|

لزوم مبارزه علیه ایدئولوژی افراط‌گرایی

شاهزاده سلمان بن‌حمد آل‌خلیفه . ولیعهد بحرین

تقریبا 15سال پیش در چنین روزهایی بود که «جنگ علیه تروریسم» آغاز شد. ما در آن زمان کمی به درکی مشابه از دشمن مشترک و لزوم شکست آن نزدیک شده بودیم. در آن زمان، نخست باید تاکتیک‌های ترور را تعریف می‌کردیم. این در حالی است که تروریسم صرفا ابزاری است که نظریه‌پردازان تعاریف متفاوتی از آن ارائه داده و با وقوع جنایات اخیر که شامل قتل و آدم‌ربایی بوده، درباره آن سخن گفته‌اند؛ جنایاتی که از حادثه کشتار روزنامه‌نگاران در پاریس تا سوزاندن عجیب‌وغریب خلبان اردنی به گروگان گرفته‌شده را دربر می‌گرفت.
حادثه کپنهاگ باردیگر این موضوع را به ما یادآوری کرد که اگر می‌خواهیم تهدید جهانی فزاینده پیش‌رو را مورد بررسی قرار دهیم، نیازمند گسترش درک خود درباره آن و تعریف دشمن مشترک هستیم. تروریسم یک ایدئولوژی نیست. ما صرفا درباره مبارزه علیه تروریست‌ها سخن نمی‌گوییم.
ما در حال مبارزه علیه «دین‌سالاران» هستیم. کاربرد واژه «دین‌سالار» از سوی من به هیچ‌وجه علیه اسلام نیست، بلکه فراتر از آن به دین‌سالارانی نقد دارم که در مذاهب دیگر از جمله مسیحیت، یهودیت و بودیسم و هرمذهب دیگری یافت می‌شوند. این افراد سبب شده‌اند آنچه برای ما در سالیان دراز به عنوان سنن بزرگ و اعتقادات الهی مورد احترام بود، مخدوش شود. بر این باورم که می‌توانیم روندی از همکاری‌های نظامی، سیاسی، اقتصادی و حتی اجتماعی را برای مقابله با تهدید موجود آغاز کنیم؛ همان‌طوری که در مقابله با فاشیسم، توتالیتاریسم و کمونیسم در قرن گذشته، جهان با مجموعه‌ای از تهدیدات مواجه شده بود. این مفاهیم پیش‌تر مورد بررسی قرار گرفته بودند و ما به‌طور بالینی از آنها به عنوان ایدئولوژی‌ها یاد می‌کنیم.
آنان پیام ایدئولوژیک خود را از طریق مجموعه‌ای از شبکه‌های قدیمی و جدید در عصر دیجیتال منتشر می‌کنند. پس ما باید چگونه این شکل تازه از ایدئولوژی را تعریف و آن را چگونه قلمداد کنیم؟ ما باید از اصطلاحات مشخصی برای تعریف و بیان مقوله‌هایی استفاده کنیم که ریشه اصلی مشکلاتی هستند که با آنها مواجه هستیم. برای مثال، تنها برای گروهی مثل داعش نام‌های مختلفی از جمله «دولت اسلامی شام و عراق»، «دولت اسلامی» و... به کار برده می‌شود. این موضوع محدود به داعش نمی‌شود، ما می‌توانیم به «الشباب» و «بوکوحرام» نیز نگاه کنیم که احتمالا در آینده توسعه پیدا خواهند کرد.
با این‌حال، ما در هرموردی چشمان خود را روی تهدید تاکتیکی موجود بسته‌ایم و فاقد برنامه استراتژیک برای دسته‌بندی دشمن هستیم. ما می‌توانیم این فرآیند را با تجریه و تحلیل ویژگی آنهایی آغاز کنیم که تلاش می‌کنند بر ما روی کره‌زمین و همچنین در سرای باقی حاکم شوند.
آنان خود را منزوی کرده‌اند و در فضایی فاقد ارزش‌های موجود در جوامع مبتنی بر قرارداد اجتماعی به‌سر می‌برند. آنان زنان و بردگان را در اختیار دارند که به آزار و اذیت‌شان مبادرت می‌ورزند و از کشتار هیچ‌کسی صرفنظر نمی‌کنند و این اقدامات را با ایدئولوژی خود توجیه می‌کنند.
آنان برای توجیه اقدامات خود در میان پیروان‌شان به مسائل مذهبی متوسل می‌شوند. روش آنان ترکیبی از تاکتیک‌های متاثر از ایدئولوژی مذهبی در کنار حکومت شبه‌نظامی و حاکمیت بی‌قانونی است. ما آگاهیم، آنان عده‌ای فرصت‌طلب هستند که در دوره‌های تحولات اجتماعی و آشفتگی‌های سیاسی به‌خوبی رشد می‌کنند.
هدف آنان رهبری سرخوردگی‌ها، نارضایتی‌ها و فراموش‌شدگی‌هاست. تاریخ قضاوت خواهد کرد آیا آشفتگی اخیر خاورمیانه که از میانه سال2011 میلادی آغاز شده، به حوادث برلین سال1989 خواهد انجامید یا پتروگراد سال1917. با این‌حال، یک چیز روشن است و آن اینکه در دوره حاکمیت پارادایم سقوط دولت‌ها خلأیی ایجاد می‌شود که احتمال ظهور ایدئولوژی افراطی را افزایش می‌دهد. آنان پیام ایدئولوژیک خود را از طریق رسانه‌های قدیمی و جدید منتشر می‌کنند. در خاورمیانه که شبکه‌های ماهواره‌ای به دور از چشم مخاطبان غربی هستند و از قوانین و مقررات وضع‌شده آزادند، این رسانه‌ها تاثیر بیشتری نسبت به اینترنت بر مخاطبان می‌گذارند و گروه‌های افراطی نیز پیام عدم تساهل خود را به گوش سایرین می‌رسانند.
در نتیجه، در حالی‌که سرگرم تعریف مفاهیم و اقدامات عملی و حقوقی درباره مقررات مربوط به رسانه‌ها و آزادی ارتباطات در فضای مجازی هستیم، آنان به شکلی بیرحمانه از این موضوع برای گستراندن پیام خشن و نفرت‌انگیز خود بهره‌برداری می‌کنند. درنهایت، ما با دشمن تازه‌ای مواجه هستیم که نشان داده بسیاری از شیوه‌های قرن‌هفدهمی را به عنوان استراتژی در قرن بیست‌ویکم به کار می‌برد.
با این حال، برای حل مقابله با آنان نباید صرفا با اتکا به راه‌حل‌های قدیمی این کار را انجام دهیم، بلکه این کار تنها با استفاده از مجموعه‌ای از اقدامات سنتی و مدرن امکان‌پذیر خواهد بود. تنها از طریق بازبینی اساسی، جمعی و هماهنگ است که می‌توانیم ماهیت تهدیدی که با آن مواجه هستیم را بشناسیم و خود را برای مقابله با چالش‌هایمان متمرکز کنیم و به مرحله رسیدن به هدف مشترک نزدیک‌تر شویم.
پس از آن خواهد بود که می‌توانیم از نظر استراتژیک از منابع مشترک‌مان برای مقابله با جرایم ایدئولوژیک بهره‌برداری کنیم و به مقابله با کسانی بپردازیم که با دستاویز قراردادن قوانین الهی، برای بی‌قانونی‌های خود بهانه می‌تراشند.
متاسفانه به احتمال قوی مجبور خواهیم بود مدت‌زمانی طولانی به مبارزه با آنان بپردازیم، در چنین‌شرایطی نیازمند درک و تعریف ایدئولوژی این افراد هستیم. این افراد و گروه‌ها با افول مواجه می‌شوند، اما ما باید به مبارزه علیه ایدئولوژی آنان پرداخته و در راستای مغلوب‌کردنش تلاش کنیم.
در این راستا، می‌توان به جای واژه مبارزه علیه تروریسم، روی تهدید واقعی تمرکز کرد که همانا ظهور فاشیسم در ظاهر دینی و توسط کسانی که مدعی دین‌داری هستند، است.


ترجمه: نوژن اعتضادالسلطنه
منبع: دیلی‌تلگراف

تقریبا 15سال پیش در چنین روزهایی بود که «جنگ علیه تروریسم» آغاز شد. ما در آن زمان کمی به درکی مشابه از دشمن مشترک و لزوم شکست آن نزدیک شده بودیم. در آن زمان، نخست باید تاکتیک‌های ترور را تعریف می‌کردیم. این در حالی است که تروریسم صرفا ابزاری است که نظریه‌پردازان تعاریف متفاوتی از آن ارائه داده و با وقوع جنایات اخیر که شامل قتل و آدم‌ربایی بوده، درباره آن سخن گفته‌اند؛ جنایاتی که از حادثه کشتار روزنامه‌نگاران در پاریس تا سوزاندن عجیب‌وغریب خلبان اردنی به گروگان گرفته‌شده را دربر می‌گرفت.
حادثه کپنهاگ باردیگر این موضوع را به ما یادآوری کرد که اگر می‌خواهیم تهدید جهانی فزاینده پیش‌رو را مورد بررسی قرار دهیم، نیازمند گسترش درک خود درباره آن و تعریف دشمن مشترک هستیم. تروریسم یک ایدئولوژی نیست. ما صرفا درباره مبارزه علیه تروریست‌ها سخن نمی‌گوییم.
ما در حال مبارزه علیه «دین‌سالاران» هستیم. کاربرد واژه «دین‌سالار» از سوی من به هیچ‌وجه علیه اسلام نیست، بلکه فراتر از آن به دین‌سالارانی نقد دارم که در مذاهب دیگر از جمله مسیحیت، یهودیت و بودیسم و هرمذهب دیگری یافت می‌شوند. این افراد سبب شده‌اند آنچه برای ما در سالیان دراز به عنوان سنن بزرگ و اعتقادات الهی مورد احترام بود، مخدوش شود. بر این باورم که می‌توانیم روندی از همکاری‌های نظامی، سیاسی، اقتصادی و حتی اجتماعی را برای مقابله با تهدید موجود آغاز کنیم؛ همان‌طوری که در مقابله با فاشیسم، توتالیتاریسم و کمونیسم در قرن گذشته، جهان با مجموعه‌ای از تهدیدات مواجه شده بود. این مفاهیم پیش‌تر مورد بررسی قرار گرفته بودند و ما به‌طور بالینی از آنها به عنوان ایدئولوژی‌ها یاد می‌کنیم.
آنان پیام ایدئولوژیک خود را از طریق مجموعه‌ای از شبکه‌های قدیمی و جدید در عصر دیجیتال منتشر می‌کنند. پس ما باید چگونه این شکل تازه از ایدئولوژی را تعریف و آن را چگونه قلمداد کنیم؟ ما باید از اصطلاحات مشخصی برای تعریف و بیان مقوله‌هایی استفاده کنیم که ریشه اصلی مشکلاتی هستند که با آنها مواجه هستیم. برای مثال، تنها برای گروهی مثل داعش نام‌های مختلفی از جمله «دولت اسلامی شام و عراق»، «دولت اسلامی» و... به کار برده می‌شود. این موضوع محدود به داعش نمی‌شود، ما می‌توانیم به «الشباب» و «بوکوحرام» نیز نگاه کنیم که احتمالا در آینده توسعه پیدا خواهند کرد.
با این‌حال، ما در هرموردی چشمان خود را روی تهدید تاکتیکی موجود بسته‌ایم و فاقد برنامه استراتژیک برای دسته‌بندی دشمن هستیم. ما می‌توانیم این فرآیند را با تجریه و تحلیل ویژگی آنهایی آغاز کنیم که تلاش می‌کنند بر ما روی کره‌زمین و همچنین در سرای باقی حاکم شوند.
آنان خود را منزوی کرده‌اند و در فضایی فاقد ارزش‌های موجود در جوامع مبتنی بر قرارداد اجتماعی به‌سر می‌برند. آنان زنان و بردگان را در اختیار دارند که به آزار و اذیت‌شان مبادرت می‌ورزند و از کشتار هیچ‌کسی صرفنظر نمی‌کنند و این اقدامات را با ایدئولوژی خود توجیه می‌کنند.
آنان برای توجیه اقدامات خود در میان پیروان‌شان به مسائل مذهبی متوسل می‌شوند. روش آنان ترکیبی از تاکتیک‌های متاثر از ایدئولوژی مذهبی در کنار حکومت شبه‌نظامی و حاکمیت بی‌قانونی است. ما آگاهیم، آنان عده‌ای فرصت‌طلب هستند که در دوره‌های تحولات اجتماعی و آشفتگی‌های سیاسی به‌خوبی رشد می‌کنند.
هدف آنان رهبری سرخوردگی‌ها، نارضایتی‌ها و فراموش‌شدگی‌هاست. تاریخ قضاوت خواهد کرد آیا آشفتگی اخیر خاورمیانه که از میانه سال2011 میلادی آغاز شده، به حوادث برلین سال1989 خواهد انجامید یا پتروگراد سال1917. با این‌حال، یک چیز روشن است و آن اینکه در دوره حاکمیت پارادایم سقوط دولت‌ها خلأیی ایجاد می‌شود که احتمال ظهور ایدئولوژی افراطی را افزایش می‌دهد. آنان پیام ایدئولوژیک خود را از طریق رسانه‌های قدیمی و جدید منتشر می‌کنند. در خاورمیانه که شبکه‌های ماهواره‌ای به دور از چشم مخاطبان غربی هستند و از قوانین و مقررات وضع‌شده آزادند، این رسانه‌ها تاثیر بیشتری نسبت به اینترنت بر مخاطبان می‌گذارند و گروه‌های افراطی نیز پیام عدم تساهل خود را به گوش سایرین می‌رسانند.
در نتیجه، در حالی‌که سرگرم تعریف مفاهیم و اقدامات عملی و حقوقی درباره مقررات مربوط به رسانه‌ها و آزادی ارتباطات در فضای مجازی هستیم، آنان به شکلی بیرحمانه از این موضوع برای گستراندن پیام خشن و نفرت‌انگیز خود بهره‌برداری می‌کنند. درنهایت، ما با دشمن تازه‌ای مواجه هستیم که نشان داده بسیاری از شیوه‌های قرن‌هفدهمی را به عنوان استراتژی در قرن بیست‌ویکم به کار می‌برد.
با این حال، برای حل مقابله با آنان نباید صرفا با اتکا به راه‌حل‌های قدیمی این کار را انجام دهیم، بلکه این کار تنها با استفاده از مجموعه‌ای از اقدامات سنتی و مدرن امکان‌پذیر خواهد بود. تنها از طریق بازبینی اساسی، جمعی و هماهنگ است که می‌توانیم ماهیت تهدیدی که با آن مواجه هستیم را بشناسیم و خود را برای مقابله با چالش‌هایمان متمرکز کنیم و به مرحله رسیدن به هدف مشترک نزدیک‌تر شویم.
پس از آن خواهد بود که می‌توانیم از نظر استراتژیک از منابع مشترک‌مان برای مقابله با جرایم ایدئولوژیک بهره‌برداری کنیم و به مقابله با کسانی بپردازیم که با دستاویز قراردادن قوانین الهی، برای بی‌قانونی‌های خود بهانه می‌تراشند.
متاسفانه به احتمال قوی مجبور خواهیم بود مدت‌زمانی طولانی به مبارزه با آنان بپردازیم، در چنین‌شرایطی نیازمند درک و تعریف ایدئولوژی این افراد هستیم. این افراد و گروه‌ها با افول مواجه می‌شوند، اما ما باید به مبارزه علیه ایدئولوژی آنان پرداخته و در راستای مغلوب‌کردنش تلاش کنیم.
در این راستا، می‌توان به جای واژه مبارزه علیه تروریسم، روی تهدید واقعی تمرکز کرد که همانا ظهور فاشیسم در ظاهر دینی و توسط کسانی که مدعی دین‌داری هستند، است.


ترجمه: نوژن اعتضادالسلطنه
منبع: دیلی‌تلگراف

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.