60 سال در کنار امام(ره)
غلامعلی رجائی- فعال سیاسی
بیتردید زن، بهعنوان نیمه تعیینکننده و شکلدهنده جوامع بشری در تاریخ همواره در تمام فراز و نشیبهای جوامع انسانی نقشآفرین بوده است، بهگونهای که نمیتوان نقش بیبدیل زنان را در تمدن عظیم انسانی نادیده گرفت. قرآن کریم بهعنوان بزرگترین کتاب آسمانی، یکی از سورههای بزرگ خود را سوره نساء-زنان- نامیده و در سورههای مختلف به رمزگشایی از نقشآفرینی حساس چهرههای اثرگذار تاریخ دین، نظیر حضرت ساره، آسیه، مریم، خدیجه و حضرتزهرا سلاماللهعلیها، بهعنوان نمونههایی از الگوهای روشن و اثرگذار سخن به میان آورده است. انقلاب شکوهمند اسلامی ایران که با رهبری داهیانه و پیامبرانه امامخمینی به پیروزی رسید و بساط نظام کهن و مسلط شاهنشاهی را که به ابرقدرتهای بزرگ جهان متکی بود، برچید صحنه درخشانی را در عرصه ظهور استعدادها، ظرفیتها و تواناییهای زنان ایران اسلامی برگشود که یکی از این ظرفیتهای معطل و شاید بهمنظور سقوط بشری بهکار گرفته شده، قشر محترم زن بود. زنان تا بدان حد در پیروزی نهضت امام نقشآفرین بودند که رهبر بزرگ انقلاباسلامی مکررا میفرمودند: اگر نقش زن در این نهضت نبود، انقلاب به پیروزی نمیرسید. از بیانات صریح امام درباره نقش زنان در انقلاب این بود که در پاسخ کسانی که میخواستند زنها را به خانه بفرستند و از صحنه تلاش و خدمت دور کنند، میگفتند شما فکر میکنید من و شما شاه را از کشور بیرون کردیم؟ خیر، شاه را این خانمها بیرون کردند. از چهرههای درخشان تاریخ ایران معاصر، همسر گرامی امام، خانم خدیجه ثقفی، ملقب به قدس ایران است که بهمدت 60 سال در کنار امام بهعنوان الگویی متعالی برای زنان در عرصههای مختلف مبارزه حضور داشت و دارای سجایای اخلاقی فراوان و فضیلتهای سرشاری بود که تقدیری الهی شرافت و مفاخرت همسری امام را تنها و تنها از آن او کرده بود. همسر گرامی امام که بحق لقب بانوی بزرگ انقلاباسلامی زیبنده و شایسته اوست، همچون امام در خاندانی عالمپرور متولد شده بود. با عمر طولانی و پربرکتی که به او عنایت شد، آینه تمامنمای پاکیها، فداکاریها، مهربانیها و مردمدوستیها بود. بانوی عزیز و محبوب امام، باوجود دشواریهای تاریخی دوره سیاه رضاخانی و پس از آن در شکوفایی استعدادهای خود کوشید و برای کسب آگاهیهای فراوان تلاش کرد و مطالعات و دانش سرشار او در باب ادبیات فارسی و بعدها ادبیات عرب و سایر رشتهها، نظیر منطق و فقه و... که از محضر امام فرامیگرفت، نمونهای از این فضائل بیشمار وی است. خود او میگفت 16 سال در محضر امام بعضی دورههای حوزوی را فراگرفته است. از ویژگیهای برجسته این بانوی مهربان و فداکار، حضور و شرکت دائمی وی در همه عرصههای آکنده از غربت و رنج و آلامی بود که رهبر عزیز ما در دوران سخت، اما شیرین مبارزه، مشتاقانه به جان میخرید. در دوره تبعید امام به عراق مشیّت حضرت حق بر آن قرار گرفت که وی همانند امام 14 سال از عمر پربرکت خود را در جوار اقیانوس بیکران معرفت و نورانیت امیرالمومنین(ع) در نجف با همه سختیهایی که در این شهر از ناحیه متحجرین به امام وارد میشد، سپری کند و به رضای حضرت حق دلخوش باشد. با اینکه بانوی امام در خانوادهای روحانی که از تمکن مالی بسیار خوبی برخوردار بود، بالنده شده بود، اما پس از ازدواج با امام، سختیهای زندگی طلبگی امام را که از خاندانی متمکن بود، صبورانه بر خود هموار کرد، البته گاه طاقت او از تحمل این زندگی سخت آن هم در غربت به سر میآمد، لیک با توصیههایی که از امام میشنید و میپذیرفت، امواج سرکش دریای ناآرام درونش از تلاطم بازمیایستاد.
بانوی بزرگ و مثالزدنی انقلاب باوجود نقشآفرینی تاریخی خود در بیشتر صحنهها در کنار امام هیچگاه از خود سخنی نگفت و هرگز مطالبهای که در حق نقشآفرینیاش بود نداشت. از صحنههای بس باشکوه زندگی درخشان بانوی بزرگ ایران معاصر، تحمل و شکیبایی او در حادثه مرگ مشکوک و پرابهام فرزند مجاهد و مجتهدش مرحوم آیتالله حاجسیدمصطفی خمینی بود. صبورانه درد و داغ مرهمناپذیر فرزند برومندش، که امام در شأن او فرمود: مصطفی امید این اسلام بود، را تاب آورد و رضا به داده الهی داد و از جبین گره بگشود. حادثه درگذشت زودهنگام فرزند مرحومش حاجاحمدآقا، که پس از فاجعه مرگ برادرش، بیت امام را در نجف، بادرایت، پشتکار و خردمندی کمنظیری اداره و ساماندهی کرد و بهویژه در سالهای پرحادثه پس از انقلاب، بیت امام را با شایستگی تمام بهخوبی مدیریت کرد، از دیگرصحنههایی بود که صبر و شکیبایی متدینانه توأم با متانت ستودنی این بانوی عزیز را برابر مصیبتها و آزمایشهای سخت الهی آشکارتر کرد. فرزندان مکرم امام(ره) که او را بسیار دوست داشتند و همواره گرامی میداشتند، بهویژه پس از ارتحال جانسوز امام(ره)، که 20 سال به درازا کشید، همچون جان شیرین خویش از وی مراقبت میکردند و او را در همهحال عزیز و گرامی میداشتند. از توصیههای مکرر و همواره امام، مهربانی به خانم، به فرزندانی بود که در دهههای گوناگون عمرشان انواع ملاطفتها، صمیمیتها و مهربانیها را از پدر نسبتبه مادرشان دیده بودند. برای فرزندان امام، اطاعت از مادر توصیهای واجب بود که نمونهاش در وصیت امام (ره) به حاجاحمدآقا دیده میشود که به او میفرمود: هرگز برخلاف رأی مادرت کاری نکن. با این توصیه، خانم فداکار امام(ره)، همواره عزیز داشته شد و با شایستگی تمام شمع محفل خاندان امامخمینی(ره) در زمان عمر پربرکت امام و پس از ارتحال جانسوز ایشان شد. نقش خانم، در تلاطمات گوناگون سیاسی پس از امام همواره بهعنوان نقش یک مدیر دانا و هوشمند، دمیدن روح اعتدال، آرامش، صبر، متانت و خویشتنداری به بازماندگان امام بود. غروب خورشید آسمان فقاهت و عرفان و مجاهدت در روزهای گرم خرداد 68 این بانوی صبور آرام و پردرد را در بوته آزمایش سخت دیگری نهاد؛ ایمان سرشار او به عالم غیب و شهود به مدد او آمد و او را از گردنه سخت و طاقتسوز فراق و هجران مردی که 60سال در کنارش زیسته بود، بهخوبی عبور داد. الحق وی در برابر این داغ بنیانبرافکن بهخوبی تاب آورد. اینک او در جوار امام(ره) آرام گرفته است و همچون او متنعم از نعمتهایی است که در نتیجه صبوریها و شکیباییهای همواره او، به وی ارزانی داشتهاند. دردمندانه باید گفت بهدلیل مناعت طبع بلند امام(ره) و بازماندگان همیشه عزیز و محترم او، حق این بانوی بزرگ بهخوبی دیده و ادا نشد و امید که با تلاش هماره محققان انقلاب، غبار غربت از چهره این بانوی عزیز و سایر زنان و مردان مجاهدی که نقشآفرینیشان در انقلاب خوب دیده و ادا نشده است، برداشته شود.
بیتردید زن، بهعنوان نیمه تعیینکننده و شکلدهنده جوامع بشری در تاریخ همواره در تمام فراز و نشیبهای جوامع انسانی نقشآفرین بوده است، بهگونهای که نمیتوان نقش بیبدیل زنان را در تمدن عظیم انسانی نادیده گرفت. قرآن کریم بهعنوان بزرگترین کتاب آسمانی، یکی از سورههای بزرگ خود را سوره نساء-زنان- نامیده و در سورههای مختلف به رمزگشایی از نقشآفرینی حساس چهرههای اثرگذار تاریخ دین، نظیر حضرت ساره، آسیه، مریم، خدیجه و حضرتزهرا سلاماللهعلیها، بهعنوان نمونههایی از الگوهای روشن و اثرگذار سخن به میان آورده است. انقلاب شکوهمند اسلامی ایران که با رهبری داهیانه و پیامبرانه امامخمینی به پیروزی رسید و بساط نظام کهن و مسلط شاهنشاهی را که به ابرقدرتهای بزرگ جهان متکی بود، برچید صحنه درخشانی را در عرصه ظهور استعدادها، ظرفیتها و تواناییهای زنان ایران اسلامی برگشود که یکی از این ظرفیتهای معطل و شاید بهمنظور سقوط بشری بهکار گرفته شده، قشر محترم زن بود. زنان تا بدان حد در پیروزی نهضت امام نقشآفرین بودند که رهبر بزرگ انقلاباسلامی مکررا میفرمودند: اگر نقش زن در این نهضت نبود، انقلاب به پیروزی نمیرسید. از بیانات صریح امام درباره نقش زنان در انقلاب این بود که در پاسخ کسانی که میخواستند زنها را به خانه بفرستند و از صحنه تلاش و خدمت دور کنند، میگفتند شما فکر میکنید من و شما شاه را از کشور بیرون کردیم؟ خیر، شاه را این خانمها بیرون کردند. از چهرههای درخشان تاریخ ایران معاصر، همسر گرامی امام، خانم خدیجه ثقفی، ملقب به قدس ایران است که بهمدت 60 سال در کنار امام بهعنوان الگویی متعالی برای زنان در عرصههای مختلف مبارزه حضور داشت و دارای سجایای اخلاقی فراوان و فضیلتهای سرشاری بود که تقدیری الهی شرافت و مفاخرت همسری امام را تنها و تنها از آن او کرده بود. همسر گرامی امام که بحق لقب بانوی بزرگ انقلاباسلامی زیبنده و شایسته اوست، همچون امام در خاندانی عالمپرور متولد شده بود. با عمر طولانی و پربرکتی که به او عنایت شد، آینه تمامنمای پاکیها، فداکاریها، مهربانیها و مردمدوستیها بود. بانوی عزیز و محبوب امام، باوجود دشواریهای تاریخی دوره سیاه رضاخانی و پس از آن در شکوفایی استعدادهای خود کوشید و برای کسب آگاهیهای فراوان تلاش کرد و مطالعات و دانش سرشار او در باب ادبیات فارسی و بعدها ادبیات عرب و سایر رشتهها، نظیر منطق و فقه و... که از محضر امام فرامیگرفت، نمونهای از این فضائل بیشمار وی است. خود او میگفت 16 سال در محضر امام بعضی دورههای حوزوی را فراگرفته است. از ویژگیهای برجسته این بانوی مهربان و فداکار، حضور و شرکت دائمی وی در همه عرصههای آکنده از غربت و رنج و آلامی بود که رهبر عزیز ما در دوران سخت، اما شیرین مبارزه، مشتاقانه به جان میخرید. در دوره تبعید امام به عراق مشیّت حضرت حق بر آن قرار گرفت که وی همانند امام 14 سال از عمر پربرکت خود را در جوار اقیانوس بیکران معرفت و نورانیت امیرالمومنین(ع) در نجف با همه سختیهایی که در این شهر از ناحیه متحجرین به امام وارد میشد، سپری کند و به رضای حضرت حق دلخوش باشد. با اینکه بانوی امام در خانوادهای روحانی که از تمکن مالی بسیار خوبی برخوردار بود، بالنده شده بود، اما پس از ازدواج با امام، سختیهای زندگی طلبگی امام را که از خاندانی متمکن بود، صبورانه بر خود هموار کرد، البته گاه طاقت او از تحمل این زندگی سخت آن هم در غربت به سر میآمد، لیک با توصیههایی که از امام میشنید و میپذیرفت، امواج سرکش دریای ناآرام درونش از تلاطم بازمیایستاد.
بانوی بزرگ و مثالزدنی انقلاب باوجود نقشآفرینی تاریخی خود در بیشتر صحنهها در کنار امام هیچگاه از خود سخنی نگفت و هرگز مطالبهای که در حق نقشآفرینیاش بود نداشت. از صحنههای بس باشکوه زندگی درخشان بانوی بزرگ ایران معاصر، تحمل و شکیبایی او در حادثه مرگ مشکوک و پرابهام فرزند مجاهد و مجتهدش مرحوم آیتالله حاجسیدمصطفی خمینی بود. صبورانه درد و داغ مرهمناپذیر فرزند برومندش، که امام در شأن او فرمود: مصطفی امید این اسلام بود، را تاب آورد و رضا به داده الهی داد و از جبین گره بگشود. حادثه درگذشت زودهنگام فرزند مرحومش حاجاحمدآقا، که پس از فاجعه مرگ برادرش، بیت امام را در نجف، بادرایت، پشتکار و خردمندی کمنظیری اداره و ساماندهی کرد و بهویژه در سالهای پرحادثه پس از انقلاب، بیت امام را با شایستگی تمام بهخوبی مدیریت کرد، از دیگرصحنههایی بود که صبر و شکیبایی متدینانه توأم با متانت ستودنی این بانوی عزیز را برابر مصیبتها و آزمایشهای سخت الهی آشکارتر کرد. فرزندان مکرم امام(ره) که او را بسیار دوست داشتند و همواره گرامی میداشتند، بهویژه پس از ارتحال جانسوز امام(ره)، که 20 سال به درازا کشید، همچون جان شیرین خویش از وی مراقبت میکردند و او را در همهحال عزیز و گرامی میداشتند. از توصیههای مکرر و همواره امام، مهربانی به خانم، به فرزندانی بود که در دهههای گوناگون عمرشان انواع ملاطفتها، صمیمیتها و مهربانیها را از پدر نسبتبه مادرشان دیده بودند. برای فرزندان امام، اطاعت از مادر توصیهای واجب بود که نمونهاش در وصیت امام (ره) به حاجاحمدآقا دیده میشود که به او میفرمود: هرگز برخلاف رأی مادرت کاری نکن. با این توصیه، خانم فداکار امام(ره)، همواره عزیز داشته شد و با شایستگی تمام شمع محفل خاندان امامخمینی(ره) در زمان عمر پربرکت امام و پس از ارتحال جانسوز ایشان شد. نقش خانم، در تلاطمات گوناگون سیاسی پس از امام همواره بهعنوان نقش یک مدیر دانا و هوشمند، دمیدن روح اعتدال، آرامش، صبر، متانت و خویشتنداری به بازماندگان امام بود. غروب خورشید آسمان فقاهت و عرفان و مجاهدت در روزهای گرم خرداد 68 این بانوی صبور آرام و پردرد را در بوته آزمایش سخت دیگری نهاد؛ ایمان سرشار او به عالم غیب و شهود به مدد او آمد و او را از گردنه سخت و طاقتسوز فراق و هجران مردی که 60سال در کنارش زیسته بود، بهخوبی عبور داد. الحق وی در برابر این داغ بنیانبرافکن بهخوبی تاب آورد. اینک او در جوار امام(ره) آرام گرفته است و همچون او متنعم از نعمتهایی است که در نتیجه صبوریها و شکیباییهای همواره او، به وی ارزانی داشتهاند. دردمندانه باید گفت بهدلیل مناعت طبع بلند امام(ره) و بازماندگان همیشه عزیز و محترم او، حق این بانوی بزرگ بهخوبی دیده و ادا نشد و امید که با تلاش هماره محققان انقلاب، غبار غربت از چهره این بانوی عزیز و سایر زنان و مردان مجاهدی که نقشآفرینیشان در انقلاب خوب دیده و ادا نشده است، برداشته شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.