|

کوچ از پاریس

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

در آن زمان هیتلر داشت مقدمه‌چینی می‌کرد تا به فرانسه حمله‌ور شود. با‌این‌حال او نمی‌خواست کرانه چپ شهر پاریس را که در آنجا سکنی داشت، ترک کند. مخاطرات آن جنگ عجیب برایش باورکردنی نبود. اما در نهایت وقتی آلمان‌ها به دروازه پاریس رسیدند، مجبور شد از آنجا کوچ کند. به‌دلیل سفرهای متعددش در معرض اتهام قرار گرفت. فرانسوی‌ها گذرنامه دیپلماتیکش را گرفتند. آلمانی‌ها هم پیوسته مراقبش بودند. گمان می‌بردند ممکن است جاسوس یکی از متفقین باشد. به‌دنبال جایی ثابت برای دور‌شدن از این جنگ می‌گشت. تا اینکه به شهر پدرش برگشت و در همان هتل بورگس اقامت گزید. در کیف‌هایش چندکتاب به زبان فرانسوی پیدا می‌شد. به نویسندگان کلاسیک مثل «فنلون» و «مولیر» و نیز نویسندگان جدید مثل «آپولونیار» و «رمبو» علاقه‌مند بود. بیش از آنکه زیبا باشد زیرک بود. سیگار «گالواز» می‌کشید چون خیلی شادی‌آور بود. از ظاهر برجسته و آن چشم‌های سیاه و بزرگ خودش سوءاستفاده می‌کرد. مرسدس زنی بالغ و بافرهنگ بود که با مردم عادی انس و الفتی نداشت. با نویسندگان رفت‌وآمد می‌کرد و دوست «آنتونیو فرو» شد؛ کسی که راه را برای روزنامه‌نگاری او گشود.
روشی را که سالازار به‌ آن وسیله کشورش را از جنگ دور کرد، تاثیر شدیدی بر او گذاشت. تابستان سال1945 بود که پیش از بازگشتش به پاریس از او یک‌قرار ملاقات خواست. کنجکاوی سالازار بزرگ‌تر از آن بود که بتواند رد کند. یک‌ملاقات برایش کافی نبود. بنابراین هربار سفرهایش به دور جهان اجازه می‌داد، با هم ملاقات می‌کردند. مرسدس روی یک‌بلیت نقش قلب و گل‌هایی را خط‌خطی کرده و به فرانسه نوشته بود: «هر قلب کوچکی خاطرات دوستانه‌ای را به تو انتقال می‌دهد. تمام آرزوهایم را به مناسبت عید پاک تقدیم کرده و به‌خصوص برای تو آرزوی سلامتی می‌کنم. می‌بوسمت. مرسدس.»
از همان دوران بچگی تمام دیپلمات‌ها را می‌شناخت. شبکه‌ای از افراد سرشناس داشت که بی‌نظیر بود. به این وسیله برخی اطلاعات را به رییس‌مجلس (سالازار) می‌رساند. یک‌بار آنتونیو روی یک‌بلیت بدون تاریخ با رمز و اشاره برایش نوشت: «مطلع شدم نامه‌هایی از پاریس و استراسبورگ برایم رسیده است. هر وقت به لیسبون آمدی، مرا خبر کن. امیدوارم در همان زمان مقرر با تو ملاقات کنم.»
مرسدس، به‌عنوان یک‌زن اجتماعی و آزاد، می‌دانست با این مرد کجا باید نرم و کجا سخت برخورد کند. از خواستن چیزهای اضافی ابایی نداشت و اگر به خواسته‌هایش فورا پاسخ داده نمی‌شد، به‌شدت او را مورد انتقاد قرار می‌داد، مثلا یک‌بار نوشت: «برای پسر‌عمویم، لوپوفاجو هیچ‌کاری نکردی. هم او که در دبیرخانه ملی رسانه‌ها در پورتو کار می‌کند. باید بشنوی که درباره تو چه می‌گفت. این کار اصلا مهربانانه نیست. اصلا. من دوست وفادار تو هستم. کسی که برای تو حاضر است هرکاری بکند و این را تو کاملا می‌دانی!» تهدید این پیغام روشن بود؛ یعنی هیچ کار خاصی برای پسر‌‌عموی بیچاره‌اش نشده بود. به‌‌همین‌‌خاطر دیگر طبعا هیچ اطلاعاتی از دسیسه‌چینان در کار نخواهد بود.
در هتل بورگس، پیوسته همان اتاق را اجاره می‌کرد. آن محله جایی برای نمایش «مد»‌ها بود. خانواده‌های زیاد از جمله مشهورترین خوانندگان اپرا از آنجا می‌گذشتند و در تئاتر «سائو کارلوس» نمایش می‌دادند. مرسدس هنوز به هتل نرسیده که کارکنان به اطلاع او می‌رسانند رییس مجلس منتظرش است. فورا اتومبیلی ‌آمد تا او را کمتر از یک‌ساعت برساند. سالازار یک‌بار در هفته با او ملاقات می‌کرد؛ آن‌هم در زمان‌های مشخص. آنتونیوی شوخ‌طبع در‌عین‌حال از یکنواختی بدش ‌آمد. مرسدس از پاریس به پرتغال برایش می‌نوشت: «به‌نظر می‌رسد دست پیدا‌کردن به من در اینجا آسان‌تر از در ساوبانتو باشد (اگر البته مثل عقابی بر فراز صخره‌های بلند باشی)... من سراپا اشتیاق هستم... یاد گنجشک‌های هتل بورگس را به‌خاطر می‌آورم.»
آنتونیو همچنان از او به‌عنوان یک‌جاسوس استفاده می‌کرد. اما از ابتدای سال1950 پیوسته به‌دنبال بهانه‌هایی بود تا از او فرار کند. مرسدس معشوقه‌ای بود که او را با فاصله می‌خواست: «آره من دوباره لیسبون هستم. دوباره دارم برمی‌گردم (از این رفتن و آمدن دست نمی‌کشم). آیا دوست ‌داری مرا ببینی؟ اگر اذیت نمی‌شوی. من که خیلی خوشحال می‌شوم. بدون دیدار تو سفر من به پرتغال ناقص خواهد بود. از آنجا که خیلی محزون هستم، این نقص دوچندان می‌شود. مهربان باش. از من بخواه که نزد تو بیایم.» اما جواب قاطعانه بود:«با تمام قلبم از پیغامت تشکر می‌کنم. وقتی به لیسبون رسیدی، از من چیز دیگری طلب کن. من با تو در ساوبانتو یا در قلعه سانتوآنتونیو دیدار خواهم کرد.»

ادامه دارد...

در آن زمان هیتلر داشت مقدمه‌چینی می‌کرد تا به فرانسه حمله‌ور شود. با‌این‌حال او نمی‌خواست کرانه چپ شهر پاریس را که در آنجا سکنی داشت، ترک کند. مخاطرات آن جنگ عجیب برایش باورکردنی نبود. اما در نهایت وقتی آلمان‌ها به دروازه پاریس رسیدند، مجبور شد از آنجا کوچ کند. به‌دلیل سفرهای متعددش در معرض اتهام قرار گرفت. فرانسوی‌ها گذرنامه دیپلماتیکش را گرفتند. آلمانی‌ها هم پیوسته مراقبش بودند. گمان می‌بردند ممکن است جاسوس یکی از متفقین باشد. به‌دنبال جایی ثابت برای دور‌شدن از این جنگ می‌گشت. تا اینکه به شهر پدرش برگشت و در همان هتل بورگس اقامت گزید. در کیف‌هایش چندکتاب به زبان فرانسوی پیدا می‌شد. به نویسندگان کلاسیک مثل «فنلون» و «مولیر» و نیز نویسندگان جدید مثل «آپولونیار» و «رمبو» علاقه‌مند بود. بیش از آنکه زیبا باشد زیرک بود. سیگار «گالواز» می‌کشید چون خیلی شادی‌آور بود. از ظاهر برجسته و آن چشم‌های سیاه و بزرگ خودش سوءاستفاده می‌کرد. مرسدس زنی بالغ و بافرهنگ بود که با مردم عادی انس و الفتی نداشت. با نویسندگان رفت‌وآمد می‌کرد و دوست «آنتونیو فرو» شد؛ کسی که راه را برای روزنامه‌نگاری او گشود.
روشی را که سالازار به‌ آن وسیله کشورش را از جنگ دور کرد، تاثیر شدیدی بر او گذاشت. تابستان سال1945 بود که پیش از بازگشتش به پاریس از او یک‌قرار ملاقات خواست. کنجکاوی سالازار بزرگ‌تر از آن بود که بتواند رد کند. یک‌ملاقات برایش کافی نبود. بنابراین هربار سفرهایش به دور جهان اجازه می‌داد، با هم ملاقات می‌کردند. مرسدس روی یک‌بلیت نقش قلب و گل‌هایی را خط‌خطی کرده و به فرانسه نوشته بود: «هر قلب کوچکی خاطرات دوستانه‌ای را به تو انتقال می‌دهد. تمام آرزوهایم را به مناسبت عید پاک تقدیم کرده و به‌خصوص برای تو آرزوی سلامتی می‌کنم. می‌بوسمت. مرسدس.»
از همان دوران بچگی تمام دیپلمات‌ها را می‌شناخت. شبکه‌ای از افراد سرشناس داشت که بی‌نظیر بود. به این وسیله برخی اطلاعات را به رییس‌مجلس (سالازار) می‌رساند. یک‌بار آنتونیو روی یک‌بلیت بدون تاریخ با رمز و اشاره برایش نوشت: «مطلع شدم نامه‌هایی از پاریس و استراسبورگ برایم رسیده است. هر وقت به لیسبون آمدی، مرا خبر کن. امیدوارم در همان زمان مقرر با تو ملاقات کنم.»
مرسدس، به‌عنوان یک‌زن اجتماعی و آزاد، می‌دانست با این مرد کجا باید نرم و کجا سخت برخورد کند. از خواستن چیزهای اضافی ابایی نداشت و اگر به خواسته‌هایش فورا پاسخ داده نمی‌شد، به‌شدت او را مورد انتقاد قرار می‌داد، مثلا یک‌بار نوشت: «برای پسر‌عمویم، لوپوفاجو هیچ‌کاری نکردی. هم او که در دبیرخانه ملی رسانه‌ها در پورتو کار می‌کند. باید بشنوی که درباره تو چه می‌گفت. این کار اصلا مهربانانه نیست. اصلا. من دوست وفادار تو هستم. کسی که برای تو حاضر است هرکاری بکند و این را تو کاملا می‌دانی!» تهدید این پیغام روشن بود؛ یعنی هیچ کار خاصی برای پسر‌‌عموی بیچاره‌اش نشده بود. به‌‌همین‌‌خاطر دیگر طبعا هیچ اطلاعاتی از دسیسه‌چینان در کار نخواهد بود.
در هتل بورگس، پیوسته همان اتاق را اجاره می‌کرد. آن محله جایی برای نمایش «مد»‌ها بود. خانواده‌های زیاد از جمله مشهورترین خوانندگان اپرا از آنجا می‌گذشتند و در تئاتر «سائو کارلوس» نمایش می‌دادند. مرسدس هنوز به هتل نرسیده که کارکنان به اطلاع او می‌رسانند رییس مجلس منتظرش است. فورا اتومبیلی ‌آمد تا او را کمتر از یک‌ساعت برساند. سالازار یک‌بار در هفته با او ملاقات می‌کرد؛ آن‌هم در زمان‌های مشخص. آنتونیوی شوخ‌طبع در‌عین‌حال از یکنواختی بدش ‌آمد. مرسدس از پاریس به پرتغال برایش می‌نوشت: «به‌نظر می‌رسد دست پیدا‌کردن به من در اینجا آسان‌تر از در ساوبانتو باشد (اگر البته مثل عقابی بر فراز صخره‌های بلند باشی)... من سراپا اشتیاق هستم... یاد گنجشک‌های هتل بورگس را به‌خاطر می‌آورم.»
آنتونیو همچنان از او به‌عنوان یک‌جاسوس استفاده می‌کرد. اما از ابتدای سال1950 پیوسته به‌دنبال بهانه‌هایی بود تا از او فرار کند. مرسدس معشوقه‌ای بود که او را با فاصله می‌خواست: «آره من دوباره لیسبون هستم. دوباره دارم برمی‌گردم (از این رفتن و آمدن دست نمی‌کشم). آیا دوست ‌داری مرا ببینی؟ اگر اذیت نمی‌شوی. من که خیلی خوشحال می‌شوم. بدون دیدار تو سفر من به پرتغال ناقص خواهد بود. از آنجا که خیلی محزون هستم، این نقص دوچندان می‌شود. مهربان باش. از من بخواه که نزد تو بیایم.» اما جواب قاطعانه بود:«با تمام قلبم از پیغامت تشکر می‌کنم. وقتی به لیسبون رسیدی، از من چیز دیگری طلب کن. من با تو در ساوبانتو یا در قلعه سانتوآنتونیو دیدار خواهم کرد.»

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.