|

موضع ایران پس از 4 روز مذاکره در مونترو

شرایط لغو تحریم‌ها

شرق: شاید «یک‌گام» مانده به «آخر» و شاید «چندگام»؛ تا روز آخر مذاکره هسته‌ای همین شایدهاوبایدها ادامه دارد. اگرچه این‌بار برآیند کلی مصاحبه‌های بعد از مذاکره نشان می‌دهد که استفاده از کلمه «پیشرفت» در روند مذاکره دیگر ممنوع نیست. با این‌حال مذاکره‌کنندگان یادآوری می‌کنند که پایان مارس (ابتدای فروردین) مهلت نهایی توافق نیست بلکه، آنها برای دستیابی به توافق جامع تا پایان ژوئن (10تیرماه) فرصت دارند. در مونترو سوئیس، مذاکره وزیران‌خارجه ایران و آمریکا عصر چهارشنبه به پایان رسید اما مذاکره کارشناسی و معاونان تا شامگاه پنجشنبه ادامه داشت؛ در قالب دوجانبه و چندجانبه. در این بین جواد ظریف و عباس عراقچی هردو تلویحا گفتند که مذاکره نسبت به دورهای پیشین پیشرفت داشته و ایران محدودیت‌های موقتی در برنامه هسته‌ای را در ازای لغو تحریم‌ها خواهد پذیرفت. نمایندگان ایران و کشورهای عضو گروه ١+٥ از روز دوشنبه تا پنجشنبه (١١ تا ١٤اسفند/دوم تا پنجم مارس) در شهر مونترو سوئیس، مذاکرات را از سر گرفتند. قرار است دور بعدی مذاکره هم روزهای ٢٤ تا ٢٩اسفند (١٥ تا ٢٠مارس) برگزار شود. اما هنوز مکان تشکیل جلسه مشخص نشده است.
پیشرفت داشته‌ایم
«پیشرفت داشته‌ایم» اما «راه درازی در پیش است». این دو جمله در اغلب مذاکرات تکرار شده و در برخی دورهای مذاکره تنها بخش دوم جمله بوده که از سوی حاضران در مذاکره مطرح شده‌ است. بعد از پایان مذاکره در مونترو، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران و رییس تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران، با سه رسانه خارجی مصاحبه داشت. گفت‌وگو با «سی‌ان‌ان» و مجری معروفش کریستین امانپور، «ان‌بی‌سی» و «کیودو». او در این مصاحبه‌ها بر چندمحور مشترک تاکید کرد؛ صلح‌آمیزبودن برنامه هسته‌‌ای ایران و پذیرش محدودیت‌هایی برای شفاف‌سازی در مورد برنامه هسته‌ای ایران، حتی پذیرفتن پروتکل الحاقی.
جواد ظریف در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان در پاسخ به سوالی در مورد پذیرش وقفه 10ساله در برنامه هسته‌ای ایران گفت: «بستگی دارد که چگونه آن را تعریف کنید؛ ما درباره پذیرش داوطلبانه برخی محدودیت‌ها از جانب ایران گفت‌وگو کرده‌ایم؛ اگر به توافق برسیم، محدودیت‌های مشخصی را برای مدت‌زمان مشخصی قبول می‌کنیم.» در هفته‌ای که گذشت باراک اوباما، رییس‌جمهوری آمریکا مدت زمان تعلیق 10ساله را مطرح کرد. به اعتقاد ظریف، مذاکره‌کنندگان به توافق «بسیار نزدیک» شده‌اند به این شرط که همه «از مسیر تقابل» دوری کنند. «همه باید مبادرت به انتخاب‌های دشوار کنند؛ ما این انتخاب را انجام داده‌ایم که وارد مذاکرات شویم هرچند اعتقاد داریم همه این فرآیند غیرضروری بود زیرا این یک بحران تصنعی و ساختگی است.»
لغو تمام تحریم‌ها
همچنین ظریف در مصاحبه مفصلی که با شبکه «ان‌بی‌سی» داشت، گفت: «می‌خواهیم به نتیجه برسیم.» ظریف با اشاره به حضور دو عضو فنی در تیم مذاکره‌کننده یعنی علی‌اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران و ارنست مونیز، وزیر انرژی آمریکا گفت: «ما توانستیم در مورد تعداد قابل‌توجهی از موضوعات فنی به پیشرفت‌هایی نائل آییم... البته این به این معنی نیست که ما همه مسایل را حل کرده‌ایم. ما با تعدادی از موضوعات فنی و سیاسی مواجه هستیم که هنوز حل نشده‌اند. اما در مجموع پیشرفت خوبی داشتیم. اگرچه هنوز تا رسیدن به نتیجه نهایی راه زیادی در پیش داریم.» ظریف تاکید کرد که من معتقدم ما خیلی با توافق نهایی فاصله نداریم. البته ما تا پایان مارس توافق نخواهیم داشت... ما می‌خواهیم که تنها یک توافق داشته باشیم. جزییاتی وجود دارد که لازم است تکلیف آنها روشن شود. ما حاضریم 24ساعته کار کنیم تا این توافق شکل بگیرد. معتقدیم که خیلی‌خیلی نزدیک هستیم و درعین حال هم می‌توانیم دور باشیم. اما اگر همان‌طور که رییس‌جمهور اوباما بیان کرد بتوان تصمیم سیاسی لازم برای پذیرش توافق را اتخاذ کرد، ما خیلی نزدیک به هدف هستیم. اما این تصمیم سیاسی باید توسط همه طرف‌ها و نه توسط یک کشور گرفته شود و همه باید از اعمال فشار ناموجه برای اتخاذ این تصمیم سیاسی دست بردارند.» جواد ظریف باردیگر مهم‌ترین مانع بر سر دستیابی به توافق را «تصمیم سیاسی» دانست: «باید یکی از دو مسیر توافق یا فشار را انتخاب کنیم.»وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه دیگری با خبرگزاری «کیودو» تاکید کرد که «برای رسیدن به توافق نهایی در مذاکرات هسته‌ای، باید تمامی تحریم‌های ایران برداشته شود. ما یک دستور بسیار روشن داریم و آن برداشته‌شدن تمامی تحریم‌هاست.» او درعین‌حال لغو یکباره تمامی تحریم‌های ایران را مقدمه دستیابی به توافق نهایی با کشورهای 1+5 دانست. با این‌حال جواد ظریف از تمدید مذاکره نیز استقبال نکرد. جواد ظریف با اشاره به انجام بازرسی‌های متعدد در 10سال اخیر از تاسیسات هسته‌ای ایران گفته: «ما مطمئنیم که با وجود یک توافق که متضمن نظارت و بازرسی‌های بیشتر خواهد بود، برای جامعه بین‌المللی کاملا روشن خواهد شد که ماهیت برنامه هسته‌ای ما منحصرا صلح‌آمیز است. ما حاضریم موقتا محدودیت‌هایی را بپذیریم و کاملا متعهد به معیارهای بین‌المللی باشیم. این فرآیند مذاکراتی منجر به پذیرش گسترده‌ترین و سختگیرانه‌ترین رژیم بازرسی و نظارت موجود یعنی پروتکل الحاقی توسط ایران خواهد شد که نیازمند تصویب مجلس‌شورای‌اسلامی است. اما وقتی مجلس آن را تایید کند، ایران برای همیشه نسبت به مفاد آن متعهد خواهد ماند.»
توافق با تهران به ضرر هیچ‌کس نیست
وزیر خارجه آمریکا نیز که پنجشنبه در ریاض به‌سر می‌برد، در دیدار با وزیران‌خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس به پیشرفت‌های مربوط به مذاکرات هسته‌ای با ایران اشاره کرد و به آنها اطمینان داد که توافق با تهران به‌ضرر منافع آنها نخواهد بود. در همین‌حال بخش سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در بیانیه‌ای مذاکرات مونترو را «سازنده و مفید» ارزیابی و اعلام کرد در این دور از گفت‌وگو‌ها تفاهم بهتر و پیشرفت‌هایی حاصل شد. کشورهای 1+5 و ایران به تلاش در زمینه کاستن از شکاف‌های باقی‌مانده ادامه و به‌زودی بار دیگر تشکیل جلسه خواهند داد. در همین‌زمینه «فدریکا موگرینی»، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز گفت: «یک توافق خوب در مذاکرات بر سر برنامه هسته‌ای ایران در دسترس است.»

شرق: شاید «یک‌گام» مانده به «آخر» و شاید «چندگام»؛ تا روز آخر مذاکره هسته‌ای همین شایدهاوبایدها ادامه دارد. اگرچه این‌بار برآیند کلی مصاحبه‌های بعد از مذاکره نشان می‌دهد که استفاده از کلمه «پیشرفت» در روند مذاکره دیگر ممنوع نیست. با این‌حال مذاکره‌کنندگان یادآوری می‌کنند که پایان مارس (ابتدای فروردین) مهلت نهایی توافق نیست بلکه، آنها برای دستیابی به توافق جامع تا پایان ژوئن (10تیرماه) فرصت دارند. در مونترو سوئیس، مذاکره وزیران‌خارجه ایران و آمریکا عصر چهارشنبه به پایان رسید اما مذاکره کارشناسی و معاونان تا شامگاه پنجشنبه ادامه داشت؛ در قالب دوجانبه و چندجانبه. در این بین جواد ظریف و عباس عراقچی هردو تلویحا گفتند که مذاکره نسبت به دورهای پیشین پیشرفت داشته و ایران محدودیت‌های موقتی در برنامه هسته‌ای را در ازای لغو تحریم‌ها خواهد پذیرفت. نمایندگان ایران و کشورهای عضو گروه ١+٥ از روز دوشنبه تا پنجشنبه (١١ تا ١٤اسفند/دوم تا پنجم مارس) در شهر مونترو سوئیس، مذاکرات را از سر گرفتند. قرار است دور بعدی مذاکره هم روزهای ٢٤ تا ٢٩اسفند (١٥ تا ٢٠مارس) برگزار شود. اما هنوز مکان تشکیل جلسه مشخص نشده است.
پیشرفت داشته‌ایم
«پیشرفت داشته‌ایم» اما «راه درازی در پیش است». این دو جمله در اغلب مذاکرات تکرار شده و در برخی دورهای مذاکره تنها بخش دوم جمله بوده که از سوی حاضران در مذاکره مطرح شده‌ است. بعد از پایان مذاکره در مونترو، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران و رییس تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران، با سه رسانه خارجی مصاحبه داشت. گفت‌وگو با «سی‌ان‌ان» و مجری معروفش کریستین امانپور، «ان‌بی‌سی» و «کیودو». او در این مصاحبه‌ها بر چندمحور مشترک تاکید کرد؛ صلح‌آمیزبودن برنامه هسته‌‌ای ایران و پذیرش محدودیت‌هایی برای شفاف‌سازی در مورد برنامه هسته‌ای ایران، حتی پذیرفتن پروتکل الحاقی.
جواد ظریف در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان در پاسخ به سوالی در مورد پذیرش وقفه 10ساله در برنامه هسته‌ای ایران گفت: «بستگی دارد که چگونه آن را تعریف کنید؛ ما درباره پذیرش داوطلبانه برخی محدودیت‌ها از جانب ایران گفت‌وگو کرده‌ایم؛ اگر به توافق برسیم، محدودیت‌های مشخصی را برای مدت‌زمان مشخصی قبول می‌کنیم.» در هفته‌ای که گذشت باراک اوباما، رییس‌جمهوری آمریکا مدت زمان تعلیق 10ساله را مطرح کرد. به اعتقاد ظریف، مذاکره‌کنندگان به توافق «بسیار نزدیک» شده‌اند به این شرط که همه «از مسیر تقابل» دوری کنند. «همه باید مبادرت به انتخاب‌های دشوار کنند؛ ما این انتخاب را انجام داده‌ایم که وارد مذاکرات شویم هرچند اعتقاد داریم همه این فرآیند غیرضروری بود زیرا این یک بحران تصنعی و ساختگی است.»
لغو تمام تحریم‌ها
همچنین ظریف در مصاحبه مفصلی که با شبکه «ان‌بی‌سی» داشت، گفت: «می‌خواهیم به نتیجه برسیم.» ظریف با اشاره به حضور دو عضو فنی در تیم مذاکره‌کننده یعنی علی‌اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران و ارنست مونیز، وزیر انرژی آمریکا گفت: «ما توانستیم در مورد تعداد قابل‌توجهی از موضوعات فنی به پیشرفت‌هایی نائل آییم... البته این به این معنی نیست که ما همه مسایل را حل کرده‌ایم. ما با تعدادی از موضوعات فنی و سیاسی مواجه هستیم که هنوز حل نشده‌اند. اما در مجموع پیشرفت خوبی داشتیم. اگرچه هنوز تا رسیدن به نتیجه نهایی راه زیادی در پیش داریم.» ظریف تاکید کرد که من معتقدم ما خیلی با توافق نهایی فاصله نداریم. البته ما تا پایان مارس توافق نخواهیم داشت... ما می‌خواهیم که تنها یک توافق داشته باشیم. جزییاتی وجود دارد که لازم است تکلیف آنها روشن شود. ما حاضریم 24ساعته کار کنیم تا این توافق شکل بگیرد. معتقدیم که خیلی‌خیلی نزدیک هستیم و درعین حال هم می‌توانیم دور باشیم. اما اگر همان‌طور که رییس‌جمهور اوباما بیان کرد بتوان تصمیم سیاسی لازم برای پذیرش توافق را اتخاذ کرد، ما خیلی نزدیک به هدف هستیم. اما این تصمیم سیاسی باید توسط همه طرف‌ها و نه توسط یک کشور گرفته شود و همه باید از اعمال فشار ناموجه برای اتخاذ این تصمیم سیاسی دست بردارند.» جواد ظریف باردیگر مهم‌ترین مانع بر سر دستیابی به توافق را «تصمیم سیاسی» دانست: «باید یکی از دو مسیر توافق یا فشار را انتخاب کنیم.»وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه دیگری با خبرگزاری «کیودو» تاکید کرد که «برای رسیدن به توافق نهایی در مذاکرات هسته‌ای، باید تمامی تحریم‌های ایران برداشته شود. ما یک دستور بسیار روشن داریم و آن برداشته‌شدن تمامی تحریم‌هاست.» او درعین‌حال لغو یکباره تمامی تحریم‌های ایران را مقدمه دستیابی به توافق نهایی با کشورهای 1+5 دانست. با این‌حال جواد ظریف از تمدید مذاکره نیز استقبال نکرد. جواد ظریف با اشاره به انجام بازرسی‌های متعدد در 10سال اخیر از تاسیسات هسته‌ای ایران گفته: «ما مطمئنیم که با وجود یک توافق که متضمن نظارت و بازرسی‌های بیشتر خواهد بود، برای جامعه بین‌المللی کاملا روشن خواهد شد که ماهیت برنامه هسته‌ای ما منحصرا صلح‌آمیز است. ما حاضریم موقتا محدودیت‌هایی را بپذیریم و کاملا متعهد به معیارهای بین‌المللی باشیم. این فرآیند مذاکراتی منجر به پذیرش گسترده‌ترین و سختگیرانه‌ترین رژیم بازرسی و نظارت موجود یعنی پروتکل الحاقی توسط ایران خواهد شد که نیازمند تصویب مجلس‌شورای‌اسلامی است. اما وقتی مجلس آن را تایید کند، ایران برای همیشه نسبت به مفاد آن متعهد خواهد ماند.»
توافق با تهران به ضرر هیچ‌کس نیست
وزیر خارجه آمریکا نیز که پنجشنبه در ریاض به‌سر می‌برد، در دیدار با وزیران‌خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس به پیشرفت‌های مربوط به مذاکرات هسته‌ای با ایران اشاره کرد و به آنها اطمینان داد که توافق با تهران به‌ضرر منافع آنها نخواهد بود. در همین‌حال بخش سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در بیانیه‌ای مذاکرات مونترو را «سازنده و مفید» ارزیابی و اعلام کرد در این دور از گفت‌وگو‌ها تفاهم بهتر و پیشرفت‌هایی حاصل شد. کشورهای 1+5 و ایران به تلاش در زمینه کاستن از شکاف‌های باقی‌مانده ادامه و به‌زودی بار دیگر تشکیل جلسه خواهند داد. در همین‌زمینه «فدریکا موگرینی»، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز گفت: «یک توافق خوب در مذاکرات بر سر برنامه هسته‌ای ایران در دسترس است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.