|

از نقطه‌قوت تا پاشنه‌آشیل

بهاره محبی: رجب‌طیب اردوغان که روزگاری «معجزه اقتصادی در ترکیه» را کلید زده بود اکنون به تهدیدی جدی برای اقتصاد این کشور تبدیل شده است. تهدیدی که حتی متحدان گرمابه و گلستان وی از جمله احمد داووداوغلو، نخست‌وزیر فعلی، را هم نگران کرده است و صدای اعتراض وی را بلند. حزب عدالت و توسعه با رسیدن به قدرت موتور محرکه اصلاحات اقتصادی و سیاسی در ترکیه شد که حاصل آن ایجاد ثبات نسبی در اقتصاد کلان ترکیه بود. در آن زمان سیاست‌های حزب اردوغان نرخ تورم را در ترکیه که در طول دهه1990 به‌طور متوسط بیش‌از 70درصد بود، تک‌رقمی کرد. همچنین، دولت اردوغان توانست در سال2005 دست به اقدام جسورانه برداشتن شش‌صفر از اسکناس‌های لیره ترک بزند و اقتصاد نابسامان ترکیه را آرام کند. نتیجه اقدامات اصلاحی حزب اردوغان، سرازیرشدن سرمایه‌گذاری خارجی به این کشور بود. اما به‌نظر می‌رسد که این روزها ورق برگشته و اصرار اردوغان برای اجرای سیاست‌های اقتصادی با توسل به ‌زور و بدون‌توجه به نظرات کارشناسان، اقتصاد ترکیه را در سراشیبی سقوط قرار داده و نقطه‌قوتی را که کارشناسان تا چندی‌پیش، عامل به قدرت رسیدن و بقای حاکمیت عدالت و توسعه می‌دانستند اکنون به پاشنه‌آشیل دولت فعلی تبدیل کرده است. مدتی قبل روزنامه حریت از اختلاف اردوغان و احمد داووداوغلو، نخست‌وزیر ترکیه، بر سر کاهش نرخ بهره در ترکیه خبر داد. به نوشته این روزنامه، اختلاف این دو مقام ترک از زمان نخست‌وزیری اردوغان بر سر مبارزه با فساد مالی و کاهش نرخ بهره همچنان ادامه دارد.
چندی‌پیش اردوغان شبانه دستور داد تا نرخ بهره بانکی کاهش پیدا کند. مخالفان این طرح معتقدند که اقتصاد ترکیه هنوز با وضعیت بحرانی فاصله دارد و فشار سیاسی اردوغان در این زمینه تنها می‌تواند منجر به بحران سیاسی شود. بی‌بی‌سی می‌نویسد: «در دوران زمامداری اردوغان، جایگاه ترکیه در جهان پیشرفت چشم‌گیری کرد. مذاکره برای عضویت در اتحادیه اروپا آغاز شد. حضور دیپلماتیک، به‌ویژه در آفریقا پررنگ‌تر شد. استانبول، بزرگ‌ترین شهر ترکیه، به قطبی در صنعت هوایی بدل شد، با فرودگاهی عظیم و یک‌خط هوایی که از نظر تعداد کشورهایی که به آنها پرواز دارد در دنیا بی‌رقیب است. اما در دو تا سه‌سال گذشته، وضع خراب شده است... و کاملا مشخص است که ترکیه دوستان زیادی ندارد.» شاید به دلیل همین انزوای خارجی و مشکلات داخلی است که اردوغان با چشم‌پوشی از اختلافات راهبردی خود با ریاض راهی عربستان شد تا به اصطلاح آغازگر فصل جدیدی از روابط میان دو کشور باشد. پل راوکینز، کارشناس موسسه بین‌المللی درجه‌بندی «فیچ» اخیرا به فاینشنال تایمز گفته است: «انتخابات عمومی ترکیه در خرداد پیش‌رو مایه نگرانی نیست، بلکه نتیجه آن مایه نگرانی سرمایه‌گذاران است، چراکه آینده سیستم سیاسی ترکیه، احتمالاتی مانند تغییر سیستم پارلمانی به ریاستی، افزایش فشارهای سیاسیون به بانک‌مرکزی و دیگر مخاطرات سیاسی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.»

بهاره محبی: رجب‌طیب اردوغان که روزگاری «معجزه اقتصادی در ترکیه» را کلید زده بود اکنون به تهدیدی جدی برای اقتصاد این کشور تبدیل شده است. تهدیدی که حتی متحدان گرمابه و گلستان وی از جمله احمد داووداوغلو، نخست‌وزیر فعلی، را هم نگران کرده است و صدای اعتراض وی را بلند. حزب عدالت و توسعه با رسیدن به قدرت موتور محرکه اصلاحات اقتصادی و سیاسی در ترکیه شد که حاصل آن ایجاد ثبات نسبی در اقتصاد کلان ترکیه بود. در آن زمان سیاست‌های حزب اردوغان نرخ تورم را در ترکیه که در طول دهه1990 به‌طور متوسط بیش‌از 70درصد بود، تک‌رقمی کرد. همچنین، دولت اردوغان توانست در سال2005 دست به اقدام جسورانه برداشتن شش‌صفر از اسکناس‌های لیره ترک بزند و اقتصاد نابسامان ترکیه را آرام کند. نتیجه اقدامات اصلاحی حزب اردوغان، سرازیرشدن سرمایه‌گذاری خارجی به این کشور بود. اما به‌نظر می‌رسد که این روزها ورق برگشته و اصرار اردوغان برای اجرای سیاست‌های اقتصادی با توسل به ‌زور و بدون‌توجه به نظرات کارشناسان، اقتصاد ترکیه را در سراشیبی سقوط قرار داده و نقطه‌قوتی را که کارشناسان تا چندی‌پیش، عامل به قدرت رسیدن و بقای حاکمیت عدالت و توسعه می‌دانستند اکنون به پاشنه‌آشیل دولت فعلی تبدیل کرده است. مدتی قبل روزنامه حریت از اختلاف اردوغان و احمد داووداوغلو، نخست‌وزیر ترکیه، بر سر کاهش نرخ بهره در ترکیه خبر داد. به نوشته این روزنامه، اختلاف این دو مقام ترک از زمان نخست‌وزیری اردوغان بر سر مبارزه با فساد مالی و کاهش نرخ بهره همچنان ادامه دارد.
چندی‌پیش اردوغان شبانه دستور داد تا نرخ بهره بانکی کاهش پیدا کند. مخالفان این طرح معتقدند که اقتصاد ترکیه هنوز با وضعیت بحرانی فاصله دارد و فشار سیاسی اردوغان در این زمینه تنها می‌تواند منجر به بحران سیاسی شود. بی‌بی‌سی می‌نویسد: «در دوران زمامداری اردوغان، جایگاه ترکیه در جهان پیشرفت چشم‌گیری کرد. مذاکره برای عضویت در اتحادیه اروپا آغاز شد. حضور دیپلماتیک، به‌ویژه در آفریقا پررنگ‌تر شد. استانبول، بزرگ‌ترین شهر ترکیه، به قطبی در صنعت هوایی بدل شد، با فرودگاهی عظیم و یک‌خط هوایی که از نظر تعداد کشورهایی که به آنها پرواز دارد در دنیا بی‌رقیب است. اما در دو تا سه‌سال گذشته، وضع خراب شده است... و کاملا مشخص است که ترکیه دوستان زیادی ندارد.» شاید به دلیل همین انزوای خارجی و مشکلات داخلی است که اردوغان با چشم‌پوشی از اختلافات راهبردی خود با ریاض راهی عربستان شد تا به اصطلاح آغازگر فصل جدیدی از روابط میان دو کشور باشد. پل راوکینز، کارشناس موسسه بین‌المللی درجه‌بندی «فیچ» اخیرا به فاینشنال تایمز گفته است: «انتخابات عمومی ترکیه در خرداد پیش‌رو مایه نگرانی نیست، بلکه نتیجه آن مایه نگرانی سرمایه‌گذاران است، چراکه آینده سیستم سیاسی ترکیه، احتمالاتی مانند تغییر سیستم پارلمانی به ریاستی، افزایش فشارهای سیاسیون به بانک‌مرکزی و دیگر مخاطرات سیاسی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.