|

یک‌مرگ، هزارتحلیل

دور از اغراق نیست اگر مرتضی پاشایی را یکی از پدیده‌های موسیقی سال93 بدانیم. درگذشت او نه‌تنها در داخل بلکه نگاه رسانه‌های جهان را نیز به‌دنبال داشت. این خواننده پاپ متولد سال1363 بود که به دلیل ابتلا به بیماری سرطان معده، صبح جمعه 23آبان‌، در 30سالگی در بیمارستان بهمن درگذشت. این خواننده در چندسال گذشته در جدال با سرطان بود و در روزهای آخر، بسیاری از چهره‌های هنری و ورزشی به عیادت او رفتند و همین مساله موجب توجه بیشتر مردم شد تا آنجاکه بسیاری از صفحات اجتماعی به بازتاب این خبرها و وضعیت مرتضی پاشایی اختصاص یافت. به‌همین‌دلیل دور از انتظار نبود که خبر درگذشت پاشایی با واکنش زیادی از سوی مردم مواجه شود. با وجود این، حضور گسترده مردم در خیابان‌های شهرهای مختلف ایران در عصر روز درگذشت پاشایی، موجب ازدحام و بسته‌شدن خیابان‌ها شد. در تهران نیز از ساعاتی مانده به تاریکی هوا، رفته‌رفته مردم در پارک آب‌و‌آتش جمع شدند و با شمع و تصاویری از مرتضی پاشایی و خواندن آهنگ‌هایش، تجمع را آغاز کردند. این یادبود در شیراز، مشهد، همدان، آبادان، اهواز، یزد، کرمانشاه، قزوین، زنجان و قم انجام شد. مردم در پارک‌ها جمع شدند و با روشن‌کردن شمع، زمزمه کردند: «واسه من دیگه عاشقی جاده یک‌طرفه است...»
قرار بود مراسم تشییع پاشایی روز یکشنبه، 25آبان‌ماه از تالار وحدت به سمت قطعه‌ هنرمندان بهشت‌زهرا(س) برگزار شود. اما این مراسم یک‌بار دیگر پیش‌بینی‌های درنظرگرفته‌شده برای حضور جمعیت بسیاری از مردم را به‌هم زد. قفل‌شدن خیابان‌های منتهی به تالار وحدت و امتداد این ترافیک تا خیابان‌های مرکزی شهر و ورودی‌های مترو، از ساعت‌های آغازین روز و پیش از شروع مراسم، شرایط برگزاری مراسم را سخت‌تر کرد؛ اما این مشکل محدود به تالار وحدت نشد و تا بهشت‌زهرا(س) نیز ادامه پیدا کرد و مراسم تدفین را هم به تاخیر انداخت. خانواده این خواننده و همراهانشان، پیکر پاشایی را به سردخانه منتقل کردند تا در فرصتی دیگر که قرار بود رسانه‌ای نشود، مراسم تشییع را برگزار کنند که با مساعدشدن شرایط، پیکر او چندساعت بعد و در غروب 25آبان‌ به خاک سپرده شد. البته همین جریان، شایعه بدرقه مردم با تابوت خالی پاشایی و دفن پیکر او یک‌روز قبل از مراسم تشییع را به‌دنبال داشت. در شبکه‌های اجتماعی این موضوع بحث‌برانگیز شد که تاریخ دفن پاشایی در سایت بهشت‌زهرا(س) ٢٤آبان قید شده است. ناصر پاشایی، پدر این خواننده هم در پاسخ به این شایعات و دلیل تاخیر در دفن پسرش به ایلنا گفت: «۲۴آبان مرتضی پاشایی فقط غسل و تطهیر داده شد و روز یکشنبه ۲۵آبان پیکر مرتضی از بهشت‌زهرا(س) در ساعت هشت‌صبح به تالار وحدت و بعد از آن به بهشت‌زهرا(س) منتقل شد. خود من در ماشین دیگری به‌همراه چندنفر دیگر از اقوام در پشت آمبولانس حرکت می‌کردیم اما در نزدیکی‌های بهشت‌زهرا(س) به‌دلیل ترافیک سنگین از آمبولانس فاصله گرفتیم. به‌دلیل آنکه بر سر مزار در قطعه هنرمندان امکان خواندن نماز وجود نداشت، به‌ناچار پیکر را به سمت حرم‌حضرت‌امام(ره) منتقل کردیم و در محوطه بیرونی محوطه حرم، نماز خواندیم و مجددا به داخل بهشت‌زهرا(س) رفتیم. قصد داشتیم پیکر او را به قطعه هنرمندان ببریم اما در نزدیکی‌های قطعه به‌دلیل ازدحام جمعیت، انجام هیچ‌کاری ممکن نبود و امکان داشت به‌دلیل ازدحام جمعیت، آمبولانس سرنگون شود و عده بسیاری قصد داشتند آمبولانس را بلند کنند.»
یک‌ماه پس از این اتفاق‌ها، نشست «پدیدارشناسی فرهنگی یک مرگ» در روز ١٨آذر با حضور جامعه‌شناسانی مانند حمیدرضا جلایی‌پور، سعید معیدفر، یوسفعلی اباذری، نعمت‌الله فاضلی، محمدسعید ذکایی، هادی خانیکی، محمد‌امین قانعی‌راد و... در تالار ابن‌‌خلدون دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد؛ اما آنچه باعث خبرسازشدن این نشست شد، انتشار فایل صوتی و متن صحبت‌های اباذری در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بود.
اباذری در بخشی از این برنامه با اشاره به تصویر پاشایی گفت: «این آقایی که عکسش را اینجا زده‌اند و چراغ‌ها را تاریک کرده‌اند، یک خواننده پاپ بود و پاپ در سیر موسیقی، مبتذل‌ترین نوع موسیقی است. من داده‌ام یک موسیقیدان، فرمت موسیقی او را تحلیل کرده. مبتذل محض است. ما پاپی داریم که پیچیده است. این ساده‌ترین، مسخره‌ترین، احمقانه‌ترین و بدترین نوع موسیقی است. صدای فالش، موسیقی مسخره، شعر مسخره‌تر. بنابراین من چطور می‌توانم چنین چیزی را تحلیل نکنم؟»
چندروز بعد، منصور پاشایی، عموی این خواننده در پاسخ به صحبت‌های اباذری اظهار کرد: «حدس و گمان ایشان از اینجا ناشی می‌شود که تصور می‌کنند حاکمیت می‌خواهد با بزرگ جلوه‌دادن بعضی از هنرمندان و ورزشکاران، از جامعه سیاست‌زدایی کند. بنده در مقامی نیستم که بخواهم از سوی دولتمردان به ایشان پاسخ دهم و این به عهده خود متولیان امور است؛ اما بنده از مرتضی پاشایی دفاع می‌کنم و باید عرض کنم که وی در طول حیات کوتاه خود به‌هیچ‌وجه وارد عرصه سیاست نشد.»
تحلیل‌ها درباره علل محبوبیت زنده‌یاد پاشایی به پایان نرسیده و یقینا تحلیلگران و جامعه‌شناسان همچنان حرف‌های زیادی درباره حرکت اجتماعی مردم در حمایت از این خواننده پاپ دارند.

دور از اغراق نیست اگر مرتضی پاشایی را یکی از پدیده‌های موسیقی سال93 بدانیم. درگذشت او نه‌تنها در داخل بلکه نگاه رسانه‌های جهان را نیز به‌دنبال داشت. این خواننده پاپ متولد سال1363 بود که به دلیل ابتلا به بیماری سرطان معده، صبح جمعه 23آبان‌، در 30سالگی در بیمارستان بهمن درگذشت. این خواننده در چندسال گذشته در جدال با سرطان بود و در روزهای آخر، بسیاری از چهره‌های هنری و ورزشی به عیادت او رفتند و همین مساله موجب توجه بیشتر مردم شد تا آنجاکه بسیاری از صفحات اجتماعی به بازتاب این خبرها و وضعیت مرتضی پاشایی اختصاص یافت. به‌همین‌دلیل دور از انتظار نبود که خبر درگذشت پاشایی با واکنش زیادی از سوی مردم مواجه شود. با وجود این، حضور گسترده مردم در خیابان‌های شهرهای مختلف ایران در عصر روز درگذشت پاشایی، موجب ازدحام و بسته‌شدن خیابان‌ها شد. در تهران نیز از ساعاتی مانده به تاریکی هوا، رفته‌رفته مردم در پارک آب‌و‌آتش جمع شدند و با شمع و تصاویری از مرتضی پاشایی و خواندن آهنگ‌هایش، تجمع را آغاز کردند. این یادبود در شیراز، مشهد، همدان، آبادان، اهواز، یزد، کرمانشاه، قزوین، زنجان و قم انجام شد. مردم در پارک‌ها جمع شدند و با روشن‌کردن شمع، زمزمه کردند: «واسه من دیگه عاشقی جاده یک‌طرفه است...»
قرار بود مراسم تشییع پاشایی روز یکشنبه، 25آبان‌ماه از تالار وحدت به سمت قطعه‌ هنرمندان بهشت‌زهرا(س) برگزار شود. اما این مراسم یک‌بار دیگر پیش‌بینی‌های درنظرگرفته‌شده برای حضور جمعیت بسیاری از مردم را به‌هم زد. قفل‌شدن خیابان‌های منتهی به تالار وحدت و امتداد این ترافیک تا خیابان‌های مرکزی شهر و ورودی‌های مترو، از ساعت‌های آغازین روز و پیش از شروع مراسم، شرایط برگزاری مراسم را سخت‌تر کرد؛ اما این مشکل محدود به تالار وحدت نشد و تا بهشت‌زهرا(س) نیز ادامه پیدا کرد و مراسم تدفین را هم به تاخیر انداخت. خانواده این خواننده و همراهانشان، پیکر پاشایی را به سردخانه منتقل کردند تا در فرصتی دیگر که قرار بود رسانه‌ای نشود، مراسم تشییع را برگزار کنند که با مساعدشدن شرایط، پیکر او چندساعت بعد و در غروب 25آبان‌ به خاک سپرده شد. البته همین جریان، شایعه بدرقه مردم با تابوت خالی پاشایی و دفن پیکر او یک‌روز قبل از مراسم تشییع را به‌دنبال داشت. در شبکه‌های اجتماعی این موضوع بحث‌برانگیز شد که تاریخ دفن پاشایی در سایت بهشت‌زهرا(س) ٢٤آبان قید شده است. ناصر پاشایی، پدر این خواننده هم در پاسخ به این شایعات و دلیل تاخیر در دفن پسرش به ایلنا گفت: «۲۴آبان مرتضی پاشایی فقط غسل و تطهیر داده شد و روز یکشنبه ۲۵آبان پیکر مرتضی از بهشت‌زهرا(س) در ساعت هشت‌صبح به تالار وحدت و بعد از آن به بهشت‌زهرا(س) منتقل شد. خود من در ماشین دیگری به‌همراه چندنفر دیگر از اقوام در پشت آمبولانس حرکت می‌کردیم اما در نزدیکی‌های بهشت‌زهرا(س) به‌دلیل ترافیک سنگین از آمبولانس فاصله گرفتیم. به‌دلیل آنکه بر سر مزار در قطعه هنرمندان امکان خواندن نماز وجود نداشت، به‌ناچار پیکر را به سمت حرم‌حضرت‌امام(ره) منتقل کردیم و در محوطه بیرونی محوطه حرم، نماز خواندیم و مجددا به داخل بهشت‌زهرا(س) رفتیم. قصد داشتیم پیکر او را به قطعه هنرمندان ببریم اما در نزدیکی‌های قطعه به‌دلیل ازدحام جمعیت، انجام هیچ‌کاری ممکن نبود و امکان داشت به‌دلیل ازدحام جمعیت، آمبولانس سرنگون شود و عده بسیاری قصد داشتند آمبولانس را بلند کنند.»
یک‌ماه پس از این اتفاق‌ها، نشست «پدیدارشناسی فرهنگی یک مرگ» در روز ١٨آذر با حضور جامعه‌شناسانی مانند حمیدرضا جلایی‌پور، سعید معیدفر، یوسفعلی اباذری، نعمت‌الله فاضلی، محمدسعید ذکایی، هادی خانیکی، محمد‌امین قانعی‌راد و... در تالار ابن‌‌خلدون دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد؛ اما آنچه باعث خبرسازشدن این نشست شد، انتشار فایل صوتی و متن صحبت‌های اباذری در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بود.
اباذری در بخشی از این برنامه با اشاره به تصویر پاشایی گفت: «این آقایی که عکسش را اینجا زده‌اند و چراغ‌ها را تاریک کرده‌اند، یک خواننده پاپ بود و پاپ در سیر موسیقی، مبتذل‌ترین نوع موسیقی است. من داده‌ام یک موسیقیدان، فرمت موسیقی او را تحلیل کرده. مبتذل محض است. ما پاپی داریم که پیچیده است. این ساده‌ترین، مسخره‌ترین، احمقانه‌ترین و بدترین نوع موسیقی است. صدای فالش، موسیقی مسخره، شعر مسخره‌تر. بنابراین من چطور می‌توانم چنین چیزی را تحلیل نکنم؟»
چندروز بعد، منصور پاشایی، عموی این خواننده در پاسخ به صحبت‌های اباذری اظهار کرد: «حدس و گمان ایشان از اینجا ناشی می‌شود که تصور می‌کنند حاکمیت می‌خواهد با بزرگ جلوه‌دادن بعضی از هنرمندان و ورزشکاران، از جامعه سیاست‌زدایی کند. بنده در مقامی نیستم که بخواهم از سوی دولتمردان به ایشان پاسخ دهم و این به عهده خود متولیان امور است؛ اما بنده از مرتضی پاشایی دفاع می‌کنم و باید عرض کنم که وی در طول حیات کوتاه خود به‌هیچ‌وجه وارد عرصه سیاست نشد.»
تحلیل‌ها درباره علل محبوبیت زنده‌یاد پاشایی به پایان نرسیده و یقینا تحلیلگران و جامعه‌شناسان همچنان حرف‌های زیادی درباره حرکت اجتماعی مردم در حمایت از این خواننده پاپ دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.