کسی که به شکار میرفت
دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری
بنابراین گفت: «از اینرو امپراتوری آفریقای مرکزی با آزادی کامل تصمیم گرفت افکار مطرحشده از سوی جمهوری عربی و انقلابی لیبی را اتخاد کند. افکاری که مبتنی بر اندیشهای آفریقایی، ملی و اصیل است و درعین حال مطامع امپریالیسم نژادپرست فرانسه و ایالات متحده و اتباعشان را ناکام میگذارد». بیتردید او این حرف دشمنانه را داشت به «فامیل»شان یعنی والری ژیسکاردستن میگفت.
اما چه اتفاقی برای این دو دوست نزدیک به هم که روزگاری شریک در شکار بودند افتاد؟ چه رقابتی ژیسکاردستن را بر آن میداشت تا بهصورت آخرین هشدار او را نصیحت کند و درعوض، بوکاسا چنان پاسخ اتهام آمیزی را به او بدهد؟ بهخصوص اینکه چرا ژیسکاردستن کاترین را به خانهاش دعوت کرد، کسی که اصلا در سیاست هیچ دخالتی نداشت؟!
ماه می 1974، وقتی والری ژیسکاردستن به ریاستجمهوری فرانسه رسید، بوکاسا از این خبر خیلی خوشحال شد و از شادمانی فریاد زد. او چنانکه آرزویش را داشت یکی از نزدیکترین سیاستمداران آفریقایی به او بود. هنگامی که بوکاسا موفق شد در ژانویه سال1966، «دیوید داکو» را سرنگون کند، نامهای به ژنرال دوگل نوشت. کسی که او را بهعنوان یک سرباز و رئیس دولت تحسین میکرد. حتی بوکاسا متکی بر افکار سیاسی دوگل بود. تا آنجا که به صراحت میگفت: «من از طرفداران دوگل هستم. آفریقای مرکزی در کل طرفدار دوگل است». اما متاسفانه، ژنرال چنین ارزیابی متقابلی از او نداشت. وقتی نامه بوکاسا را دریافت کرد، در برابر مشاورش «جاک ووکار» توضیحاتی داد که چندان خوشایند نبود: «او احمق است. ما با مشارکت او هیچ کاری نمیتوانیم صورت دهیم». درواقع، دوگل پیش از آنکه از این سروان کودتاگر استقبال کند او را سهسال منتظر گذاشت. سهسالی که برای بوکاسا مایه ذلت و خواری بود. رابطه او با جانشین دوگل یعنی «ژرژ پمپیدو» نیز چندان بهتر از او نبود.
بوکاسا، آن دوست صادق و آگاه در آفریقای مرکزی، با اینحال امیدوار بود بتواند با ژیسکاردستن همکاری تنگاتنگی داشته باشد. دوست داشت از سوی وطن سابقش یعنی فرانسهای که همواره خود را یکی از شهروندان آن میدانست، مورد تقدیر قرار گیرد.
تاریخ خانواده ژیسکاردستن رئیسجمهور فرانسه نیز با تاریخ استعماری «اوبانگی شاری» سابق تداخل داشت؛ زیرا پدرش ادمون ژیسکاردستن، با دختر شخصی ازدواج کرد که مدیر شرکت جنگلهای «سانگا اوبانگی» شد. به میمنت همین ازدواج بود که او توانست بعدها شرکت حملونقل آفریقایی (UTA) را تاسیس کند که نخستین شرکت هواپیمایی بود که فرانسه را به مستعمراتش وصل میکرد. پسر برادر او «فرانسوا ژیسکاردستن» یعنی پسرعموی «والری» نیز که کارشناس مالی منطقه آفریقایی فرانسه بود، در سال1959 مدیر بانک مرکزی دولتهای استوایی آفریقا و کامرون شد. او درواقع وارث موسسات آفریقایی - استوایی فرانسه (A-E-F) بود. تا اینکه بعدها بهعنوان مشاور مالی نخستین رئیسجمهور چاد برگزیده شد.
اما والری برای شکار حیواناتی که از هرچیزی بیشتر دوست داشت، بارها به آسیای مرکزی سفر کرده بود. او در آن زمان وزیر دارایی ژنرال دوگل بود. او این کشورها را کاملا میشناخت و با افراد زیادی در تماس بود. مناطق حفاظتشدهای را که یک راهنما همراهیاش میکرد، باوجود همه سختی و خشونتی که داشت میپسندید. او راهنما فردی به نام «جان لابورور» بود که میگوید: «وقتی به کشور ما آمد خیلی ساده بود. مثل دوتا رفیق از یک بطری آب میخوردیم». جمهوری آفریقای مرکزی، سنگ بنای سیاست فراگیر آفریقایی رئیسجمهور جدید فرانسه بود. در بهار سال1974، هنگامی که ژیسکاردستن زمام حکومت را در فرانسه به دست گرفت، در آفریقای مرکزی تظاهراتی علیه فرانسه برگزار شد. شورشیان چاد، «فرانسواز کلوستر» دانشمند نژادشناس را ربودند و تحت شرایط سختی برای آزادی او، حاضر به مذاکره شدند. در این مذاکرات بوکاسا هم در ازای دریافت مبلغ هنگفتی مشارکت کرد. اما این کمک مالی که بوکاسا از فرانسه دریافت کرد، برای حل بحران مالی موجود در کشورش کافی نبود. بنابراین تصمیم به یک سری اصلاحات اقتصادی گرفت. بخشی از فعالیتهای پتروشیمی در کشورش را ملی اعلام کرد. دولت همچنین بر بخش چاپ
و نشر و کتابخانه «هاچات» در بانگی و دفاتر آژانس خبری فرانسپرس مسلط شد. برای مدت کوتاهی تعدادی از روزنامهنگاران زندانی و بعد آزاد شدند. از نظامیان کشورش خواست به مناطق خودشان بازگردند. کما اینکه تعدادی از مستشاران فرانسوی را نیز اخراج کرد و حتی دستور بازداشت راهنمای شکار ژیسکاردستن را صادر کرد. همین امر ژیسکاردستن، رئیسجمهور آینده فرانسه را مجبور کرد تا شخصا برای آزادی او تماس تلفنی برقرار کند.
ادامه دارد...
بنابراین گفت: «از اینرو امپراتوری آفریقای مرکزی با آزادی کامل تصمیم گرفت افکار مطرحشده از سوی جمهوری عربی و انقلابی لیبی را اتخاد کند. افکاری که مبتنی بر اندیشهای آفریقایی، ملی و اصیل است و درعین حال مطامع امپریالیسم نژادپرست فرانسه و ایالات متحده و اتباعشان را ناکام میگذارد». بیتردید او این حرف دشمنانه را داشت به «فامیل»شان یعنی والری ژیسکاردستن میگفت.
اما چه اتفاقی برای این دو دوست نزدیک به هم که روزگاری شریک در شکار بودند افتاد؟ چه رقابتی ژیسکاردستن را بر آن میداشت تا بهصورت آخرین هشدار او را نصیحت کند و درعوض، بوکاسا چنان پاسخ اتهام آمیزی را به او بدهد؟ بهخصوص اینکه چرا ژیسکاردستن کاترین را به خانهاش دعوت کرد، کسی که اصلا در سیاست هیچ دخالتی نداشت؟!
ماه می 1974، وقتی والری ژیسکاردستن به ریاستجمهوری فرانسه رسید، بوکاسا از این خبر خیلی خوشحال شد و از شادمانی فریاد زد. او چنانکه آرزویش را داشت یکی از نزدیکترین سیاستمداران آفریقایی به او بود. هنگامی که بوکاسا موفق شد در ژانویه سال1966، «دیوید داکو» را سرنگون کند، نامهای به ژنرال دوگل نوشت. کسی که او را بهعنوان یک سرباز و رئیس دولت تحسین میکرد. حتی بوکاسا متکی بر افکار سیاسی دوگل بود. تا آنجا که به صراحت میگفت: «من از طرفداران دوگل هستم. آفریقای مرکزی در کل طرفدار دوگل است». اما متاسفانه، ژنرال چنین ارزیابی متقابلی از او نداشت. وقتی نامه بوکاسا را دریافت کرد، در برابر مشاورش «جاک ووکار» توضیحاتی داد که چندان خوشایند نبود: «او احمق است. ما با مشارکت او هیچ کاری نمیتوانیم صورت دهیم». درواقع، دوگل پیش از آنکه از این سروان کودتاگر استقبال کند او را سهسال منتظر گذاشت. سهسالی که برای بوکاسا مایه ذلت و خواری بود. رابطه او با جانشین دوگل یعنی «ژرژ پمپیدو» نیز چندان بهتر از او نبود.
بوکاسا، آن دوست صادق و آگاه در آفریقای مرکزی، با اینحال امیدوار بود بتواند با ژیسکاردستن همکاری تنگاتنگی داشته باشد. دوست داشت از سوی وطن سابقش یعنی فرانسهای که همواره خود را یکی از شهروندان آن میدانست، مورد تقدیر قرار گیرد.
تاریخ خانواده ژیسکاردستن رئیسجمهور فرانسه نیز با تاریخ استعماری «اوبانگی شاری» سابق تداخل داشت؛ زیرا پدرش ادمون ژیسکاردستن، با دختر شخصی ازدواج کرد که مدیر شرکت جنگلهای «سانگا اوبانگی» شد. به میمنت همین ازدواج بود که او توانست بعدها شرکت حملونقل آفریقایی (UTA) را تاسیس کند که نخستین شرکت هواپیمایی بود که فرانسه را به مستعمراتش وصل میکرد. پسر برادر او «فرانسوا ژیسکاردستن» یعنی پسرعموی «والری» نیز که کارشناس مالی منطقه آفریقایی فرانسه بود، در سال1959 مدیر بانک مرکزی دولتهای استوایی آفریقا و کامرون شد. او درواقع وارث موسسات آفریقایی - استوایی فرانسه (A-E-F) بود. تا اینکه بعدها بهعنوان مشاور مالی نخستین رئیسجمهور چاد برگزیده شد.
اما والری برای شکار حیواناتی که از هرچیزی بیشتر دوست داشت، بارها به آسیای مرکزی سفر کرده بود. او در آن زمان وزیر دارایی ژنرال دوگل بود. او این کشورها را کاملا میشناخت و با افراد زیادی در تماس بود. مناطق حفاظتشدهای را که یک راهنما همراهیاش میکرد، باوجود همه سختی و خشونتی که داشت میپسندید. او راهنما فردی به نام «جان لابورور» بود که میگوید: «وقتی به کشور ما آمد خیلی ساده بود. مثل دوتا رفیق از یک بطری آب میخوردیم». جمهوری آفریقای مرکزی، سنگ بنای سیاست فراگیر آفریقایی رئیسجمهور جدید فرانسه بود. در بهار سال1974، هنگامی که ژیسکاردستن زمام حکومت را در فرانسه به دست گرفت، در آفریقای مرکزی تظاهراتی علیه فرانسه برگزار شد. شورشیان چاد، «فرانسواز کلوستر» دانشمند نژادشناس را ربودند و تحت شرایط سختی برای آزادی او، حاضر به مذاکره شدند. در این مذاکرات بوکاسا هم در ازای دریافت مبلغ هنگفتی مشارکت کرد. اما این کمک مالی که بوکاسا از فرانسه دریافت کرد، برای حل بحران مالی موجود در کشورش کافی نبود. بنابراین تصمیم به یک سری اصلاحات اقتصادی گرفت. بخشی از فعالیتهای پتروشیمی در کشورش را ملی اعلام کرد. دولت همچنین بر بخش چاپ
و نشر و کتابخانه «هاچات» در بانگی و دفاتر آژانس خبری فرانسپرس مسلط شد. برای مدت کوتاهی تعدادی از روزنامهنگاران زندانی و بعد آزاد شدند. از نظامیان کشورش خواست به مناطق خودشان بازگردند. کما اینکه تعدادی از مستشاران فرانسوی را نیز اخراج کرد و حتی دستور بازداشت راهنمای شکار ژیسکاردستن را صادر کرد. همین امر ژیسکاردستن، رئیسجمهور آینده فرانسه را مجبور کرد تا شخصا برای آزادی او تماس تلفنی برقرار کند.
ادامه دارد...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.