قلندر باید بیدار بماند
زینب اسماعیلیسیویری
- راننده تاکسی فرودگاه «جان اف کندی» میپرسد «چرا خانمهای ایرانی نمیتوانند به تماشای والیبال در استادیوم بروند؟»
- زنی میانسال در منهتن میگوید شنیده است که داعش به نزدیکی مرزهای ایران رسیده، آیا مردم ایران اکنون نگرانند؟
- خبرنگاری در حاشیه مذاکرات هستهای میپرسد: «ایران چگونه خواهد توانست، به شش کشوری که هرکدام دنبال منافع خودشان هستند، اثبات کند که برنامه هستهایاش صلحآمیز است؟»
اینها و هزاران سوال دیگر هر روز تکرار میشوند، از فضای واقعی به فضای مجازی، از اخبار رسانههای بزرگ جهان به گفتوشنودهای روزمره و در نهایت به ذهنهای درگیر در کشاکش روزانه کشیده میشود. این سوالات هنوز در ذهن جهان پابرجاست؛ سوالاتی که بهدنبال خود «ایرانهراسی» میآورد. راه، دراز است، «قلندر» «باید» «بیدار» بماند.
****
یکسال دیگر از مذاکره هستهای گذشت. مذاکراتی که به «قاتقنان» مردم ایران تبدیل شد. بعید نیست که در همین روزهای بهاری هم هنگام عیددیدنی از هم بپرسیم «چه خبر از مذاکره؟» «ظریف توانست تحریمها را بردارد؟» و... کسان زیادی در این یکسال -برخی مداوم و برخی هرازگاه- پرسیدند: «نتیجه مذاکرات چه شد؟» این پرسشگران طیف گستردهای دارند؛ چه آنها که در بازار و اقتصاد، دستی بر آتش دارند یا که دستشان لای شعلههای آتش است و هر فرازونشیب مذاکره، بر کاروکسبشان تاثیر میگذارد، و چه آنها که کارمندی پشتمیزنشین هستند یا کاسب خردهفروشی که اوقات فراغت خود را به دیدن سریالها و برنامههای مفرح ماهوارهای میگذرانند و هرازگاهی پیگیر اخبار سیاسی هستند. اما حکایت آنجاست که همه با همین میزان اطلاعات از مذاکره هستهای، آنچنان تحلیلهای غرایی ارایه میکنند که کافی است کمی خوشباور باشی تا آنها را عضو مطلع تیم مذاکرهکننده بپنداری.
در یکسال گذشته به واسطه پوشش خبری مذاکرات هستهای، عمدتا از طریق شبکههای اجتماعی تلاش میکردم فرآیند مذاکرات و خبرهای دست اول را به اطلاع مخاطبان برسانم. اما بگذارید بیپرده بگویم که خستگی به تن مینشست وقتی کسی روی خبر آغاز یا پایان مذاکرهای reply میکرد و مینوشت «خب؟ نتیجهاش چه شد؟» تنها کافی است خبری از تمدید مذاکره منتشر شود؛ همه حافظه تاریخیشان بهروز میشود که اینها هم مثل... مذاکره میکنند برای مذاکره و... . اگر در این یکسالونیم گذشته، پیگیر خبرهای مذاکرات هستهای بوده و هستید، اگر نتیجه مذاکره را «قاتق نانتان» میپندارید و... بیایید بر چند نکته توافق کنیم.
1- «مذاکره» بر سر «اثبات صلحآمیزبودن برنامه هستهای ایران»، «مذاکره» است نه «مسابقه» که بردوباخت داشته باشد؛ که 90دقیقه زمان داشته باشد و نهایتا وقت اضافهای در کار باشد و بعد از آن، نتیجه بازی معلوم شود. مذاکرات زیادی در تاریخ بوده که سالها به طول انجامیده و حتی بعد از سالها هم به نتیجه نرسیده است. پس عجله را کنار بگذاریم. اگر توافق شد، همه با هم شادمانی میکنیم و دستمریزاد میگوییم، اگر توافق نشد هم دنیا به آخر نمیرسد. اکنون جهان یکسالونیم تلاش ایران را برای اثبات صلحآمیزبودن برنامه هستهایاش دیده؛ حال اگر میخواهد همچنان بدون پایه و مبنای خاصی، ادعایی علیه ایران مطرح کند، خود داند.
2- بارها محمدجواد ظریف- که کمتر کسی به دیپلمات مبارزبودنش تردید دارد- در پاسخ سوالات تخصصی خبرنگاران در حوزه هستهای اگرچه پاسخ داده اما یادآوری کرده که او متخصص مسایل هستهای نیست و یک مذاکرهکننده است. خطوخطوط هستهای را کارشناسان این رشته در مذاکره تعیین میکنند. بهنظرم تنها همین شیوه کافی است برای اینکه دیگران هم سکوت پیشه کنند و فقط منتظر نتیجه باشند. اگر به شخصی که انتخاب کردهاید یا اکثریتی غیر از طیف شما انتخاب کرده و به منتخب او برای مذاکره اعتماد دارید، اجازه بدهید کارش را بکند. بیشک او کارش را از ما بهتر بلد است. اگر اینطور نبود، یکسالونیم مذاکره را به بالاترین سطح ممکن نمیکشاند که هر کدام از مذاکرهکنندگان 1+5 بهویژه آمریکا بیشترین زمان خود را برای این مذاکره اختصاص دادهاند.
3- رسانهها و گروههای مرجع، صاحبمنصبان و اقلیت فعال، کسانی هستند که در ساخت و جهتدهی افکار عمومی تاثیرگذارند؛ آری، همه آنها در همین یکسال موجب شدند که مذاکره هستهای به «قاتق نان» من و شما تبدیل شود، شاید از ابتدا چنین راه دراز و نفسگیری جزو پیشبینی آنها هم نبود که آنچنان با حرارت، وارد ماجرا شدند. بدون شک، رسانهها و مقاماتی که در این مورد به دفعات سخن گفتهاند هم، در این فضاسازی تاثیرگذار بودهاند. اما از یاد نبریم که حتی توافق نهایی در کوتاهمدت، تاثیر آنچنان بزرگی بر زندگی روزمره نخواهد داشت. شاید خبر توافق نهایی، در بازار شوک مثبتی وارد کند اما تمام تاثیرات مثبت یک توافق نهایی و همه جانبه، در یک بازه زمانی خود را نشان میدهد. البته همه این صغراوکبراچیدنها، نقیض تاثیرات مثبت نتایج توافق نهایی نیست. توافق نهایی هستهای درهای بازار ما را بهروی جهان، بهویژه اروپا باز میکند؛ از هزینههایی که تحریمها بر اقتصاد کشور بار کردهاند، خواهد کاست و از آنهمه لقمه دور سر چرخاندن برای فرار از چنگ تحریمها هم، نجات خواهیم یافت و هزارویک دلیل دیگر که این مذاکره را به یکی از مهمترین مذاکرات در قرن اخیر
تبدیل کردهاست.
کوتاه سخن آنکه بگذاریم مذاکرهکنندگان کارشان را با صبوری و تبحری که دارند، پیش ببرند. روزهای سخت و پرکار مذاکره باقی مانده است.
- راننده تاکسی فرودگاه «جان اف کندی» میپرسد «چرا خانمهای ایرانی نمیتوانند به تماشای والیبال در استادیوم بروند؟»
- زنی میانسال در منهتن میگوید شنیده است که داعش به نزدیکی مرزهای ایران رسیده، آیا مردم ایران اکنون نگرانند؟
- خبرنگاری در حاشیه مذاکرات هستهای میپرسد: «ایران چگونه خواهد توانست، به شش کشوری که هرکدام دنبال منافع خودشان هستند، اثبات کند که برنامه هستهایاش صلحآمیز است؟»
اینها و هزاران سوال دیگر هر روز تکرار میشوند، از فضای واقعی به فضای مجازی، از اخبار رسانههای بزرگ جهان به گفتوشنودهای روزمره و در نهایت به ذهنهای درگیر در کشاکش روزانه کشیده میشود. این سوالات هنوز در ذهن جهان پابرجاست؛ سوالاتی که بهدنبال خود «ایرانهراسی» میآورد. راه، دراز است، «قلندر» «باید» «بیدار» بماند.
****
یکسال دیگر از مذاکره هستهای گذشت. مذاکراتی که به «قاتقنان» مردم ایران تبدیل شد. بعید نیست که در همین روزهای بهاری هم هنگام عیددیدنی از هم بپرسیم «چه خبر از مذاکره؟» «ظریف توانست تحریمها را بردارد؟» و... کسان زیادی در این یکسال -برخی مداوم و برخی هرازگاه- پرسیدند: «نتیجه مذاکرات چه شد؟» این پرسشگران طیف گستردهای دارند؛ چه آنها که در بازار و اقتصاد، دستی بر آتش دارند یا که دستشان لای شعلههای آتش است و هر فرازونشیب مذاکره، بر کاروکسبشان تاثیر میگذارد، و چه آنها که کارمندی پشتمیزنشین هستند یا کاسب خردهفروشی که اوقات فراغت خود را به دیدن سریالها و برنامههای مفرح ماهوارهای میگذرانند و هرازگاهی پیگیر اخبار سیاسی هستند. اما حکایت آنجاست که همه با همین میزان اطلاعات از مذاکره هستهای، آنچنان تحلیلهای غرایی ارایه میکنند که کافی است کمی خوشباور باشی تا آنها را عضو مطلع تیم مذاکرهکننده بپنداری.
در یکسال گذشته به واسطه پوشش خبری مذاکرات هستهای، عمدتا از طریق شبکههای اجتماعی تلاش میکردم فرآیند مذاکرات و خبرهای دست اول را به اطلاع مخاطبان برسانم. اما بگذارید بیپرده بگویم که خستگی به تن مینشست وقتی کسی روی خبر آغاز یا پایان مذاکرهای reply میکرد و مینوشت «خب؟ نتیجهاش چه شد؟» تنها کافی است خبری از تمدید مذاکره منتشر شود؛ همه حافظه تاریخیشان بهروز میشود که اینها هم مثل... مذاکره میکنند برای مذاکره و... . اگر در این یکسالونیم گذشته، پیگیر خبرهای مذاکرات هستهای بوده و هستید، اگر نتیجه مذاکره را «قاتق نانتان» میپندارید و... بیایید بر چند نکته توافق کنیم.
1- «مذاکره» بر سر «اثبات صلحآمیزبودن برنامه هستهای ایران»، «مذاکره» است نه «مسابقه» که بردوباخت داشته باشد؛ که 90دقیقه زمان داشته باشد و نهایتا وقت اضافهای در کار باشد و بعد از آن، نتیجه بازی معلوم شود. مذاکرات زیادی در تاریخ بوده که سالها به طول انجامیده و حتی بعد از سالها هم به نتیجه نرسیده است. پس عجله را کنار بگذاریم. اگر توافق شد، همه با هم شادمانی میکنیم و دستمریزاد میگوییم، اگر توافق نشد هم دنیا به آخر نمیرسد. اکنون جهان یکسالونیم تلاش ایران را برای اثبات صلحآمیزبودن برنامه هستهایاش دیده؛ حال اگر میخواهد همچنان بدون پایه و مبنای خاصی، ادعایی علیه ایران مطرح کند، خود داند.
2- بارها محمدجواد ظریف- که کمتر کسی به دیپلمات مبارزبودنش تردید دارد- در پاسخ سوالات تخصصی خبرنگاران در حوزه هستهای اگرچه پاسخ داده اما یادآوری کرده که او متخصص مسایل هستهای نیست و یک مذاکرهکننده است. خطوخطوط هستهای را کارشناسان این رشته در مذاکره تعیین میکنند. بهنظرم تنها همین شیوه کافی است برای اینکه دیگران هم سکوت پیشه کنند و فقط منتظر نتیجه باشند. اگر به شخصی که انتخاب کردهاید یا اکثریتی غیر از طیف شما انتخاب کرده و به منتخب او برای مذاکره اعتماد دارید، اجازه بدهید کارش را بکند. بیشک او کارش را از ما بهتر بلد است. اگر اینطور نبود، یکسالونیم مذاکره را به بالاترین سطح ممکن نمیکشاند که هر کدام از مذاکرهکنندگان 1+5 بهویژه آمریکا بیشترین زمان خود را برای این مذاکره اختصاص دادهاند.
3- رسانهها و گروههای مرجع، صاحبمنصبان و اقلیت فعال، کسانی هستند که در ساخت و جهتدهی افکار عمومی تاثیرگذارند؛ آری، همه آنها در همین یکسال موجب شدند که مذاکره هستهای به «قاتق نان» من و شما تبدیل شود، شاید از ابتدا چنین راه دراز و نفسگیری جزو پیشبینی آنها هم نبود که آنچنان با حرارت، وارد ماجرا شدند. بدون شک، رسانهها و مقاماتی که در این مورد به دفعات سخن گفتهاند هم، در این فضاسازی تاثیرگذار بودهاند. اما از یاد نبریم که حتی توافق نهایی در کوتاهمدت، تاثیر آنچنان بزرگی بر زندگی روزمره نخواهد داشت. شاید خبر توافق نهایی، در بازار شوک مثبتی وارد کند اما تمام تاثیرات مثبت یک توافق نهایی و همه جانبه، در یک بازه زمانی خود را نشان میدهد. البته همه این صغراوکبراچیدنها، نقیض تاثیرات مثبت نتایج توافق نهایی نیست. توافق نهایی هستهای درهای بازار ما را بهروی جهان، بهویژه اروپا باز میکند؛ از هزینههایی که تحریمها بر اقتصاد کشور بار کردهاند، خواهد کاست و از آنهمه لقمه دور سر چرخاندن برای فرار از چنگ تحریمها هم، نجات خواهیم یافت و هزارویک دلیل دیگر که این مذاکره را به یکی از مهمترین مذاکرات در قرن اخیر
تبدیل کردهاست.
کوتاه سخن آنکه بگذاریم مذاکرهکنندگان کارشان را با صبوری و تبحری که دارند، پیش ببرند. روزهای سخت و پرکار مذاکره باقی مانده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.