با حضور شخصیتهای هنری و سیاسی
سکوت 3ساله ارکستر سمفونیک شکست
سحر آزاد
نتهای صلح و دوستی به قهر سه ساله سازها پایان دادند. سمفونی 9 بتهوون بار دیگر میانجی هنر و سیاست شد تا وعده اجرای ارکستر سمفونی تهران را پیش از نوروز94 عملی کند و علی رهبری را که 10سال قبل با دلخوری ایران را ترک کرده بود، به وطنش بازگرداند.
با وجود لغو سریالی کنسرتهای موسیقی و محدودیت زنان خواننده و نوازنده برای رویسنرفتن، موسیقی در سال93 با یک اتفاق خوشایند به پایان رسید. ارکستر سمفونیک تهران که سهسال از تعطیلی آن میگذرد، دوشنبهشب، 26اسفند در تالار وحدت فعالیت خود را از سرگرفت. این ارکستر درحالی روی صحنه رفت که دیماه سال گذشته، حسن روحانی، رییسجمهور، در دیداری که با اهالی هنر داشت، نسبت به بازگشایی ارکسترهای سمفونیک تهران و ملی وعده داد. پس از آنهم در سالجاری منوچهر صهبایی بهعنوان رهبر ارکستر سمفونیک و فرهاد فخرالدینی بهعنوان رهبر ارکستر ملی انتخاب شدند. در مراسم اختتامیه جشنواره موسیقی فجر نیز که 30بهمن برگزار شد، علی جنتی، وزیر ارشاد از تحقق این وعده خبر داد و گفت ارکستر سمفونیک تهران تا قبل از پایان سال اجرا خواهد داشت. چندروز بعد از این سخنان بود که اهالی رسانه برای حضور در نشست خبری علی رهبری دعوت شدند. رهبری یکی از شناختهشدهترین موسیقیدانهای ایرانی خارج از کشور است که رهبری ارکسترهای بسیاری را برعهده داشته و ساکن اتریش است. او 10سال قبل نیز رهبری ارکستر سمفونیک را برعهده داشت و به مدت هفتشب سمفونی 9 بتهوون را اجرا کرد.
بااینحال همانطور که خودش نیز در این نشست گفت، بهدلیل نبود حمایت کافی از جانب دولت برای پشتیبانی از این ارکستر در ایران نماند. او در این نشست بهعنوان مدیر هنری ارکستر سمفونیک معرفی شد و گفت که وعده وزیر را مبنیبر اجرای ارکستر تا پیش از اتمام سال عملی و سمفونی 9 بتهوون را که از نظر تکنیکی سخت است، اجرا میکند. این قول درحالی عنوان شده بود که تنها دوهفته به نوروز94 مانده بود.
سمفونی صلح و دوستی
بنیاد بینالمللی یونسکو، سمفونی نهم را میراث بشری دانسته است. این سمفونی چهار موومان دارد و به سمفونی صلح هم معروف است. این اثر، آخرین سمفونی کامل بتهوون است چراکه دهمین سمفونی او نیمهکاره باقی مانده بود. بتهوون در زمان نوشتن این سمفونی، ناشنوا بود و بخش پایانی را براساس شعری از شیلر با یک گروه کر و چهار خواننده تکخوان تنظیم کرده بود. هرچند که در اجرای ارکستر سمفونیک تهران و همانطور که رهبری در نشست خبری خود بر آن تاکید کرده بود، از تکخوانی زنان استفاده نشد و صدای زنان بهصورت همخوانی بود. این سمفونی نهتنها در دنیای هنر بلکه در دنیای سیاست هم و کاربرد زیادی داشته است. در زمان جنگ جهانی دوم آلمانیها هر جا را اشغال میکردند، این سمفونی را مینواختند. نخستوزیر زیمبابوه آن را بهعنوان سرود ملی کشورش انتخاب کرد، واتیکان از این سمفونی دفاع کرد و موومان چهار این سمفونی بهعنوان سرود رسمی اتحادیه اروپا انتخاب شد.
این سمفونی درحالی بار دیگر در تالار وحدت اجرا شد که در اولین اجرای ارکستر سمفونیک تهران بعد از سهسال، سیاسیها و هنریها در کنار هم گردآمدند و نهتنها چهرههای موسیقی کشور همچون مصطفی کمال پورتراب، فرهاد فخرالدینی، شهرام ناظری، هوشنگ و اردشیر کامکار، بیژن بیژنی، تهمورث پورناظری، شاهین فرهت، داوود گنجهای و... شرکت داشتند بلکه حضور شخصیتهای سیاسی همچون اسحاق جهانگیری معاون اول رییسجمهور، محمدرضا عارف، کمال خرازی، احمد مسجدجامعی و اعضای سفارتخانههای خارجی در کنار علی جنتی، علی مرادخانی، معاون هنری وزارت ارشاد و پیروز ارجمند، مدیر دفتر موسیقی وزارت ارشاد مشهود بود.
البته این اجرا بهصورت خصوصی برگزار شد و قرار است اجرای عمومی آن در بهار سال 94 برگزار شود ضمن اینکه در ویدئوی مرادخانی که پیش از اجرای ارکستر پخش شد به اجرای ارکستر ملی در اردیبهشت94 اشاره شد.
بهترین شب زندگی علی رهبری
بعد از اتمام اجرا، علی رهبری بدون دراختیارداشتن بلندگو با بیان اینکه فکر نمیکرده است، بخواهد صحبت کند و به همین دلیل وسیلهای برای سخنرانی او قرار داده نشده، خطاب به جمعیت گفت: «مواظب بودم چیزی نگویم اما انگار نمیشود.»
او سپس در مورد اجرای این شب گفت: «روزی که در ارکستر برلین ایستادم و رهبری ارکستر نوازندگان را برعهده گرفتم، فکر میکردم این اجرا بهترین شب زندگیام است اما باید بگویم امشب بهترین شب زندگی من است. چندسال قبل از انقلاب، همراه با پدران این نوازندگان کار کردم و حالا با فرزندان آنها کار را ادامه میدهم. اینها بچههای خودتان هستند و اگر آنها را رها کنید، مطمئن باشید گناهی بالاتر از این انجام ندادهاید. من بسیار خوشحالم که هنرمندانی بسیار حرفهای در سرزمین من ایران حضور دارند.»
رهبری سپس به مصطفی کمال پورتراب که در هنرستان موسیقی شاگردش بوده است، اشاره کرد و او را استاد استادها معرفی کرد. او در ادامه عنوان کرد که برای این اجرا، قطعه بیز درنظر گرفته نشده بود و به همین دلیل بخش کوچکی از موومان سوم را اجرا کرد.
ماجرای ارکستر سمفونیک اما به همینجا ختم نشد و یکروز بعد از اجرا، علی رهبری در نشست خبریای که صبح سهشنبه، 27اسفند در تالار وحدت برگزار شد، با اظهار رضایت از اعضای ارکستر بهخصوص نوازندگان سازهای زهی و بخش کر گفت: «ما در زمینه سازهای بادی تغییراتی را اعمال خواهیم کرد، ضمن اینکه طبق توافقاتی که انجام گرفته تمام تلاش خود را خواهیم کرد که همه اعضای ارکستر از قراردادی که با آنها منعقد میشود، راضی باشند. من برنامههای چهار تا پنجماه آینده خودم در خارج از ایران را کنسل کردم تا بتوانم بهطور کامل در خدمت ارکستر سمفونیک تهران باشم. ما هنوز سمفونی نهم بتهوون را برای مردم اجرا نکردیم، بنابراین فکر میکنم در سال آینده حداقل یکبار در هفته این سمفونی را اجرا خواهیم کرد تا تمام مردم با آن آشنا شوند.»
او همچنین نسبت به حضور هنرمندان خارجی در ارکستر گفت: «غیر از حضور نوازندگان خارجی درجهیک باید بهدنبال رهبران درجهیک دنیا بگردیم تا از آنها نیز در ترکیب ارکستر سمفونیک استفاده کنیم چون ارکستر سمفونیک مانند یک تیم فوتبال است که میتوان برای هدایت و رهبری آن از مربیان خارجی استفاده کرد، گرچه این ترکیب از ترکیب یک تیم فوتبال بسیار خطرناکتر است. طی ماههای آینده تصمیم داریم که ضمن شناسایی بیشتر هنرمندان خارج از ارکستر و دعوت از آنها برای حضور در عرصه نوازندگی کنسرتهایی را از آهنگسازان بزرگی چون چایکوفسکی برگزار کنیم.»
نتهای صلح و دوستی به قهر سه ساله سازها پایان دادند. سمفونی 9 بتهوون بار دیگر میانجی هنر و سیاست شد تا وعده اجرای ارکستر سمفونی تهران را پیش از نوروز94 عملی کند و علی رهبری را که 10سال قبل با دلخوری ایران را ترک کرده بود، به وطنش بازگرداند.
با وجود لغو سریالی کنسرتهای موسیقی و محدودیت زنان خواننده و نوازنده برای رویسنرفتن، موسیقی در سال93 با یک اتفاق خوشایند به پایان رسید. ارکستر سمفونیک تهران که سهسال از تعطیلی آن میگذرد، دوشنبهشب، 26اسفند در تالار وحدت فعالیت خود را از سرگرفت. این ارکستر درحالی روی صحنه رفت که دیماه سال گذشته، حسن روحانی، رییسجمهور، در دیداری که با اهالی هنر داشت، نسبت به بازگشایی ارکسترهای سمفونیک تهران و ملی وعده داد. پس از آنهم در سالجاری منوچهر صهبایی بهعنوان رهبر ارکستر سمفونیک و فرهاد فخرالدینی بهعنوان رهبر ارکستر ملی انتخاب شدند. در مراسم اختتامیه جشنواره موسیقی فجر نیز که 30بهمن برگزار شد، علی جنتی، وزیر ارشاد از تحقق این وعده خبر داد و گفت ارکستر سمفونیک تهران تا قبل از پایان سال اجرا خواهد داشت. چندروز بعد از این سخنان بود که اهالی رسانه برای حضور در نشست خبری علی رهبری دعوت شدند. رهبری یکی از شناختهشدهترین موسیقیدانهای ایرانی خارج از کشور است که رهبری ارکسترهای بسیاری را برعهده داشته و ساکن اتریش است. او 10سال قبل نیز رهبری ارکستر سمفونیک را برعهده داشت و به مدت هفتشب سمفونی 9 بتهوون را اجرا کرد.
بااینحال همانطور که خودش نیز در این نشست گفت، بهدلیل نبود حمایت کافی از جانب دولت برای پشتیبانی از این ارکستر در ایران نماند. او در این نشست بهعنوان مدیر هنری ارکستر سمفونیک معرفی شد و گفت که وعده وزیر را مبنیبر اجرای ارکستر تا پیش از اتمام سال عملی و سمفونی 9 بتهوون را که از نظر تکنیکی سخت است، اجرا میکند. این قول درحالی عنوان شده بود که تنها دوهفته به نوروز94 مانده بود.
سمفونی صلح و دوستی
بنیاد بینالمللی یونسکو، سمفونی نهم را میراث بشری دانسته است. این سمفونی چهار موومان دارد و به سمفونی صلح هم معروف است. این اثر، آخرین سمفونی کامل بتهوون است چراکه دهمین سمفونی او نیمهکاره باقی مانده بود. بتهوون در زمان نوشتن این سمفونی، ناشنوا بود و بخش پایانی را براساس شعری از شیلر با یک گروه کر و چهار خواننده تکخوان تنظیم کرده بود. هرچند که در اجرای ارکستر سمفونیک تهران و همانطور که رهبری در نشست خبری خود بر آن تاکید کرده بود، از تکخوانی زنان استفاده نشد و صدای زنان بهصورت همخوانی بود. این سمفونی نهتنها در دنیای هنر بلکه در دنیای سیاست هم و کاربرد زیادی داشته است. در زمان جنگ جهانی دوم آلمانیها هر جا را اشغال میکردند، این سمفونی را مینواختند. نخستوزیر زیمبابوه آن را بهعنوان سرود ملی کشورش انتخاب کرد، واتیکان از این سمفونی دفاع کرد و موومان چهار این سمفونی بهعنوان سرود رسمی اتحادیه اروپا انتخاب شد.
این سمفونی درحالی بار دیگر در تالار وحدت اجرا شد که در اولین اجرای ارکستر سمفونیک تهران بعد از سهسال، سیاسیها و هنریها در کنار هم گردآمدند و نهتنها چهرههای موسیقی کشور همچون مصطفی کمال پورتراب، فرهاد فخرالدینی، شهرام ناظری، هوشنگ و اردشیر کامکار، بیژن بیژنی، تهمورث پورناظری، شاهین فرهت، داوود گنجهای و... شرکت داشتند بلکه حضور شخصیتهای سیاسی همچون اسحاق جهانگیری معاون اول رییسجمهور، محمدرضا عارف، کمال خرازی، احمد مسجدجامعی و اعضای سفارتخانههای خارجی در کنار علی جنتی، علی مرادخانی، معاون هنری وزارت ارشاد و پیروز ارجمند، مدیر دفتر موسیقی وزارت ارشاد مشهود بود.
البته این اجرا بهصورت خصوصی برگزار شد و قرار است اجرای عمومی آن در بهار سال 94 برگزار شود ضمن اینکه در ویدئوی مرادخانی که پیش از اجرای ارکستر پخش شد به اجرای ارکستر ملی در اردیبهشت94 اشاره شد.
بهترین شب زندگی علی رهبری
بعد از اتمام اجرا، علی رهبری بدون دراختیارداشتن بلندگو با بیان اینکه فکر نمیکرده است، بخواهد صحبت کند و به همین دلیل وسیلهای برای سخنرانی او قرار داده نشده، خطاب به جمعیت گفت: «مواظب بودم چیزی نگویم اما انگار نمیشود.»
او سپس در مورد اجرای این شب گفت: «روزی که در ارکستر برلین ایستادم و رهبری ارکستر نوازندگان را برعهده گرفتم، فکر میکردم این اجرا بهترین شب زندگیام است اما باید بگویم امشب بهترین شب زندگی من است. چندسال قبل از انقلاب، همراه با پدران این نوازندگان کار کردم و حالا با فرزندان آنها کار را ادامه میدهم. اینها بچههای خودتان هستند و اگر آنها را رها کنید، مطمئن باشید گناهی بالاتر از این انجام ندادهاید. من بسیار خوشحالم که هنرمندانی بسیار حرفهای در سرزمین من ایران حضور دارند.»
رهبری سپس به مصطفی کمال پورتراب که در هنرستان موسیقی شاگردش بوده است، اشاره کرد و او را استاد استادها معرفی کرد. او در ادامه عنوان کرد که برای این اجرا، قطعه بیز درنظر گرفته نشده بود و به همین دلیل بخش کوچکی از موومان سوم را اجرا کرد.
ماجرای ارکستر سمفونیک اما به همینجا ختم نشد و یکروز بعد از اجرا، علی رهبری در نشست خبریای که صبح سهشنبه، 27اسفند در تالار وحدت برگزار شد، با اظهار رضایت از اعضای ارکستر بهخصوص نوازندگان سازهای زهی و بخش کر گفت: «ما در زمینه سازهای بادی تغییراتی را اعمال خواهیم کرد، ضمن اینکه طبق توافقاتی که انجام گرفته تمام تلاش خود را خواهیم کرد که همه اعضای ارکستر از قراردادی که با آنها منعقد میشود، راضی باشند. من برنامههای چهار تا پنجماه آینده خودم در خارج از ایران را کنسل کردم تا بتوانم بهطور کامل در خدمت ارکستر سمفونیک تهران باشم. ما هنوز سمفونی نهم بتهوون را برای مردم اجرا نکردیم، بنابراین فکر میکنم در سال آینده حداقل یکبار در هفته این سمفونی را اجرا خواهیم کرد تا تمام مردم با آن آشنا شوند.»
او همچنین نسبت به حضور هنرمندان خارجی در ارکستر گفت: «غیر از حضور نوازندگان خارجی درجهیک باید بهدنبال رهبران درجهیک دنیا بگردیم تا از آنها نیز در ترکیب ارکستر سمفونیک استفاده کنیم چون ارکستر سمفونیک مانند یک تیم فوتبال است که میتوان برای هدایت و رهبری آن از مربیان خارجی استفاده کرد، گرچه این ترکیب از ترکیب یک تیم فوتبال بسیار خطرناکتر است. طی ماههای آینده تصمیم داریم که ضمن شناسایی بیشتر هنرمندان خارج از ارکستر و دعوت از آنها برای حضور در عرصه نوازندگی کنسرتهایی را از آهنگسازان بزرگی چون چایکوفسکی برگزار کنیم.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.