|

آینده تروریسم

فریدون مجلسی

در زمستان 1996 (1375) جنبش تروریستی «توپاک آماروِ» پرو که همسر رییس‌شان به اسارت نیروهای امنیتی آن کشور درآمده بود، طبق برنامه‌ای دقیق، به یک میهمانی شام در اقامتگاه سفیر ژاپن در لیما حمله می‌برد و ده‌ها نفر از دیپلمات‌های خارجی و مقامات دولتی و امنیتی پرو- از جمله مادر و برادر فوجیموری- رییس‌جمهور آن زمان پرو- و چهره‌ای نه‌چندان خوشنام- را به گروگان می‌گیرد. این گروگان‌گیری 162 روز خسته‌کننده به درازا می‌کشد. سرانجام نیروهای امنیتی که در این مدت ضمن ارسال مواد غذایی و لباس‌هایی به رنگ روشن تا از پوشش تیره‌رنگ گروگان‌گیرها متمایز شود- همراه با دوربین‌های مینیاتوری و میکروفن‌های حساس با برخی از مقامات امنیتی درون سفارت ارتباط برقرار کرده بودند، از آنچه در آنجا می‌گذشت آگاه شده و حتی از محل بازی فوتبال‌دستی رییس تروریست‌ها که روزی یک ساعت را در زیرزمین می‌گذراند باخبر بودند. ماجرای آزاد‌سازی آن گروگان‌ها بعدها به صورت فیلمی هیجان‌انگیز درآمد و درواقع نیز چنین بود. تروریست‌ها پس از مشکوک‌شدن به صدای حفاری تونل‌ها، گروگان‌ها را به طبقه دوم برده بودند که از دسترس مهاجمان زیرزمینی در امان باشند. آگاهی مقامات امنیتی از این نکته به آنها آزادی عمل بیشتری داد که به‌طور هم‌زمان در خروجی تونل‌ها در طبقه زیرزمین انفجارهایی انجام دهند. ساعت انفجار دقیقا زمانی تعیین شد که رییس، مشغول بازی فوتبال‌دستی بود و در نتیجه او نخستین کسی بود که کشته شد. هم‌زمان انفجارهایی نیز در سقف انجام شد و نیروهای امنیتی از زیرزمین و از خانه‌های همسایه‌ و از بالگردها از بالا هجوم آوردند. دو افسر پلیس و یک گروگان و همه گروگان‌گیرها که جوانان ماجراجوی 18 تا 20ساله بودند، کشته شدند. فوجیموری باوجود تظاهرات خودنمایانه و نمایشی که پس از آزادی گروگان‌ها و بازگرداندن ماشین‌های حامل آنان به دور شهر کرد، ‌محبوبیتی فوق‌العاده یافت؛ بعدها ضمن مفاسد دیگر، معلوم شد که فوجیموری رییس‌جمهور ژاپنی‌تبار، قبلا به نیروهای امنیتی دستور داده بود که گروگان‌گیرها اصولا‌ نمی‌بایست زنده دستگیر می‌شدند. به یاد دارم که خبر این عملیات رهایی‌بخش در یکی از اندک هفته‌نامه‌های آن روز تهران انعکاسی انتقاد‌آمیز داشت، حاکی از اینکه پلیس مزدور با همکاری سازمان‌های جاسوسی، مبارزانی را که برای اهداف خود، مشتی سورچران میهمانی سفارت ژاپن را به گروگان گرفته بودند، با ناجوانمردی به قتل رساندند. در آن زمان یادداشتی با عنوان «تروریسم خوب و تروریسم بد» نوشتم که لابد در شرایط آن روز باب طبع کارگردانان مجله نبود و البته هرگز به زیور طبع آراسته نشد. نوشته بودم تروریسم که در آن جان و سلامت گروهی نامرتبط با طرفین دعوا با بی‌پروایی و بی‌مسوولیتی تروریست‌ها به مخاطره می‌افتد، از جانب هرکس و با هر تفکری که باشد، تروریسم است و اقدامی جنایتکارانه. اکنون سال‌هاست که در کشورهای پیرامونی ما شرورانه‌ترین عملیات تروریستی، چه به صورت انفجارهای کنار جاده‌ای و چه به صورت ماشین‌های بمب‌گذار‌ی‌شده، یا حتی انفجارهای انتحاری انجام می‌شود و رهگذران و مردم بینوا و اهداف کور و ناشناس را در مسجدها، بازارها، هتل‌ها و اماکن عمومی گوناگون به قتل می‌رساند این شیوه از عملیاتی کوچک آغاز و به ارتشی مجهز به سلاح‌های سبک و سنگین در دست القاعده و سلفیون و «داعش» منجر شد و تداوم یافت. این پدیده، زاییده همان تروریسم خوب و بد پنداری است. نمونه‌های دیگر این تقسیم‌بندی را در سوریه می‌بینیم. ابتدا دولت متهم به تروریسم شد، بعد گروه‌های مخالف تقویت شدند که آنها را نیروی مقاومت نامیدند، البته دولت سوریه آنها را تروریست نامید؛ زیرا برای دولت سوریه بد و برای گروه دشمنان- یعنی غرب، ترکیه و عربستان- خوب بودند، بعد ترکیه و عربستان ستون‌های موتوریزه القاعده‌وار را اعزام کردند که با سربریدن و ارعاب در بخش‌هایی از سوریه و عراق، دولتی به نام داعش تشکیل دادند. بریدن سر غربی‌ها موجب شد متوجه تروریست‌بودن آنها، آن هم از نوع بدخیم آن شدند. تا زمانی که این نوع داوری جانبدارانه و سودجویانه در برخورد با تروریسم سیاسی وجود داشته باشد، تروریسم با بهره‌مندی از کمک‌های بی‌دریغ حامیان خود، وجود خواهد داشت. آنچه باید با آن مبارزه شود آن‌گونه عقاید و رفتارهای دولت‌های حامی و پایان‌دادن به سبک و سنگین‌کردن و خوب و بددانستن آنهاست.

در زمستان 1996 (1375) جنبش تروریستی «توپاک آماروِ» پرو که همسر رییس‌شان به اسارت نیروهای امنیتی آن کشور درآمده بود، طبق برنامه‌ای دقیق، به یک میهمانی شام در اقامتگاه سفیر ژاپن در لیما حمله می‌برد و ده‌ها نفر از دیپلمات‌های خارجی و مقامات دولتی و امنیتی پرو- از جمله مادر و برادر فوجیموری- رییس‌جمهور آن زمان پرو- و چهره‌ای نه‌چندان خوشنام- را به گروگان می‌گیرد. این گروگان‌گیری 162 روز خسته‌کننده به درازا می‌کشد. سرانجام نیروهای امنیتی که در این مدت ضمن ارسال مواد غذایی و لباس‌هایی به رنگ روشن تا از پوشش تیره‌رنگ گروگان‌گیرها متمایز شود- همراه با دوربین‌های مینیاتوری و میکروفن‌های حساس با برخی از مقامات امنیتی درون سفارت ارتباط برقرار کرده بودند، از آنچه در آنجا می‌گذشت آگاه شده و حتی از محل بازی فوتبال‌دستی رییس تروریست‌ها که روزی یک ساعت را در زیرزمین می‌گذراند باخبر بودند. ماجرای آزاد‌سازی آن گروگان‌ها بعدها به صورت فیلمی هیجان‌انگیز درآمد و درواقع نیز چنین بود. تروریست‌ها پس از مشکوک‌شدن به صدای حفاری تونل‌ها، گروگان‌ها را به طبقه دوم برده بودند که از دسترس مهاجمان زیرزمینی در امان باشند. آگاهی مقامات امنیتی از این نکته به آنها آزادی عمل بیشتری داد که به‌طور هم‌زمان در خروجی تونل‌ها در طبقه زیرزمین انفجارهایی انجام دهند. ساعت انفجار دقیقا زمانی تعیین شد که رییس، مشغول بازی فوتبال‌دستی بود و در نتیجه او نخستین کسی بود که کشته شد. هم‌زمان انفجارهایی نیز در سقف انجام شد و نیروهای امنیتی از زیرزمین و از خانه‌های همسایه‌ و از بالگردها از بالا هجوم آوردند. دو افسر پلیس و یک گروگان و همه گروگان‌گیرها که جوانان ماجراجوی 18 تا 20ساله بودند، کشته شدند. فوجیموری باوجود تظاهرات خودنمایانه و نمایشی که پس از آزادی گروگان‌ها و بازگرداندن ماشین‌های حامل آنان به دور شهر کرد، ‌محبوبیتی فوق‌العاده یافت؛ بعدها ضمن مفاسد دیگر، معلوم شد که فوجیموری رییس‌جمهور ژاپنی‌تبار، قبلا به نیروهای امنیتی دستور داده بود که گروگان‌گیرها اصولا‌ نمی‌بایست زنده دستگیر می‌شدند. به یاد دارم که خبر این عملیات رهایی‌بخش در یکی از اندک هفته‌نامه‌های آن روز تهران انعکاسی انتقاد‌آمیز داشت، حاکی از اینکه پلیس مزدور با همکاری سازمان‌های جاسوسی، مبارزانی را که برای اهداف خود، مشتی سورچران میهمانی سفارت ژاپن را به گروگان گرفته بودند، با ناجوانمردی به قتل رساندند. در آن زمان یادداشتی با عنوان «تروریسم خوب و تروریسم بد» نوشتم که لابد در شرایط آن روز باب طبع کارگردانان مجله نبود و البته هرگز به زیور طبع آراسته نشد. نوشته بودم تروریسم که در آن جان و سلامت گروهی نامرتبط با طرفین دعوا با بی‌پروایی و بی‌مسوولیتی تروریست‌ها به مخاطره می‌افتد، از جانب هرکس و با هر تفکری که باشد، تروریسم است و اقدامی جنایتکارانه. اکنون سال‌هاست که در کشورهای پیرامونی ما شرورانه‌ترین عملیات تروریستی، چه به صورت انفجارهای کنار جاده‌ای و چه به صورت ماشین‌های بمب‌گذار‌ی‌شده، یا حتی انفجارهای انتحاری انجام می‌شود و رهگذران و مردم بینوا و اهداف کور و ناشناس را در مسجدها، بازارها، هتل‌ها و اماکن عمومی گوناگون به قتل می‌رساند این شیوه از عملیاتی کوچک آغاز و به ارتشی مجهز به سلاح‌های سبک و سنگین در دست القاعده و سلفیون و «داعش» منجر شد و تداوم یافت. این پدیده، زاییده همان تروریسم خوب و بد پنداری است. نمونه‌های دیگر این تقسیم‌بندی را در سوریه می‌بینیم. ابتدا دولت متهم به تروریسم شد، بعد گروه‌های مخالف تقویت شدند که آنها را نیروی مقاومت نامیدند، البته دولت سوریه آنها را تروریست نامید؛ زیرا برای دولت سوریه بد و برای گروه دشمنان- یعنی غرب، ترکیه و عربستان- خوب بودند، بعد ترکیه و عربستان ستون‌های موتوریزه القاعده‌وار را اعزام کردند که با سربریدن و ارعاب در بخش‌هایی از سوریه و عراق، دولتی به نام داعش تشکیل دادند. بریدن سر غربی‌ها موجب شد متوجه تروریست‌بودن آنها، آن هم از نوع بدخیم آن شدند. تا زمانی که این نوع داوری جانبدارانه و سودجویانه در برخورد با تروریسم سیاسی وجود داشته باشد، تروریسم با بهره‌مندی از کمک‌های بی‌دریغ حامیان خود، وجود خواهد داشت. آنچه باید با آن مبارزه شود آن‌گونه عقاید و رفتارهای دولت‌های حامی و پایان‌دادن به سبک و سنگین‌کردن و خوب و بددانستن آنهاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.