|

3روایت از بیماران سرطانی

امید؛ باریک‌تر از مو

سعید برآبادی

از شما معذرت می‌خواهم اگر دیالوگ‌های خصوصی‌مان را این‌طور دارم همگانی می‌کنم؛ از شما عذرخواهم که صبورانه شیون مرگ چند نفری از هم‌بیمارستانی‌هایتان را در طول یک ماه سر‌زدن به بخش‌های سرطانِ چند بیمارستان تهران شنیدم، لرزیدم اما باز به کارم ادامه دادم؛ تلاش مذبوحانه‌ای برای کشف رازِ امید در برابر مرگ. من با 10نفر از شما سرطانی‌ها حرف زده‌ام، ساعت‌های زیادی را در نور کمرنگ زمستانی پنجره‌ها، صرف این کرده‌ام که بفهمم با وجود غلبه سرطان بر جسم‌‌هایتان، روحتان چطور هنوز به امیدی که به تار مو رسیده، ولی پاره نشده، چنگ انداخته و می‌خواهد زندگی کند. راستی عجیب نیست که امید، یگانه صفت انسانی است که تا آخرین سلول‌هایش وجود دارد و تنها در صورتی نابود می‌شود که دیگر حتی ذره‌ای از آن، وجود نداشته باشد؟ بارها و بارها شنیده‌ایم که دروغی ساده، کلِ صداقت یک رابطه را پایمال می‌کند، دیده‌ایم که یک مرز ساده، تمام تصور ما از آزادی را با خود می‌برد و دزدیدن یک‌ریال، عدالت و پاکدستی را به یک شعار صرف بدل می‌کند؛ اما امید هر چه لگدمال حوادث و تقدیر شود، باز هم زنده است، تا آخرین ذره، تا آخرین نگاه و گاه حتی با یک کلمه، جان دوباره می‌گیرد. از شما معذرت می‌خواهم که در اتاق‌های خاکستری‌رنگ بیمارستان‌ها، آن نقاشِ قهرمان داستان «آخرین برگ»ِ اَ. هنری نبودم و نتوانستم بالای چهارپایه بروم و در سرما برای چشمان مریض و منتظرتان، برگی را روی دیوار بکشم تا خورشید امید از مشرق زندگی‌تان طلوع کند، حتی نقاش هم نیستم، خانه پُراش می‌توانم تنها روایتگر درد بیمارانی سرطانی باشم که به امید کشف امید، فرسنگ‌ها راه رفته‌اند و آنچه سوغات آورده‌اند، نوشداروی ناامیدان است. اگر معذرتم را پذیرفته‌اید، من هم قول می‌دهم که در این روایت نصفه‌ونیمه، از بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها و مراکز بستری‌تان، نامی به میان نیاید، از مشکل قرص و دوا و درمان حرفی زده نشود و نام، عکس و شماره پرونده پزشکی‌تان همین‌جا محفوظ بماند. دو روز مانده به تکمیل این گزارش، دو نفر از عزیزان مطبوعاتی که آنها هم در بیمارستان بستری بودند، با بی‌پاسخ‌گذاشتن تلفن‌هایم، مخالفتشان را با پیشنهاد مصاحبه‌ام، محترمانه اعلام کردند. روز قبل هم یکی از بیماران سرطانی که با او وعده یک مصاحبه طولانی داشتم، تنش را به مرگ تسلیم کرد و وقتی که دختر کوچکش به جای پدر، تلفن را با اشک و آه پاسخ داد، دهانم خشک شده بود و کلمه‌ای از دهانم خارج نمی‌شد. از خانواده او هم معذرت می‌خواهم که دیر به روایتشان از رویارویی با مرگ و امید به زنده‌ماندن پدر خانواده رسیده بودم. این گزارشی درباره نحوه درمان سرطان نیست، قرار نیست روایتگر «توان علمی و پزشکی کشورمان» باشد، تنها مرور قصه آدم‌هایی است شبیه به اکرم و حسین و احمد که یک روز فهمیده‌اند اسیران دام بلای سرطان هستند و چاره‌ای جز مقابله با آن ندارند؛ یک مبارزه درونی و بیرونی. شاید در بیرون، مبارزه آنها، شکلی جسمانی بیابد و مبارزه علیه مرگ باشد، اما در درون، آنها برای امیدِ بیشتر مبارزه می‌کنند؛ درست شبیه به شهروندانی که براساس امیدشان دست به انتخابی زده‌اند و حالا که پس از یک‌سال‌ونیم، به خاطر همه کارشکنی‌ها، آن امید به مویی رسیده، نیازمند کشف دوباره این صفت انسانی هستند. شاید هم فراتر از اینها، این تلاشی است برای کشف یک راز، رازی به بزرگی هستی؛ اینکه آدمی چطور و چرا در بغرنج‌ترین لحظات زندگی‌اش باز دست از مبارزه نمی‌کشد و در لایه‌های وجودش، چیزی به شکل بذر امید هست که مدام گل می‌دهد و در گوشش نجوا می‌کند: «ادامه بده!»

روایت اول: اکرم و قصه گل گلدون من شکسته در باد
اکرم 41سال دارد و در یک کلینیک خصوصی بستری است. روزی که به ملاقاتش رفتم گفت استرس دارم، وقتی که دلیلش را پرسیدم اول کمی طفره رفت اما بعد متوجه شدم که از خانواده‌اش می‌ترسد: «اگه بیان و شما رو اینجا ببینن، دردسر می‌شه. ممکنه اذیت‌تون کنن.» از روزی که نتایج آزمایش پاتوبیولوژی زانوهایش را به زمین خیابان بهشتی چسباند، سه‌ماه می‌گذرد و در این سه‌ماه، خانواده‌اش مثل یک فیلتر خبری عمل کرده‌اند: «هیچ کی تو فامیل نمی‌دونه که من مریض شدم و بیماریم چیه. مامانم اول گفته بود رفتم سفر. یک ماه که گذشت ماجرا عوض شد و مجبور شد بگه که رفتم ماموریت. فقط چند تا از دوستای صمیمی‌ام می‌دونن من بستری شده‌ام.» شبی که دکتر به اکرم پیشنهاد می‌کند تا بهبودی در بیمارستان بستری شود، شب دردناکی برای او بود: «حقوق شهریورماه رو تازه به حسابم ریخته بودن. دقیقا یادمه! از مطب دکتر رفتیم پاساژ پایتخت و یک تبلت با سیم‌کارت خریدم برای اینترنت. هیچی از خونه نیاوردم. نه می‌خواستم کتاب بخونم، نه کسی رو ببینم، دلم می‌خواست فقط دور باشم، کسی ندونه چی شده، از ترحم متنفرم.» خانواده شیفتی می‌آیند برای دیدنش و همان روز اول، عکس پدر مرحوم خانواده را گذاشته‌اند آن بالا که با چشم‌های سبزش خیره باشد به اکرم و حال و روزش: «اینجا خوبه، یعنی مشکلی نیست، هزینه‌اش زیاده اما شرکت برام بیمه تکمیلی رد کرده بود و حسابی به دردم خورد، الان هر شب بستری برای من نهایتا صدتومن درمیاد؛ اما اگه قرار بود خودم پولش رو بدم، خدا می‌دونست چقدر می‌شه.» کم یا زیاد فرقی نمی‌کند، اکرم هفته بعد مرخص می‌شود و باید زیر نظر متخصصش، شیمی‌درمانی را شروع کند: «شب‌ها بدنم ‌گر می‌گیرد، عضلاتم تیر می‌کشند، واقعا توصیف این حال، سخته. احساس می‌کنی تمام بدنت داره کشیده می‌شه، چون سرطان من مربوط به سیستم گوارشه، جز سِرم راهی برای خوردن غذا ندارم، دکتر می‌گه با شروع شیمی‌درمانی، حتی همین هم دیگه جواب نمی‌ده و خوردوخوراکم باید کمتر بشه.»
این از آن بابت برای اکرم دل‌مشغولی به حساب می‌آید که او در زندگی قبلی‌اش، یعنی قبل از آن روز لعنتی که فهمیده سرطان دارد، عاشق غذا و غذاخوردن بوده: «سابقه‌دارم تو غذا! یعنی اصلا دوستام می‌اومدن خونه من که براشون غذا درست کنم. گعده می‌کردن خونه من، سه وعده غذای مامان‌پز بهشون می‌دادم، شوهر که نداشتم، این‌طور پُز می‌دادم بهشون...» و بعد از این جمله، از ته‌دل می‌خندد؛ خنده‌ای که چند لحظه بعد به گریه بدل می‌شود: «من چاق نیستم، پرخور نبودم، فقط غذا رو دوست داشتم، همین که یکی بیاد خونه‌ام، حالا به بهانه غذا یا هرچی. اینکه پیش همدیگه باشیم، با دوستا باشیم، همین آرومم می‌کرد، حالا اینو هم ندارم. همکارام و دوستام میان بهم سر می‌زنن، اما حتی 10دقیقه نمی‌شینن به تعریف‌کردن. انگار از روی مجبوری میان، از بیمارستان می‌ترسن، حق دارن، اینجا پر از صدای گریه‌اس، همین چند روز پیش خودتون که شاهد بودین، یه بابایی اینجا مرد، همه داشتیم گریه می‌کردیم، سرنوشت مائه». راست می‌گوید، گریه آن روز محال است فراموشم شود. صبح که بیدار شده بودند، تخت یکی از اتاق‌ها خالی بوده، پرس‌وجو می‌کنند از پرستارها، اول جوابی نمی‌دهند و بعد می‌گویند «اکسپایر شد دیشب». اول بغض و بعد یکهو، سیل هق‌هق به راه می‌افتد و درست همان‌موقع من برای مصاحبه، اولین‌بار اکرم را می‌بینم که دو روز پیش از طریق فیس‌بوک درخواستم را برای گفت‌وگو پذیرفته! روی تبلت، چند عکس از جوانی‌هایش دارد؛ با صورتی گرد، پوستی سفیدرنگ و چشم‌هایی جوان و سرحال: «اینجا شماله، چمخاله، یکی از بهترین سفرهام بود. یک‌هفته کیف کردیم و وقتی برگشتیم، احساس کردم دوباره می‌تونم زندگی کنم. تصمیم گرفتم دیگه بی‌خیال تشکیل خانواده بشم، قرار بود با کسی ازدواج کنم که فریبم داد و نشد، می‌خواستم خودکشی کنم، دوستام گفتن بریم سفر تا حالت جا بیاد...» و دوباره اشک می‌ریزد. اگر قرار باشد شیمی‌درمانی را شروع کند، زیر چشم‌هایش از اینکه هست، گودتر خواهد شد، صورتش پر از جوش‌های کوچک شده و اگر آن رژ کمرنگ را هم قبل از دیدارمان نزده بود، محال بود بشود گفت این اکرمِ همان عکس است: «شیمی‌درمانی آخرین راه‌حله واسه بیماری من. ممکنه جواب بده، ممکنه نده؛ اما چاره‌ای نیست دیگه، به قول برادرم، مثل اره می‌مونه!»
روحیه‌اش هنوز بالاست، روزی چندبار به گلدان‌های کوچکی که برایش آورده‌اند سر می‌زند و آهنگ «گل گلدون من شکسته در باد» را برایشان می‌خواند، جدا از این در فیس‌بوک هم همیشه «آن» است و در پروفایلش نوشته که هرگونه سوالی درباره سرطان داشته باشید، همین‌جا جواب می‌دهم: «راستش با این کار دلم رو خوش کردم، اینجوری وقت می‌گذرونم. یه کمکی هم به دیگران می‌کنم. آدم اون اولش که می‌فهمه مریضه، سردرگم می‌شه و نیاز به راهنمایی داره، بعدش دیگه طی یه مسیره. ممکنم هست که خوب بشی اما احتمالش خیلی پایینه. حتی اگه امروز بهتر شدی، ممکنه فردا حالت خراب‌تر بشه، ولی به‌هرحال، زانوی غم بغل کنی خیلی زود از پا درمیای، پوستت داغون می‌شه و همراهانت رو آزرده می‌کنی. باید همیشه لبخند داشته باشی، حتی ظاهری.»
روایت دوم: زندگی احمد و صندوقچه عدم
در جهان یک صندوقچه بزرگ و تاریک وجود دارد شبیه به آن صندوقچه‌های خیمه‌شب‌بازی که عروسک‌ها پیش و پس از اجرای نقششان، داخلش فرو می‌روند. این تصویر، شبیه تصور احمد از زندگی است: «من همیشه می‌دانستم که مرگ هست، روزی که مادرم فوت کرد، پنج‌سالم بود. پدرم دستم را گرفت و رفتیم تخت فولاد. وضع خانواده مادری‌ام خوب بود. برای همه اعضای خانواده در این قبرستان، پیش‌پیش قبر خریده بودند. گفت نگاه کن! آدم این‌طور می‌میرد. من خیلی کوچک بودم، فکر کردم یک لوله را با یک پارچه سفیدرنگ پوشانده‌اند و دارند زیر خاک پنهان می‌کنند. از همان موقع هرچیزی را که خواستم پنهان کنم تا دست کسی به آن نرسد، زیر خاک مخفی کرده‌ام، مثل نوارها و کتاب‌هایم که 30سال پیش در باغ پدربزرگم در طوقچی اصفهان قایم کردم. حالا هم انگار نوبت خودم است.» با صدای بلند می‌خندد. صورت آبله‌رویی دارد، با سبیل پرپشت و چروک‌های سر تراشیده‌اش. عاقله‌مردی 53ساله است که در فاصله یک‌ماه از متن زندگی به مرحله «اند استیج» رسیده، یعنی جایی که بیمار در یک‌قدمی مرگ است: «دو سالی به‌طور مداوم سردرد و سرگیجه داشتم. مدام چشم‌هایم می‌رفت و همیشه احساس کوفتگی داشتم. زیر گردنم، چند جوش قرمزرنگ درآمده بود؛ اما حتی یک‌درصد هم فکر نمی‌کردم مریض باشم.» این علامت‌های تابلو را احمد یک‌ماهی پشت گوش انداخته تا اینکه یک روز صبح در تاکسی حالش بد می‌شود و از دماغش خون راه می‌افتد: «بنده‌خدا راننده تاکسی من را رساند اورژانس خیابان سهروردی. معاینه شدم و گفتند مربوط به تغییر آب‌وهواست. دکتر یک‌سری آزمایش هم نوشت و گفت اینها را انجام بده و ببر برای متخصص و بالاخره آنجا بود که فهمیدم، وضعم وخیم است!» احمد دوستان زیادی دارد، درست وقت مصاحبه چندنفری از آنها رفت‌وآمد می‌کنند، سر می‌زنند و حالش را می‌پرسند. روی ملافه‌اش پارچه‌ای را با سنجاق چسبانده‌اند که رویش پر است از امضا. بالای امضاها یک جمله با خودکار نوشته شده: «ما حامیان احمد در برابر سرطان هستیم و از خدا می‌خواهیم به او قدرت بدهد تا سرطان را کله کند» و کنار امضاها پر است از شکلک‌های خنده‌دار، از خاطره‌ها و تکرار این جمله که «نمک در نمکدان شوری ندارد»: «من اسفند سال 95 بازنشست می‌شدم از اداره. حالا هم فقط نگرانی‌ام به خاطر پسرم است. نمی‌خواهم او هم مثل من در بچگی، مرگ پدرومادرش را ببیند. فکر می‌کنم آدم مفیدی بوده‌ام برای مملکتم. 28سال با فوق‌دیپلم نقشه‌کشی کار کرده‌ام، هیچ‌وقت تنبلی نکرده‌ام و الان هم مشکلی که دارم همین است که مجبورم مدام روی تخت بخوابم.» همکارانش گاهی اوقات نقشه‌های تاسیساتی را برایش می‌آورند و از او نظر کارشناسی می‌گیرند، می‌گویند یکی از بهترین نقشه‌خوان‌های حوزه تاسیسات کشور است و حیف است که این‌طور بیفتد روی تخت بیماری: «وقتی 30سال در این هوا نفس کشیده باشی، طبیعی است که یک بلایی به جانت بیفتد. لوسمی که سهل است ممکن است یکهو در خیابان خفه شوی. اما تا وقتی که زنده‌ای باید کار کنی. باید زنده باشی.» آقای نقشه‌کش، صبح‌های زود کمی در حیاط بیمارستان قدم می‌زند و به نقشه بیمارستان فکر می‌کند: «یکی از کارهایی که ما در اداره انجام می‌دادیم، رولوه‌کردن بود، رولوه یک‌جور مهندسی معکوس است؛ یعنی ساختمانی را می‌بینیم و سعی می‌کنیم نقشه‌ اولیه‌اش را طراحی کنیم. برای من که الان در این حالت هستم، همه‌چیز شکل رولوه پیدا کرده. دوستانم را می‌بینم و از خودم می‌پرسم که چه چیزی باعث شده دوستم داشته باشند. خانواده‌ام را می‌بینم و از خودم می‌پرسم که چه انگیزه‌ای باعث شده خانواده تشکیل بدهم. همین‌طور که ساختمان بیمارستان را می‌بینم و سعی می‌کنم D3 آن را مجسم کنم و ببینم عیب و ایراداتش کجاست. زندگی شبیه به همین است، یک جایی باید به خودت مهلت بدهی و بپرسی چه شد که به اینجا رسیدم و آیا جایی که دارم را دوست دارم یا نه. من دوست دارم، عاشق خانواده و کارم هستم، دلم می‌خواهد روی پا باشم و بتوانم برگردم سر کار. همان‌موقع هم که گفتند بازنشست می‌شوی یا نه، گفتم نه. دوست داشتم کارم را ادامه بدهم.» سرطانی‌ها هیچ‌کدام دوست ندارند درباره مرگ حرف بزنند. اگر سوالی بپرسی ممکن است آزرده شوند و کل گفت‌وگو را هوا کنند. برای همین باید با احتیاط سوالاتی درباره مرگ و زندگی پرسید. می‌پرسم از روزی که در بیمارستان خوابیده به چه چیزی بیش از همه فکر کرده و احمد می‌گوید، مرگ و زندگی: «شما امروز هستی، می‌آیی من را می‌بینی، دنبال این هستی که کارت را راه بیندازی. من هم تا جایی که بتوانم کمکت می‌کنم. دیروز دم در نگذاشتند بیایی تو، من زنگ زدم و گفتم همراه من هستی و آمدی داخل. حالا اگر فردا تو نیایی یا من اینجا نباشم یعنی یک چیزی بین ما فاصله انداخته و دیگر وجود ندارد، مرگ همین است؛ به نظر ساده می‌آید اما واقعا ناراحت‌کننده است؛ اینکه تو با این قیافه‌ات و کوله و تجهیزات خبرنگاری‌ات فردا دیگر وجود نداشته باشی، نه در تهران بلکه در کل جهان. آدم همه‌اش از خودش می‌پرسد، فلانی چه شد؟ چه بلایی سرش آمد. مرده از خودش سوال نمی‌کند؛ اما اگر کسی بمیرد حتما آدم‌هایی که می‌شناختندش می‌پرسند که چه شد، چه بلایی سرش آمد.» حالی که او وصفش می‌کند، شبیه همان بازگشت عروسک خیمه‌شب‌بازی به صندوقچه است. احمد این را نهایت همه‌چیز می‌داند: «من دلم می‌خواهد قبل از اینکه دورم پارچه سفید بپیچند و پنهانم کنند، همه کارهایم را انجام داده باشم. به پسرم گفته‌ام که امسال برای کنکور شروع کند به درس‌خواندن، حتی اگر خرجش هم زیاد باشد اما می‌خواهم در مدرسه حلی ثبت‌نامش کنم. می‌بینید برنامه‌هایم سر جایش است، اگر وقت داشته باشم، در غیراین صورت باید عجله کنم!» و باز می‌خندد، خنده راننده‌ای که در برف و کوران، ماشین را به مقصد رسانده و حالا خسته و خواب‌آلود است.
روایت سوم: چی به ما می‌گی تا دردمون یادمون بره
«سرطان که ترس نداره اگه پولت اوکی باشه»، همین جمله اول ما را در راهروی یک بیمارستان دولتی با هم رفیق می‌کند. حسین، 35سال دارد. از زمانی که دکترها به او گفته‌اند که بیماری‌اش لاعلاج است، فقط‌وفقط می‌خندد. پرستارهایش می‌گویند آنقدر فشار روانی زیادی به او وارد شده که حتی باعث شده کمی مشاعرش را از دست بدهد؛ اما خودش این‌طور فکر نمی‌کند: «الان شیش‌ماهه، هفته‌ای یه‌بار میام بیمارستان، اینجا بستری می‌شم، دو تا سیخکی می‌زنن، حالم بهتر می‌شه برمی‌گردم خونه. حالا همین یه هفته رو هم چشم ندارن ببینن، می‌گن دیوونه شده تا راحت از شرم خلاص بشن.» به نظر هم نمی‌آید که شیرین بزند، برعکس آن حالتی که به خودش گرفته، پشت آن خنده‌ها یک چیز عجیب‌وغریب هست که نمی‌گذارد دقیق بفهمم چه حالی دارد. برای تعیین وقت مصاحبه هم همین‌قدر کش‌وقوس است بین ما. اول می‌گوید «نه»، بعد که قبول می‌کند، بازی‌های لیگ این اجازه را نمی‌دهد و دفعه آخر هم می‌گوید: «حالم خوش نیست، دکتر گفته وقت استراحت و اثر داروها باید تنها باشم». بااین‌همه وسط این احوالات ناخوشی، مهلت گفت‌وگو فرا می‌رسد. در حیاط بیمارستان و درست زیر درخت‌های عرعر نشسته‌ایم و به ساختمان نوسازی نگاه می‌کنیم که دارد از دل محوطه بزرگ بیمارستان به آسمان می‌رود: «من کارم ساختمونیه. 10سال تو مصالح بودم، حالا دوسالیه که خودم ساخت‌و‌ساز می‌کنم. کلی هم قرض و طلب دارم، زنم می‌گه باید بشینم اینا رو یادداشت کنم. کارِ دیگه، خبر نمی‌کنه، یهو دیدی سرمونو گذاشتیم و سر سیاه زمستون، یتیمشون کردیم. باید یه حساب و کتاب روشن باشه.» درباره خودش بیشتر از این حرف نمی‌زند، مدام از بیمارستان دولتی، از پرستارها که به نظرش بدعنق هستند، از این‌همه آزمایش بی‌نتیجه و از نبود دارو می‌گوید که اینجا قابل ارایه نیستند جز یک نکته: «شما اگه سالم هم باشی، سه‌بار بری تو دستگاه و هر روز صبح ازت خون و ادرار بگیرن، مریض می‌شی داداش! چه برسه به اینکه مریض باشی، دیگه نورعلی نوره.
فکر کن من از دی ماه تا حالا، 16 تا آزمایش دادم، آزمایش مغز استخون، تراکم استخون، آزمایش خون، پلاکت، آزمایش کوفت، آزمایش مرض! خب دکتر فهمیده که مریضم، آزمایش می‌خوان واسه چی دیگه؟!» هم‌اتاقی‌هایش در بیمارستان را کمی اذیت می‌کند. اینجا آدم‌هایی هستند که مجبورند چند ماهی بستری باشند و حسین هر وقت که برمی‌گردد برای بستری، سر آنها را می‌خورد بس که حرف می‌زند: «اینجا با مردن فرقی نداره، نه می‌تونی فوتبال ببینی، نه می‌تونی بری خونه، نه می‌تونی ساندویچ بزنی، نه اجازه می‌دن گوشی موبایل داشته باشی. آخه این چه وضعیه؟ من آدم مستقلی‌ام، دارم پول درمانمو می‌دم، چرا نباید اون‌طوری که دوست دارم زندگی کنم، مگه قراره چند سال دیگه عمر کنم؟» و بین هر جمله‌ای که می‌گوید آب دهانش را قورت می‌دهد: «اولین چیزی که همه ازش می‌ترسن جز من، ارتفاعه. خیلی‌ها بالای ساختمون سرشون گیج می‌ره، نمی‌دونن که من مصالح بردم برجای گلابدره. از اون بالا اگه یه آجر ول کنی، تو تهران زلزله راه می‌افته! (می‌خندد) حالا اگه هم دست بزنن جان ‌به ‌جان‌آفرین تسلیم می‌کنم!» 16دی‌ماه در بیمارستان بستری شده، انستیتو، سرطانش را به‌طور دقیق ارزیابی کرده و فعلا خوش‌خیم است و بعید نیست که حتی با دارو هم خوب شود؛ اما درست یک‌هفته بعد از بستری‌شدن، طلبکارها، راهی بیمارستان شده‌اند تا ببینند ماجرا راست بوده یا دروغ: «شما اگه بری به دوستت بگی سرطان ‌داری چی بهت می‌گه؟ حداقل بغلت می‌کنه و می‌گه بی‌خیال داداش، منم کزاز دارم؟ مگه نه؟ حالا سر من چه بلایی اومد؟ یه روز دیدم از بازار و خیابون شیراز، مشتری‌ها و طلبکارا ریختن جلوی بیمارستان. آخه نامردا مگه اومدین حلوای منو بخورید؟ خوب می‌شم به مولا میام، طلباتونو می‌دم... .»
بقیه گفت‌وگو هم چیزی خارج از این محدوده نیست، جمله‌های بریده، سوالی و پر از دیالوگ‌های شخصی که من حتی معنایش را هم نمی‌فهمم. پرستارها می‌گویند که حسین یک مشکلی دارد و کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه خوابانده؛ اما مشاور کلینیک می‌گوید که او بیمار شده است، یک بیماری تازه: «وقتی انسان با شوک روحی شدیدی مواجه می‌شود، بدنش به عنوان مقابله با این فشار، تصمیم می‌گیرد روش تدافعی اتخاذ کند؛ روشی که براساس روحیه فرد، میزان توانایی‌های فردی و مشخصات شخصیتی‌اش قابل تغییر است. مثلا بسیاری از کیس‌های سرطانی، افسردگی می‌گیرند، برونریزی‌شان بسیار بسیار کم می‌شود و با اینکه هرچه تنهاتر شوند، شکننده‌تر خواهند شد؛ اما برای مقابله با ترحم‌های احتمالی، سر به لاک خود فرو می‌برند. حسین به نظرم برعکس عمل کرده، سیستم دفاعی او، حرف‌زدن و برون‌ریزی است. این حالت را هم می‌توان گفت یک‌جور مقاومت روحی در برابر شوک سرطان است. او بدنش را دارد به‌روز می‌کند با مشکلی که سراغش آمده. او دارد به خودش می‌قبولاند که با ترسی بزرگ‌تر از شجاعتش چه باید بکند.» حسین از کنارمان رد می‌شود تا برود دستشویی. در انتهای سالن است، پرستاری کنارش راه می‌رود و مراقبش است، اما خودش سوت می‌زند و صدایش آهنگی قدیمی را در ذهن یادآوری می‌کند: «مردم از دست تو/ دیگه بسه دورویی...». پرستار خنده‌اش گرفته، رو به میز پرستاری می‌گوید: «اینکه سالم‌تره از منه؟!» اما پرستار ارشد که روپوش سفیدرنگی دارد، پرستار را با چشم‌ماله‌ای سربه‌راه می‌کند. نیم‌ساعت بعد، حسین از دستشویی می‌آید، صورتش عرق کرده و لباس به تنش چسبیده. پرستار به سمت میز پرستاری می‌رود: «باید براش سُند بزاریم، دیگه نمی‌تونه بره دستشویی.» رنجور روی تخت افتاده و به سقف خیره شده است: «اگه بمیرم...» و می‌زند زیر گریه. از آن مردی که ادعای مصالح‌فروشی داشت و می‌گفت اگر آجری از گلابدره بیندازد پایین، تهران می‌لرزد، خبری نیست، اینجا آدم تنهایی است که دنبال گوش شنوا برای گفتن حرف‌هایش می‌گردد: «درد که بیاد، تنها می‌شی. وقتی آدم تو بهترین شب زندگی‌اش، دندون‌درد داشته باشه، وسط جمع تنهائه. حالا وضع ما رو ببین؛ شما غریبه، من غریبه، این آقایون که اینجان، غریبه. باید با هم درددل کنیم. یکی من بگم، یکی شما بگی، یکی اونا بگن. مثل دندون‌درد، خدا بیامرزه مادرمو، وقتی دندون‌درد داشتیم، می‌گفت باید اختلاط کنی تا یادت بره، حالا شما چی‌داری به ما بگی که دردمون یادمون بره؟» سکوت کل اتاق را می‌گیرد، پرستار با کنترل تلویزیون داخل می‌شود و صدای فوتبال حواسشان را پرت می‌کند.

از شما معذرت می‌خواهم اگر دیالوگ‌های خصوصی‌مان را این‌طور دارم همگانی می‌کنم؛ از شما عذرخواهم که صبورانه شیون مرگ چند نفری از هم‌بیمارستانی‌هایتان را در طول یک ماه سر‌زدن به بخش‌های سرطانِ چند بیمارستان تهران شنیدم، لرزیدم اما باز به کارم ادامه دادم؛ تلاش مذبوحانه‌ای برای کشف رازِ امید در برابر مرگ. من با 10نفر از شما سرطانی‌ها حرف زده‌ام، ساعت‌های زیادی را در نور کمرنگ زمستانی پنجره‌ها، صرف این کرده‌ام که بفهمم با وجود غلبه سرطان بر جسم‌‌هایتان، روحتان چطور هنوز به امیدی که به تار مو رسیده، ولی پاره نشده، چنگ انداخته و می‌خواهد زندگی کند. راستی عجیب نیست که امید، یگانه صفت انسانی است که تا آخرین سلول‌هایش وجود دارد و تنها در صورتی نابود می‌شود که دیگر حتی ذره‌ای از آن، وجود نداشته باشد؟ بارها و بارها شنیده‌ایم که دروغی ساده، کلِ صداقت یک رابطه را پایمال می‌کند، دیده‌ایم که یک مرز ساده، تمام تصور ما از آزادی را با خود می‌برد و دزدیدن یک‌ریال، عدالت و پاکدستی را به یک شعار صرف بدل می‌کند؛ اما امید هر چه لگدمال حوادث و تقدیر شود، باز هم زنده است، تا آخرین ذره، تا آخرین نگاه و گاه حتی با یک کلمه، جان دوباره می‌گیرد. از شما معذرت می‌خواهم که در اتاق‌های خاکستری‌رنگ بیمارستان‌ها، آن نقاشِ قهرمان داستان «آخرین برگ»ِ اَ. هنری نبودم و نتوانستم بالای چهارپایه بروم و در سرما برای چشمان مریض و منتظرتان، برگی را روی دیوار بکشم تا خورشید امید از مشرق زندگی‌تان طلوع کند، حتی نقاش هم نیستم، خانه پُراش می‌توانم تنها روایتگر درد بیمارانی سرطانی باشم که به امید کشف امید، فرسنگ‌ها راه رفته‌اند و آنچه سوغات آورده‌اند، نوشداروی ناامیدان است. اگر معذرتم را پذیرفته‌اید، من هم قول می‌دهم که در این روایت نصفه‌ونیمه، از بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها و مراکز بستری‌تان، نامی به میان نیاید، از مشکل قرص و دوا و درمان حرفی زده نشود و نام، عکس و شماره پرونده پزشکی‌تان همین‌جا محفوظ بماند. دو روز مانده به تکمیل این گزارش، دو نفر از عزیزان مطبوعاتی که آنها هم در بیمارستان بستری بودند، با بی‌پاسخ‌گذاشتن تلفن‌هایم، مخالفتشان را با پیشنهاد مصاحبه‌ام، محترمانه اعلام کردند. روز قبل هم یکی از بیماران سرطانی که با او وعده یک مصاحبه طولانی داشتم، تنش را به مرگ تسلیم کرد و وقتی که دختر کوچکش به جای پدر، تلفن را با اشک و آه پاسخ داد، دهانم خشک شده بود و کلمه‌ای از دهانم خارج نمی‌شد. از خانواده او هم معذرت می‌خواهم که دیر به روایتشان از رویارویی با مرگ و امید به زنده‌ماندن پدر خانواده رسیده بودم. این گزارشی درباره نحوه درمان سرطان نیست، قرار نیست روایتگر «توان علمی و پزشکی کشورمان» باشد، تنها مرور قصه آدم‌هایی است شبیه به اکرم و حسین و احمد که یک روز فهمیده‌اند اسیران دام بلای سرطان هستند و چاره‌ای جز مقابله با آن ندارند؛ یک مبارزه درونی و بیرونی. شاید در بیرون، مبارزه آنها، شکلی جسمانی بیابد و مبارزه علیه مرگ باشد، اما در درون، آنها برای امیدِ بیشتر مبارزه می‌کنند؛ درست شبیه به شهروندانی که براساس امیدشان دست به انتخابی زده‌اند و حالا که پس از یک‌سال‌ونیم، به خاطر همه کارشکنی‌ها، آن امید به مویی رسیده، نیازمند کشف دوباره این صفت انسانی هستند. شاید هم فراتر از اینها، این تلاشی است برای کشف یک راز، رازی به بزرگی هستی؛ اینکه آدمی چطور و چرا در بغرنج‌ترین لحظات زندگی‌اش باز دست از مبارزه نمی‌کشد و در لایه‌های وجودش، چیزی به شکل بذر امید هست که مدام گل می‌دهد و در گوشش نجوا می‌کند: «ادامه بده!»

روایت اول: اکرم و قصه گل گلدون من شکسته در باد
اکرم 41سال دارد و در یک کلینیک خصوصی بستری است. روزی که به ملاقاتش رفتم گفت استرس دارم، وقتی که دلیلش را پرسیدم اول کمی طفره رفت اما بعد متوجه شدم که از خانواده‌اش می‌ترسد: «اگه بیان و شما رو اینجا ببینن، دردسر می‌شه. ممکنه اذیت‌تون کنن.» از روزی که نتایج آزمایش پاتوبیولوژی زانوهایش را به زمین خیابان بهشتی چسباند، سه‌ماه می‌گذرد و در این سه‌ماه، خانواده‌اش مثل یک فیلتر خبری عمل کرده‌اند: «هیچ کی تو فامیل نمی‌دونه که من مریض شدم و بیماریم چیه. مامانم اول گفته بود رفتم سفر. یک ماه که گذشت ماجرا عوض شد و مجبور شد بگه که رفتم ماموریت. فقط چند تا از دوستای صمیمی‌ام می‌دونن من بستری شده‌ام.» شبی که دکتر به اکرم پیشنهاد می‌کند تا بهبودی در بیمارستان بستری شود، شب دردناکی برای او بود: «حقوق شهریورماه رو تازه به حسابم ریخته بودن. دقیقا یادمه! از مطب دکتر رفتیم پاساژ پایتخت و یک تبلت با سیم‌کارت خریدم برای اینترنت. هیچی از خونه نیاوردم. نه می‌خواستم کتاب بخونم، نه کسی رو ببینم، دلم می‌خواست فقط دور باشم، کسی ندونه چی شده، از ترحم متنفرم.» خانواده شیفتی می‌آیند برای دیدنش و همان روز اول، عکس پدر مرحوم خانواده را گذاشته‌اند آن بالا که با چشم‌های سبزش خیره باشد به اکرم و حال و روزش: «اینجا خوبه، یعنی مشکلی نیست، هزینه‌اش زیاده اما شرکت برام بیمه تکمیلی رد کرده بود و حسابی به دردم خورد، الان هر شب بستری برای من نهایتا صدتومن درمیاد؛ اما اگه قرار بود خودم پولش رو بدم، خدا می‌دونست چقدر می‌شه.» کم یا زیاد فرقی نمی‌کند، اکرم هفته بعد مرخص می‌شود و باید زیر نظر متخصصش، شیمی‌درمانی را شروع کند: «شب‌ها بدنم ‌گر می‌گیرد، عضلاتم تیر می‌کشند، واقعا توصیف این حال، سخته. احساس می‌کنی تمام بدنت داره کشیده می‌شه، چون سرطان من مربوط به سیستم گوارشه، جز سِرم راهی برای خوردن غذا ندارم، دکتر می‌گه با شروع شیمی‌درمانی، حتی همین هم دیگه جواب نمی‌ده و خوردوخوراکم باید کمتر بشه.»
این از آن بابت برای اکرم دل‌مشغولی به حساب می‌آید که او در زندگی قبلی‌اش، یعنی قبل از آن روز لعنتی که فهمیده سرطان دارد، عاشق غذا و غذاخوردن بوده: «سابقه‌دارم تو غذا! یعنی اصلا دوستام می‌اومدن خونه من که براشون غذا درست کنم. گعده می‌کردن خونه من، سه وعده غذای مامان‌پز بهشون می‌دادم، شوهر که نداشتم، این‌طور پُز می‌دادم بهشون...» و بعد از این جمله، از ته‌دل می‌خندد؛ خنده‌ای که چند لحظه بعد به گریه بدل می‌شود: «من چاق نیستم، پرخور نبودم، فقط غذا رو دوست داشتم، همین که یکی بیاد خونه‌ام، حالا به بهانه غذا یا هرچی. اینکه پیش همدیگه باشیم، با دوستا باشیم، همین آرومم می‌کرد، حالا اینو هم ندارم. همکارام و دوستام میان بهم سر می‌زنن، اما حتی 10دقیقه نمی‌شینن به تعریف‌کردن. انگار از روی مجبوری میان، از بیمارستان می‌ترسن، حق دارن، اینجا پر از صدای گریه‌اس، همین چند روز پیش خودتون که شاهد بودین، یه بابایی اینجا مرد، همه داشتیم گریه می‌کردیم، سرنوشت مائه». راست می‌گوید، گریه آن روز محال است فراموشم شود. صبح که بیدار شده بودند، تخت یکی از اتاق‌ها خالی بوده، پرس‌وجو می‌کنند از پرستارها، اول جوابی نمی‌دهند و بعد می‌گویند «اکسپایر شد دیشب». اول بغض و بعد یکهو، سیل هق‌هق به راه می‌افتد و درست همان‌موقع من برای مصاحبه، اولین‌بار اکرم را می‌بینم که دو روز پیش از طریق فیس‌بوک درخواستم را برای گفت‌وگو پذیرفته! روی تبلت، چند عکس از جوانی‌هایش دارد؛ با صورتی گرد، پوستی سفیدرنگ و چشم‌هایی جوان و سرحال: «اینجا شماله، چمخاله، یکی از بهترین سفرهام بود. یک‌هفته کیف کردیم و وقتی برگشتیم، احساس کردم دوباره می‌تونم زندگی کنم. تصمیم گرفتم دیگه بی‌خیال تشکیل خانواده بشم، قرار بود با کسی ازدواج کنم که فریبم داد و نشد، می‌خواستم خودکشی کنم، دوستام گفتن بریم سفر تا حالت جا بیاد...» و دوباره اشک می‌ریزد. اگر قرار باشد شیمی‌درمانی را شروع کند، زیر چشم‌هایش از اینکه هست، گودتر خواهد شد، صورتش پر از جوش‌های کوچک شده و اگر آن رژ کمرنگ را هم قبل از دیدارمان نزده بود، محال بود بشود گفت این اکرمِ همان عکس است: «شیمی‌درمانی آخرین راه‌حله واسه بیماری من. ممکنه جواب بده، ممکنه نده؛ اما چاره‌ای نیست دیگه، به قول برادرم، مثل اره می‌مونه!»
روحیه‌اش هنوز بالاست، روزی چندبار به گلدان‌های کوچکی که برایش آورده‌اند سر می‌زند و آهنگ «گل گلدون من شکسته در باد» را برایشان می‌خواند، جدا از این در فیس‌بوک هم همیشه «آن» است و در پروفایلش نوشته که هرگونه سوالی درباره سرطان داشته باشید، همین‌جا جواب می‌دهم: «راستش با این کار دلم رو خوش کردم، اینجوری وقت می‌گذرونم. یه کمکی هم به دیگران می‌کنم. آدم اون اولش که می‌فهمه مریضه، سردرگم می‌شه و نیاز به راهنمایی داره، بعدش دیگه طی یه مسیره. ممکنم هست که خوب بشی اما احتمالش خیلی پایینه. حتی اگه امروز بهتر شدی، ممکنه فردا حالت خراب‌تر بشه، ولی به‌هرحال، زانوی غم بغل کنی خیلی زود از پا درمیای، پوستت داغون می‌شه و همراهانت رو آزرده می‌کنی. باید همیشه لبخند داشته باشی، حتی ظاهری.»
روایت دوم: زندگی احمد و صندوقچه عدم
در جهان یک صندوقچه بزرگ و تاریک وجود دارد شبیه به آن صندوقچه‌های خیمه‌شب‌بازی که عروسک‌ها پیش و پس از اجرای نقششان، داخلش فرو می‌روند. این تصویر، شبیه تصور احمد از زندگی است: «من همیشه می‌دانستم که مرگ هست، روزی که مادرم فوت کرد، پنج‌سالم بود. پدرم دستم را گرفت و رفتیم تخت فولاد. وضع خانواده مادری‌ام خوب بود. برای همه اعضای خانواده در این قبرستان، پیش‌پیش قبر خریده بودند. گفت نگاه کن! آدم این‌طور می‌میرد. من خیلی کوچک بودم، فکر کردم یک لوله را با یک پارچه سفیدرنگ پوشانده‌اند و دارند زیر خاک پنهان می‌کنند. از همان موقع هرچیزی را که خواستم پنهان کنم تا دست کسی به آن نرسد، زیر خاک مخفی کرده‌ام، مثل نوارها و کتاب‌هایم که 30سال پیش در باغ پدربزرگم در طوقچی اصفهان قایم کردم. حالا هم انگار نوبت خودم است.» با صدای بلند می‌خندد. صورت آبله‌رویی دارد، با سبیل پرپشت و چروک‌های سر تراشیده‌اش. عاقله‌مردی 53ساله است که در فاصله یک‌ماه از متن زندگی به مرحله «اند استیج» رسیده، یعنی جایی که بیمار در یک‌قدمی مرگ است: «دو سالی به‌طور مداوم سردرد و سرگیجه داشتم. مدام چشم‌هایم می‌رفت و همیشه احساس کوفتگی داشتم. زیر گردنم، چند جوش قرمزرنگ درآمده بود؛ اما حتی یک‌درصد هم فکر نمی‌کردم مریض باشم.» این علامت‌های تابلو را احمد یک‌ماهی پشت گوش انداخته تا اینکه یک روز صبح در تاکسی حالش بد می‌شود و از دماغش خون راه می‌افتد: «بنده‌خدا راننده تاکسی من را رساند اورژانس خیابان سهروردی. معاینه شدم و گفتند مربوط به تغییر آب‌وهواست. دکتر یک‌سری آزمایش هم نوشت و گفت اینها را انجام بده و ببر برای متخصص و بالاخره آنجا بود که فهمیدم، وضعم وخیم است!» احمد دوستان زیادی دارد، درست وقت مصاحبه چندنفری از آنها رفت‌وآمد می‌کنند، سر می‌زنند و حالش را می‌پرسند. روی ملافه‌اش پارچه‌ای را با سنجاق چسبانده‌اند که رویش پر است از امضا. بالای امضاها یک جمله با خودکار نوشته شده: «ما حامیان احمد در برابر سرطان هستیم و از خدا می‌خواهیم به او قدرت بدهد تا سرطان را کله کند» و کنار امضاها پر است از شکلک‌های خنده‌دار، از خاطره‌ها و تکرار این جمله که «نمک در نمکدان شوری ندارد»: «من اسفند سال 95 بازنشست می‌شدم از اداره. حالا هم فقط نگرانی‌ام به خاطر پسرم است. نمی‌خواهم او هم مثل من در بچگی، مرگ پدرومادرش را ببیند. فکر می‌کنم آدم مفیدی بوده‌ام برای مملکتم. 28سال با فوق‌دیپلم نقشه‌کشی کار کرده‌ام، هیچ‌وقت تنبلی نکرده‌ام و الان هم مشکلی که دارم همین است که مجبورم مدام روی تخت بخوابم.» همکارانش گاهی اوقات نقشه‌های تاسیساتی را برایش می‌آورند و از او نظر کارشناسی می‌گیرند، می‌گویند یکی از بهترین نقشه‌خوان‌های حوزه تاسیسات کشور است و حیف است که این‌طور بیفتد روی تخت بیماری: «وقتی 30سال در این هوا نفس کشیده باشی، طبیعی است که یک بلایی به جانت بیفتد. لوسمی که سهل است ممکن است یکهو در خیابان خفه شوی. اما تا وقتی که زنده‌ای باید کار کنی. باید زنده باشی.» آقای نقشه‌کش، صبح‌های زود کمی در حیاط بیمارستان قدم می‌زند و به نقشه بیمارستان فکر می‌کند: «یکی از کارهایی که ما در اداره انجام می‌دادیم، رولوه‌کردن بود، رولوه یک‌جور مهندسی معکوس است؛ یعنی ساختمانی را می‌بینیم و سعی می‌کنیم نقشه‌ اولیه‌اش را طراحی کنیم. برای من که الان در این حالت هستم، همه‌چیز شکل رولوه پیدا کرده. دوستانم را می‌بینم و از خودم می‌پرسم که چه چیزی باعث شده دوستم داشته باشند. خانواده‌ام را می‌بینم و از خودم می‌پرسم که چه انگیزه‌ای باعث شده خانواده تشکیل بدهم. همین‌طور که ساختمان بیمارستان را می‌بینم و سعی می‌کنم D3 آن را مجسم کنم و ببینم عیب و ایراداتش کجاست. زندگی شبیه به همین است، یک جایی باید به خودت مهلت بدهی و بپرسی چه شد که به اینجا رسیدم و آیا جایی که دارم را دوست دارم یا نه. من دوست دارم، عاشق خانواده و کارم هستم، دلم می‌خواهد روی پا باشم و بتوانم برگردم سر کار. همان‌موقع هم که گفتند بازنشست می‌شوی یا نه، گفتم نه. دوست داشتم کارم را ادامه بدهم.» سرطانی‌ها هیچ‌کدام دوست ندارند درباره مرگ حرف بزنند. اگر سوالی بپرسی ممکن است آزرده شوند و کل گفت‌وگو را هوا کنند. برای همین باید با احتیاط سوالاتی درباره مرگ و زندگی پرسید. می‌پرسم از روزی که در بیمارستان خوابیده به چه چیزی بیش از همه فکر کرده و احمد می‌گوید، مرگ و زندگی: «شما امروز هستی، می‌آیی من را می‌بینی، دنبال این هستی که کارت را راه بیندازی. من هم تا جایی که بتوانم کمکت می‌کنم. دیروز دم در نگذاشتند بیایی تو، من زنگ زدم و گفتم همراه من هستی و آمدی داخل. حالا اگر فردا تو نیایی یا من اینجا نباشم یعنی یک چیزی بین ما فاصله انداخته و دیگر وجود ندارد، مرگ همین است؛ به نظر ساده می‌آید اما واقعا ناراحت‌کننده است؛ اینکه تو با این قیافه‌ات و کوله و تجهیزات خبرنگاری‌ات فردا دیگر وجود نداشته باشی، نه در تهران بلکه در کل جهان. آدم همه‌اش از خودش می‌پرسد، فلانی چه شد؟ چه بلایی سرش آمد. مرده از خودش سوال نمی‌کند؛ اما اگر کسی بمیرد حتما آدم‌هایی که می‌شناختندش می‌پرسند که چه شد، چه بلایی سرش آمد.» حالی که او وصفش می‌کند، شبیه همان بازگشت عروسک خیمه‌شب‌بازی به صندوقچه است. احمد این را نهایت همه‌چیز می‌داند: «من دلم می‌خواهد قبل از اینکه دورم پارچه سفید بپیچند و پنهانم کنند، همه کارهایم را انجام داده باشم. به پسرم گفته‌ام که امسال برای کنکور شروع کند به درس‌خواندن، حتی اگر خرجش هم زیاد باشد اما می‌خواهم در مدرسه حلی ثبت‌نامش کنم. می‌بینید برنامه‌هایم سر جایش است، اگر وقت داشته باشم، در غیراین صورت باید عجله کنم!» و باز می‌خندد، خنده راننده‌ای که در برف و کوران، ماشین را به مقصد رسانده و حالا خسته و خواب‌آلود است.
روایت سوم: چی به ما می‌گی تا دردمون یادمون بره
«سرطان که ترس نداره اگه پولت اوکی باشه»، همین جمله اول ما را در راهروی یک بیمارستان دولتی با هم رفیق می‌کند. حسین، 35سال دارد. از زمانی که دکترها به او گفته‌اند که بیماری‌اش لاعلاج است، فقط‌وفقط می‌خندد. پرستارهایش می‌گویند آنقدر فشار روانی زیادی به او وارد شده که حتی باعث شده کمی مشاعرش را از دست بدهد؛ اما خودش این‌طور فکر نمی‌کند: «الان شیش‌ماهه، هفته‌ای یه‌بار میام بیمارستان، اینجا بستری می‌شم، دو تا سیخکی می‌زنن، حالم بهتر می‌شه برمی‌گردم خونه. حالا همین یه هفته رو هم چشم ندارن ببینن، می‌گن دیوونه شده تا راحت از شرم خلاص بشن.» به نظر هم نمی‌آید که شیرین بزند، برعکس آن حالتی که به خودش گرفته، پشت آن خنده‌ها یک چیز عجیب‌وغریب هست که نمی‌گذارد دقیق بفهمم چه حالی دارد. برای تعیین وقت مصاحبه هم همین‌قدر کش‌وقوس است بین ما. اول می‌گوید «نه»، بعد که قبول می‌کند، بازی‌های لیگ این اجازه را نمی‌دهد و دفعه آخر هم می‌گوید: «حالم خوش نیست، دکتر گفته وقت استراحت و اثر داروها باید تنها باشم». بااین‌همه وسط این احوالات ناخوشی، مهلت گفت‌وگو فرا می‌رسد. در حیاط بیمارستان و درست زیر درخت‌های عرعر نشسته‌ایم و به ساختمان نوسازی نگاه می‌کنیم که دارد از دل محوطه بزرگ بیمارستان به آسمان می‌رود: «من کارم ساختمونیه. 10سال تو مصالح بودم، حالا دوسالیه که خودم ساخت‌و‌ساز می‌کنم. کلی هم قرض و طلب دارم، زنم می‌گه باید بشینم اینا رو یادداشت کنم. کارِ دیگه، خبر نمی‌کنه، یهو دیدی سرمونو گذاشتیم و سر سیاه زمستون، یتیمشون کردیم. باید یه حساب و کتاب روشن باشه.» درباره خودش بیشتر از این حرف نمی‌زند، مدام از بیمارستان دولتی، از پرستارها که به نظرش بدعنق هستند، از این‌همه آزمایش بی‌نتیجه و از نبود دارو می‌گوید که اینجا قابل ارایه نیستند جز یک نکته: «شما اگه سالم هم باشی، سه‌بار بری تو دستگاه و هر روز صبح ازت خون و ادرار بگیرن، مریض می‌شی داداش! چه برسه به اینکه مریض باشی، دیگه نورعلی نوره.
فکر کن من از دی ماه تا حالا، 16 تا آزمایش دادم، آزمایش مغز استخون، تراکم استخون، آزمایش خون، پلاکت، آزمایش کوفت، آزمایش مرض! خب دکتر فهمیده که مریضم، آزمایش می‌خوان واسه چی دیگه؟!» هم‌اتاقی‌هایش در بیمارستان را کمی اذیت می‌کند. اینجا آدم‌هایی هستند که مجبورند چند ماهی بستری باشند و حسین هر وقت که برمی‌گردد برای بستری، سر آنها را می‌خورد بس که حرف می‌زند: «اینجا با مردن فرقی نداره، نه می‌تونی فوتبال ببینی، نه می‌تونی بری خونه، نه می‌تونی ساندویچ بزنی، نه اجازه می‌دن گوشی موبایل داشته باشی. آخه این چه وضعیه؟ من آدم مستقلی‌ام، دارم پول درمانمو می‌دم، چرا نباید اون‌طوری که دوست دارم زندگی کنم، مگه قراره چند سال دیگه عمر کنم؟» و بین هر جمله‌ای که می‌گوید آب دهانش را قورت می‌دهد: «اولین چیزی که همه ازش می‌ترسن جز من، ارتفاعه. خیلی‌ها بالای ساختمون سرشون گیج می‌ره، نمی‌دونن که من مصالح بردم برجای گلابدره. از اون بالا اگه یه آجر ول کنی، تو تهران زلزله راه می‌افته! (می‌خندد) حالا اگه هم دست بزنن جان ‌به ‌جان‌آفرین تسلیم می‌کنم!» 16دی‌ماه در بیمارستان بستری شده، انستیتو، سرطانش را به‌طور دقیق ارزیابی کرده و فعلا خوش‌خیم است و بعید نیست که حتی با دارو هم خوب شود؛ اما درست یک‌هفته بعد از بستری‌شدن، طلبکارها، راهی بیمارستان شده‌اند تا ببینند ماجرا راست بوده یا دروغ: «شما اگه بری به دوستت بگی سرطان ‌داری چی بهت می‌گه؟ حداقل بغلت می‌کنه و می‌گه بی‌خیال داداش، منم کزاز دارم؟ مگه نه؟ حالا سر من چه بلایی اومد؟ یه روز دیدم از بازار و خیابون شیراز، مشتری‌ها و طلبکارا ریختن جلوی بیمارستان. آخه نامردا مگه اومدین حلوای منو بخورید؟ خوب می‌شم به مولا میام، طلباتونو می‌دم... .»
بقیه گفت‌وگو هم چیزی خارج از این محدوده نیست، جمله‌های بریده، سوالی و پر از دیالوگ‌های شخصی که من حتی معنایش را هم نمی‌فهمم. پرستارها می‌گویند که حسین یک مشکلی دارد و کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه خوابانده؛ اما مشاور کلینیک می‌گوید که او بیمار شده است، یک بیماری تازه: «وقتی انسان با شوک روحی شدیدی مواجه می‌شود، بدنش به عنوان مقابله با این فشار، تصمیم می‌گیرد روش تدافعی اتخاذ کند؛ روشی که براساس روحیه فرد، میزان توانایی‌های فردی و مشخصات شخصیتی‌اش قابل تغییر است. مثلا بسیاری از کیس‌های سرطانی، افسردگی می‌گیرند، برونریزی‌شان بسیار بسیار کم می‌شود و با اینکه هرچه تنهاتر شوند، شکننده‌تر خواهند شد؛ اما برای مقابله با ترحم‌های احتمالی، سر به لاک خود فرو می‌برند. حسین به نظرم برعکس عمل کرده، سیستم دفاعی او، حرف‌زدن و برون‌ریزی است. این حالت را هم می‌توان گفت یک‌جور مقاومت روحی در برابر شوک سرطان است. او بدنش را دارد به‌روز می‌کند با مشکلی که سراغش آمده. او دارد به خودش می‌قبولاند که با ترسی بزرگ‌تر از شجاعتش چه باید بکند.» حسین از کنارمان رد می‌شود تا برود دستشویی. در انتهای سالن است، پرستاری کنارش راه می‌رود و مراقبش است، اما خودش سوت می‌زند و صدایش آهنگی قدیمی را در ذهن یادآوری می‌کند: «مردم از دست تو/ دیگه بسه دورویی...». پرستار خنده‌اش گرفته، رو به میز پرستاری می‌گوید: «اینکه سالم‌تره از منه؟!» اما پرستار ارشد که روپوش سفیدرنگی دارد، پرستار را با چشم‌ماله‌ای سربه‌راه می‌کند. نیم‌ساعت بعد، حسین از دستشویی می‌آید، صورتش عرق کرده و لباس به تنش چسبیده. پرستار به سمت میز پرستاری می‌رود: «باید براش سُند بزاریم، دیگه نمی‌تونه بره دستشویی.» رنجور روی تخت افتاده و به سقف خیره شده است: «اگه بمیرم...» و می‌زند زیر گریه. از آن مردی که ادعای مصالح‌فروشی داشت و می‌گفت اگر آجری از گلابدره بیندازد پایین، تهران می‌لرزد، خبری نیست، اینجا آدم تنهایی است که دنبال گوش شنوا برای گفتن حرف‌هایش می‌گردد: «درد که بیاد، تنها می‌شی. وقتی آدم تو بهترین شب زندگی‌اش، دندون‌درد داشته باشه، وسط جمع تنهائه. حالا وضع ما رو ببین؛ شما غریبه، من غریبه، این آقایون که اینجان، غریبه. باید با هم درددل کنیم. یکی من بگم، یکی شما بگی، یکی اونا بگن. مثل دندون‌درد، خدا بیامرزه مادرمو، وقتی دندون‌درد داشتیم، می‌گفت باید اختلاط کنی تا یادت بره، حالا شما چی‌داری به ما بگی که دردمون یادمون بره؟» سکوت کل اتاق را می‌گیرد، پرستار با کنترل تلویزیون داخل می‌شود و صدای فوتبال حواسشان را پرت می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.