|

آنهایی که ماشین مدل‌بالا سوار می‌شوند، کیستند؟

آخرین سیستم‌هایی که تحفه‌ای هم نیستند

طهورا شهبازی

چراغ‌قرمز بالای در، روشن‌وخاموش می‌شود. دو درِ پهن، خود را به سمت عقب می‌کشند. هوا طعم باران دارد. شاسی‌بلندی از سرازیری پله‌پله پارکینگ به سمت بیرون، سر می‌خورد. چراغ‌های جلوی ماشین که روی آن اسم ماشین حک شده است تاریکی خاکستری اول شب را به هم می‌ریزد. چندثانیه‌ای بیشتر وقت ندارد تا لای درهای نیمه باز پارکینگ نماند. تاریکی خیابان تا چند قدمی چراغ‌های ماشین می‌آید. کارگران خانه بغلی با نگاه‌های در پناه دیوار، به ماشین خیره شده‌اند. دخترک بی‌آنکه به کسی نگاه کند، جلو ماشین را می‌پاید. بعد با تکان‌دادن سر، که موهای فر از کنار آن ریخته، به سرایدار، برای راهنمایی در خروج از پارکینگ، به نشانه تشکر سری تکان می‌دهد. پُرگاز حرکت می‌کند و آنچه می‌ماند، تنها صدای اگزوز ماشین است که هوا را پر کرده. خیابان را به انتها می‌رساند تا در صف ماشین‌های مدل‌بالاتر دیگری پشت چراغ قرمز، توقف کند؛ ماشین‌هایی که زمانی رنگ خیابان‌های تهران را به خود ندیده بودند اما حالا به وفور در خیابان دیده می‌شوند.
ماشین مدل‌بالا تحفه هم نیست
سحر که 25سال بیشتر ندارد، ماشینی را می‌راند که در «آخرین مدل‌ها» دسته‌بندی می‌شود. به اعتقاد او، ماشین لکسوسش خیلی تحفه هم نیست و خیلی عالی‌تر از ماشین او هم وجود دارد: «من ماشینم را ماشینی معمولی می‌دانم که هر جا گوشه خیابان هم بیفتد مهم نیست. از وقتی سوار شدم، فهمیدم خیلی هم ماشین تحفه‌ای نیست.» امنیت ماشین برای سحر، حرف اول را می‌زند و اصلی‌ترین دلیلش می‌شود برای آنکه ماشین مدل‌بالا و متمایز از دیگران سوار شود: «به نظرم ماشین باید امنیت داشته باشد که هر جا کوبیدم، اتفاقی برای خودم نیفتد.» در حین صحبت‌کردن، مدام دو دستش را در هوا حرکت می‌دهد و دوباره دست‌ها روی پاهایش آرام می‌گیرند: «من وقتی تو ماشین می‌نشینم، اصلا به نگاه آدم‌های اطرافم توجه ندارم. اما واقعا از اینکه کسی حسرت ماشین من را بخورد، ناراحت می‌شوم. برای همین آسه‌می‌روم و آسه‌می‌آیم تا کسی من را نشناسد. تک‌بودن به این چیزها نیست؛ در جامعه‌ای که هنوز یکسری از مردم حقوق 400هزارتومانی می‌گیرند، برای من مسخره‌ است که بخواهم با ماشینم مدام در خیابان ویراژ بدهم. عده‌ای هستند که اصلا بااین‌هدف که فقط ماشینشان را به نمایش بگذارند، می‌خرند و مدام در خیابان هستند. اما در کشور ما که وضع مالی اکثر مردم متوسط روبه‌پایین است، واقعا این کارها معنا ندارد.» سحر هرازگاهی ورزش می‌کند؛ آن‌هم زمانی که به خانه شاگردهایش می‌رود تا به آنها آموزش دهد: «دنبال این نیستم که مدام کار کنم؛ در حد اینکه زندگی‌ام بچرخد. دوست دارم وقتم را بیشتر در کنار خانواده یا به تفریح بگذرانم. وقتی می‌توانم این کارها را انجام دهم، چرا خرج پول درآوردن بکنم؟ پول را فقط در حد نیاز روزمره زندگی دوست دارم.»
طره موهایش را با تکان سری به طرف چپ صورتش می‌ریزد: «تو جامعه ما، متاسفانه مردم عقلشان‌به‌چشمشان است و آدم‌ها براساس پول دسته‌بندی می‌شوند. اما به‌نظر من، آنچه مهم‌تر است، شعور است؛ یکی پول دارد ولی شعور ندارد ولی یکی پول ندارد و خیلی زیبا هم زندگی می‌کند.»
با پول احترام هم می‌شود خرید
پنج‌فرزند دارد و به تعداد هر کدام، یک آپارتمان. اولویت‌های زندگیش به ماشین پورشه‌اش ختم نمی‌شود و در خانه‌های مجلل و زیبا هم نمود پیدا می‌کند. بعد از سال‌ها زندگی، همه‌جور سختی را با پوستش لمس کرده است تا اینکه در نقطه‌ای زندگی‌اش، جان می‌گیرد، امیدش زنده می‌شود و فکرها به سراغش می‌آیند تا بعد از 50 سال زندگی، ثروتی به‌هم بزند.
علی به‌گفته خودش، وسواس خاصی در خریدن ماشین‌های به‌روز و مدام عوض‌کردن آنها ندارد، اما با نگاهی به پارکینگ خانه که حداقل یک ماشین 2015 در میان ماشین‌ها خودنمایی می‌کند، کلمه‌ای جز وسواس گویای واقعیت نخواهد بود: «من ماشین‌باز نیستم که حتما بگویم ماشینم باید فلان‌مدل باشد. من یک ماشین برای جاده می‌خواستم، برای همین بالاترین مدل شاسی‌بلند را خریدم. از روی نیاز خریدم و وقتی می‌خواهی بخری، باید بهترینش را بخری.» سر بزرگش را که پیشانی بلندش تا میان آن آمده، بالاوپایین می‌برد: «به نظرم، اگر آدم پول داشته باشد، باید خونه خوب هم بخرد؛ ضمن‌اینکه به دیگران کمک می‌کند، باید بهترین‌ها را هم داشته باشد.» کار بعد از بازنشستگی، هفته‌ای سه‌روز وقت علی را پر می‌کند و بقیه روزها به تفریح می‌پردازد: «الان پول نداشته باشی، بیچاره‌ای. متاسفانه در جامعه ما پول، احترام، قدرت و شأن اجتماعی می‌آورد. من از اینکه روزبه‌روز به تعداد پولدارها اضافه بشود، خیلی خوشحال می‌شوم. دشمن آدم هم داشته باشد، بهتر از این است که نداشته باشد. بابایم همیشه می‌گفت گل که خونه همسایه بریزد، بویش تو خونه ما هم می‌آید.»
معذب می‌شوم
«من می‌گم آدم باید در لحظه زندگی کنه. مگه چند سال دیگه تو این وضع آلودگی و مریضی‌ها زنده‌ایم. هر چی پول دارم را ترجیح می‌دهم ماشین خوب بخرم.» از وقتی ماشین بی‌ام‌و آخرین مدل سوار می‌شود، هفت، هشت‌ماهی می‌گذرد. تمناهای شخصی‌اش را دنبال می‌کند تا تبدیل به حسرت نشود. «اطرافیان من شاید از من هم بیشتر پول داشته باشند ولی آنها خانه می‌خرند و به ماشین، به عنوان سرمایه نگاه نمی‌کنند. من می‌گویم باید در لحظه، زندگی کرد و ماشین خوب سوار شد. من اگر سفر هم بخواهم بروم، بهترین سفر را و هواپیمای امن و خوب را انتخاب می‌کنم. تفاوت ماشین خوب‌وبد مثل این است که هواپیمای ۷۴۷ سوار شوی به جای هواپیمای روسی.» دو طبقه خانه پدری در یکی از محلات شرق تهران ارثیه‌اش بوده که محل زندگی‌اش شده. هرچند خودش هم در ثروتی که به‌هم‌زده، با ۱۰ساعت کار در روز، دستی داشته. دستی به ریش‌هایش می‌کشد و می‌گوید: «واقعا تو این محله خجالت می‌کشم ماشینم را بیرون بیاورم. حتی بعضی وقت‌ها میهمانی هم می‌روم، ماشینم را نمی‌آورم؛ معذب می‌شوم. اما اگه بالاشهر برم و جاهایی که این ماشین‌ها زیادند، راحت‌تر هستم.» فرهاد بین کسانی که از نعمت پول، بهره دارند و کسانی که از این نعمت بی‌نصیب هستند، تمایز قایل می‌شود: «اگر از پول استفاده درست بشود، خیلی هم می‌تواند خوب باشد. تو بحث خانواده، احترام‌داشتن و کمک خیرداشتن، اگه پول داشته باشی، راحت‌تر می‌توانی به اینها بپردازی؛ اما اگه پول نداشته باشی، باید با زور بیشتری این کارها را انجام بدهی.»
بازنشستگی در ۳۴سالگی
همه جای جهان را گشته است. کارش شش‌ماه گشتن دور دنیا و شش‌ماه خوشگذرانی در ایران است. کامران ۴۰ساله خودش را جزو انسان‌های غیرعادی می‌داند که هفت سال مدام کار مفید و طاقت‌فرسا انجام داده تا خود را در سن ۳۴سالگی بازنشسته کند؛ یعنی درست زمانی که کارخانه‌اش در آمریکا شروع به پول‌دهی کرده بود. اما خود را از حرص پول نجات می‌دهد تا پول در حدی که او را به استانداردهایش در زندگی برساند، برایش کافی باشد: «به نظر من، پول خیلی مهم است اما به‌شرطی‌که هدفت چیز دیگری باشد و پول، وسیله‌ای برای رسیدن به آنها.» لحظه‌ای نگاهش به روی صفحه گوشی می‌رود تا پیام‌هایش را چک کند: «اولویت من برای ماشین خوب داشتن، امنیت است. اما می‌شناسم کسانی را که فقط برای جلب توجه، ماشین خوب سوار می‌شوند و اصلا علمی به تجهیزات ماشین یا قدرت آن ندارند؛ هرچند معتقدم در ایران، امکان استفاده از قدرت و سرعت ماشین‌های خارجی وجود ندارد. مثلا در آلمان، در اتوبان‌هایی، کاملا می‌توانی با شتاب حرکت کنی و از تمام امکانات ماشین، سود ببری اما در ایران این طور نیست.» از اینکه روزبه‌روز آدم‌های شبیه او و ماشین‌های شبیه ماشین او زیاد می‌شوند، ناراحت نیست: «کلا خوشحال می‌شوم که آدم‌ها به اندازه من پول داشته باشند. یک مساله‌ای که هست، این است که وقتی کسانی که شبیه تو هستند کم باشند، خطرش برای خودت بیشتر است.» حالا او وقتی مدل‌های بیشتری مثل مرسدس‌بنز خودش را در خیابان می‌بیند، خیالش راحت‌تر است.

چراغ‌قرمز بالای در، روشن‌وخاموش می‌شود. دو درِ پهن، خود را به سمت عقب می‌کشند. هوا طعم باران دارد. شاسی‌بلندی از سرازیری پله‌پله پارکینگ به سمت بیرون، سر می‌خورد. چراغ‌های جلوی ماشین که روی آن اسم ماشین حک شده است تاریکی خاکستری اول شب را به هم می‌ریزد. چندثانیه‌ای بیشتر وقت ندارد تا لای درهای نیمه باز پارکینگ نماند. تاریکی خیابان تا چند قدمی چراغ‌های ماشین می‌آید. کارگران خانه بغلی با نگاه‌های در پناه دیوار، به ماشین خیره شده‌اند. دخترک بی‌آنکه به کسی نگاه کند، جلو ماشین را می‌پاید. بعد با تکان‌دادن سر، که موهای فر از کنار آن ریخته، به سرایدار، برای راهنمایی در خروج از پارکینگ، به نشانه تشکر سری تکان می‌دهد. پُرگاز حرکت می‌کند و آنچه می‌ماند، تنها صدای اگزوز ماشین است که هوا را پر کرده. خیابان را به انتها می‌رساند تا در صف ماشین‌های مدل‌بالاتر دیگری پشت چراغ قرمز، توقف کند؛ ماشین‌هایی که زمانی رنگ خیابان‌های تهران را به خود ندیده بودند اما حالا به وفور در خیابان دیده می‌شوند.
ماشین مدل‌بالا تحفه هم نیست
سحر که 25سال بیشتر ندارد، ماشینی را می‌راند که در «آخرین مدل‌ها» دسته‌بندی می‌شود. به اعتقاد او، ماشین لکسوسش خیلی تحفه هم نیست و خیلی عالی‌تر از ماشین او هم وجود دارد: «من ماشینم را ماشینی معمولی می‌دانم که هر جا گوشه خیابان هم بیفتد مهم نیست. از وقتی سوار شدم، فهمیدم خیلی هم ماشین تحفه‌ای نیست.» امنیت ماشین برای سحر، حرف اول را می‌زند و اصلی‌ترین دلیلش می‌شود برای آنکه ماشین مدل‌بالا و متمایز از دیگران سوار شود: «به نظرم ماشین باید امنیت داشته باشد که هر جا کوبیدم، اتفاقی برای خودم نیفتد.» در حین صحبت‌کردن، مدام دو دستش را در هوا حرکت می‌دهد و دوباره دست‌ها روی پاهایش آرام می‌گیرند: «من وقتی تو ماشین می‌نشینم، اصلا به نگاه آدم‌های اطرافم توجه ندارم. اما واقعا از اینکه کسی حسرت ماشین من را بخورد، ناراحت می‌شوم. برای همین آسه‌می‌روم و آسه‌می‌آیم تا کسی من را نشناسد. تک‌بودن به این چیزها نیست؛ در جامعه‌ای که هنوز یکسری از مردم حقوق 400هزارتومانی می‌گیرند، برای من مسخره‌ است که بخواهم با ماشینم مدام در خیابان ویراژ بدهم. عده‌ای هستند که اصلا بااین‌هدف که فقط ماشینشان را به نمایش بگذارند، می‌خرند و مدام در خیابان هستند. اما در کشور ما که وضع مالی اکثر مردم متوسط روبه‌پایین است، واقعا این کارها معنا ندارد.» سحر هرازگاهی ورزش می‌کند؛ آن‌هم زمانی که به خانه شاگردهایش می‌رود تا به آنها آموزش دهد: «دنبال این نیستم که مدام کار کنم؛ در حد اینکه زندگی‌ام بچرخد. دوست دارم وقتم را بیشتر در کنار خانواده یا به تفریح بگذرانم. وقتی می‌توانم این کارها را انجام دهم، چرا خرج پول درآوردن بکنم؟ پول را فقط در حد نیاز روزمره زندگی دوست دارم.»
طره موهایش را با تکان سری به طرف چپ صورتش می‌ریزد: «تو جامعه ما، متاسفانه مردم عقلشان‌به‌چشمشان است و آدم‌ها براساس پول دسته‌بندی می‌شوند. اما به‌نظر من، آنچه مهم‌تر است، شعور است؛ یکی پول دارد ولی شعور ندارد ولی یکی پول ندارد و خیلی زیبا هم زندگی می‌کند.»
با پول احترام هم می‌شود خرید
پنج‌فرزند دارد و به تعداد هر کدام، یک آپارتمان. اولویت‌های زندگیش به ماشین پورشه‌اش ختم نمی‌شود و در خانه‌های مجلل و زیبا هم نمود پیدا می‌کند. بعد از سال‌ها زندگی، همه‌جور سختی را با پوستش لمس کرده است تا اینکه در نقطه‌ای زندگی‌اش، جان می‌گیرد، امیدش زنده می‌شود و فکرها به سراغش می‌آیند تا بعد از 50 سال زندگی، ثروتی به‌هم بزند.
علی به‌گفته خودش، وسواس خاصی در خریدن ماشین‌های به‌روز و مدام عوض‌کردن آنها ندارد، اما با نگاهی به پارکینگ خانه که حداقل یک ماشین 2015 در میان ماشین‌ها خودنمایی می‌کند، کلمه‌ای جز وسواس گویای واقعیت نخواهد بود: «من ماشین‌باز نیستم که حتما بگویم ماشینم باید فلان‌مدل باشد. من یک ماشین برای جاده می‌خواستم، برای همین بالاترین مدل شاسی‌بلند را خریدم. از روی نیاز خریدم و وقتی می‌خواهی بخری، باید بهترینش را بخری.» سر بزرگش را که پیشانی بلندش تا میان آن آمده، بالاوپایین می‌برد: «به نظرم، اگر آدم پول داشته باشد، باید خونه خوب هم بخرد؛ ضمن‌اینکه به دیگران کمک می‌کند، باید بهترین‌ها را هم داشته باشد.» کار بعد از بازنشستگی، هفته‌ای سه‌روز وقت علی را پر می‌کند و بقیه روزها به تفریح می‌پردازد: «الان پول نداشته باشی، بیچاره‌ای. متاسفانه در جامعه ما پول، احترام، قدرت و شأن اجتماعی می‌آورد. من از اینکه روزبه‌روز به تعداد پولدارها اضافه بشود، خیلی خوشحال می‌شوم. دشمن آدم هم داشته باشد، بهتر از این است که نداشته باشد. بابایم همیشه می‌گفت گل که خونه همسایه بریزد، بویش تو خونه ما هم می‌آید.»
معذب می‌شوم
«من می‌گم آدم باید در لحظه زندگی کنه. مگه چند سال دیگه تو این وضع آلودگی و مریضی‌ها زنده‌ایم. هر چی پول دارم را ترجیح می‌دهم ماشین خوب بخرم.» از وقتی ماشین بی‌ام‌و آخرین مدل سوار می‌شود، هفت، هشت‌ماهی می‌گذرد. تمناهای شخصی‌اش را دنبال می‌کند تا تبدیل به حسرت نشود. «اطرافیان من شاید از من هم بیشتر پول داشته باشند ولی آنها خانه می‌خرند و به ماشین، به عنوان سرمایه نگاه نمی‌کنند. من می‌گویم باید در لحظه، زندگی کرد و ماشین خوب سوار شد. من اگر سفر هم بخواهم بروم، بهترین سفر را و هواپیمای امن و خوب را انتخاب می‌کنم. تفاوت ماشین خوب‌وبد مثل این است که هواپیمای ۷۴۷ سوار شوی به جای هواپیمای روسی.» دو طبقه خانه پدری در یکی از محلات شرق تهران ارثیه‌اش بوده که محل زندگی‌اش شده. هرچند خودش هم در ثروتی که به‌هم‌زده، با ۱۰ساعت کار در روز، دستی داشته. دستی به ریش‌هایش می‌کشد و می‌گوید: «واقعا تو این محله خجالت می‌کشم ماشینم را بیرون بیاورم. حتی بعضی وقت‌ها میهمانی هم می‌روم، ماشینم را نمی‌آورم؛ معذب می‌شوم. اما اگه بالاشهر برم و جاهایی که این ماشین‌ها زیادند، راحت‌تر هستم.» فرهاد بین کسانی که از نعمت پول، بهره دارند و کسانی که از این نعمت بی‌نصیب هستند، تمایز قایل می‌شود: «اگر از پول استفاده درست بشود، خیلی هم می‌تواند خوب باشد. تو بحث خانواده، احترام‌داشتن و کمک خیرداشتن، اگه پول داشته باشی، راحت‌تر می‌توانی به اینها بپردازی؛ اما اگه پول نداشته باشی، باید با زور بیشتری این کارها را انجام بدهی.»
بازنشستگی در ۳۴سالگی
همه جای جهان را گشته است. کارش شش‌ماه گشتن دور دنیا و شش‌ماه خوشگذرانی در ایران است. کامران ۴۰ساله خودش را جزو انسان‌های غیرعادی می‌داند که هفت سال مدام کار مفید و طاقت‌فرسا انجام داده تا خود را در سن ۳۴سالگی بازنشسته کند؛ یعنی درست زمانی که کارخانه‌اش در آمریکا شروع به پول‌دهی کرده بود. اما خود را از حرص پول نجات می‌دهد تا پول در حدی که او را به استانداردهایش در زندگی برساند، برایش کافی باشد: «به نظر من، پول خیلی مهم است اما به‌شرطی‌که هدفت چیز دیگری باشد و پول، وسیله‌ای برای رسیدن به آنها.» لحظه‌ای نگاهش به روی صفحه گوشی می‌رود تا پیام‌هایش را چک کند: «اولویت من برای ماشین خوب داشتن، امنیت است. اما می‌شناسم کسانی را که فقط برای جلب توجه، ماشین خوب سوار می‌شوند و اصلا علمی به تجهیزات ماشین یا قدرت آن ندارند؛ هرچند معتقدم در ایران، امکان استفاده از قدرت و سرعت ماشین‌های خارجی وجود ندارد. مثلا در آلمان، در اتوبان‌هایی، کاملا می‌توانی با شتاب حرکت کنی و از تمام امکانات ماشین، سود ببری اما در ایران این طور نیست.» از اینکه روزبه‌روز آدم‌های شبیه او و ماشین‌های شبیه ماشین او زیاد می‌شوند، ناراحت نیست: «کلا خوشحال می‌شوم که آدم‌ها به اندازه من پول داشته باشند. یک مساله‌ای که هست، این است که وقتی کسانی که شبیه تو هستند کم باشند، خطرش برای خودت بیشتر است.» حالا او وقتی مدل‌های بیشتری مثل مرسدس‌بنز خودش را در خیابان می‌بیند، خیالش راحت‌تر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.