|

چند سطر درباره ماریو تقدسی

صدای ماریو و روح تشنه من

محمدرضا صادقی .خواننده باریتون ارکستر سمفونیک تهران و مدرس آواز

صدایش را حدود 20‌سال پیش شنیدم آن‌هم در کاستی که پدر هنرمندش جناب تقی تقدسی پیشکسوت عرصه تئاتر به من هدیه داد. ماریو خواننده‌ای با وسعت صدای باریتون چند اثر به‌همراه ارکستر بزرگ و به زبان فارسی اجرا کرده بود. چند سالی بود که خود وارد عرصه خوانندگی شده بودم و صدای ایشان تاثیری عمیق بر من گذاشت. آرزوی خوانندگی در اپرا لحظه‌ای مرا رها نمی‌کرد. صدای باریتون او بسیار حجیم، نافذ و تاثیرگذار بود. البته من مدت‌ها قبل شیفته صدای مرحوم استاد محمد نوری شده بودم و هرگز نمی‌توانستم هنرمندی دیگر را با او قیاس کنم، اما از این علاقه شخصی که بگذریم صدای ماریو توانست روح تشنه من را که گهگاه و به‌طور اتفاقی اجراهای اپراهای معروف را از رادیوهای خارجی دنبال می‌کردم، آرام کند. کلام را نمی‌فهمیدم و با زبان‌ها ارتباط نمی‌گرفتم، اما این حجم بزرگ صدا به‌همراه رنگ مطلوب، از خصوصیات بیشتر خوانندگان کلاسیک در غرب بود. ماریو مدت‌ها قبل به خارج از کشور سفر کرده بود تا در این رشته به‌طور آکادمیک تحصیل کند و گویا پس از آلمان برای مدتی به آمریکا و به دانشگاه جولیارد رفته بود و در این حوزه از محضر بزرگانی کسب دانش کرده بود. این کمتر پیش می‌آمد، چراکه بیشتر افراد در حوزه موسیقی و خوانندگی پاپ فعالیت داشتند و ماریو از جامعه خویش پیش‌تر حرکت کرده بود. زمانی که در آلمان بود توانست افتخار حضور در اپراهای معروفی را در رزومه خویش درج کند و در نقش‌های قابل‌تاملی نقش‌آفرینی کند. در این 20‌سالی که در این حوزه فعالیت جدی دارم کمترکسی را چون او عاشق یافته‌ام. ماریو به‌واقع عاشق این حرفه است. نه فقط در پرداختن به تکنیک‌های رایج و اجراهایی که در خارج از ایران بر صحنه برده، بلکه به این دلیل که مدتی است به ایران برگشته و تلاش می‌کند تمام آنچه را قطره‌قطره کسب کرده به جوانان علاقه‌مند بیاموزد. طی این سال‌ها چنین چیزی مرسوم نبوده؛ چراکه متاسفانه کمتر هنرمندی پس از طی‌کردن دروس دانشگاهی در این حوزه به ایران برگشته و آنچه آموخته را به دیگران می‌آموزد! البته شاید بشود تعداد کمی را نام برد چون خانم گیتی خسروی که ایشان نیز در رفت‌وآمد به ایران گاهی مسترکلاس‌هایی تدارک دیده‌اند. معتقدم تقدسی در امر آموزش صدا یکی از بهترین‌هاست. دوستی عمیق من با او از مهر سال 1390یعنی نزدیک به سه سال پیش و در پروژه یادمان استاد محمد نوری آغاز شد و همچنان ادامه دارد. در این یادمان به دعوت استاد محمد سریر من، ماریو و رشید وطن‌دوست خواننده پیشکسوت اپرای تهران به همراه ارکستر کلاسیک ایران و به رهبری خود ایشان (جناب سریر) بر صحنه خواندیم. شبی به یاد استاد محمد نوری و مرور خاطراتی که وی طی 50سال خوانندگی در میان مردم سرزمینش به یادگار گذاشته بود. با اینکه ماریو از فضای کلاسیک و زبان غیر فارسی به ما پیوست، اما الحق اجرای موفقی داشت. گهگاه دوستان از اجرای ایشان در خواندن قطعات عاشقانه محمد سریر خرده گرفته و خوانش او را با محمد نوری قیاس می‌کردند که به نظرم این مقایسه کاملا نادرست بود، چرا که محمد نوری خواننده‌ای رسیتالیست و ماریو خواننده دراماتیک اپرا بود. خواندن این دو فرم از موسیقی که یکی به لایت‌موزیک و دیگری به اجرای نقش‌های حماسی نزدیک بود باعث این تصور نادرست شده بود. گفتنی است چندی قبل از آن، بنده و جناب سریر تلاش کردیم این اجرا با شاگردان استاد نوری بر صحنه رود اما متاسفانه به‌دلایلی چند میسر نشد؛ بنابراین تصمیم گرفتیم از دوخواننده توانای کلاسیک در کنار من و در این اجرا بهره ببریم. در تمرینات محدودی که به‌همراه ارکستر داشتیم جناب تقدسی و وطن‌دوست خوش درخشیدند و من از اینکه کنار این دو عزیز بر صحنه تالار وحدت خواندم افتخاری در کارنامه هنری خویش درج کردم. اجرایی کاملا احساسی با نام و یاد محمد نوری در شبی از شب‌های جشن خانه موسیقی ایران و البته گفتنی است در فضای آشفته‌ای که همه شرکت‌های تولید و پخش موسیقی به اجرای کنسرت‌های بازاری فکر می‌کردند، چنین اجرایی، نگینی بود درخشان بر صحنه سالن تالار وحدت تهران. مرحوم محمد نوری مهربان بود و نازنین، حتی تداعی خاطراتی که با صدای مخملینش در دل‌های مردم رقم زده بود در آن شب یادگاری شد به‌یادماندنی. قصد ما در آن اجرا، که فیلم آن با نام «آواز با عشق» به بازار موسیقی عرضه‌شده است زنده‌نگه‌داشتن نام او بود و نیز حفظ خطی از این ژانر موسیقی که وی و محمد سریر آغازگر آن بودند. موسیقی کلاسیکی که کلام فارسی زینت‌بخش آن بود. فرمی از موسیقی که در عین قانونمندی در لایه‌های احساسی اقشار مختلف مردم می‌توانست با کلام فاخر از شعرای نامدار ایران چون وحید ادیبی، اردلان سرفراز، حمید مصدق و فروغ فرخزاد و... تاثیری شگرف به‌جای گذارد. در پایان آرزو دارم روزی تمام هنرمندانی که برای کسب دانش موسیقایی به خارج از کشور مهاجرتی داشته‌اند، حتی به صورت دوره‌ای، به ایران بازگشته و چون جناب علی رهبری و شهداد روحانی (رهبران میهمان ارکستر سمفونیک تهران) و دیگر عزیزان در حوزه موسیقی آکادمیک خاصه حوزه خوانندگی با حضور خود در کلاسهای آموزشی دستی گیرند از جوانان عاشقی که برای نیل به اهداف موسیقایی خود حاضرند از هر چه داشته و دارند بگذرند.

صدایش را حدود 20‌سال پیش شنیدم آن‌هم در کاستی که پدر هنرمندش جناب تقی تقدسی پیشکسوت عرصه تئاتر به من هدیه داد. ماریو خواننده‌ای با وسعت صدای باریتون چند اثر به‌همراه ارکستر بزرگ و به زبان فارسی اجرا کرده بود. چند سالی بود که خود وارد عرصه خوانندگی شده بودم و صدای ایشان تاثیری عمیق بر من گذاشت. آرزوی خوانندگی در اپرا لحظه‌ای مرا رها نمی‌کرد. صدای باریتون او بسیار حجیم، نافذ و تاثیرگذار بود. البته من مدت‌ها قبل شیفته صدای مرحوم استاد محمد نوری شده بودم و هرگز نمی‌توانستم هنرمندی دیگر را با او قیاس کنم، اما از این علاقه شخصی که بگذریم صدای ماریو توانست روح تشنه من را که گهگاه و به‌طور اتفاقی اجراهای اپراهای معروف را از رادیوهای خارجی دنبال می‌کردم، آرام کند. کلام را نمی‌فهمیدم و با زبان‌ها ارتباط نمی‌گرفتم، اما این حجم بزرگ صدا به‌همراه رنگ مطلوب، از خصوصیات بیشتر خوانندگان کلاسیک در غرب بود. ماریو مدت‌ها قبل به خارج از کشور سفر کرده بود تا در این رشته به‌طور آکادمیک تحصیل کند و گویا پس از آلمان برای مدتی به آمریکا و به دانشگاه جولیارد رفته بود و در این حوزه از محضر بزرگانی کسب دانش کرده بود. این کمتر پیش می‌آمد، چراکه بیشتر افراد در حوزه موسیقی و خوانندگی پاپ فعالیت داشتند و ماریو از جامعه خویش پیش‌تر حرکت کرده بود. زمانی که در آلمان بود توانست افتخار حضور در اپراهای معروفی را در رزومه خویش درج کند و در نقش‌های قابل‌تاملی نقش‌آفرینی کند. در این 20‌سالی که در این حوزه فعالیت جدی دارم کمترکسی را چون او عاشق یافته‌ام. ماریو به‌واقع عاشق این حرفه است. نه فقط در پرداختن به تکنیک‌های رایج و اجراهایی که در خارج از ایران بر صحنه برده، بلکه به این دلیل که مدتی است به ایران برگشته و تلاش می‌کند تمام آنچه را قطره‌قطره کسب کرده به جوانان علاقه‌مند بیاموزد. طی این سال‌ها چنین چیزی مرسوم نبوده؛ چراکه متاسفانه کمتر هنرمندی پس از طی‌کردن دروس دانشگاهی در این حوزه به ایران برگشته و آنچه آموخته را به دیگران می‌آموزد! البته شاید بشود تعداد کمی را نام برد چون خانم گیتی خسروی که ایشان نیز در رفت‌وآمد به ایران گاهی مسترکلاس‌هایی تدارک دیده‌اند. معتقدم تقدسی در امر آموزش صدا یکی از بهترین‌هاست. دوستی عمیق من با او از مهر سال 1390یعنی نزدیک به سه سال پیش و در پروژه یادمان استاد محمد نوری آغاز شد و همچنان ادامه دارد. در این یادمان به دعوت استاد محمد سریر من، ماریو و رشید وطن‌دوست خواننده پیشکسوت اپرای تهران به همراه ارکستر کلاسیک ایران و به رهبری خود ایشان (جناب سریر) بر صحنه خواندیم. شبی به یاد استاد محمد نوری و مرور خاطراتی که وی طی 50سال خوانندگی در میان مردم سرزمینش به یادگار گذاشته بود. با اینکه ماریو از فضای کلاسیک و زبان غیر فارسی به ما پیوست، اما الحق اجرای موفقی داشت. گهگاه دوستان از اجرای ایشان در خواندن قطعات عاشقانه محمد سریر خرده گرفته و خوانش او را با محمد نوری قیاس می‌کردند که به نظرم این مقایسه کاملا نادرست بود، چرا که محمد نوری خواننده‌ای رسیتالیست و ماریو خواننده دراماتیک اپرا بود. خواندن این دو فرم از موسیقی که یکی به لایت‌موزیک و دیگری به اجرای نقش‌های حماسی نزدیک بود باعث این تصور نادرست شده بود. گفتنی است چندی قبل از آن، بنده و جناب سریر تلاش کردیم این اجرا با شاگردان استاد نوری بر صحنه رود اما متاسفانه به‌دلایلی چند میسر نشد؛ بنابراین تصمیم گرفتیم از دوخواننده توانای کلاسیک در کنار من و در این اجرا بهره ببریم. در تمرینات محدودی که به‌همراه ارکستر داشتیم جناب تقدسی و وطن‌دوست خوش درخشیدند و من از اینکه کنار این دو عزیز بر صحنه تالار وحدت خواندم افتخاری در کارنامه هنری خویش درج کردم. اجرایی کاملا احساسی با نام و یاد محمد نوری در شبی از شب‌های جشن خانه موسیقی ایران و البته گفتنی است در فضای آشفته‌ای که همه شرکت‌های تولید و پخش موسیقی به اجرای کنسرت‌های بازاری فکر می‌کردند، چنین اجرایی، نگینی بود درخشان بر صحنه سالن تالار وحدت تهران. مرحوم محمد نوری مهربان بود و نازنین، حتی تداعی خاطراتی که با صدای مخملینش در دل‌های مردم رقم زده بود در آن شب یادگاری شد به‌یادماندنی. قصد ما در آن اجرا، که فیلم آن با نام «آواز با عشق» به بازار موسیقی عرضه‌شده است زنده‌نگه‌داشتن نام او بود و نیز حفظ خطی از این ژانر موسیقی که وی و محمد سریر آغازگر آن بودند. موسیقی کلاسیکی که کلام فارسی زینت‌بخش آن بود. فرمی از موسیقی که در عین قانونمندی در لایه‌های احساسی اقشار مختلف مردم می‌توانست با کلام فاخر از شعرای نامدار ایران چون وحید ادیبی، اردلان سرفراز، حمید مصدق و فروغ فرخزاد و... تاثیری شگرف به‌جای گذارد. در پایان آرزو دارم روزی تمام هنرمندانی که برای کسب دانش موسیقایی به خارج از کشور مهاجرتی داشته‌اند، حتی به صورت دوره‌ای، به ایران بازگشته و چون جناب علی رهبری و شهداد روحانی (رهبران میهمان ارکستر سمفونیک تهران) و دیگر عزیزان در حوزه موسیقی آکادمیک خاصه حوزه خوانندگی با حضور خود در کلاسهای آموزشی دستی گیرند از جوانان عاشقی که برای نیل به اهداف موسیقایی خود حاضرند از هر چه داشته و دارند بگذرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.