این عبارات وجهه بین‌المللی هم به مراسم دادند. بعد از آن محمدعلی خسروی به بیان خاطرات خود از همسر امام پرداخت. در این فاصله معصومه ابتکار هم‌ به جمع هیأت‌رئیسه اضافه شد. حالا ابتکار در کنار محمدعلی انصاری، اسحاق جهانگیری، مولاوردی و حسن خمینی ترکیب هیأت‌‌رئیسه را تشکیل می‌دادند. فاطمه راکعی اشعاری در رثای حضرت فاطمه(س) و حضرت زینب(س) قرائت کرد. ملاوردی، ابتکار و اشرف بروجردی به بیان سخنانی درباره بانو ثقفی پرداختند و یکی از شعرایی که اهل مازندران بود، دو قطعه شعر را برای امام (ره) و همسر او قرائت کرد. بعد از آن بود که سیدحسن خمینی هم به نسب مازندرانی بانو ثقفی اشاره‌ای کرد و شعری را هم درباره مازندران قرائت کرد با این مضمون، که مازندران شهر ما یاد باد/ همیشه بر و بومش آباد باد.
دلواپس‌ها قبلا هم امام)ره( را اذیت می‌کردند
هاشمی‌رفسنجانی ساعتی مانده بود تا پایان برنامه، با دعوت حسن خمینی به سالن وارد شد و بعد از آنکه به جایگاه فراخوانده شود، سخنان خود را آغاز کرد. هاشمی، هم به رفتار‌های امام (ره) پرداخت و هم به ویژگی‌های همسر امام. او در این سخنان به موضوع حفاظت از بیت امام اشاره کرد و گفت که حاج احمدآقا بیت امام را به بهترین شکل اداره کردند و نگذاشتند افراد ناباب سوءاستفاده کنند و چند سالی که بعد از رحلت امام اداره بیت برعهده حاج احمدآقا بود در بین بیوت دیگر نمونه بود چراکه دوستان واقعی امام را حفظ کردند و به آنها که قصد چاپلوسی داشتند، راه ندادند.
او در ادامه به شخصیت حجت‌الاسلام سیدحسن آقای خمینی اشاره کرد و او را روحانی نمونه و باهوش دانست و گفت: حاج سیدحسن آقا در کنار یاسر آقا و علی‌آقا که برادرانشان هستند در زمینه حفظ آثار امام خمینی(ره) به خوبی تلاش می‌کنند و اگر بعضی خشکه‌مقدس‌ها یا دلواپس‌ها گاهی اذیت‌هایی می‌کنند همان‌هایی هستند که قبلا هم امام را اذیت می‌کردند اما همه به خوبی می‌دانیم که جامعه این خانواده را قبول دارند.
بانو ثقفی شایعات درباره ریاضت‌های امام را تکذیب می‌کرد
هاشمی ادامه داد: خانم خدیجه ثقفی تا لحظه آخر مراقب امام(ره) بودند و باوجود اینکه فرسوده شده بودند اما روحیه سالم و بدون تملق و چاپلوسی و به‌دور از تظاهر به زهد داشتند چراکه وقتی از او می‌پرسیدند که آیا امام خمینی(ره)، امام زمان(عج) را می‌دیدند ایشان این حرف‌ها را شایعه می‌خواندند و نمی‌پذیرفتند و حتی در مورد ریاضت‌های امام خمینی(ره) آنچه را که واقعیت داشت به زبان می‌آوردند. ایشان اهل تملق، چاپلوسی و تظاهر به زهد نبود، صحبت‌های واقعی را می‌گفت و شایعات را منکر می‌شد و نمی‌خواست که کرامت بیهوده به امام نسبت دهد. او در ادامه به حساسیت و تعصب امام خمینی(ره) نسبت به همسرشان اشاره کرد و افزود: امام خمینی(ره) در مورد شنیدن صدای همسرشان از سوی غریبه‌ها حساس بودند، این به‌خاطر شرایط قبل از انقلاب بود. اما بعدها دیدیم که دختر جوانشان در حضور ایشان و مردم در جلسات سخنرانی می‌کردند چراکه متناسب با شرایط زمانی نسبت به شنیدن صدای همسرشان حساس بودند اما زمان دیگری پای سخنرانی دخترشان می‌نشستند.
امام گفت جام زهر برایم شیرین شده است
او از دیگر ویژگی‌های امام راحل را توجه به پس از فوت دانست و گفت: امام(ره) با شیوه‌هایی که شاید کسی متوجه نمی‌شد برای پس از فوت خود اندیشید. ایجاد مجمع تشخیص مصلحت نظام برای برون‌رفت از اختلافات مجلس و شورای نگهبان یکی از آنها بود.
درباره پایان‌دادن به جنگ، چون می‌دانست بعد از او با آن شعار کسی نمی‌تواند جنگ را خاتمه دهد، با جمله نوشیدن جام زهر به آن پایان داد. اما بعدا گفت که الان جام برایم شیرین شده است.
خاطرات هاشمی از همسر امام
هاشمی در ادامه به بیان دو خاطره از همسر امام که در راستای توجه او به انقلاب بوده است، اشاره کرد و گفت: امام(ره) در آن شبی که فوت کرده بود خبر آن اعلام نشد، جنگ هنوز تمام نشده بود و ما احساس خطر می‌کردیم، در محوطه جماران سروصدا بلند شده بود و از داخل منزل صدای گریه بلند بود، دوستان از من خواستند تا به منزل امام راحل مراجعه کنم و از آنها بخواهم تا آرام باشند. من هم شرایط را گفتم و همسر امام خمینی(ره) اشاره کردند، پس از آن خانه آرام شد. فردای آن روز جلسه خبرگان داشتیم که وسط‌های جلسه دکتر روحانی که آن زمان معاون من بود، گفت که خبرهایی از جبهه رسیده که صدام آماده شده است تا از چند منطقه حمله کند، موضوع را به خبرگان اطلاع دادیم و همان روز مسئله تمام شد و خوب هم تمام شد.
آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی دومین خاطره خود را به حضورش در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 84 اختصاص داد و گفت: در آن سال واقعا راضی نبودم که برای ریاست‌جمهوری حاضر شوم، مقامات مختلفی می‌آمدند و سخنرانی‌های متعددی انجام می‌شد اما من زیر بار نمی‌رفتم، همسر امام(ره) صدایم کرد و گفت امام این انقلاب را به شما سپرده است، شما می‌خواهید آن را به چه کسی بسپارید؟ چقدر کسانی که می‌خواهند بیایند را می‌شناسید، من از حرف خانم تکان خوردم و حاضر شدم که در انتخابات شرکت کنم.
سخنان آیت‌الله هاشمی که پایان پذیرفت کتاب و سند هویتی سه‌جلدی بانو ثقفی توسط هاشمی‌رفسنجانی و حسن خمینی رونمایی شد. یکی از این کتاب‌ها، کتاب «یاد و یادگار»، خاطراتی از دیدار مقام‌معظم‌رهبری با همسر امام(ره) بود. این آثار به سفارش موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) تهیه شده است. با رونمایی از کتب و سند، اولین همایش بانوی انقلاب به پایان رسید. به‌گفته جهانگیری احتمال دارد از این پس ستادی برای این منظور تشکیل شود.

-----------------------------------

امام(ره) افق‌های جدیدی باز کرد

معصومه ابتکار

همســر امــام(ره) شاید نمی‌دانستند چه آینده‌ای در پیش دارند، ولی با یقین کنار امام (ره) ایستادند و دشواری‌ها را طی کردند. بهتر است یک نگاه واقع‌بینانه نسبت‌به امام (ره) و سیره امام داشته باشیم؛ اینکه مطالبات و شرایط بعد از انقلاب‌اسلامی، چه تغییراتی در دیدگاه‌های امام نسبت‌به جایگاه زنان داشته است. هربار عده‌ای خواستند زنان را با استنادات دینی محدود کنند، امام(ره) افق‌های جدیدی را از نظر معنوی برای آنها باز کرد.
حمید انصاری
زندگی بانو ثقفی الگوست
بانو خدیجه ثقفی به لحاظ کمالات، بلند‌منشی، تقید به آداب شریعت، نواندیشی و رستگاری و آگاهی به مسائل روز سرآمد بود و در عرصه مسئولیت خطیر مادری، توفیق تربیت فرزندانی ممتاز و فرهیخته را داشت. زندگی این بانوی بزرگ در‌بر‌دارنده جنبه‌های بسیار آموزنده‌ای است که می‌تواند به‌عنوان الگوی سبک زندگی ایرانی و اسلامی مورد توجه بانوان کشورمان قرار گیرد.
شهیندخت مولاوردی
برای خود حق انتخاب داشت
برای نسل جوان ما جذاب و جالب توجه خواهد بود با زندگی کسی آشنا شوند که در اوج اعمال محدویت‌های بسیار بر زنان، برای خود حق انتخاب قائل می‌شده است و در شرایطی که به‌ندرت دختران به مکتب می‌رفتند، ایشان به مدرسه می‌رفته و معلم فرانسه داشته است و بعد از زندگی مشترک هم ضمن پافشاری بر آزادی و استقلال رأی خود، دست از بالابردن سطح علمی خود نکشیده و همواره خود را به‌روز نگه‌داشته است.

اسحاق جهانگیری

مراسم سال 88 در شأن او نبود
کسی که مغفول مانده و مظلومانه از کنار آن عبور کرده‌ایم، همسر امام راحل بود.دولت وظیفه دارد، الگوهای مناسبی که در انقلاب اسلامی وجود داشته و امام خمینی(ره) و همسر ایشان در رأس آن الگوها هستند را برای نسل فعلی و آینده معرفی کند. پس از اعلام برگزاری چنین مراسمی، دولت از برگزاری آن استقبال کرد، مظلومیت خانم ثقفی این بود که در سال 88، به‌دلیل شرایط ویژه کشور، در ایام ارتحال وی مراسم شایسته‌ای در حد و اندازه او برگزار نشد.

-----------------------------------

برشی کوتاه از زندگی همسر امام(ره)
خدیجه ثقفی معروف به قدس ایران در سال ۱۳۰۸ خورشیدی با امام ازدواج کرد. پدر او میرزامحمد ثقفی‌تهرانی از شاگردان عبدالکریم حائری‌یزدی، در زمان ادامه تحصیل در قم با روح‌الله مصطفوی خمینی که در آن زمان ۲۷سال داشت، آشنا شده بود و همین آشنایی واسطه ازدواج امام با خدیجه ثقفی شد. بانو ثقفی از خانواده‌ای متمول بود که علاوه بر تحصیل در خانه پدری و فراگیری زبان فرانسه، پس از ازدواج با امام تحصیلات خود را در محضر ایشان ادامه می‌دهد و با حضور در شهر نجف و مطالعه کتاب‌های عربی به فراگیری این زبان می‌پردازد. طبق گفت‌وگو‌هایی که در زمان حیات با ایشان صورت گرفته ایشان علاقه زیادی به مطالعه کتاب داشتند که از جمله آنها، کتاب‌های صادق هدایت است. او نظرش درباره این کتاب‌ها را چنین گفته بود که کتاب‌های ایشان صداقت دارند اما هدایت نه! او گفته بود که امام منعی برای او و دخترانش درباره خواندن کتاب‌های هدایت نداشته است با این دلیل: کسی که در دعای کمیل جمله «اللهم انی اسئلک برحمتک التی وسعت کل شیئ» را می‌خواند آنچنان امیدی از رحمت واسعه خداوند در دلش ایجاد می‌شود که با مطالعه این‌گونه کتاب‌ها به نظام هستی بدبین نمی‌شود. خدیجه ثقفی صبح یکم فروردین ۱۳۸۸ در ۹۶سالگی در بیمارستان خاتم‌الانبیای تهران درگذشت و در دوم فروردین و پس از اقامه نماز میت توسط مقام‌معظم‌رهبری، در مرقد امام در کنار همسر و پسرش دفن شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.