|

افتتاح بزرگ‌ترین پروژه صنعت نفت ایران پس از 10سال با حضور حسن روحانی

فاز 12میلیارددلاری بالاخره به بهره‌برداری رسید

رضا زندي- منطقه کنگان: «64سال پيش» صنعت نفت ايران ملي شد؛ ديروز «ملي‌ترين پروژه صنعت نفت ايران» افتتاح شد. پروژه فاز 12 پارس‌جنوبي با 12ميليارددلار هزينه، بزرگ‌ترين پروژه تاريخ نفت کشور است. چهار دولت درگير اجراي آن بوده‌اند و 10 سال طول کشيده است تا پرده از لوح سنگي افتتاح آن کنار زده شود. فاز 12 پارس‌جنوبي، مي‌تواند ايراني‌ترين پروژه بزرگ صنعت نفت کشور باشد؛ چه، در شرايط سخت تحريم و بدون حضور پيمانکاران خارجي به سرانجام رسيده است. «خوشحالم که همزمان با مذاکرات هسته‌اي و مقارن با 29 اسفند، بزرگ‌ترين پروژه گازي ايران گشايش مي‌ياد... نسيم بهاري از فاز 12 وزيدن گرفته است.» اين را حسن روحاني در مراسم افتتاح فاز 12 پارس‌جنوبي گفت؛ وقتي‌که ديروز به کنگان آمده بود. حالا فاز 12 اقتتاح شده است؛ فازي که مذاکرات قراردادي و امضاي قراردادش، تيرماه 1384 در دوره وزارت بيژن زنگنه، در دولت سيدمحمد خاتمي انجام شد. چهار وزير نفت دولت احمدي‌نژاد آن را پيش بردند، مراحل دشوار انتهايي‌اش دوباره به دوره وزارت بيژن زنگنه رسيد تا حسن روحاني آن را افتتاح کند. حالا مي‌توان با داستان‌هاي فاز 12، کتاب تحولات 10ساله ايران را نوشت. «اگر مي‌گوييم تحريم نمي‌تواند باعث توقف رشد ما شود و الشاهد مشهود. شاهد ما فاز 12 است.» اين را رييس‌جمهور گفت؛ وقتي‌که پيش‌روي ميهمانان افتتاحيه فاز 12 سخنراني مي‌کرد؛ زماني‌که وزرا و مديران‌عامل شرکت ملي نفت در دوره انجام پروژه فاز 12 پيش‌رويش نشسته بودند. ميرکاظمي و رستم قاسمي اما نيامده بودند. جشن‌ساز هم نبود. اما زنگنه از همه آنها نام برد و تقدير کرد. از نوذري و هامانه گرفته تا قلعه‌باني: «سال گذشته گفتم که امسال صدميليون‌مترمکعب به توليد گاز کشور اضافه مي‌شود. برخي دوستان به من گفتند شما چرا اين قول را داديد. حالا وزارت نفت چيزي گفته است، شما چرا باور کرديد. اما آشنايي من با وزير نفت در جهاد و جنگ بوده است. در آتش و خون. ما همديگر را در قرارگاه مي‌ديدیم. به دوستانمان گفتم قولي که داده شده، انجام خواهد شد. و امروز توليد گاز ما نسبت به سال 92، صدميليون‌مترمکعب بيشتر شده است.» اين را حسن روحاني سه‌روز مانده به نوروز گفت.
پاسخ رييس‌جمهور به پرسش «شرق» و ارسال پيام به سوئيس
نوروز که برسد مردان مذاکره‌کنندگان هسته‌اي ايران از سوئيس برگشته‌اند. ديروز اما ظريف و تيم هسته‌اي ايران، رودرروي آمريکايي‌ها و اروپايي‌ها نشسته بودند تا از دستاوردهاي هسته‌اي ايران محافظت کنند. تا موافقت شش قدرت جهاني را براي صدور قطعنامه لغو تحريم‌هاي ايران جلب کنند. حوالي ساعت 11صبح ديروز بود که هليکوپتر روحاني در منطقه کنگان به زمين نشست. در اتاق کنترل فاز 12، آخرين شرايط پروژه را بررسي کرد و بعد از بازديد از تاسيسات فاز 12، پرده از لوح سنگي يادبود افتتاح اين فاز کنار زد. معصومه ابتکار، رييس سازمان محيط زيست، سورنا ستاري، معاون علمي و فناوري رييس‌جمهور، بيژن زنگنه، وزير نفت و محمد نهاونديان، رييس دفتر رييس‌جمهور کنار حسن روحاني ايستاده بودند که پرسيدم:
* آقاي رييس‌جمهور، شما الان در منطفه پارس‌جنوبي هستند و مذاکراه‌کنندگان هسته‌اي ايران در سوئيس مشغول مذاکره با شش قدرت جهاني. پيام افتتاح فاز 12 به اين مذاکرات چيست؟ شما از اينجا چه نکته‌اي را مي‌خواهيد به طرف‌هاي مذاکره‌کننده بگوييد؟
«افتتاح فاز 12 پارس‌جنوبي نشان داد که تحريم‌ها دليل مذاکره نبوده است، وگرنه اين طرح‌ها به نتيجه نمي‌رسيد. ما موفق شديم در زمان تحريم طرح‌هايي چنين بزرگ را به سرانجام برسانيم. البته تحريم‌ها مشکلاتي را ايجاد کرد اما مانع پيشرفت ملت ايران نشد. علت مذاکره ما تکيه بر منطق و تامين منافع متقابل است. اگر مذاکرات به نتيجه برسد به نفع منطقه، جهان و 1+5 است. ما کاري را انجام مي‌دهيم که منافع همه در آن لحاظ شده باشد. با افتتاح اين پروژه اعلام مي‌کنيم که دوران فشارها از طريق اعمال تحريم به پايان رسيده است.»
روحاني: در مسير مذکرات دير يا زود به نتيجه مي‌رسيم
رييس‌جمهور بعد از افتتاح به سالن بزرگي آمد که ميهمانان منتظرش بودند. قبل از آنکه روحاني وارد سالن شود، زنگنه، رييس‌جمهور را متوجه نمادي کرد که در ابتداي سالن ورودي نصب شده بود؛ سمبلي از دولت تدبيرواميد و افتتاح فاز 12. رييس‌جمهور ترجيح داد سخنانش را دوباره با آمار نرخ تورم آغاز کند و در پایان نتيجه بگيرد که «بالاخره نرخ تورم پايين‌تر از 16درصد است.» وي با اشاره به رشد اقتصادي منفي دو سال قبل، رشد اقتصادي امسال کشور را مثبت اعلام کرد و نتيجه گرفت که سياست دولت براي مهار تورم درست بوده است و عده‌اي که نگران خارج‌نشدن کشور از رکود بودند، امروز مي‌توانند به آمار رشد اقتصادي توجه کنند. «رشد اقتصادي کشور در دوره‌اي اتفاق افتاد که تحريم بوديم. اما اين آغاز کار است.» سخنان رييس‌جمهور که به اينجا رسيد جمله مهمي را بيان کرد: «در مسير مذاکرات هسته‌اي هم دير يا زود به نتيجه مي‌رسيم.» و اين يعني اميدواري براي رسيدن به نتيجه قطعي در مذاکرات بسيار زياد است: «ما در مقابل قدرت‌هاي جهاني سر فرود نمي‌آوريم. به‌صراحت هم به سران پنج کشور مذاکره‌کننده گفته‌ام که تحريم‌هاي‌شان خلاف قانون و خلاف حقوق بشر است و کار شما در تاريخ برايتان شرمندگي دارد.» حسن روحاني نخستين اولويت دولت خود را توسعه و بهره‌برداري از ميادين مشترک نفت و گاز کشور اعلام کرد: «اميدوارم به‌زودي با بهره‌برداري از تمام ظرفيت فازهاي پارس‌جنوبي توليد گاز کشور از اين ميدان مشترک به معادل پنج‌ميليون‌و800 بشکه نفت خام برسد.» رييس‌جمهور در انتهاي سخنراني‌اش بر رعايت مسايل محيط‌زيست در کنار اجراي پروژه‌هاي صنعت نفت و پارس‌جنوبي و استفاده بيشتر از نيروي کار بومي تاکيد کرد: «مردم استان بايد با توسعه صنعت نفت و گاز خودشان هم توسعه را لمس کنند.»
زنگنه از همه وزرا و مديران گذشته هم قدرداني کرد
وزير نفت پيش از سخنراني رييس‌جمهور، نطق بسیار کاملی کرد، هم به تاريخ پروژه اشاره کرد. هم نام مسوولان قبلي وزارت نفت، شرکت ملي نفت و مجريان پروژه فاز 12 را برد. سياست‌هاي کلانش را برشمرد و به مسايل استاني هم توجه کرد: «شهريور 92 وقتي وارد وزارت نفت شدم دو واقعيت پيش رويم قرار گرفت. کمبود شديد گاز و 17 فاز ناتمام پارس‌جنوبي. در زمستان 92، 27ميلياردليتر فرآورده در نيروگاه‌ها به ارزش 18ميليارددلار مصرف شده بود.» زنگنه سپس به کمبود منابع اشاره کرد: «در سال‌هاي 90 و 91، 22ميليارددلار در پارس‌جنوبي هزينه شده بود و بانک‌مرکزي ديگر پولي نداشت که بپردازد.» زنگنه با استفاده از اين دو جمله، به سياست استراتژيک‌اش اشاره کرد: «تصميم گرفتيم اجراي هفت‌فاز را در اولويت قرار دهيم و برنامه گذاشتيم که توليد گاز کشور را امسال صدميليون متر مکعب اضافه کنيم. اما حتي که خوشبينانه فکر مي‌کردند هم به راه‌اندازي فازها اميدي نداشتند. امروز از فازهاي 12، 15، 16و 17 مجموعا 125ميليون‌مترمکعب به توليد گاز کشور اضافه شده است.» به اينجا که رسيد وزير نفت با تشريح آخرين وضعيت اين فازها وعده افتتاح فازهاي 15 و 16 را براي سال آينده روي ميز رييس‌جمهور گذاشت. او رساندن فاز 12 در شرايط تحريم و بي‌پولي را «کارستان» ناميد: «تکميل تمام پروژه‌هاي پارس‌جنوبي به 20ميليارددلار سرمايه نياز دارد.» وي بهره‌برداري از هر فاز پارس‌جنوبي را باعث رشد هفت‌دهم درصدي توليد ناخالص ملي ارزيابي و اظهار اميدواري کرد به‌ زودي به موازنه برداشت گاز به قطر برسيم. «دوستان و همکاران من نشان دادند که نه در حرف که در عمل، مرد شکستن تحريم‌ها هستند.» وزير نفت به صراحت اعلام کرد که کسي حق ندارد انجام اين پروژه را به نام خود بزند و با نام‌بردن از وزرا و مديران دولت قبل، تلاش کرد تا از زحمات همه آنها در پيشبرد پروژه فاز 12 قدردانی کند.
معادل 5ميليون‌و800هزار بشکه نفت در پارس‌جنوبي گاز توليد مي‌شود
آمار مديرعامل شرکت ملي نفت از فاز 12 جالب بود: «اين پروژه با سه‌ميليارد‌مترمکعب پالايش گاز، بزرگ‌ترين پالايشگاه کشور است. دوسوم گاز فاز 12 از چاه‌هاي اين فاز مي‌آيد و يک‌سوم آن از فازهاي 6و7و8. چراکه خود مخزن در اين بخش مشکلاتي دارد.» فاز 12 در نقطه مرزي قرار دارد. از ابتدا قرار بود اين فاز که معادل سه فاز معمولي پارس‌جنوبي است روزانه 75ميليون‌مترمکعب گاز به خشکي بياورد. اما ظاهرا مخزن با سه سکو نمي‌تواند چنين گازي را توليد کند. حالا قرار است سکوي چهارم براي فاز 12 طراحي و نصب شود: «امسال 107ميلياردمترمکعب از پارس‌جنوبي، گاز برداشت کرده‌ايم و تا پايان سال 96 با بهره‌برداري از تمام فازهاي پارس‌جنوبي توليد گاز از اين ميدان به 250ميلياردمترمکعب مي‌رسد که معادل پنج‌‌ميليون‌و800هزار بشکه نفت‌خام است.» اين را رکن‌الدين جوادي گفت و براي اينکه ارزش اين عدد روشن شود، اضافه کرد: «توليد نفت ما در بهترين حالت به پنج‌ميليون بشکه در روز خواهد رسيد.» مديرعامل شرکت ملي نفت، ارزش مقدار گاز توليدي در همه فازهاي پارس‌جنوبي با نفت 60دلاري را 127ميليارددلار اعلام کرد. حالا روايت تلخ يارانه‌ها را از زيان مديرعامل شرکت ملي نفت بخوانيد: «گاز را به قيمت يک ريال به شرکت ملي گاز مي‌دهيم تا آن شرکت 120تومان به مصرف‌کننده بفروشد و 90تومانش را به حساب يارانه‌ها بريزد.»
طولاني‌شدن پروژه، 6ميليارددلار اضافه هزينه داشت
شش وزير نفت و پنج مديرعامل شرکت ملي نفت و پنج مدير شرکت نفت و گاز پارس، دوره اجراي پروژه فاز 12 را تجربه کرده‌اند: «انجام اين پروژه 116 ماه طول کشيده و 145ميليون‌نفرساعت صرف اجراي آن شده است. » مديرعامل شرکت ملي نفت ايران با ذکر اين مطلب از اضافه‌شدن واحد توليد يک‌ونيم‌ميليون‌تن اتان و يک‌ميليون‌و600هزار بشکه پروپان و بوتان در دوسال‌ونيم آينده خبر داد: «قرار بود فاز 12 با چهارميليارددلار سرمايه‌گذاري مستقيم و مجموعا با شش‌ميليارددلار سرمايه‌گذاري مستقيم و غيرمستقيم اجرا شود، اما به‌دليل طولاني‌شدن پروژه، بيش از هفت‌ميليارددلار سرمايه‌گذاري مستقيم انجام شد که به سود و هزينه‌هاي غيرمستقيم آن، اين رقم مجموعا به 12ميليارددلار بالغ شده است.» الان وقت نوشتن اين حرف نيست، اما سوال واضح است که چرا بايد به‌دلیل طولاني‌شدن پروژه، هزينه‌هاي آن دو برابر شود؛ آن هم نزديک به شش‌ميليارددلار. اگر پروژه طول نمي‌کشيد حتي به دوره تحريم‌ها هم نمي‌خورد. «در 18ماه گذشته بيش از يک‌ميلياردو200ميليون‌دلار در فاز12 سرمايه‌گذاري کرديم.» مديرعامل شرکت نفت با اشاره به درآمدهاي فاز 12 گفت: «تاکنون 12ميليون بشکه ميعانات گازي و 9ميلياردمترمکعب گاز از فاز 12 استحصال، صادر و تحويل شبکه شده است.» جوادی تاکيد کرد که فاز 12 در سال آينده شش تا 9ميليارددلار براي کشور درآمد خواهد داشت. «ظرف يک‌سال سرمايه‌گذاري فاز 12 برمي‌گردد.»
حرف‌هايي براي بعد...
فاز 12 با همه حرف‌وحديث‌هايش ديروز افتتاح شد. بي‌نظمي در برنامه اعزام خبرنگاران و تعويق افتتاح فاز در ماه گذشته از جمله مواردي است که براي نوشتن درباره آن مقال ديگري لازم است. در آن نوشته آن‌وقت مي‌توان صريح گفت که چرا برخي پروژه‌هاي ملي را هم با عينک سياسي مي‌بينند. برخي رسانه‌ها در برنامه‌ها حضور ندارند. فعلا فاز 12 افتتاح شده است.

رضا زندي- منطقه کنگان: «64سال پيش» صنعت نفت ايران ملي شد؛ ديروز «ملي‌ترين پروژه صنعت نفت ايران» افتتاح شد. پروژه فاز 12 پارس‌جنوبي با 12ميليارددلار هزينه، بزرگ‌ترين پروژه تاريخ نفت کشور است. چهار دولت درگير اجراي آن بوده‌اند و 10 سال طول کشيده است تا پرده از لوح سنگي افتتاح آن کنار زده شود. فاز 12 پارس‌جنوبي، مي‌تواند ايراني‌ترين پروژه بزرگ صنعت نفت کشور باشد؛ چه، در شرايط سخت تحريم و بدون حضور پيمانکاران خارجي به سرانجام رسيده است. «خوشحالم که همزمان با مذاکرات هسته‌اي و مقارن با 29 اسفند، بزرگ‌ترين پروژه گازي ايران گشايش مي‌ياد... نسيم بهاري از فاز 12 وزيدن گرفته است.» اين را حسن روحاني در مراسم افتتاح فاز 12 پارس‌جنوبي گفت؛ وقتي‌که ديروز به کنگان آمده بود. حالا فاز 12 اقتتاح شده است؛ فازي که مذاکرات قراردادي و امضاي قراردادش، تيرماه 1384 در دوره وزارت بيژن زنگنه، در دولت سيدمحمد خاتمي انجام شد. چهار وزير نفت دولت احمدي‌نژاد آن را پيش بردند، مراحل دشوار انتهايي‌اش دوباره به دوره وزارت بيژن زنگنه رسيد تا حسن روحاني آن را افتتاح کند. حالا مي‌توان با داستان‌هاي فاز 12، کتاب تحولات 10ساله ايران را نوشت. «اگر مي‌گوييم تحريم نمي‌تواند باعث توقف رشد ما شود و الشاهد مشهود. شاهد ما فاز 12 است.» اين را رييس‌جمهور گفت؛ وقتي‌که پيش‌روي ميهمانان افتتاحيه فاز 12 سخنراني مي‌کرد؛ زماني‌که وزرا و مديران‌عامل شرکت ملي نفت در دوره انجام پروژه فاز 12 پيش‌رويش نشسته بودند. ميرکاظمي و رستم قاسمي اما نيامده بودند. جشن‌ساز هم نبود. اما زنگنه از همه آنها نام برد و تقدير کرد. از نوذري و هامانه گرفته تا قلعه‌باني: «سال گذشته گفتم که امسال صدميليون‌مترمکعب به توليد گاز کشور اضافه مي‌شود. برخي دوستان به من گفتند شما چرا اين قول را داديد. حالا وزارت نفت چيزي گفته است، شما چرا باور کرديد. اما آشنايي من با وزير نفت در جهاد و جنگ بوده است. در آتش و خون. ما همديگر را در قرارگاه مي‌ديدیم. به دوستانمان گفتم قولي که داده شده، انجام خواهد شد. و امروز توليد گاز ما نسبت به سال 92، صدميليون‌مترمکعب بيشتر شده است.» اين را حسن روحاني سه‌روز مانده به نوروز گفت.
پاسخ رييس‌جمهور به پرسش «شرق» و ارسال پيام به سوئيس
نوروز که برسد مردان مذاکره‌کنندگان هسته‌اي ايران از سوئيس برگشته‌اند. ديروز اما ظريف و تيم هسته‌اي ايران، رودرروي آمريکايي‌ها و اروپايي‌ها نشسته بودند تا از دستاوردهاي هسته‌اي ايران محافظت کنند. تا موافقت شش قدرت جهاني را براي صدور قطعنامه لغو تحريم‌هاي ايران جلب کنند. حوالي ساعت 11صبح ديروز بود که هليکوپتر روحاني در منطقه کنگان به زمين نشست. در اتاق کنترل فاز 12، آخرين شرايط پروژه را بررسي کرد و بعد از بازديد از تاسيسات فاز 12، پرده از لوح سنگي يادبود افتتاح اين فاز کنار زد. معصومه ابتکار، رييس سازمان محيط زيست، سورنا ستاري، معاون علمي و فناوري رييس‌جمهور، بيژن زنگنه، وزير نفت و محمد نهاونديان، رييس دفتر رييس‌جمهور کنار حسن روحاني ايستاده بودند که پرسيدم:
* آقاي رييس‌جمهور، شما الان در منطفه پارس‌جنوبي هستند و مذاکراه‌کنندگان هسته‌اي ايران در سوئيس مشغول مذاکره با شش قدرت جهاني. پيام افتتاح فاز 12 به اين مذاکرات چيست؟ شما از اينجا چه نکته‌اي را مي‌خواهيد به طرف‌هاي مذاکره‌کننده بگوييد؟
«افتتاح فاز 12 پارس‌جنوبي نشان داد که تحريم‌ها دليل مذاکره نبوده است، وگرنه اين طرح‌ها به نتيجه نمي‌رسيد. ما موفق شديم در زمان تحريم طرح‌هايي چنين بزرگ را به سرانجام برسانيم. البته تحريم‌ها مشکلاتي را ايجاد کرد اما مانع پيشرفت ملت ايران نشد. علت مذاکره ما تکيه بر منطق و تامين منافع متقابل است. اگر مذاکرات به نتيجه برسد به نفع منطقه، جهان و 1+5 است. ما کاري را انجام مي‌دهيم که منافع همه در آن لحاظ شده باشد. با افتتاح اين پروژه اعلام مي‌کنيم که دوران فشارها از طريق اعمال تحريم به پايان رسيده است.»
روحاني: در مسير مذکرات دير يا زود به نتيجه مي‌رسيم
رييس‌جمهور بعد از افتتاح به سالن بزرگي آمد که ميهمانان منتظرش بودند. قبل از آنکه روحاني وارد سالن شود، زنگنه، رييس‌جمهور را متوجه نمادي کرد که در ابتداي سالن ورودي نصب شده بود؛ سمبلي از دولت تدبيرواميد و افتتاح فاز 12. رييس‌جمهور ترجيح داد سخنانش را دوباره با آمار نرخ تورم آغاز کند و در پایان نتيجه بگيرد که «بالاخره نرخ تورم پايين‌تر از 16درصد است.» وي با اشاره به رشد اقتصادي منفي دو سال قبل، رشد اقتصادي امسال کشور را مثبت اعلام کرد و نتيجه گرفت که سياست دولت براي مهار تورم درست بوده است و عده‌اي که نگران خارج‌نشدن کشور از رکود بودند، امروز مي‌توانند به آمار رشد اقتصادي توجه کنند. «رشد اقتصادي کشور در دوره‌اي اتفاق افتاد که تحريم بوديم. اما اين آغاز کار است.» سخنان رييس‌جمهور که به اينجا رسيد جمله مهمي را بيان کرد: «در مسير مذاکرات هسته‌اي هم دير يا زود به نتيجه مي‌رسيم.» و اين يعني اميدواري براي رسيدن به نتيجه قطعي در مذاکرات بسيار زياد است: «ما در مقابل قدرت‌هاي جهاني سر فرود نمي‌آوريم. به‌صراحت هم به سران پنج کشور مذاکره‌کننده گفته‌ام که تحريم‌هاي‌شان خلاف قانون و خلاف حقوق بشر است و کار شما در تاريخ برايتان شرمندگي دارد.» حسن روحاني نخستين اولويت دولت خود را توسعه و بهره‌برداري از ميادين مشترک نفت و گاز کشور اعلام کرد: «اميدوارم به‌زودي با بهره‌برداري از تمام ظرفيت فازهاي پارس‌جنوبي توليد گاز کشور از اين ميدان مشترک به معادل پنج‌ميليون‌و800 بشکه نفت خام برسد.» رييس‌جمهور در انتهاي سخنراني‌اش بر رعايت مسايل محيط‌زيست در کنار اجراي پروژه‌هاي صنعت نفت و پارس‌جنوبي و استفاده بيشتر از نيروي کار بومي تاکيد کرد: «مردم استان بايد با توسعه صنعت نفت و گاز خودشان هم توسعه را لمس کنند.»
زنگنه از همه وزرا و مديران گذشته هم قدرداني کرد
وزير نفت پيش از سخنراني رييس‌جمهور، نطق بسیار کاملی کرد، هم به تاريخ پروژه اشاره کرد. هم نام مسوولان قبلي وزارت نفت، شرکت ملي نفت و مجريان پروژه فاز 12 را برد. سياست‌هاي کلانش را برشمرد و به مسايل استاني هم توجه کرد: «شهريور 92 وقتي وارد وزارت نفت شدم دو واقعيت پيش رويم قرار گرفت. کمبود شديد گاز و 17 فاز ناتمام پارس‌جنوبي. در زمستان 92، 27ميلياردليتر فرآورده در نيروگاه‌ها به ارزش 18ميليارددلار مصرف شده بود.» زنگنه سپس به کمبود منابع اشاره کرد: «در سال‌هاي 90 و 91، 22ميليارددلار در پارس‌جنوبي هزينه شده بود و بانک‌مرکزي ديگر پولي نداشت که بپردازد.» زنگنه با استفاده از اين دو جمله، به سياست استراتژيک‌اش اشاره کرد: «تصميم گرفتيم اجراي هفت‌فاز را در اولويت قرار دهيم و برنامه گذاشتيم که توليد گاز کشور را امسال صدميليون متر مکعب اضافه کنيم. اما حتي که خوشبينانه فکر مي‌کردند هم به راه‌اندازي فازها اميدي نداشتند. امروز از فازهاي 12، 15، 16و 17 مجموعا 125ميليون‌مترمکعب به توليد گاز کشور اضافه شده است.» به اينجا که رسيد وزير نفت با تشريح آخرين وضعيت اين فازها وعده افتتاح فازهاي 15 و 16 را براي سال آينده روي ميز رييس‌جمهور گذاشت. او رساندن فاز 12 در شرايط تحريم و بي‌پولي را «کارستان» ناميد: «تکميل تمام پروژه‌هاي پارس‌جنوبي به 20ميليارددلار سرمايه نياز دارد.» وي بهره‌برداري از هر فاز پارس‌جنوبي را باعث رشد هفت‌دهم درصدي توليد ناخالص ملي ارزيابي و اظهار اميدواري کرد به‌ زودي به موازنه برداشت گاز به قطر برسيم. «دوستان و همکاران من نشان دادند که نه در حرف که در عمل، مرد شکستن تحريم‌ها هستند.» وزير نفت به صراحت اعلام کرد که کسي حق ندارد انجام اين پروژه را به نام خود بزند و با نام‌بردن از وزرا و مديران دولت قبل، تلاش کرد تا از زحمات همه آنها در پيشبرد پروژه فاز 12 قدردانی کند.
معادل 5ميليون‌و800هزار بشکه نفت در پارس‌جنوبي گاز توليد مي‌شود
آمار مديرعامل شرکت ملي نفت از فاز 12 جالب بود: «اين پروژه با سه‌ميليارد‌مترمکعب پالايش گاز، بزرگ‌ترين پالايشگاه کشور است. دوسوم گاز فاز 12 از چاه‌هاي اين فاز مي‌آيد و يک‌سوم آن از فازهاي 6و7و8. چراکه خود مخزن در اين بخش مشکلاتي دارد.» فاز 12 در نقطه مرزي قرار دارد. از ابتدا قرار بود اين فاز که معادل سه فاز معمولي پارس‌جنوبي است روزانه 75ميليون‌مترمکعب گاز به خشکي بياورد. اما ظاهرا مخزن با سه سکو نمي‌تواند چنين گازي را توليد کند. حالا قرار است سکوي چهارم براي فاز 12 طراحي و نصب شود: «امسال 107ميلياردمترمکعب از پارس‌جنوبي، گاز برداشت کرده‌ايم و تا پايان سال 96 با بهره‌برداري از تمام فازهاي پارس‌جنوبي توليد گاز از اين ميدان به 250ميلياردمترمکعب مي‌رسد که معادل پنج‌‌ميليون‌و800هزار بشکه نفت‌خام است.» اين را رکن‌الدين جوادي گفت و براي اينکه ارزش اين عدد روشن شود، اضافه کرد: «توليد نفت ما در بهترين حالت به پنج‌ميليون بشکه در روز خواهد رسيد.» مديرعامل شرکت ملي نفت، ارزش مقدار گاز توليدي در همه فازهاي پارس‌جنوبي با نفت 60دلاري را 127ميليارددلار اعلام کرد. حالا روايت تلخ يارانه‌ها را از زيان مديرعامل شرکت ملي نفت بخوانيد: «گاز را به قيمت يک ريال به شرکت ملي گاز مي‌دهيم تا آن شرکت 120تومان به مصرف‌کننده بفروشد و 90تومانش را به حساب يارانه‌ها بريزد.»
طولاني‌شدن پروژه، 6ميليارددلار اضافه هزينه داشت
شش وزير نفت و پنج مديرعامل شرکت ملي نفت و پنج مدير شرکت نفت و گاز پارس، دوره اجراي پروژه فاز 12 را تجربه کرده‌اند: «انجام اين پروژه 116 ماه طول کشيده و 145ميليون‌نفرساعت صرف اجراي آن شده است. » مديرعامل شرکت ملي نفت ايران با ذکر اين مطلب از اضافه‌شدن واحد توليد يک‌ونيم‌ميليون‌تن اتان و يک‌ميليون‌و600هزار بشکه پروپان و بوتان در دوسال‌ونيم آينده خبر داد: «قرار بود فاز 12 با چهارميليارددلار سرمايه‌گذاري مستقيم و مجموعا با شش‌ميليارددلار سرمايه‌گذاري مستقيم و غيرمستقيم اجرا شود، اما به‌دليل طولاني‌شدن پروژه، بيش از هفت‌ميليارددلار سرمايه‌گذاري مستقيم انجام شد که به سود و هزينه‌هاي غيرمستقيم آن، اين رقم مجموعا به 12ميليارددلار بالغ شده است.» الان وقت نوشتن اين حرف نيست، اما سوال واضح است که چرا بايد به‌دلیل طولاني‌شدن پروژه، هزينه‌هاي آن دو برابر شود؛ آن هم نزديک به شش‌ميليارددلار. اگر پروژه طول نمي‌کشيد حتي به دوره تحريم‌ها هم نمي‌خورد. «در 18ماه گذشته بيش از يک‌ميلياردو200ميليون‌دلار در فاز12 سرمايه‌گذاري کرديم.» مديرعامل شرکت نفت با اشاره به درآمدهاي فاز 12 گفت: «تاکنون 12ميليون بشکه ميعانات گازي و 9ميلياردمترمکعب گاز از فاز 12 استحصال، صادر و تحويل شبکه شده است.» جوادی تاکيد کرد که فاز 12 در سال آينده شش تا 9ميليارددلار براي کشور درآمد خواهد داشت. «ظرف يک‌سال سرمايه‌گذاري فاز 12 برمي‌گردد.»
حرف‌هايي براي بعد...
فاز 12 با همه حرف‌وحديث‌هايش ديروز افتتاح شد. بي‌نظمي در برنامه اعزام خبرنگاران و تعويق افتتاح فاز در ماه گذشته از جمله مواردي است که براي نوشتن درباره آن مقال ديگري لازم است. در آن نوشته آن‌وقت مي‌توان صريح گفت که چرا برخي پروژه‌هاي ملي را هم با عينک سياسي مي‌بينند. برخي رسانه‌ها در برنامه‌ها حضور ندارند. فعلا فاز 12 افتتاح شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.