|

چندسطر درباره جایزه پوستر زمین سبز

در آستانه‌ «واقعی‌شدن»

کیانوش غریب‌پور .دبیر هنری جایزه پوستر زمین سبز

مدیوم‌پوستر، همیشه برای طراحان گرافیک جذاب بوده است. گویی در ناخودآگاه طراحان گرافیک، چارچوب پوستر یادآور قاب نقاشی است که تا به آن می‌رسند، تمایلات ناب هنری‌شان بیدار می‌شود. پوستر اغلب رسانه‌ای مستقل است که به اعتبار خودش اعتبار دارد. این در دیزاین، که اغلب رسانه‌هایش اجزای به‌هم‌پیوسته و الزامات کاربری دارند، فرصت مغتنمی است که تمایلات زیبایی‌شناسانه طراح گرافیک، رهاتر از هر قاب دیگری جلوه کند. از این گذشته، پوستر، هروقت ماهیتا پوستر باشد- نه‌فقط از حیث بزرگی ابعاد و دیوارکوب‌بودنش- در رویدادها، جشن‌ها و جشنواره‌ها، اجراهای هنری و کارکردهای تبلیغات اجتماعی (Propaganda) مصرف دارد. از این جهت تماشاگر پوستر هم آموخته که از آن توقعی غیر از آگهی داشته باشد. حتی در تبلیغات تجاری (Advertising) هم پوستر وقتی طعم پوستر می‌دهد که تبلیغ کالا یا خدمت، در سایه پرده‌ای از ایده‌پردازی و اندیشمندی، به حاشیه رفته باشد. ماهیت این رسانه در ایران به‌دلیل ویژگی‌های یک‌کشور در‌حال‌توسعه و فاقد تنوع سوژه و رسانه- آنطور که در کشورهای صنعتی سراغ داریم- معنی‌های جدیدی هم به‌خود گرفته است. هنوز هم هستند نحله‌هایی که طراحی را که در کارنامه‌اش پوستر نداشته باشد، طراح به‌حساب نمی‌آورند. گویی طراحی پوستری بالاترین مرتبه اعتبار و پشت‌بام برج طراحی گرافیک باشد. این مواجهه مبالغه‌آمیز تا جایی پیش رفت که بارهاوبارها نمایشگاه‌های مختلف با سوژه‌های متنوع راه‌اندازی شد تا بهانه‌ای باشد برای طراحی پوستر. به این اضافه کنید ده‌ها پوستر خودخواسته طراحان گرافیک که بدون وجود سفارش و سفارش‌دهنده واقعی، در فضاهای کاغذی و مجازی منتشر شد؛ بلکه به‌زور هم که شده، حجتی باشد بر مقام طراح‌بودن! اما حالا «جایزه پوستر زمین سبز» از بسیاری از جهات، واقعی‌ است؛ هم موضوع‌ها دقیقا همان‌هایی است که دستمایه ایده‌پردازی و خلاقیت طراح باشد، هم کارکرد پوسترها واقعا همان کارکردی است که در پوسترهای اجتماعی تجربه کرده‌ایم. این فرصت را «اکسپوی میلان۲۰۱۵» به‌ وجود آورد. رویداد اکسپو که بنابر اعلام سازمان‌ملل‌متحد، بعد از جام‌جهانی فوتبال و المپیک، بزرگ‌ترین رویداد و گردهمایی جهان است، هرپنج‌سال‌یک‌بار در یکی از شهرهای مستعد کشورهای منتخب برپا می‌شود. اکسپو، جشنواره تمدن‌هاست، با جلوه‌گری امروز، بالیدن به گذشته و امید به چشم‌اندازهای پیش‌رو. این ابَرجشنواره به هر کشوری که رفته، تحولی در آن ایجاد کرده و هربار نقطه‌عطفی در بشریت و توسعه به‌حساب آمده. این‌بار، میلان در حالی میزبان اکسپو است که جهان غوطه‌ور در بحران اقتصادی فراگیر، تنش‌های قومی، نابودی گونه‌های حیات‌زیست، آلودگی هوا، بحران زباله‌ها و از همه مهم‌تر، محدودیت منابع آب و غذا، بیش از هر همایش دیگری نیازمند همگرایی است. اکسپوی میلان۲۰۱۵ با شعار «تغذیه زمین، انرژی برای حیات» پیام مهمی برای سرنوشت همه ما دارد و ایران نیز با شعار «سفره جهانی، فرهنگ ایرانی»، واکنش دقیقی به شعار نشان داده است. ازاین‌جهت «جایزه پوستر زمین سبز» فرصت نابی است که طراحان گرافیک می‌توانند با خیال آسوده از اینکه در میدان واقعی و کاربردی طراحی گرافیک و رسانه پوستر ایستاده‌اند، پوستر بسازند. چراکه علاوه بر نمایشگاهی در تهران و کتابی که می‌ماند، برگزیده پوسترها در پیاده‌روی بیرون غرفه ایران، در بهترین موقعیت نقشه اکسپو، شش‌ماه اکران خواهد شد. چه فرصتی از این بهتر برای یک طراح گرافیک واقعی! شاید طراحی گرافیک ایران در چهارمین‌سال از دهه خمودگی و کم‌فروغی، جانی تازه بگیرد و پوستی دیگر بیندازد. بیش از هر چیز باید امیدوار بود که در آستانه «واقعی‌شدن» ایستاده باشیم و از عوالم خیال و مجاز، پایمان را بر زمین واقعیت بگذاریم، آن‌وقت دیدن پوسترهایی که آرزو می‌کنم طراحان خلاق و همکاران پیشتاز نشانمان دهند، دیدنی‌تر است.

مدیوم‌پوستر، همیشه برای طراحان گرافیک جذاب بوده است. گویی در ناخودآگاه طراحان گرافیک، چارچوب پوستر یادآور قاب نقاشی است که تا به آن می‌رسند، تمایلات ناب هنری‌شان بیدار می‌شود. پوستر اغلب رسانه‌ای مستقل است که به اعتبار خودش اعتبار دارد. این در دیزاین، که اغلب رسانه‌هایش اجزای به‌هم‌پیوسته و الزامات کاربری دارند، فرصت مغتنمی است که تمایلات زیبایی‌شناسانه طراح گرافیک، رهاتر از هر قاب دیگری جلوه کند. از این گذشته، پوستر، هروقت ماهیتا پوستر باشد- نه‌فقط از حیث بزرگی ابعاد و دیوارکوب‌بودنش- در رویدادها، جشن‌ها و جشنواره‌ها، اجراهای هنری و کارکردهای تبلیغات اجتماعی (Propaganda) مصرف دارد. از این جهت تماشاگر پوستر هم آموخته که از آن توقعی غیر از آگهی داشته باشد. حتی در تبلیغات تجاری (Advertising) هم پوستر وقتی طعم پوستر می‌دهد که تبلیغ کالا یا خدمت، در سایه پرده‌ای از ایده‌پردازی و اندیشمندی، به حاشیه رفته باشد. ماهیت این رسانه در ایران به‌دلیل ویژگی‌های یک‌کشور در‌حال‌توسعه و فاقد تنوع سوژه و رسانه- آنطور که در کشورهای صنعتی سراغ داریم- معنی‌های جدیدی هم به‌خود گرفته است. هنوز هم هستند نحله‌هایی که طراحی را که در کارنامه‌اش پوستر نداشته باشد، طراح به‌حساب نمی‌آورند. گویی طراحی پوستری بالاترین مرتبه اعتبار و پشت‌بام برج طراحی گرافیک باشد. این مواجهه مبالغه‌آمیز تا جایی پیش رفت که بارهاوبارها نمایشگاه‌های مختلف با سوژه‌های متنوع راه‌اندازی شد تا بهانه‌ای باشد برای طراحی پوستر. به این اضافه کنید ده‌ها پوستر خودخواسته طراحان گرافیک که بدون وجود سفارش و سفارش‌دهنده واقعی، در فضاهای کاغذی و مجازی منتشر شد؛ بلکه به‌زور هم که شده، حجتی باشد بر مقام طراح‌بودن! اما حالا «جایزه پوستر زمین سبز» از بسیاری از جهات، واقعی‌ است؛ هم موضوع‌ها دقیقا همان‌هایی است که دستمایه ایده‌پردازی و خلاقیت طراح باشد، هم کارکرد پوسترها واقعا همان کارکردی است که در پوسترهای اجتماعی تجربه کرده‌ایم. این فرصت را «اکسپوی میلان۲۰۱۵» به‌ وجود آورد. رویداد اکسپو که بنابر اعلام سازمان‌ملل‌متحد، بعد از جام‌جهانی فوتبال و المپیک، بزرگ‌ترین رویداد و گردهمایی جهان است، هرپنج‌سال‌یک‌بار در یکی از شهرهای مستعد کشورهای منتخب برپا می‌شود. اکسپو، جشنواره تمدن‌هاست، با جلوه‌گری امروز، بالیدن به گذشته و امید به چشم‌اندازهای پیش‌رو. این ابَرجشنواره به هر کشوری که رفته، تحولی در آن ایجاد کرده و هربار نقطه‌عطفی در بشریت و توسعه به‌حساب آمده. این‌بار، میلان در حالی میزبان اکسپو است که جهان غوطه‌ور در بحران اقتصادی فراگیر، تنش‌های قومی، نابودی گونه‌های حیات‌زیست، آلودگی هوا، بحران زباله‌ها و از همه مهم‌تر، محدودیت منابع آب و غذا، بیش از هر همایش دیگری نیازمند همگرایی است. اکسپوی میلان۲۰۱۵ با شعار «تغذیه زمین، انرژی برای حیات» پیام مهمی برای سرنوشت همه ما دارد و ایران نیز با شعار «سفره جهانی، فرهنگ ایرانی»، واکنش دقیقی به شعار نشان داده است. ازاین‌جهت «جایزه پوستر زمین سبز» فرصت نابی است که طراحان گرافیک می‌توانند با خیال آسوده از اینکه در میدان واقعی و کاربردی طراحی گرافیک و رسانه پوستر ایستاده‌اند، پوستر بسازند. چراکه علاوه بر نمایشگاهی در تهران و کتابی که می‌ماند، برگزیده پوسترها در پیاده‌روی بیرون غرفه ایران، در بهترین موقعیت نقشه اکسپو، شش‌ماه اکران خواهد شد. چه فرصتی از این بهتر برای یک طراح گرافیک واقعی! شاید طراحی گرافیک ایران در چهارمین‌سال از دهه خمودگی و کم‌فروغی، جانی تازه بگیرد و پوستی دیگر بیندازد. بیش از هر چیز باید امیدوار بود که در آستانه «واقعی‌شدن» ایستاده باشیم و از عوالم خیال و مجاز، پایمان را بر زمین واقعیت بگذاریم، آن‌وقت دیدن پوسترهایی که آرزو می‌کنم طراحان خلاق و همکاران پیشتاز نشانمان دهند، دیدنی‌تر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.