در سایه کرملین روی داد
ترور مخالف سرشناس پوتین
تو گویی روسیه هنوز به اندازه کافی در بحران سیاسی فرو نرفته بود که اکنون خبر از ترور یکی از سرشناسترین رهبران اپوزیسیون آن کشور میرسد. نیمهشب جمعه، شلیک چهارگلوله از درون ماشینی سفیدرنگ و درحال حرکت کفایت میکرد تا به زندگی «بوریس نمتسوف» یکی از منتقدان برجسته دولت پایان داده شود. اما رد خون نمتسوف 55ساله روی پل رودخانه مسکو تنها 500متر با کاخ کرملین فاصله داشت؛ فاصلهای چنان اندک که حتی اگر زایده فضای متشنج سیاسی آن کشور و منازعات اوکراین نیز نباشد، قطعا دامنگیر ساکنان کاخ شده و مولود چالشهایی جدید در برابر «ولادیمیر پوتین» رییسجمهوری روسیه خواهد بود. قتلهای سیاسی با ترتیبات نمادین به چنان خاطره بعیدی در اذهان عموم مردم روسیه و سیاستمداران بدل شده بود که تکرار آن، آنهم در بحبوحه بازپخش نسخه بهروزشده جنگسرد، درها را روی انواع و اقسام سناریوها، از سفارشی و تحریکآمیزبودن قتل تا پروژه حذف فیزیکی مخالفان جنگ در اوکراین گشوده است.
اما آنچه در اینمیان مسلم است، برنامهریزی دقیق صحنه جنایت است که در گزارش کمیته تحقیقاتی روسیه نیز به آن اشاره شده است. «ولادیمیر مارکین» سخنگوی کمیته تحقیقاتی روسیه که مرجع اصلی تحقیقات قضایی و جنایی در آن کشور است، مکان و زمانبندی قتل را دلیلی بر این مدعا دانسته و در گفتوگو با خبرنگاران اظهار کرد برنامهریزان و عاملان نقشه ترور از پیش نسبت به برنامه شبانه نمتسوف آگاه بودهاند؛ واقعیتی که احتمال همدستی همراه مونث نمتسوف را که باوجود شلیک هشتگلوله، هیچگونه آسیبی ندیده است، در نقشه قتل بالا میبرد. این درحالی است که به گفته مارکین، کمیته تحقیقاتی روسیه پنجانگیزه متفاوت برای قاتلان متصور است؛ تحریک و بیثباتسازی اوضاع سیاسی کشور از طریق قربانیکردن نمتسوف، اولین انگیزه قاتلانی است که بهزعم کمیته تحقیقاتی، از هیچ روشی برای تحقق اهداف سیاسی خود فروگذار نمیکنند.
ولادیمیر پوتین نیز درحالی ضمن محکومکردن این قتل وحشیانه، آن را اقدامی سفارشی در جهت تحریک هواداران نمتسوف خوانده است که این سیاستمدار کهنهکار، بهعنوان یکی از مهمترین مخالفان جنگ در اوکراین، ساعاتی قبل از مرگش مردم را برای شرکت در تظاهرات ضددولتی که بنا بود امروز در اعتراض به نقش روسیه در اوکراین برگزار شود، دعوت کرده بود. او همچنین تنها سهساعت پیش از به قتلرسیدن در گفتوگویی رادیویی، ولادیمیر پوتین را متهم کرده بود با اتخاذ سیاستهایی بیخردانه و تهاجمی در قبال اوکراین، اقتصاد روسیه را در بحران فرو برده است. برخی از همکاران نمتسوف نیز مدعی شدهاند او درحال آمادهسازی گزارشی بود که نقش فعال و مستقیم روسیه در منازعه اوکراین را اثبات میکرده است. در نتیجه جای تعجب نیست هنگامی که شفافیت بیسابقه این روزهای نمتسوف در انتقاد از سیاستهای بینالمللی پوتین، حتی مادربزرگ او را نیز نسبت به فرمان رییسجمهور برای قتل او نگران ساخته بود، کمیته تحقیقاتی روسیه راهی برای شانه خالیکردن از بررسی رابطه قتل او با منازعه اوکراین نیابد. مارکین در گفتوگوی مطبوعاتی خود با اشاره به وجود چهرههایی رادیکال در هر دوسوی
جبهه که بیاعتنا به دستورات مقامات، دست به هرکاری میزنند، اذعان کرد احتمال آن وجود دارد سرنخ ترور نمتسوف به جنگ در شرقاوکراین ختم شود. موضع نمتسوف در قبال کشتار شارلیابدو نیز یکی دیگر از احتمالات در دست بررسی کمیته تحقیقاتی است. به گفته مارکین، نمتسوف از زمان اظهارنظر درباره کشتار روزنامهنگاران در پاریس، چندیننامه تهدیدآمیز دریافت کرده و از مقامات امنیتی خواسته بود تا برای حفظ جان او، تدابیری بیندیشند؛ درخواستی که البته از سوی مقامات دولتی بیپاسخ مانده بود. اما در شرایطی که خبر ترور نمتسوف، موجی از محکومیتهای جهانی را بههمراه داشته و «پترو پوروشنکو» رییسجمهوری اوکراین این واقعه را شکستهشدن پل ارتباطی بین روسیه و اوکراین دانسته، بهنظر میرسد سخنان «استانیسلاو بلکووسکی» تحلیلگر سیاسی مطرح روسیه بیش از همه رنگی از واقعیت داشته باشد. او ضمن رد احتمال دستداشتن کرملین در این ترور، مدعی شد این واقعه اگرچه هیچگونه منفعتی برای پوتین نداشته، اما پیامد اجتنابناپذیر فضای کینه و نفرتی است که از زمان الحاق کریمه به خاک روسیه دامنگیر دگراندیشان این کشور شده است.
-----------------------------------------------------------------------------------------
بوریس نمتسوف، منتقد سیاسی دولت پوتین و اصلاحطلبی اقتصادی بود که حیات سیاسی خود را در سن 32سالگی و بلافاصله پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی با فرمانداری نیژنی نووگوراد آغاز کرد. نمتسوف که بهسرعت با تصدی وزارت انرژی و معاونت نخستوزیری در کابینه دولت بوریس یلتسین، اولین رییسجمهور انتخابشده کشور پس از فروپاشی کمونیسم، پلههای ترقی را پیموده بود، در سال1999 بهعنوان جانشین احتمالی یلتسین شناخته میشد؛ احتمالی که البته با دستیابی پوتین به کرسی قدرت محقق نشد. پس از آن بود که نمتسوف از یار قدیمی پوتین به یکی از سرسختترین مخالفان او تبدیل شده و با تاسیس حزب لیبرال «اتحاد نیروهای راستگرا»، سردسته نمایندگان مخالف در پارلمان شد. او که تا سال2012، ریاست حزب آزادی مردم و جمهوریخواهان روسیه را نیز در دست داشت، پیش از ترورش بهعنوان نماینده منطقه یاروسلاول در پارلمان روسیه خدمت میکرد.
تو گویی روسیه هنوز به اندازه کافی در بحران سیاسی فرو نرفته بود که اکنون خبر از ترور یکی از سرشناسترین رهبران اپوزیسیون آن کشور میرسد. نیمهشب جمعه، شلیک چهارگلوله از درون ماشینی سفیدرنگ و درحال حرکت کفایت میکرد تا به زندگی «بوریس نمتسوف» یکی از منتقدان برجسته دولت پایان داده شود. اما رد خون نمتسوف 55ساله روی پل رودخانه مسکو تنها 500متر با کاخ کرملین فاصله داشت؛ فاصلهای چنان اندک که حتی اگر زایده فضای متشنج سیاسی آن کشور و منازعات اوکراین نیز نباشد، قطعا دامنگیر ساکنان کاخ شده و مولود چالشهایی جدید در برابر «ولادیمیر پوتین» رییسجمهوری روسیه خواهد بود. قتلهای سیاسی با ترتیبات نمادین به چنان خاطره بعیدی در اذهان عموم مردم روسیه و سیاستمداران بدل شده بود که تکرار آن، آنهم در بحبوحه بازپخش نسخه بهروزشده جنگسرد، درها را روی انواع و اقسام سناریوها، از سفارشی و تحریکآمیزبودن قتل تا پروژه حذف فیزیکی مخالفان جنگ در اوکراین گشوده است.
اما آنچه در اینمیان مسلم است، برنامهریزی دقیق صحنه جنایت است که در گزارش کمیته تحقیقاتی روسیه نیز به آن اشاره شده است. «ولادیمیر مارکین» سخنگوی کمیته تحقیقاتی روسیه که مرجع اصلی تحقیقات قضایی و جنایی در آن کشور است، مکان و زمانبندی قتل را دلیلی بر این مدعا دانسته و در گفتوگو با خبرنگاران اظهار کرد برنامهریزان و عاملان نقشه ترور از پیش نسبت به برنامه شبانه نمتسوف آگاه بودهاند؛ واقعیتی که احتمال همدستی همراه مونث نمتسوف را که باوجود شلیک هشتگلوله، هیچگونه آسیبی ندیده است، در نقشه قتل بالا میبرد. این درحالی است که به گفته مارکین، کمیته تحقیقاتی روسیه پنجانگیزه متفاوت برای قاتلان متصور است؛ تحریک و بیثباتسازی اوضاع سیاسی کشور از طریق قربانیکردن نمتسوف، اولین انگیزه قاتلانی است که بهزعم کمیته تحقیقاتی، از هیچ روشی برای تحقق اهداف سیاسی خود فروگذار نمیکنند.
ولادیمیر پوتین نیز درحالی ضمن محکومکردن این قتل وحشیانه، آن را اقدامی سفارشی در جهت تحریک هواداران نمتسوف خوانده است که این سیاستمدار کهنهکار، بهعنوان یکی از مهمترین مخالفان جنگ در اوکراین، ساعاتی قبل از مرگش مردم را برای شرکت در تظاهرات ضددولتی که بنا بود امروز در اعتراض به نقش روسیه در اوکراین برگزار شود، دعوت کرده بود. او همچنین تنها سهساعت پیش از به قتلرسیدن در گفتوگویی رادیویی، ولادیمیر پوتین را متهم کرده بود با اتخاذ سیاستهایی بیخردانه و تهاجمی در قبال اوکراین، اقتصاد روسیه را در بحران فرو برده است. برخی از همکاران نمتسوف نیز مدعی شدهاند او درحال آمادهسازی گزارشی بود که نقش فعال و مستقیم روسیه در منازعه اوکراین را اثبات میکرده است. در نتیجه جای تعجب نیست هنگامی که شفافیت بیسابقه این روزهای نمتسوف در انتقاد از سیاستهای بینالمللی پوتین، حتی مادربزرگ او را نیز نسبت به فرمان رییسجمهور برای قتل او نگران ساخته بود، کمیته تحقیقاتی روسیه راهی برای شانه خالیکردن از بررسی رابطه قتل او با منازعه اوکراین نیابد. مارکین در گفتوگوی مطبوعاتی خود با اشاره به وجود چهرههایی رادیکال در هر دوسوی
جبهه که بیاعتنا به دستورات مقامات، دست به هرکاری میزنند، اذعان کرد احتمال آن وجود دارد سرنخ ترور نمتسوف به جنگ در شرقاوکراین ختم شود. موضع نمتسوف در قبال کشتار شارلیابدو نیز یکی دیگر از احتمالات در دست بررسی کمیته تحقیقاتی است. به گفته مارکین، نمتسوف از زمان اظهارنظر درباره کشتار روزنامهنگاران در پاریس، چندیننامه تهدیدآمیز دریافت کرده و از مقامات امنیتی خواسته بود تا برای حفظ جان او، تدابیری بیندیشند؛ درخواستی که البته از سوی مقامات دولتی بیپاسخ مانده بود. اما در شرایطی که خبر ترور نمتسوف، موجی از محکومیتهای جهانی را بههمراه داشته و «پترو پوروشنکو» رییسجمهوری اوکراین این واقعه را شکستهشدن پل ارتباطی بین روسیه و اوکراین دانسته، بهنظر میرسد سخنان «استانیسلاو بلکووسکی» تحلیلگر سیاسی مطرح روسیه بیش از همه رنگی از واقعیت داشته باشد. او ضمن رد احتمال دستداشتن کرملین در این ترور، مدعی شد این واقعه اگرچه هیچگونه منفعتی برای پوتین نداشته، اما پیامد اجتنابناپذیر فضای کینه و نفرتی است که از زمان الحاق کریمه به خاک روسیه دامنگیر دگراندیشان این کشور شده است.
-----------------------------------------------------------------------------------------
بوریس نمتسوف، منتقد سیاسی دولت پوتین و اصلاحطلبی اقتصادی بود که حیات سیاسی خود را در سن 32سالگی و بلافاصله پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی با فرمانداری نیژنی نووگوراد آغاز کرد. نمتسوف که بهسرعت با تصدی وزارت انرژی و معاونت نخستوزیری در کابینه دولت بوریس یلتسین، اولین رییسجمهور انتخابشده کشور پس از فروپاشی کمونیسم، پلههای ترقی را پیموده بود، در سال1999 بهعنوان جانشین احتمالی یلتسین شناخته میشد؛ احتمالی که البته با دستیابی پوتین به کرسی قدرت محقق نشد. پس از آن بود که نمتسوف از یار قدیمی پوتین به یکی از سرسختترین مخالفان او تبدیل شده و با تاسیس حزب لیبرال «اتحاد نیروهای راستگرا»، سردسته نمایندگان مخالف در پارلمان شد. او که تا سال2012، ریاست حزب آزادی مردم و جمهوریخواهان روسیه را نیز در دست داشت، پیش از ترورش بهعنوان نماینده منطقه یاروسلاول در پارلمان روسیه خدمت میکرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.