|

حاشیه‌های شهر حاشیه دریاچه

هفته‌ای که گذشت، درحالی‌که ایرانی‌ها به دید‌و‌بازدیدهای نوروز و مسافرت‌هایشان می‌پرداختند، هیات مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در کنار دریاچه لوزان سوئیس در‌حال مذاکره بودند. روزهای زیادی از این مذاکرات در بی‌خبری گذشت و حتی در ساعاتی امید چندانی به دستیابی به تفاهم نبود.
سه‌شب پایانی مذاکره اما، جای همه بی‌خبری‌ها را پر کرد. با مذاکرات طولانی نیمه‌شبانه رکورد طولانی‌ترین مذاکره دوجانبه هم زده‌ شد و وزرای خارجه ایران و آمریکا، هشت‌ساعت‌و‌نیم با یکدیگر مذاکره ‌کردند. اینگونه طولانی‌‌ترین مدت مذاکرات بین وزیر خارجه آمریکا و همتای خود از سال1919 ثبت شد. همچنین در این دور مذاکرات، رکورد بیشترین زمان دوربودن دو وزیر دولت ایالات‌متحده‌آمریکا از خاک کشورشان هم ثبت شد، هم وزیر خارجه و هم وزیر انرژی.
قبل از طولانی‌ترین زمان مذاکره دو وزیر، جان کری از طریق ویدئو‌کنفرانس با باراک اوباما، رییس‌جمهوری آمریکا سخن گفت و او را در جریان آخرین شرایط مذاکرات قرار داد. مذاکره در لوزان اگرچه تا پایان مارس، وقت داشت اما با اجازه اوباما به جان کری، دو‌روز ابتدای آوریل نیز ادامه یافت. جان کری و معاونش، وندی شرمن در‌حالی که‌ خسته روی محوطه‌ای مانند گوشه سن نشسته بودند، بعد از قرائت بیانیه موگرینی و ظریف، سخنرانی باراک اوباما را از تبلت و گوشی موبایل می‌دیدند.
مذاکره در شهری برگزار شد که برای دومین‌بار میزبان این مذاکرات بود، اما انتخاب این شهر برای مذاکره کمی عجیب به‌نظر می‌رسید. مذاکرات هسته‌ای در 12سال گذشته در شهرهای مختلفی برگزار شده ‌است، از استانبول تا بغداد و آلماتی، بروکسل، مسکو و پاریس و تهران. اما در یک‌سال‌و‌نیم گذشته تلاش شد، مذاکرات در شهرهایی متمرکز باشد که مقر سازمان‌ملل باشند، مانند ژنو و وین. البته غیر از این دو شهر، مذاکره دو دور در نیویورک و در حاشیه مجمع عمومی سازمان‌ملل، یک‌دور در استانبول، مونترو، مونیخ (در حاشیه کنفرانس امنیتی) و مسقط نیز برگزار شد.
در مورد انتخاب لوزان به‌عنوان شهری برای مذاکره، دو دیدگاه مطرح ‌است، برخی معتقدند که این شهر از خطر احتمال جاسوسی از مذاکره‌کنندگان محفوظ بوده، آن‌هم در شرایطی که در آذرماه و آخرین دور مذاکره در وین، خبرهایی مبنی‌بر جاسوسی از تیم مذاکره‌کننده ایرانی مطرح شد. اما نظر دیگری هم وجود دارد. در‌حالی‌که تیم ایرانی تمایل داشت این دور مذاکره در ژنو انجام شود، نشریه
Neue Zürcher Zeitung در مطلبی که اول آوریل منتشر کرده، نوشته که در بهار ژنو، اولویت با نمایشگاه خودرو است و هتل‌ها برای مذاکره‌کنندگان هسته‌ای و همراهانشان تخت خالی کافی ندارند. یک‌سال پیش نیز، به دلیلی مشابه کنفرانس بین‌المللی سوریه با اینکه «ژنو۲» نام داشت، در مونترو برگزار شد چون آن زمان در ژنو نمایشگاه ساعت برپا می‌شد.
هتل پنج‌ستاره و البته ‌گران‌قیمت محل مذاکره که صفحه شطرنجی به اندازه محوطه ‌بازی بدمینتون در حیاطش خودنمایی می‌کند، تاریخچه‌ای دارد که از آن می‌توان به‌عنوان رقم‌خوردن نقشه فعلی خاورمیانه نام برد. سال۱۹۲۳ و پس از جنگ اول جهانی، در همین هتل میان ترک‌های عثمانی و کشورهای پیروز جنگ جهانی اول قراردادی به امضا رسید که به‌عنوان «قرارداد لوزان» شناخته می‌شود. قرارداد لوزان باعث به رسمیت شناخته‌شدن «ترکیه» در مرزهای باقی‌مانده از فروپاشی امپراتوری عثمانی از سوی کشورهای جهان شد. با این‌حال مذاکره هسته‌ای در لوزان که به ایستگاه تفاهم رسید، نه در مورد پایان‌دادن به جنگ بود و نه تعیین مرزی در کار بود، در مذاکره هسته‌ای از مناقشه‌ای که در بازه‌ای از زمان خطر جنگ را یدک می‌کشید و به‌نوعی به یک نگرانی بین‌المللی پایان داده شد.
صدا‌و‌سیما در روزهای مذاکرات به‌ویژه در روزهای آخر مورد انتقاد شدید مردم قرار گرفته‌ بود. به‌ویژه آنکه رسانه‌های ماهواره‌ای رقیب در قالب برنامه‌های ویژه خبری به پوشش زنده مذاکرات می‌پرداختند، اما شبکه‌های داخلی با وجود اعزام چند خبرنگار به محل مذاکرات برای پوشش مذاکرات نتوانستند نظر مخاطبان داخلی را جلب کنند و بخش زیادی از مردم ایران مجبور به کسب اطلاع از شبکه‌های ماهواره‌ای شدند.
در روزهای اوج مذاکرات، فشار رسانه‌های غربی هم اوج می‌گرفت و مدام از پذیرش تعهداتی از سوی ایران خبر می‌داد که با هدف تاثیر‌‌گذاشتن بر مذاکرات منتشر می‌شد. اگرچه این شایعات از سوی رسانه‌های معتبر مطرح می‌شد، اما همه آنها از سوی مقامات مذاکره‌کننده ایرانی رد شد. یکی از این شایعات هم مرتبط با دعوا بین ظریف و صالحی بود که توسط یکی از خبرنگاران مستقر در لوزان در توییتر منتشر شد که توسط مقامات ایرانی تکذیب شد.
مهم‌ترین تحولات مذاکره در روز سیزده‌بدر رقم خورد که با انتشار کارتون‌های زیادی از سوی کارتونیست‌های ایرانی همراه شد. کارتون‌هایی که ظریف را در حال گره‌زدن سبزه‌ها برای به‌دست‌آمدن توافق نشان می‌داد.
نوسان در مذاکره همراه بود با نوساناتی در بازار. شب دستیابی به توافق، قیمت نفت اندکی کاهش یافت. برخی اخبار نشان می‌داد قیمت ارز در بازار تهران هم کم شده، اگرچه بازار تعطیل بوده‌ است.

هفته‌ای که گذشت، درحالی‌که ایرانی‌ها به دید‌و‌بازدیدهای نوروز و مسافرت‌هایشان می‌پرداختند، هیات مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در کنار دریاچه لوزان سوئیس در‌حال مذاکره بودند. روزهای زیادی از این مذاکرات در بی‌خبری گذشت و حتی در ساعاتی امید چندانی به دستیابی به تفاهم نبود.
سه‌شب پایانی مذاکره اما، جای همه بی‌خبری‌ها را پر کرد. با مذاکرات طولانی نیمه‌شبانه رکورد طولانی‌ترین مذاکره دوجانبه هم زده‌ شد و وزرای خارجه ایران و آمریکا، هشت‌ساعت‌و‌نیم با یکدیگر مذاکره ‌کردند. اینگونه طولانی‌‌ترین مدت مذاکرات بین وزیر خارجه آمریکا و همتای خود از سال1919 ثبت شد. همچنین در این دور مذاکرات، رکورد بیشترین زمان دوربودن دو وزیر دولت ایالات‌متحده‌آمریکا از خاک کشورشان هم ثبت شد، هم وزیر خارجه و هم وزیر انرژی.
قبل از طولانی‌ترین زمان مذاکره دو وزیر، جان کری از طریق ویدئو‌کنفرانس با باراک اوباما، رییس‌جمهوری آمریکا سخن گفت و او را در جریان آخرین شرایط مذاکرات قرار داد. مذاکره در لوزان اگرچه تا پایان مارس، وقت داشت اما با اجازه اوباما به جان کری، دو‌روز ابتدای آوریل نیز ادامه یافت. جان کری و معاونش، وندی شرمن در‌حالی که‌ خسته روی محوطه‌ای مانند گوشه سن نشسته بودند، بعد از قرائت بیانیه موگرینی و ظریف، سخنرانی باراک اوباما را از تبلت و گوشی موبایل می‌دیدند.
مذاکره در شهری برگزار شد که برای دومین‌بار میزبان این مذاکرات بود، اما انتخاب این شهر برای مذاکره کمی عجیب به‌نظر می‌رسید. مذاکرات هسته‌ای در 12سال گذشته در شهرهای مختلفی برگزار شده ‌است، از استانبول تا بغداد و آلماتی، بروکسل، مسکو و پاریس و تهران. اما در یک‌سال‌و‌نیم گذشته تلاش شد، مذاکرات در شهرهایی متمرکز باشد که مقر سازمان‌ملل باشند، مانند ژنو و وین. البته غیر از این دو شهر، مذاکره دو دور در نیویورک و در حاشیه مجمع عمومی سازمان‌ملل، یک‌دور در استانبول، مونترو، مونیخ (در حاشیه کنفرانس امنیتی) و مسقط نیز برگزار شد.
در مورد انتخاب لوزان به‌عنوان شهری برای مذاکره، دو دیدگاه مطرح ‌است، برخی معتقدند که این شهر از خطر احتمال جاسوسی از مذاکره‌کنندگان محفوظ بوده، آن‌هم در شرایطی که در آذرماه و آخرین دور مذاکره در وین، خبرهایی مبنی‌بر جاسوسی از تیم مذاکره‌کننده ایرانی مطرح شد. اما نظر دیگری هم وجود دارد. در‌حالی‌که تیم ایرانی تمایل داشت این دور مذاکره در ژنو انجام شود، نشریه
Neue Zürcher Zeitung در مطلبی که اول آوریل منتشر کرده، نوشته که در بهار ژنو، اولویت با نمایشگاه خودرو است و هتل‌ها برای مذاکره‌کنندگان هسته‌ای و همراهانشان تخت خالی کافی ندارند. یک‌سال پیش نیز، به دلیلی مشابه کنفرانس بین‌المللی سوریه با اینکه «ژنو۲» نام داشت، در مونترو برگزار شد چون آن زمان در ژنو نمایشگاه ساعت برپا می‌شد.
هتل پنج‌ستاره و البته ‌گران‌قیمت محل مذاکره که صفحه شطرنجی به اندازه محوطه ‌بازی بدمینتون در حیاطش خودنمایی می‌کند، تاریخچه‌ای دارد که از آن می‌توان به‌عنوان رقم‌خوردن نقشه فعلی خاورمیانه نام برد. سال۱۹۲۳ و پس از جنگ اول جهانی، در همین هتل میان ترک‌های عثمانی و کشورهای پیروز جنگ جهانی اول قراردادی به امضا رسید که به‌عنوان «قرارداد لوزان» شناخته می‌شود. قرارداد لوزان باعث به رسمیت شناخته‌شدن «ترکیه» در مرزهای باقی‌مانده از فروپاشی امپراتوری عثمانی از سوی کشورهای جهان شد. با این‌حال مذاکره هسته‌ای در لوزان که به ایستگاه تفاهم رسید، نه در مورد پایان‌دادن به جنگ بود و نه تعیین مرزی در کار بود، در مذاکره هسته‌ای از مناقشه‌ای که در بازه‌ای از زمان خطر جنگ را یدک می‌کشید و به‌نوعی به یک نگرانی بین‌المللی پایان داده شد.
صدا‌و‌سیما در روزهای مذاکرات به‌ویژه در روزهای آخر مورد انتقاد شدید مردم قرار گرفته‌ بود. به‌ویژه آنکه رسانه‌های ماهواره‌ای رقیب در قالب برنامه‌های ویژه خبری به پوشش زنده مذاکرات می‌پرداختند، اما شبکه‌های داخلی با وجود اعزام چند خبرنگار به محل مذاکرات برای پوشش مذاکرات نتوانستند نظر مخاطبان داخلی را جلب کنند و بخش زیادی از مردم ایران مجبور به کسب اطلاع از شبکه‌های ماهواره‌ای شدند.
در روزهای اوج مذاکرات، فشار رسانه‌های غربی هم اوج می‌گرفت و مدام از پذیرش تعهداتی از سوی ایران خبر می‌داد که با هدف تاثیر‌‌گذاشتن بر مذاکرات منتشر می‌شد. اگرچه این شایعات از سوی رسانه‌های معتبر مطرح می‌شد، اما همه آنها از سوی مقامات مذاکره‌کننده ایرانی رد شد. یکی از این شایعات هم مرتبط با دعوا بین ظریف و صالحی بود که توسط یکی از خبرنگاران مستقر در لوزان در توییتر منتشر شد که توسط مقامات ایرانی تکذیب شد.
مهم‌ترین تحولات مذاکره در روز سیزده‌بدر رقم خورد که با انتشار کارتون‌های زیادی از سوی کارتونیست‌های ایرانی همراه شد. کارتون‌هایی که ظریف را در حال گره‌زدن سبزه‌ها برای به‌دست‌آمدن توافق نشان می‌داد.
نوسان در مذاکره همراه بود با نوساناتی در بازار. شب دستیابی به توافق، قیمت نفت اندکی کاهش یافت. برخی اخبار نشان می‌داد قیمت ارز در بازار تهران هم کم شده، اگرچه بازار تعطیل بوده‌ است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.