|

تازه‌های نشر پارسه

«ایران صفوی» به قلم نویسنده بریتانیایی
دوره صفوی که به‌لحاظ تاریخی در سال ۱۵۰۱میلادی و با تصرف تبریز به دست شاه‌اسماعیل آغاز شد و با سقوط به دست افغان‌ها در سال ۱۷۲۲میلا دی پایان گرفت، در نقطه‌عطف تاریخ میانه و تاریخ مدرن ایران جای می‌گیرد. اثر حاضر چارچوبی برای شناخت تاریخ ایران عصر صفویه ارایه می‌دهد. پادشاهی صفویه طولانی‌ترین دوران پادشاهی ایرانی پس از اسلام است که از زمان پیروزی اسلام و فتح ایران در سال ۶۴۰میلادی سابقه نداشت. پژوهشگرانی که مرزهای جغرافیایی کشور مدرن ایران را در شکل کنونی و عادی‌اش می‌بینند، تعیین اولیه این مرز‌ها را از دوره صفویه می‌دانند و هرگونه تغییر در آنها را در طول دوره، «نفع سرزمینی» یا «زیان‌سرزمینی» نام گذاشته‌اند. درواقع استفاده مکرر از عبارت «دولت» که برای مثال بر مرزهای ثابت و شناخته‌شده بین‌المللی دلالت کند و دارای زبان مشترک و انحصار در قدرت مرکزی باشد هنوز مساله پیچیده‌ای است. نویسنده کتاب با نگاه انتقادی به سایر پژوهش‌هایی که درباره صفویه صورت گرفته، ضمن اشاره به تحولات سیاسی و اقتصادی و درک ساختار قدرت و سیاست‌های موفقیت‌آمیز برخی شاهان - از جمله سیاست‌های اقتصادی آنها - در دوره صفوی، به اصول زیربنایی و اقتدارگرایی این حکومت پرداخته است. وی از‌‌ همان آغاز، مهدویت‌باوری را در تاروپود قدرت و در بستر تاریخ سیاسی و اجتماعی تحلیل می‌کند. آنگاه در سیر تاریخ شاهان صفوی به گفتمان استعلایی صفویه که می‌کوشند با آن سایر فرق و نحله‌ها را با خود همراه کنند اشاره می‌کند و آن را رمز ماندگاری و ثبات نسبی حکومت صفویه می‌داند. نیومن این روش حکومتی را در تاریخ فلات ایران دارای قدمت می‌داند و معتقد است داشتن روحیه همگرایی و تساهل در ساختار سیاسی دولت‌های ایران در ذیل گفتمان استعلایی دربار از قرن‌ها پیش از اسلام مشهود بوده است. برهمین اساس، شاهان صفویه با ترویج گفتمان فراگیر خود می‌کوشیدند با فرقه‌های مشابه که ایدئولوژی موعودباورانه آنها را برای ثبات و قدرت خویش خطرناک می‌دانستند، نوعی رابطه گفتمانی درجهت اقناع و همگرایی برقرار کنند و در صورت عدم سازش آنها را سرکوب کنند. نویسنده کتاب اندرو جی. نیومن استاد مطالعات اسلامی دانشگاه ادینبورو اسکاتلند و دانش‌آموخته دکترای مطالعات اسلامی دانشگاه کالیفرنیاست. وی در حوزه‌های مختلفی از تاریخ اسلام به‌ویژه دوران شکل‌گیری تشیع و فقه امامی تا دوره صفوی صاحب اثر است و در کنار مطالعات اسلامی، در زمینه متون ادبیات فارسی و عربی فعالیت می‌کند. از او کتابی با نام «دوره شکل‌گیری تشیع دوازده‌امامی، گفتمان حدیثی میان قم و بغداد» هم ترجمه و منتشر شده است. کتاب حاضر به زمینه‌سازی و بنیانگذاری اسماعیل‌اول، سازمان‌یابی و تثبیت پادشاهی شاه‌طهماسب، دومین جنگ داخلی، چالش‌های بزرگ و دوران سلطنت شاه‌عباس‌اول، دگرگونی‌های دربار و دوره سلطنت شاه‌صفی و شاه‌عباس‌دوم و شکست پادشاهی سلطان حسین می‌پردازد. در بخشی از کتاب «ایران صفوی» که به «بحران معنوی در صحنه شهری» پرداخته، می‌خوانیم: «شاه عباس از گفتمان‌های مخالف در قهوه‌خانه‌های پایتخت که مورد حمایت هنرمندان، شاعران، موسیقی‌دانان، قصه‌سرایان و صوفیان بود، احساس نگرانی می‌کرد؛ از این‌رو، افراد وابسته‌به‌دربار را برای نظارت بر فعالیت این میعادگاه‌های هنری می‌فرستاد تا ضمن نظارت بر آنها، هم اقامه نماز کنند و هم مواضع صحیح را به آنها گوشزد نمایند. نشر و توزیع انواع کتاب‌های دینی به زبان فارسی و مبانی مذهب شیعه دوازده‌امامی و مناسک آن که توسط علما از جمله شیخ‌بهایی، میرداماد و شاگردانشان مانند محمدتقی مجلسی نگاشته می‌شد، گویای تلاش‌ها و اقداماتی است که دربار و علما برای تاثیر در گفتمان دینی عوام، در این‌دوره و شاید برای تضمین راست‌کیشی موردنظر دربار به عمل می‌آورده است.»
ایران صفوی (نوزایی امپراتوری ایران)، اندرو جی. نیومن، ترجمه: عیسی عبدی، نوبت چاپ: 1393، قیمت: ۲۸۰۰۰ تومان

ایران در عصر تیموری
«ایران عصر تیموری» پژوهشی درباره حکومت و جامعه ایران و آسیای‌میانه در زمان حکمرانی شاهرخ، جانشین تیمور در ایران است. تیمور ترک مسلمانی از نسل مغولان بود که به سال ۱۳۷۰میلادی در سمرقند به قدرت رسید و بیشتر عمرش با فتوحات موفقیت‌آمیز همراه بود. بعد‌ها فرزندش شاهرخ جانشین او شد. ایام سلطنت او از ۱۴۰۹ تا ۱۴۴۷ محور اصلی این کتاب را تشکیل می‌دهد. شاهرخ پادشاهی باتدبیر بود که با کنترل شدید قلمرو تجزیه‌پذیر خود، بین نیروهای ایدئولوژیک و سیاسی زمانه‌اش توازن برقرار کرده بود. کتاب حاضر مشتمل بر هشت فصل است: تکوین حکومت تیموریان در زمان شاهرخ، مسایل مربوط به منابع و تاریخ‌نگاری، دیوان حکومتی شاهرخ و کارکنان آن، منابع سیاسی و نظامی ایران، حکومت تیموریان در جنوب و مرکز ایران، تحرکات سیاسی در حوزه ماوراءالطبیعه، سلسله و سیاست طبقات مذهبی، عصیان سلطان محمد بایسنقر و منازعات جانشینی شاهرخ. این کتاب را پروفسور بئاتریس فوربز منز استاد گروه تاریخ دانشگاه تافتز در آمریکا و یکی از تیموری‌پژوهان برجسته جهان نوشته است. عنوان رساله دکترای او نیز «سیاست و مهار در عصر تیمور» بود. وی در بیش از سه‌دهه پژوهش در این حوزه، ده‌ها مقاله به چاپ رسانده و این کتاب دومین اثرش در حوزه تیموریان بعد از کتاب «برآمدن و فرمانروایی تیمور» است. «ایران عصر تیموری» پژوهشی جامع است که تاریخ ایران را در سده‌ای پرحادثه از تاریخ جهان روایت و تحلیل می‌کند. در بخشی از کتاب با عنوان «تحرکات سیاسی در حوزه ماوراءالطبیعه» که به مساله تعبیر خواب و اعتقادات اولیای دینی آن زمان پرداخته است می‌خوانیم: «شخصیت‌های دینی مسلمان و حکام، اغلب بناهای دینی خودشان را در جاهایی که از قبل تقدس زیادی داشتند تاسیس می‌کردند و از این راه به قدرتشان رسمیت می‌دادند؛ بدین شیوه، امکان تقدس خودشان را بدون تهدیدات معمول صاحب‌منصبان دینی حفظ می‌نمودند. نهری به نام «جوی آب رحمت» در سمرقند احتمالا از این نوع اماکن بود. منابع تاریخی معاصر گزارش کرده‌اند که مردم در شهر دوشنبه، آخر سال شمسی برای انجام غسل و دعا در اینجا جمع می‌شدند. راهنمای قبور تیموریان درباره شهر سمرقند به ما اطلاع می‌دهد که شیوخ و علما قبول داشتند که این چشمه با حدیث پیامبر که فرموده بود در سمرقند چشمه‌ای است از چشمه‌های بهشت، یکی است.»
ایران عصر تیموری(قدرت، سیاست و مذهب)، بئاتریس فوربز منز، ترجمه: اکبر صبوری، نوبت چاپ: 1393، قیمت: ۲۸۰۰۰ تومان

«ایران صفوی» به قلم نویسنده بریتانیایی
دوره صفوی که به‌لحاظ تاریخی در سال ۱۵۰۱میلادی و با تصرف تبریز به دست شاه‌اسماعیل آغاز شد و با سقوط به دست افغان‌ها در سال ۱۷۲۲میلا دی پایان گرفت، در نقطه‌عطف تاریخ میانه و تاریخ مدرن ایران جای می‌گیرد. اثر حاضر چارچوبی برای شناخت تاریخ ایران عصر صفویه ارایه می‌دهد. پادشاهی صفویه طولانی‌ترین دوران پادشاهی ایرانی پس از اسلام است که از زمان پیروزی اسلام و فتح ایران در سال ۶۴۰میلادی سابقه نداشت. پژوهشگرانی که مرزهای جغرافیایی کشور مدرن ایران را در شکل کنونی و عادی‌اش می‌بینند، تعیین اولیه این مرز‌ها را از دوره صفویه می‌دانند و هرگونه تغییر در آنها را در طول دوره، «نفع سرزمینی» یا «زیان‌سرزمینی» نام گذاشته‌اند. درواقع استفاده مکرر از عبارت «دولت» که برای مثال بر مرزهای ثابت و شناخته‌شده بین‌المللی دلالت کند و دارای زبان مشترک و انحصار در قدرت مرکزی باشد هنوز مساله پیچیده‌ای است. نویسنده کتاب با نگاه انتقادی به سایر پژوهش‌هایی که درباره صفویه صورت گرفته، ضمن اشاره به تحولات سیاسی و اقتصادی و درک ساختار قدرت و سیاست‌های موفقیت‌آمیز برخی شاهان - از جمله سیاست‌های اقتصادی آنها - در دوره صفوی، به اصول زیربنایی و اقتدارگرایی این حکومت پرداخته است. وی از‌‌ همان آغاز، مهدویت‌باوری را در تاروپود قدرت و در بستر تاریخ سیاسی و اجتماعی تحلیل می‌کند. آنگاه در سیر تاریخ شاهان صفوی به گفتمان استعلایی صفویه که می‌کوشند با آن سایر فرق و نحله‌ها را با خود همراه کنند اشاره می‌کند و آن را رمز ماندگاری و ثبات نسبی حکومت صفویه می‌داند. نیومن این روش حکومتی را در تاریخ فلات ایران دارای قدمت می‌داند و معتقد است داشتن روحیه همگرایی و تساهل در ساختار سیاسی دولت‌های ایران در ذیل گفتمان استعلایی دربار از قرن‌ها پیش از اسلام مشهود بوده است. برهمین اساس، شاهان صفویه با ترویج گفتمان فراگیر خود می‌کوشیدند با فرقه‌های مشابه که ایدئولوژی موعودباورانه آنها را برای ثبات و قدرت خویش خطرناک می‌دانستند، نوعی رابطه گفتمانی درجهت اقناع و همگرایی برقرار کنند و در صورت عدم سازش آنها را سرکوب کنند. نویسنده کتاب اندرو جی. نیومن استاد مطالعات اسلامی دانشگاه ادینبورو اسکاتلند و دانش‌آموخته دکترای مطالعات اسلامی دانشگاه کالیفرنیاست. وی در حوزه‌های مختلفی از تاریخ اسلام به‌ویژه دوران شکل‌گیری تشیع و فقه امامی تا دوره صفوی صاحب اثر است و در کنار مطالعات اسلامی، در زمینه متون ادبیات فارسی و عربی فعالیت می‌کند. از او کتابی با نام «دوره شکل‌گیری تشیع دوازده‌امامی، گفتمان حدیثی میان قم و بغداد» هم ترجمه و منتشر شده است. کتاب حاضر به زمینه‌سازی و بنیانگذاری اسماعیل‌اول، سازمان‌یابی و تثبیت پادشاهی شاه‌طهماسب، دومین جنگ داخلی، چالش‌های بزرگ و دوران سلطنت شاه‌عباس‌اول، دگرگونی‌های دربار و دوره سلطنت شاه‌صفی و شاه‌عباس‌دوم و شکست پادشاهی سلطان حسین می‌پردازد. در بخشی از کتاب «ایران صفوی» که به «بحران معنوی در صحنه شهری» پرداخته، می‌خوانیم: «شاه عباس از گفتمان‌های مخالف در قهوه‌خانه‌های پایتخت که مورد حمایت هنرمندان، شاعران، موسیقی‌دانان، قصه‌سرایان و صوفیان بود، احساس نگرانی می‌کرد؛ از این‌رو، افراد وابسته‌به‌دربار را برای نظارت بر فعالیت این میعادگاه‌های هنری می‌فرستاد تا ضمن نظارت بر آنها، هم اقامه نماز کنند و هم مواضع صحیح را به آنها گوشزد نمایند. نشر و توزیع انواع کتاب‌های دینی به زبان فارسی و مبانی مذهب شیعه دوازده‌امامی و مناسک آن که توسط علما از جمله شیخ‌بهایی، میرداماد و شاگردانشان مانند محمدتقی مجلسی نگاشته می‌شد، گویای تلاش‌ها و اقداماتی است که دربار و علما برای تاثیر در گفتمان دینی عوام، در این‌دوره و شاید برای تضمین راست‌کیشی موردنظر دربار به عمل می‌آورده است.»
ایران صفوی (نوزایی امپراتوری ایران)، اندرو جی. نیومن، ترجمه: عیسی عبدی، نوبت چاپ: 1393، قیمت: ۲۸۰۰۰ تومان

ایران در عصر تیموری
«ایران عصر تیموری» پژوهشی درباره حکومت و جامعه ایران و آسیای‌میانه در زمان حکمرانی شاهرخ، جانشین تیمور در ایران است. تیمور ترک مسلمانی از نسل مغولان بود که به سال ۱۳۷۰میلادی در سمرقند به قدرت رسید و بیشتر عمرش با فتوحات موفقیت‌آمیز همراه بود. بعد‌ها فرزندش شاهرخ جانشین او شد. ایام سلطنت او از ۱۴۰۹ تا ۱۴۴۷ محور اصلی این کتاب را تشکیل می‌دهد. شاهرخ پادشاهی باتدبیر بود که با کنترل شدید قلمرو تجزیه‌پذیر خود، بین نیروهای ایدئولوژیک و سیاسی زمانه‌اش توازن برقرار کرده بود. کتاب حاضر مشتمل بر هشت فصل است: تکوین حکومت تیموریان در زمان شاهرخ، مسایل مربوط به منابع و تاریخ‌نگاری، دیوان حکومتی شاهرخ و کارکنان آن، منابع سیاسی و نظامی ایران، حکومت تیموریان در جنوب و مرکز ایران، تحرکات سیاسی در حوزه ماوراءالطبیعه، سلسله و سیاست طبقات مذهبی، عصیان سلطان محمد بایسنقر و منازعات جانشینی شاهرخ. این کتاب را پروفسور بئاتریس فوربز منز استاد گروه تاریخ دانشگاه تافتز در آمریکا و یکی از تیموری‌پژوهان برجسته جهان نوشته است. عنوان رساله دکترای او نیز «سیاست و مهار در عصر تیمور» بود. وی در بیش از سه‌دهه پژوهش در این حوزه، ده‌ها مقاله به چاپ رسانده و این کتاب دومین اثرش در حوزه تیموریان بعد از کتاب «برآمدن و فرمانروایی تیمور» است. «ایران عصر تیموری» پژوهشی جامع است که تاریخ ایران را در سده‌ای پرحادثه از تاریخ جهان روایت و تحلیل می‌کند. در بخشی از کتاب با عنوان «تحرکات سیاسی در حوزه ماوراءالطبیعه» که به مساله تعبیر خواب و اعتقادات اولیای دینی آن زمان پرداخته است می‌خوانیم: «شخصیت‌های دینی مسلمان و حکام، اغلب بناهای دینی خودشان را در جاهایی که از قبل تقدس زیادی داشتند تاسیس می‌کردند و از این راه به قدرتشان رسمیت می‌دادند؛ بدین شیوه، امکان تقدس خودشان را بدون تهدیدات معمول صاحب‌منصبان دینی حفظ می‌نمودند. نهری به نام «جوی آب رحمت» در سمرقند احتمالا از این نوع اماکن بود. منابع تاریخی معاصر گزارش کرده‌اند که مردم در شهر دوشنبه، آخر سال شمسی برای انجام غسل و دعا در اینجا جمع می‌شدند. راهنمای قبور تیموریان درباره شهر سمرقند به ما اطلاع می‌دهد که شیوخ و علما قبول داشتند که این چشمه با حدیث پیامبر که فرموده بود در سمرقند چشمه‌ای است از چشمه‌های بهشت، یکی است.»
ایران عصر تیموری(قدرت، سیاست و مذهب)، بئاتریس فوربز منز، ترجمه: اکبر صبوری، نوبت چاپ: 1393، قیمت: ۲۸۰۰۰ تومان

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.