|

پیشبرد دموکراسی شرط اصلی برای خلع سلاح

نه «پ‌ک‌ک» به اوجالان

دولتمردان ترکیه روز شنبه سرخوش از پیام اوجالان، گمان می‌کردند بدون سروسامان‌دادن به زیرساخت‌های دموکراتیک، توانسته‌اند سلاح را از چنگ جنگجویان حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) بیرون بیاورند. بسیاری درخواست اخیر اوجالان، رهبر دربند پ‌ک‌ک از شبه‌نظامیان این گروه مبنی بر زمین‌گذاشتن سلاح‌هایشان را گامی بزرگ در راستای مذاکرات صلح تلقی کردند، اما شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک روز گذشته با انتشار بیانیه‌ای تاکید کردند دولت ترکیه باید ابتدا گام‌هایی را برای پیشبرد دموکراسی برداشته و طرح جنجالی امنیتی را از پارلمان بازپس بگیرد. بیانیه شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک در پاسخ به درخواست اوجالان منتشر شده است. اوجالان از شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک خواسته بود تا با برگزاری نشست فوق‌العاده در بهار، درخصوص پایان‌دادن به مبارزه مسلحانه، تصمیم‌گیری کنند. سری ثریا اوندر، نماینده استانبول در مجلس ملی ترکیه که اصالتا کرد است، عصر شنبه پیام اوجالان را در تلویزیون ترکیه خواند. به گفته او پیام اوجالان؛ پایان‌دادن به جنگ 30ساله در قالب صلحی پایدار و از راهی دموکراتیک است.
با تاسیس حزب عدالت و توسعه در سال2001 میلادی، مساله کردها و چندوچون مقابله با تهدیدات پ‌ک‌ک نیز وارد فاز جدیدی شد. از آن زمان تاکنون، در چندنوبت، بین دولت برآمده از حزب عدالت و توسعه و رهبر زندانی پ‌ک‌ک و دیگر سران این حزب، مذاکره صورت‌ گرفته و آخرین‌دور این مذاکرات که از اواخر سال2012 آغاز شده، تاکنون ادامه دارد. از آن زمان تاکنون بحث‌ها برای خلع سلاح پ‌ک‌ک هیچ‌گاه به نتیجه‌ای نرسیده است. سران پ‌ک‌ک در کوهستان قندیل بر این باورند که هنوز چنین زمینه‌ای به وجود نیامده و نمی‌توانند سلاح‌های خود را بر زمین بگذارند. آنان معتقدند حزب عدالت و توسعه در حال تعلل و وقت‌کشی است و نمی‌خواهد برنامه روشن و واقعی خود، برای پایان‌دادن به مشکلات موجود را اعلام کند. آنها بر این باورند که حزب عدالت و توسعه قصد دارد همه‌چیز را در یک فضای سیاسی و حزبی به‌نفع خود پیش ببرد و به‌دنبال آن است پیروزی در انتخابات سراسری سال‌جاری میلادی را به هدفی تبدیل کند که به‌مراتب حیاتی‌تر و مهم‌تر از به فرجام‌رساندن مذاکرات صلح است. اما اگرچه شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک درخواست پایان‌دادن به مبارزه مسلحانه را رد کرده‌اند، اما عملا مدت‌هاست که آنها سلاح‌های خود را غلاف کرده‌اند. اوجالان در سال۲۰۱۳ آتش‌بس اعلام کرد و از نیرو‌های پ‌ک‌ک خواست برای پیشبرد صلح در ترکیه به کردستان عراق عقب‌نشینی کنند. این آتش‌بس هنوز به قوت خود باقی است اما چندماه پس از پیام اوجالان، برخی از فرمانده‌های پ‌ک‌ک از عقب‌نشینی خودداری کرده و گفتند نیروهای ارتش ترکیه و دولت ترکیه هنوز هیچ گامی برای جبران گذشته برنداشته‌اند. پس از سه‌دهه نبرد دوطرف، به نظر می‌رسد هنوز زمان صلحی دایم و پایدار فرا نرسیده است. پ‌ک‌ک هیچ‌گاه در نبرد زمینی در داخل ترکیه موفق نبوده و بزرگ‌ترین دستاورد این جنبش زنده‌ماندن در میان سرکوب‌های شدید بوده است. این حزب سال1978 از سوی اوجالان و به‌عنوان حزبی مارکسیست- لنینیست تاسیس شد و سال‌های زیادی با شورش‌های مسلحانه علیه دولت ترکیه که کردها را به‌عنوان ملیتی جدا به رسمیت نمی‌شناخت، به دنبال تشکیل دولت جداگانه‌ای برای کردها بود. از همان آغاز مبارزات کردها، دولت و نیروهای امنیتی ترکیه با دستگیری‌های گسترده، اعدام و جوخه‌های مرگ به انتقام برخاستند. در دهه90 ارتش ترکیه حدود سه‌هزار روستای کردنشین را نابود کرد و حداقل یک‌میلیون روستایی کرد هم از خانه‌های خود بیرون رانده شدند. شکنجه‌های وحشیانه و قرون وسطایی هم بخش اجتناب‌ناپذیر دوره حبس زندانیان کرد بود. زندانیان آن دوره می‌گویند برای فرار از شکنجه مجبور بودند فریاد بزنند: «افتخار می‌کنم که ترک باشم «و» ترک به همه دنیا می‌ارزد». در درگیری‌های سه‌دهه گذشته بین نیروهای ارتش ترکیه و شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک، بیش از 40هزارنفر که بیشتر آنها کرد بودند، کشته شده‌اند.
یکی از مهم‌ترین اتفاقات در مساله کردهای ترکیه، دستگیری عبدالله اوجالان در 15فوریه1999میلادی بود. او که در عملیاتی ویژه دستگیر و به ترکیه تحویل داده شد، از همان زمان تاکنون در زندانی در جزیره امرالی دوران محکومیت حبس ابد خود را سپری می‌کند. بسیاری از نیروهای امنیتی ترکیه گمان می‌کردند دستگیری اوجالان در سال1999 به فروپاشی پ‌ک‌ک منجر می‌شود، با این‌حال وی از زندان هدایت پ‌ک‌ک را به پیش برد. او که به رهبری تندخو معروف بود، پس از به زندان‌افتادن برای کردها نمادی از درد و رنج و مقاومت شد.
پ‌ک‌ک حالا نماد مصمم‌بودن کردهای ترکیه برای پاسداری از هویت و ایستادگی برای رسیدن به حقوق سیاسی و اجتماعی است. در طول سه‌دهه گذشته بسیاری از مقامات کردی، روزنامه‌نگاران، کارگران و فعالان حقوق بشر به زندان افتاده‌اند. شاید 10سال پیش به نظر می‌رسید پ‌ک‌ک منزوی شده اما حوادث سال‌های اخیر نشان می‌دهد به‌دلیل قدرت سازمانی، این حزب همچنان از حمایت مردمی برخوردار است. در پی اسکان‌های پس از جنگ جهانی اول، کردها نادیده گرفته و به بزرگ‌ترین اقلیت بی‌کشور تبدیل شدند. حالا اما به نظر می‌رسد در قرن بیست‌ویکم، 30میلیون کرد منطقه اوضاع و احوال نسبتا بهتری دارند.

دولتمردان ترکیه روز شنبه سرخوش از پیام اوجالان، گمان می‌کردند بدون سروسامان‌دادن به زیرساخت‌های دموکراتیک، توانسته‌اند سلاح را از چنگ جنگجویان حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) بیرون بیاورند. بسیاری درخواست اخیر اوجالان، رهبر دربند پ‌ک‌ک از شبه‌نظامیان این گروه مبنی بر زمین‌گذاشتن سلاح‌هایشان را گامی بزرگ در راستای مذاکرات صلح تلقی کردند، اما شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک روز گذشته با انتشار بیانیه‌ای تاکید کردند دولت ترکیه باید ابتدا گام‌هایی را برای پیشبرد دموکراسی برداشته و طرح جنجالی امنیتی را از پارلمان بازپس بگیرد. بیانیه شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک در پاسخ به درخواست اوجالان منتشر شده است. اوجالان از شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک خواسته بود تا با برگزاری نشست فوق‌العاده در بهار، درخصوص پایان‌دادن به مبارزه مسلحانه، تصمیم‌گیری کنند. سری ثریا اوندر، نماینده استانبول در مجلس ملی ترکیه که اصالتا کرد است، عصر شنبه پیام اوجالان را در تلویزیون ترکیه خواند. به گفته او پیام اوجالان؛ پایان‌دادن به جنگ 30ساله در قالب صلحی پایدار و از راهی دموکراتیک است.
با تاسیس حزب عدالت و توسعه در سال2001 میلادی، مساله کردها و چندوچون مقابله با تهدیدات پ‌ک‌ک نیز وارد فاز جدیدی شد. از آن زمان تاکنون، در چندنوبت، بین دولت برآمده از حزب عدالت و توسعه و رهبر زندانی پ‌ک‌ک و دیگر سران این حزب، مذاکره صورت‌ گرفته و آخرین‌دور این مذاکرات که از اواخر سال2012 آغاز شده، تاکنون ادامه دارد. از آن زمان تاکنون بحث‌ها برای خلع سلاح پ‌ک‌ک هیچ‌گاه به نتیجه‌ای نرسیده است. سران پ‌ک‌ک در کوهستان قندیل بر این باورند که هنوز چنین زمینه‌ای به وجود نیامده و نمی‌توانند سلاح‌های خود را بر زمین بگذارند. آنان معتقدند حزب عدالت و توسعه در حال تعلل و وقت‌کشی است و نمی‌خواهد برنامه روشن و واقعی خود، برای پایان‌دادن به مشکلات موجود را اعلام کند. آنها بر این باورند که حزب عدالت و توسعه قصد دارد همه‌چیز را در یک فضای سیاسی و حزبی به‌نفع خود پیش ببرد و به‌دنبال آن است پیروزی در انتخابات سراسری سال‌جاری میلادی را به هدفی تبدیل کند که به‌مراتب حیاتی‌تر و مهم‌تر از به فرجام‌رساندن مذاکرات صلح است. اما اگرچه شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک درخواست پایان‌دادن به مبارزه مسلحانه را رد کرده‌اند، اما عملا مدت‌هاست که آنها سلاح‌های خود را غلاف کرده‌اند. اوجالان در سال۲۰۱۳ آتش‌بس اعلام کرد و از نیرو‌های پ‌ک‌ک خواست برای پیشبرد صلح در ترکیه به کردستان عراق عقب‌نشینی کنند. این آتش‌بس هنوز به قوت خود باقی است اما چندماه پس از پیام اوجالان، برخی از فرمانده‌های پ‌ک‌ک از عقب‌نشینی خودداری کرده و گفتند نیروهای ارتش ترکیه و دولت ترکیه هنوز هیچ گامی برای جبران گذشته برنداشته‌اند. پس از سه‌دهه نبرد دوطرف، به نظر می‌رسد هنوز زمان صلحی دایم و پایدار فرا نرسیده است. پ‌ک‌ک هیچ‌گاه در نبرد زمینی در داخل ترکیه موفق نبوده و بزرگ‌ترین دستاورد این جنبش زنده‌ماندن در میان سرکوب‌های شدید بوده است. این حزب سال1978 از سوی اوجالان و به‌عنوان حزبی مارکسیست- لنینیست تاسیس شد و سال‌های زیادی با شورش‌های مسلحانه علیه دولت ترکیه که کردها را به‌عنوان ملیتی جدا به رسمیت نمی‌شناخت، به دنبال تشکیل دولت جداگانه‌ای برای کردها بود. از همان آغاز مبارزات کردها، دولت و نیروهای امنیتی ترکیه با دستگیری‌های گسترده، اعدام و جوخه‌های مرگ به انتقام برخاستند. در دهه90 ارتش ترکیه حدود سه‌هزار روستای کردنشین را نابود کرد و حداقل یک‌میلیون روستایی کرد هم از خانه‌های خود بیرون رانده شدند. شکنجه‌های وحشیانه و قرون وسطایی هم بخش اجتناب‌ناپذیر دوره حبس زندانیان کرد بود. زندانیان آن دوره می‌گویند برای فرار از شکنجه مجبور بودند فریاد بزنند: «افتخار می‌کنم که ترک باشم «و» ترک به همه دنیا می‌ارزد». در درگیری‌های سه‌دهه گذشته بین نیروهای ارتش ترکیه و شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک، بیش از 40هزارنفر که بیشتر آنها کرد بودند، کشته شده‌اند.
یکی از مهم‌ترین اتفاقات در مساله کردهای ترکیه، دستگیری عبدالله اوجالان در 15فوریه1999میلادی بود. او که در عملیاتی ویژه دستگیر و به ترکیه تحویل داده شد، از همان زمان تاکنون در زندانی در جزیره امرالی دوران محکومیت حبس ابد خود را سپری می‌کند. بسیاری از نیروهای امنیتی ترکیه گمان می‌کردند دستگیری اوجالان در سال1999 به فروپاشی پ‌ک‌ک منجر می‌شود، با این‌حال وی از زندان هدایت پ‌ک‌ک را به پیش برد. او که به رهبری تندخو معروف بود، پس از به زندان‌افتادن برای کردها نمادی از درد و رنج و مقاومت شد.
پ‌ک‌ک حالا نماد مصمم‌بودن کردهای ترکیه برای پاسداری از هویت و ایستادگی برای رسیدن به حقوق سیاسی و اجتماعی است. در طول سه‌دهه گذشته بسیاری از مقامات کردی، روزنامه‌نگاران، کارگران و فعالان حقوق بشر به زندان افتاده‌اند. شاید 10سال پیش به نظر می‌رسید پ‌ک‌ک منزوی شده اما حوادث سال‌های اخیر نشان می‌دهد به‌دلیل قدرت سازمانی، این حزب همچنان از حمایت مردمی برخوردار است. در پی اسکان‌های پس از جنگ جهانی اول، کردها نادیده گرفته و به بزرگ‌ترین اقلیت بی‌کشور تبدیل شدند. حالا اما به نظر می‌رسد در قرن بیست‌ویکم، 30میلیون کرد منطقه اوضاع و احوال نسبتا بهتری دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.