کوبانی آزمونی تلخ اما سربلند
جلال جلالیزاده
از قدیم گفتهاند عدو شود سبب خیر گر خدا خواهد. کردهای سوریه شاید مظلومترین و ساکتترین کردها در منطقه بوده که با وجود محرومیتها و مظلومیتهای چندینساله حرکتی به آن صورت که انظار را به خود جلب کند، نداشتهاند. پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی و تجزیه کردستان، این بخش نظر به سیاستهای شوونیستی رژیمهای حاکم چه بعثی یا غیربعثی، آنچنان در محافل سیاسی جهانی مطرح نبوده است، هرچند احزاب کردی فعالیتهای کمرنگی داشتهاند یا شخصیتها و خاندانهای کردی چه در داخل سوریه یا در تبعید، در دفاع از حقوق کردها تلاشهایی داشتهاند، اما آنچنان چشمگیر نبوده که بتواند مزاحمتی قابل توجه برای رژیم سوریه داشته باشد. محرومیت از داشتن شناسنامه که خودبهخود محرومیت از تحصیل، سفر، استخدام، مالکیت و بسیاری از مزایا را در پی دارد، یکی از ستمهایی است که بر این ملت رفته است. اما اعتراضات و اقدامات کردهای ترکیه و عراق در خودآگاهی ملی و هویتی بیتاثیر نبوده است، ولی با این وصف بیداری اسلامی یا بهارعربی که منجر به اعتراضاتی در کشورهای عربی شد، در مناطق کردنشین یا کانتونهای موجود، خلاف دیگر مناطق به سبب قراردادهای نانوشته در بین احزاب کردی و نظام حاکم، روزهای آرامی را پشتسر میگذاشت. شاید سازش کردها با نظام سوریه زیاد مورد ایراد نباشد، چون مخالفان هم نتوانستند به مطالبات کردها پاسخ دهند یا حتی در حالت ضعف هم شده مهر تاییدی بر خواستههای آنها بزنند و از این جهت با وجود موقعیت مناطق کردنشین و وضعیت نیروهای کرد که میتواند وزنه پیروزی را بهنفع طرفهای درگیر سنگینتر کند، تعصب نژادی، سیاستها و موضعگیریهای نابجا و غیرمنطقی موجب شد کردها آنگونه که لازم است، با اپوزیسیون همراهی نکنند و از سویدیگر در سیاستهای قدرتهای منطقه که سازگاری چندانی با مطرحکردن مطالبات کردها نداشت، همیشه تلاش میشد تا به گونههای مختلف راههای ارتباطی گروههای مبارز را با جهان خارجی قطع یا محدود کنند. اما ظهور پدیده داعش با عقاید عجیبوغریبی همراه بود؛ مانند قرائتی خشن و قرونوسطایی از دین که از احکام عالیه اسلام تنها مجازات را به ارث برده بودند و بدون توجه به معیارهای دین اسلام که بر مساوات همه نژادها و ملتها تاکید کرده یا تعالیم حقوق بشری که انسانها را با هرزبان و آیینی یکسان میداند، به روستاها و شهرهای کردنشین حمله کرده و با گروگانگرفتن و اسیرکردن زنان و دختران بیپناه و بیدفاع به تمام ارزشهای موردقبول همه ادیان دهنکجی کردند. هنوز علت اصلی حمله داعش مشخص نیست، اینکه کدام گروه یا دولت در پشت قضیه هجوم داعش به کردها بوده و داعش چه طرفی در این کار بسته، معلوم نیست. اما مساله کوبانی و 133روز مقاومت در مقابل گروهی که از سلاح ایدئولوژی و پیشرفتهترین سلاحهای روز همراه با زبدهترین کارشناسان نظامی برخوردار است، سخن ساده و آسانی نیست. موقعیت ناگوار کوبانی و نداشتن تجهیزات و تسلیحات لازم و بیرحمی گسترده داعشیان که با سربریدن خبرنگاران و روزنامهنگاران در جلو دوربینهای تلویزیونی خود را نشان داد و موجب بهت و حیرت جهانیان شد، اگر بهخوبی تحلیل شود، خیلی از قضایا و مسایل پنهان را برملا میکند. راستی اگر داعشیها به شهروندان غربی یا منافع آنها حمله نمیکردند، امکان حمایتها و مساعدتهای آنان از کردها ممکن میبود؟ به باور نگارنده اگر شهامت دختران و زنان کوبانی نبود، شاید شاهد یک تراژدی جدیدی از نوع حلبچه یا بدتر از آن میشدیم. اما کوبانی و مدافعان آن از این آزمون سخت و دشوار سربلند و سرفراز بیرون آمدند، زیرا موقعیت مرزی کوبانی و بستن مرز از یکسو و از سویدیگر نداشتن امکانات و تجهیزات و کمبود نیروهای ورزیده چنان حالتی را ایجاد کرده بود که جز عشق به خاک و سرزمین و تعلق خاطر به تارخ و جغرافیای موروثی، هیچ علت و دلیل دیگری نمیتواند توجیهگر چنین مبارزهای باشد. تاریخ، نمونههای زیادی از دفاع از شرف، حیثیت، مال و جان را ثبت کرده است اما در عصر حاضر ما نمونهای سرزندهتر و مأنوستر از دفاع جانانه مردم کوبانی را نداریم که اینگونه در رسانههای گروهی جهان بازتاب داشته باشد و بتواند همه نگاهها را به سوی رشادتهای مردمی ازخودگذشته و جان فدا جلب کند. نگاهی گذرا به نشریات جهان اثباتکننده این مطلب است مقاومت کوبانی درس بزرگی برای همه کسانی بود که تعبیر درستی از اعمال اراده ملتها در راه رسیدن به هدف نداشتند و از این شعر شاعر بیخبر بودند که گفت اگر ملتی زندگی را بخواهد، سرنوشت ناچار است مطالبات آنان را پاسخ دهد، در این شرایط شب ظلم و ظلمت سپری میشود و هم زنجیرها گسسته میشوند و اینچنین شد: یعنی کوبانی در این آزمایش ناگوار زنجیرهای ستم را از هم گسست و با ارادهای قوی موجودیتش را بر مردم جهان تحمیل و ثابت کرد که تعیین سرنوشت مردم سوریه بدون حضور کردها ممکن نیست و حضور «صالحمسلم» در اجلاس اخیر مسکو، یکی از دستاوردهای مهم مقاومت کوبانی بود و مطمئنا نتایج پربار و آثار سرشار آن در آینده همچنان خود را نشان خواهد داد و ناسازگاران با سرنوشت کوبانی ناچار خواهند شد به گفتمان موردپسند کوبانی گوش دهند و از اشکالتراشیها در این مورد کوتاهی کنند. بدون شک صبر و بردباری و ایستادگی مردمان کوبانی که در نوع خود بینظیر است، میتواند بهعنوان مکتبی از سوی نظریهپردازان و مراکز فکری مطرح شود و برای غلبه بر هرگونه سستی و ضعف روانی در مقابل مشکلات دستوپاگیر و اهریمن متجاوز به مال و جان انسانها، استقامت دختران کوبانی بهعنوان الگو و اسوهای مطرح شود و از این جانفشانیها با دست خالی و شکم گرسنه در مقابل دید جهانیان که توانستند اشغالگران را از سرزمینشان برانند، درس و مشقی برای زنانی باشد که تنها به ظاهر اهمیت میدهند و میپندارند تنها خصیصه زنانگی در رسیدن به سیمای ظاهری و فراموشکردن سیرت و باطن است و بهحق زنان کوبانی ثابت کردند سیرت سالم و روحیه عظیم و اخلاق انسانی است که میتواند نجاتبخش و رهاییبخش باشد.
از قدیم گفتهاند عدو شود سبب خیر گر خدا خواهد. کردهای سوریه شاید مظلومترین و ساکتترین کردها در منطقه بوده که با وجود محرومیتها و مظلومیتهای چندینساله حرکتی به آن صورت که انظار را به خود جلب کند، نداشتهاند. پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی و تجزیه کردستان، این بخش نظر به سیاستهای شوونیستی رژیمهای حاکم چه بعثی یا غیربعثی، آنچنان در محافل سیاسی جهانی مطرح نبوده است، هرچند احزاب کردی فعالیتهای کمرنگی داشتهاند یا شخصیتها و خاندانهای کردی چه در داخل سوریه یا در تبعید، در دفاع از حقوق کردها تلاشهایی داشتهاند، اما آنچنان چشمگیر نبوده که بتواند مزاحمتی قابل توجه برای رژیم سوریه داشته باشد. محرومیت از داشتن شناسنامه که خودبهخود محرومیت از تحصیل، سفر، استخدام، مالکیت و بسیاری از مزایا را در پی دارد، یکی از ستمهایی است که بر این ملت رفته است. اما اعتراضات و اقدامات کردهای ترکیه و عراق در خودآگاهی ملی و هویتی بیتاثیر نبوده است، ولی با این وصف بیداری اسلامی یا بهارعربی که منجر به اعتراضاتی در کشورهای عربی شد، در مناطق کردنشین یا کانتونهای موجود، خلاف دیگر مناطق به سبب قراردادهای نانوشته در بین احزاب کردی و نظام حاکم، روزهای آرامی را پشتسر میگذاشت. شاید سازش کردها با نظام سوریه زیاد مورد ایراد نباشد، چون مخالفان هم نتوانستند به مطالبات کردها پاسخ دهند یا حتی در حالت ضعف هم شده مهر تاییدی بر خواستههای آنها بزنند و از این جهت با وجود موقعیت مناطق کردنشین و وضعیت نیروهای کرد که میتواند وزنه پیروزی را بهنفع طرفهای درگیر سنگینتر کند، تعصب نژادی، سیاستها و موضعگیریهای نابجا و غیرمنطقی موجب شد کردها آنگونه که لازم است، با اپوزیسیون همراهی نکنند و از سویدیگر در سیاستهای قدرتهای منطقه که سازگاری چندانی با مطرحکردن مطالبات کردها نداشت، همیشه تلاش میشد تا به گونههای مختلف راههای ارتباطی گروههای مبارز را با جهان خارجی قطع یا محدود کنند. اما ظهور پدیده داعش با عقاید عجیبوغریبی همراه بود؛ مانند قرائتی خشن و قرونوسطایی از دین که از احکام عالیه اسلام تنها مجازات را به ارث برده بودند و بدون توجه به معیارهای دین اسلام که بر مساوات همه نژادها و ملتها تاکید کرده یا تعالیم حقوق بشری که انسانها را با هرزبان و آیینی یکسان میداند، به روستاها و شهرهای کردنشین حمله کرده و با گروگانگرفتن و اسیرکردن زنان و دختران بیپناه و بیدفاع به تمام ارزشهای موردقبول همه ادیان دهنکجی کردند. هنوز علت اصلی حمله داعش مشخص نیست، اینکه کدام گروه یا دولت در پشت قضیه هجوم داعش به کردها بوده و داعش چه طرفی در این کار بسته، معلوم نیست. اما مساله کوبانی و 133روز مقاومت در مقابل گروهی که از سلاح ایدئولوژی و پیشرفتهترین سلاحهای روز همراه با زبدهترین کارشناسان نظامی برخوردار است، سخن ساده و آسانی نیست. موقعیت ناگوار کوبانی و نداشتن تجهیزات و تسلیحات لازم و بیرحمی گسترده داعشیان که با سربریدن خبرنگاران و روزنامهنگاران در جلو دوربینهای تلویزیونی خود را نشان داد و موجب بهت و حیرت جهانیان شد، اگر بهخوبی تحلیل شود، خیلی از قضایا و مسایل پنهان را برملا میکند. راستی اگر داعشیها به شهروندان غربی یا منافع آنها حمله نمیکردند، امکان حمایتها و مساعدتهای آنان از کردها ممکن میبود؟ به باور نگارنده اگر شهامت دختران و زنان کوبانی نبود، شاید شاهد یک تراژدی جدیدی از نوع حلبچه یا بدتر از آن میشدیم. اما کوبانی و مدافعان آن از این آزمون سخت و دشوار سربلند و سرفراز بیرون آمدند، زیرا موقعیت مرزی کوبانی و بستن مرز از یکسو و از سویدیگر نداشتن امکانات و تجهیزات و کمبود نیروهای ورزیده چنان حالتی را ایجاد کرده بود که جز عشق به خاک و سرزمین و تعلق خاطر به تارخ و جغرافیای موروثی، هیچ علت و دلیل دیگری نمیتواند توجیهگر چنین مبارزهای باشد. تاریخ، نمونههای زیادی از دفاع از شرف، حیثیت، مال و جان را ثبت کرده است اما در عصر حاضر ما نمونهای سرزندهتر و مأنوستر از دفاع جانانه مردم کوبانی را نداریم که اینگونه در رسانههای گروهی جهان بازتاب داشته باشد و بتواند همه نگاهها را به سوی رشادتهای مردمی ازخودگذشته و جان فدا جلب کند. نگاهی گذرا به نشریات جهان اثباتکننده این مطلب است مقاومت کوبانی درس بزرگی برای همه کسانی بود که تعبیر درستی از اعمال اراده ملتها در راه رسیدن به هدف نداشتند و از این شعر شاعر بیخبر بودند که گفت اگر ملتی زندگی را بخواهد، سرنوشت ناچار است مطالبات آنان را پاسخ دهد، در این شرایط شب ظلم و ظلمت سپری میشود و هم زنجیرها گسسته میشوند و اینچنین شد: یعنی کوبانی در این آزمایش ناگوار زنجیرهای ستم را از هم گسست و با ارادهای قوی موجودیتش را بر مردم جهان تحمیل و ثابت کرد که تعیین سرنوشت مردم سوریه بدون حضور کردها ممکن نیست و حضور «صالحمسلم» در اجلاس اخیر مسکو، یکی از دستاوردهای مهم مقاومت کوبانی بود و مطمئنا نتایج پربار و آثار سرشار آن در آینده همچنان خود را نشان خواهد داد و ناسازگاران با سرنوشت کوبانی ناچار خواهند شد به گفتمان موردپسند کوبانی گوش دهند و از اشکالتراشیها در این مورد کوتاهی کنند. بدون شک صبر و بردباری و ایستادگی مردمان کوبانی که در نوع خود بینظیر است، میتواند بهعنوان مکتبی از سوی نظریهپردازان و مراکز فکری مطرح شود و برای غلبه بر هرگونه سستی و ضعف روانی در مقابل مشکلات دستوپاگیر و اهریمن متجاوز به مال و جان انسانها، استقامت دختران کوبانی بهعنوان الگو و اسوهای مطرح شود و از این جانفشانیها با دست خالی و شکم گرسنه در مقابل دید جهانیان که توانستند اشغالگران را از سرزمینشان برانند، درس و مشقی برای زنانی باشد که تنها به ظاهر اهمیت میدهند و میپندارند تنها خصیصه زنانگی در رسیدن به سیمای ظاهری و فراموشکردن سیرت و باطن است و بهحق زنان کوبانی ثابت کردند سیرت سالم و روحیه عظیم و اخلاق انسانی است که میتواند نجاتبخش و رهاییبخش باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.