|

ترجمه‌ای دیگر از «خانه خاموش»

حقایق جا افتاده

«خانه خاموش» دومین رمان پاموک بعد از رمان «آقای جودت و پسران» است. ترجمه فرانسوی رمان «خانه خاموش» در سال1991 «جایزه فرانسوی کشف اروپایی» را برای پاموک به ارمغان آورد. خانه خاموش چندی پیش نیز با ترجمه مرضیه خسروی از طرف انتشارات نگاه منتشر شده بود. ضمن اینکه ترجمه‌ای دیگر از این رمان نیز از طرف نشر پوینده و با عنوان «خانه سکوت» با ترجمه مریم طباطباییها منتشر شده است. خانه خاموش رمانی است با چند راوی. این رمان سرگذشت نسل‌هایی از یک خانواده را به شیوه تک‌گویی درونی شخصیت‌های رمان باز می‌گوید. تاریخ و شهر مثل اغلب آثار پاموک در این رمان هم حضوری پر‌رنگ دارند. پاموک، نویسنده‌ای است که در اغلب آثارش در خلال پرسه‌زدن در شهر به گذشته تاریخی می‌رسد. منتها گذشته‌ای که همیشه شبیه روایت‌های رسمی از گذشته تاریخی نیست و کار رمان هم در مواجهه با تاریخ، همین است. در یکی از فصل‌های خانه خاموش از زبان یکی از راویان رمان می‌خوانیم: «... این فکر به سرم زد که: من هم مثل آنها، مثل پدر و پدربزرگم، قید همه چیز را بزنم و خودم را در اینجا حبس کنم. هر روز به قبضه بروم و تمام وقتم را صرف نوشتن چیزی که به آن تاریخ می‌گویند بکنم؛ متنی با میلیون‌ها کلمه بی‌سر‌و‌ته... و همه اینها را نه به‌خاطر آگاه‌کردن دنیا، بلکه به این خاطر انجام بدهم تا بگویم دنیا چیست.» در کار پاموک گذشته شخصی آدم‌ها و زندگی امروزشان به نوعی با گذشته‌ای تاریخی گره می‌خورد. این تاریخ اما در رمان‌های پاموک رنگی از ابهام و تردید به خود می‌گیرد. آنچه در پی می‌آید قسمتی است از رمان خانه خاموش: «اگر اتفاقاتی که در نامه به آنها اشاره شده بود صحت داشته باشد، پس معنی آن این است که می‌توانستم چندسال دیگر هم باورم را به «تاریخ» زنده نگه دارم. فکر کنم با داستان طاعون بتوانم توده‌ای از «حقایق» جا‌افتاده تاریخی را در هم بشکنم، حقایقی که بدون اینکه کسی در حقانیت‌شان تردیدی روا دارد دهان به دهان گشته‌اند و مثل گیاهان بی‌ثمر ریشه دوانده‌اند. به این ترتیب این باور را که دیگر در قرن19 هیچ اثری از طاعون در منطقه آنادُلو دیده نشده، کنار می‌گذارم. در نتیجه، گروهی از مورخان اسم و رسم‌داری که به کار خودشان ایمان داشتند به این باور می‌رسند که گفته‌های‌شان چیزی جز داستان‌پردازی نبوده و آن وقت است که مثل من اعتمادشان را به تاریخ از دست می‌دهند. من هم در این میان، از آنجا که تنها کسی هستم که از پیش خودم را برای این بحران نظری آماده کرده‌ام، با نوشته‌ها و تاخت‌و‌تازهایم تک‌تک این احمق‌های بیچاره را ‌گیر می‌اندازم. کنار خط آهن می‌ایستم و تلاش می‌کنم روز پیروزی را که بیشتر شبیه به یک رویا است، با تمام جزییاتش در ذهنم مجسم کنم. اما خیلی هم هیجان‌زده نشدم. ترجیح می‌دادم به جای اینکه ثابت کنم کار ما داستان‌نویسی است، دنبال سرنخ‌های یک اتفاق بگردم. این کار لذتی به مراتب بیشتر به من می‌داد. اگر می‌توانستم سرنخ‌های اغواکننده‌ای پیدا کنم، می‌توانستم تمام عمر باقیمانده‌ام را صرف تحلیل برای اثبات این موضوع بکنم که مرکز حکومت عثمانی در چهار‌قرن اخیر نه استانبول، که محل دیگری بوده است...»

«خانه خاموش» دومین رمان پاموک بعد از رمان «آقای جودت و پسران» است. ترجمه فرانسوی رمان «خانه خاموش» در سال1991 «جایزه فرانسوی کشف اروپایی» را برای پاموک به ارمغان آورد. خانه خاموش چندی پیش نیز با ترجمه مرضیه خسروی از طرف انتشارات نگاه منتشر شده بود. ضمن اینکه ترجمه‌ای دیگر از این رمان نیز از طرف نشر پوینده و با عنوان «خانه سکوت» با ترجمه مریم طباطباییها منتشر شده است. خانه خاموش رمانی است با چند راوی. این رمان سرگذشت نسل‌هایی از یک خانواده را به شیوه تک‌گویی درونی شخصیت‌های رمان باز می‌گوید. تاریخ و شهر مثل اغلب آثار پاموک در این رمان هم حضوری پر‌رنگ دارند. پاموک، نویسنده‌ای است که در اغلب آثارش در خلال پرسه‌زدن در شهر به گذشته تاریخی می‌رسد. منتها گذشته‌ای که همیشه شبیه روایت‌های رسمی از گذشته تاریخی نیست و کار رمان هم در مواجهه با تاریخ، همین است. در یکی از فصل‌های خانه خاموش از زبان یکی از راویان رمان می‌خوانیم: «... این فکر به سرم زد که: من هم مثل آنها، مثل پدر و پدربزرگم، قید همه چیز را بزنم و خودم را در اینجا حبس کنم. هر روز به قبضه بروم و تمام وقتم را صرف نوشتن چیزی که به آن تاریخ می‌گویند بکنم؛ متنی با میلیون‌ها کلمه بی‌سر‌و‌ته... و همه اینها را نه به‌خاطر آگاه‌کردن دنیا، بلکه به این خاطر انجام بدهم تا بگویم دنیا چیست.» در کار پاموک گذشته شخصی آدم‌ها و زندگی امروزشان به نوعی با گذشته‌ای تاریخی گره می‌خورد. این تاریخ اما در رمان‌های پاموک رنگی از ابهام و تردید به خود می‌گیرد. آنچه در پی می‌آید قسمتی است از رمان خانه خاموش: «اگر اتفاقاتی که در نامه به آنها اشاره شده بود صحت داشته باشد، پس معنی آن این است که می‌توانستم چندسال دیگر هم باورم را به «تاریخ» زنده نگه دارم. فکر کنم با داستان طاعون بتوانم توده‌ای از «حقایق» جا‌افتاده تاریخی را در هم بشکنم، حقایقی که بدون اینکه کسی در حقانیت‌شان تردیدی روا دارد دهان به دهان گشته‌اند و مثل گیاهان بی‌ثمر ریشه دوانده‌اند. به این ترتیب این باور را که دیگر در قرن19 هیچ اثری از طاعون در منطقه آنادُلو دیده نشده، کنار می‌گذارم. در نتیجه، گروهی از مورخان اسم و رسم‌داری که به کار خودشان ایمان داشتند به این باور می‌رسند که گفته‌های‌شان چیزی جز داستان‌پردازی نبوده و آن وقت است که مثل من اعتمادشان را به تاریخ از دست می‌دهند. من هم در این میان، از آنجا که تنها کسی هستم که از پیش خودم را برای این بحران نظری آماده کرده‌ام، با نوشته‌ها و تاخت‌و‌تازهایم تک‌تک این احمق‌های بیچاره را ‌گیر می‌اندازم. کنار خط آهن می‌ایستم و تلاش می‌کنم روز پیروزی را که بیشتر شبیه به یک رویا است، با تمام جزییاتش در ذهنم مجسم کنم. اما خیلی هم هیجان‌زده نشدم. ترجیح می‌دادم به جای اینکه ثابت کنم کار ما داستان‌نویسی است، دنبال سرنخ‌های یک اتفاق بگردم. این کار لذتی به مراتب بیشتر به من می‌داد. اگر می‌توانستم سرنخ‌های اغواکننده‌ای پیدا کنم، می‌توانستم تمام عمر باقیمانده‌ام را صرف تحلیل برای اثبات این موضوع بکنم که مرکز حکومت عثمانی در چهار‌قرن اخیر نه استانبول، که محل دیگری بوده است...»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.