|

آخرین پناهگاه سالازار

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

موضع او کاملا روشن بود. سالازار از آن زن زیباروی و کنجکاو خواست در روزهای تعطیل بازگردد. هردو با هم به سانتاکومبا رفتند؛ جایی که او بتواند تحقیقاتش را تکمیل کند. در مسافرخانه «آمبروزیا» سکونت داشت و هرروز صبح به همراه یک نیروی پلیس به ملاقات دیکتاتور می‌رفت.
این زن توانست دنیای خاص آنتونیو را بشناسد. آنچه را که به‌صورت یک‌مزرعه خانوادگی وسیع تصور می‌شد، در حقیقت برایش یک‌کلبه کوچک بود. به تعبیر او: «تقریبا یک خانه فسقلی.» حتی شبیه به خانه یک کاهن روستایی و فقیر. ایوانش به رنگ صورتی بود که با گل‌های مختلف تزیین‌ شده بود. اتاق‌های کوچکی داشت که در آنها تنها لوازم ضروری به چشم می‌خورد. کمتر چیزی در آن پیدا می‌شد که علاقه‌ای ایجاد کند. فقط یک‌میز به سبک دوران لویی‌پانزدهم بود که در وسط اتاق قرار داشت. شکل عتیقه‌اش را حفظ کرده بود. اتاق پذیرایی تقریبا خالی بود. سالازار برای صندلی‌ها و پرده‌هایش پارچه پنبه‌ای خوبی انتخاب کرده بود. بر دیوارهای زردرنگ مایل به قهوه‌ای تصویری رمانتیک خودنمایی می‌کرد. در نزدیکی آن تابلوی نقاشی «دانت» و یک‌لوح مربوط به دیری از دیر راهبان وابسته به فرقه «بندیکتی»‌ها به چشم می‌خورد. هیچ دفتری یا کتابی وجود نداشت؛ حتی یک تصویر شخصی. «این همان پناهگاه فردی است که او را دیکتاتور می‌نامند؟! سالازار آخرین روزهایش را در یکی از این اتاق‌های خالی از اثاث می‌گذراند. خیلی متاثر شدم.» اتاق خواب به همین سبک؛ حرمی ممنوعه. زمین و تخت از جنس چوب سفید بود؛ پرده‌ای زنگ‌زده و کثیف که مانع دیدن مزرعه‌های بیرون می‌شد. روی دیوار تمثالی از مریم عذرا از جنس گچ رنگی دیده می‌شد. در حمام کوچکی که در کنار اتاق قرار داشت، کمی باز بود. سالازار شانه‌ای بلند داشت؛ به همراه یک برس مو از همان نوعی که دانش‌آموزان دارند. می‌گوید: «نمی‌توانم دریابم همه این خلوت و فقر چگونه این‌همه حرارت و اشتیاق را در من برمی‌انگیخت.» در روستا، حضور این غریبه حرف‌وحدیث‌های فراوانی را به دنبال داشت. هنگامی که کشاورزان مشغول کارشان بودند، سالازار با اتکا به عصای هندی‌اش با او به گردش می‌رفت. او را می‌برد تا باغ‌های انگور و کشتزارها را نشانش ‌دهد. به شکلی خاص ارکیده‌های «مادار» را دوست داشت. فقط گل‌های دارای رنگ براق را می‌پسندید؛ رنگ صورتی، لاجوردی و سفید. هردو با هم در میان گل‌ها می‌نشستند.
«آقای رییس! گل خیلی دوست دارید؟» غمگنانه شکایت کرد: «فقط اینها شادابی اعطاشده به خود را به من اهدا می‌کنند.» این ستایش شرمگنانه و مرتاضانه کار خودش را کرد. می‌گوید: «لحظاتی هست که در آن احساسات آدمی تحریک شده و بار سنگینی از یک ملالت را بر دوش خود حس می‌کند.» کریستین هم به نوبه خود مسحور شده بود. عادت داشت جلو چشمه، پهلویش بنشیند و هردو باهم در گفت‌وگوهایی طولانی غرق شوند. در سانتاکومبا زنی آن‌دو را دید. اسمش «میکاس» بود؛ دختری که سالازار در کودکی او را پرورش داده و بزرگ کرده بود. الان دیگر برای خودش زنی شده بود. آن زن کنجکاو بود که ببیند سرپرست سابقش با آن دختر خارجی چه می‌کند. کریستین دریافت او «زنی تنهاست که رشد کافی نداشته.» یک‌بار دیگر احساسات آن روزنامه‌نگار جوان به‌هم ریخت. او برای یک گفت‌وگو آمده بود پس چرا به حرفه و کارش اهمیتی نمی‌داد؟ خودش می‌گوید:
«فورا به لیسبون برگشتم. نیمه‌های شب بود. در ذهن مغشوشم راه‌ها و پل‌ها درهم‌برهم شده بود. چهره‌هایی که به سوی سالازار هدایتم می‌کردند، با هم درمی‌آمیخت. چقدر دوست داشتم که فردا با کمک تخیلاتم صحنه‌های رقص و موسیقی و عشق را می‌آفریدم. در اتاقم یک‌دسته‌گل بزرگ و تمیز دیدم. یعنی خدمتکارم با چهره‌ای درهم کشیده آن را آورد. روی آن یک کارت ملاقات از سوی آنتونیو اولیورا سالازار بود. خدمتکار برگشت و در را بعد از خروجش محکم به‌هم کوفت. نشانه اینکه خوشش نیامده است.»
فورا این دختر فرانسوی رفت تا به او پاسخ دهد: «چطور به تو بگویم بس است: به‌خاطر گل‌هایی که عمیقا احساساتم را تحریک کرد، متشکرم! آنها زیباترین گل‌های دنیاست! به‌خاطر چنین فکر لطیفی تشکر می‌کنم.»
کریستین شب را بیدار می‌ماند تا بتواند در آن کار کند. شاید ذایقه‌اش در شب بهتر یاری می‌کرد. می‌رفت به دفتری که در نزدیکی اتاق خواب بود. سالازار با دقت پنجره‌ها و درها را می‌بست. شاید کنجکاوی یا شاید هم حسادت، میکاس را تحریک کرده بود. بنابراین در اتاق مخصوص کریستین مخفی شد، اتاقی که دیوار به دیوار دفتر کار بود. هرگونه حرکتی را زیر نظر داشت. می‌گوید: «هیچ‌چیزی ندیدم. همه پنجره‌ها به شکلی غیرعادی بسته بود.»

ادامه دارد...

موضع او کاملا روشن بود. سالازار از آن زن زیباروی و کنجکاو خواست در روزهای تعطیل بازگردد. هردو با هم به سانتاکومبا رفتند؛ جایی که او بتواند تحقیقاتش را تکمیل کند. در مسافرخانه «آمبروزیا» سکونت داشت و هرروز صبح به همراه یک نیروی پلیس به ملاقات دیکتاتور می‌رفت.
این زن توانست دنیای خاص آنتونیو را بشناسد. آنچه را که به‌صورت یک‌مزرعه خانوادگی وسیع تصور می‌شد، در حقیقت برایش یک‌کلبه کوچک بود. به تعبیر او: «تقریبا یک خانه فسقلی.» حتی شبیه به خانه یک کاهن روستایی و فقیر. ایوانش به رنگ صورتی بود که با گل‌های مختلف تزیین‌ شده بود. اتاق‌های کوچکی داشت که در آنها تنها لوازم ضروری به چشم می‌خورد. کمتر چیزی در آن پیدا می‌شد که علاقه‌ای ایجاد کند. فقط یک‌میز به سبک دوران لویی‌پانزدهم بود که در وسط اتاق قرار داشت. شکل عتیقه‌اش را حفظ کرده بود. اتاق پذیرایی تقریبا خالی بود. سالازار برای صندلی‌ها و پرده‌هایش پارچه پنبه‌ای خوبی انتخاب کرده بود. بر دیوارهای زردرنگ مایل به قهوه‌ای تصویری رمانتیک خودنمایی می‌کرد. در نزدیکی آن تابلوی نقاشی «دانت» و یک‌لوح مربوط به دیری از دیر راهبان وابسته به فرقه «بندیکتی»‌ها به چشم می‌خورد. هیچ دفتری یا کتابی وجود نداشت؛ حتی یک تصویر شخصی. «این همان پناهگاه فردی است که او را دیکتاتور می‌نامند؟! سالازار آخرین روزهایش را در یکی از این اتاق‌های خالی از اثاث می‌گذراند. خیلی متاثر شدم.» اتاق خواب به همین سبک؛ حرمی ممنوعه. زمین و تخت از جنس چوب سفید بود؛ پرده‌ای زنگ‌زده و کثیف که مانع دیدن مزرعه‌های بیرون می‌شد. روی دیوار تمثالی از مریم عذرا از جنس گچ رنگی دیده می‌شد. در حمام کوچکی که در کنار اتاق قرار داشت، کمی باز بود. سالازار شانه‌ای بلند داشت؛ به همراه یک برس مو از همان نوعی که دانش‌آموزان دارند. می‌گوید: «نمی‌توانم دریابم همه این خلوت و فقر چگونه این‌همه حرارت و اشتیاق را در من برمی‌انگیخت.» در روستا، حضور این غریبه حرف‌وحدیث‌های فراوانی را به دنبال داشت. هنگامی که کشاورزان مشغول کارشان بودند، سالازار با اتکا به عصای هندی‌اش با او به گردش می‌رفت. او را می‌برد تا باغ‌های انگور و کشتزارها را نشانش ‌دهد. به شکلی خاص ارکیده‌های «مادار» را دوست داشت. فقط گل‌های دارای رنگ براق را می‌پسندید؛ رنگ صورتی، لاجوردی و سفید. هردو با هم در میان گل‌ها می‌نشستند.
«آقای رییس! گل خیلی دوست دارید؟» غمگنانه شکایت کرد: «فقط اینها شادابی اعطاشده به خود را به من اهدا می‌کنند.» این ستایش شرمگنانه و مرتاضانه کار خودش را کرد. می‌گوید: «لحظاتی هست که در آن احساسات آدمی تحریک شده و بار سنگینی از یک ملالت را بر دوش خود حس می‌کند.» کریستین هم به نوبه خود مسحور شده بود. عادت داشت جلو چشمه، پهلویش بنشیند و هردو باهم در گفت‌وگوهایی طولانی غرق شوند. در سانتاکومبا زنی آن‌دو را دید. اسمش «میکاس» بود؛ دختری که سالازار در کودکی او را پرورش داده و بزرگ کرده بود. الان دیگر برای خودش زنی شده بود. آن زن کنجکاو بود که ببیند سرپرست سابقش با آن دختر خارجی چه می‌کند. کریستین دریافت او «زنی تنهاست که رشد کافی نداشته.» یک‌بار دیگر احساسات آن روزنامه‌نگار جوان به‌هم ریخت. او برای یک گفت‌وگو آمده بود پس چرا به حرفه و کارش اهمیتی نمی‌داد؟ خودش می‌گوید:
«فورا به لیسبون برگشتم. نیمه‌های شب بود. در ذهن مغشوشم راه‌ها و پل‌ها درهم‌برهم شده بود. چهره‌هایی که به سوی سالازار هدایتم می‌کردند، با هم درمی‌آمیخت. چقدر دوست داشتم که فردا با کمک تخیلاتم صحنه‌های رقص و موسیقی و عشق را می‌آفریدم. در اتاقم یک‌دسته‌گل بزرگ و تمیز دیدم. یعنی خدمتکارم با چهره‌ای درهم کشیده آن را آورد. روی آن یک کارت ملاقات از سوی آنتونیو اولیورا سالازار بود. خدمتکار برگشت و در را بعد از خروجش محکم به‌هم کوفت. نشانه اینکه خوشش نیامده است.»
فورا این دختر فرانسوی رفت تا به او پاسخ دهد: «چطور به تو بگویم بس است: به‌خاطر گل‌هایی که عمیقا احساساتم را تحریک کرد، متشکرم! آنها زیباترین گل‌های دنیاست! به‌خاطر چنین فکر لطیفی تشکر می‌کنم.»
کریستین شب را بیدار می‌ماند تا بتواند در آن کار کند. شاید ذایقه‌اش در شب بهتر یاری می‌کرد. می‌رفت به دفتری که در نزدیکی اتاق خواب بود. سالازار با دقت پنجره‌ها و درها را می‌بست. شاید کنجکاوی یا شاید هم حسادت، میکاس را تحریک کرده بود. بنابراین در اتاق مخصوص کریستین مخفی شد، اتاقی که دیوار به دیوار دفتر کار بود. هرگونه حرکتی را زیر نظر داشت. می‌گوید: «هیچ‌چیزی ندیدم. همه پنجره‌ها به شکلی غیرعادی بسته بود.»

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.