|

روز جهانی زبان مادری

روز ۲۱فوریه از طرف یونسکو به‌عنوان روز جهانی زبان مادری نامگذاری شده‌ است. نامگذاری این روز در کنفرانس عمومی یونسکو در سال۱۹۹۹ به‌منظور کمک به تنوع زبانی و فرهنگی انجام شده‌ است. مجمع عمومی سازمان‌ملل‌متحد نیز به دلیل اهمیت زیاد آن، سال۲۰۰۸ را سال جهانی زبان‌ها اعلام کرد.
دلیل نامگذاری روز جهانی زبان مادری از زمانی آغاز شد که در سال۱۹۵۲ دانشجویان دانشگاه‌های مختلف شهر داکا، پایتخت امروزی کشور بنگلادش که در آن زمان پاکستان‌شرقی نامیده می‌شد و هنوز مستقل نشده بود، با تلاش برای ملی‌کردن زبان‌بنگالی به‌عنوان دومین زبان پاکستان (در کنار زبان اردو) تظاهرات مسالمت‌آمیزی در این شهر به‌راه انداختند. به‌دنبال این حرکت دانشجویان، پلیس به آنها تیراندازی کرد و عده‌ای از آنها را کشت. بعد از استقلال بنگلادش از پاکستان و به درخواست این کشور، برای اولین‌بار سازمان یونسکو در ۱۷نوامبر سال۱۹۹۹ روز ۲۱نوامبر (برابر با دوم و گاهی اول‌اسفند) را روز جهانی زبان مادری نامید و از سال۲۰۰۰ این روز در بیشتر کشورها گرامی داشته می‌شود و برنامه‌هایی در ارتباط با این روز برگزار می‌شود. ایرنیا بوکوا، دبیرکل یونسکو، در پیامی که به مناسبت روز زبان مادری امسال منتشر کرد، نوشت: «سال٢٠١٥، پانزدهمین سالگرد روز جهانی زبان‌مادری است، امسال همچنین نقطه عطفی برای جامعه جهانی است؛ زیرا آخرین فرصت کشورها برای تعیین یک دستور کار جدید توسعه پایدار جهانی برای تحقق اهداف توسعه هزاره پیش‌رو است. تمرکز دستور‌کار سال٢٠١٥ باید بر اولویت‌بخشی بر آموزش با‌کیفیت برای همگان باشد که شامل گسترش دسترسی همگانی به آموزش، کسب اطمینان از برخورداری برابر و جامع و ترویج آموزش‌‌و‌پرورش برای شهروندی جهانی و توسعه پایدار است.» بوکوا افزود: «آموزش‌و‌پرورش به زبان مادری که موجب تسهیل یادگیری و تقویت مهارت‌های خواندن، نوشتن و ریاضیات می‌شود بخشی ضروری، ذاتی و لاینفک برای رسیدن به این هدف است. برای پیشبرد این اهداف، تمرکز واضح بر آموزش روش‌تدریس، تجدید‌نظر در برنامه‌ریز‌ی‌های آکادمیک و فراهم‌کردن فضاهای مناسب یادگیری ضروری است.» او در ادامه افزود: «یونسکو برای پیشبرد این اهداف در سطح جهانی تلاش می‌کند. در آمریکای‌لاتین، یونسکو با کمک صندوق کودکان سازمان‌ملل‌متحد از طریق راهبردهای چند‌فرهنگی دوزبانه، آموزش‌و‌پرورش فراگیر را تشویق‌و‌ترویج می‌کند تا هر‌دو طیف، فرهنگ بومی و غیربومی را تحت‌پوشش قرار دهد.» به نوشته بوکوا، بر‌همین‌مبنا، دفتر منطقه‌ای یونسکو برای آموزش‌و‌پرورش در آسیا و اقیانوسیه که در بانکوک تایلند مستقر است در‌حال تلاش برای جاانداختن و گسترش درک آموزش‌و‌پرورش چند‌زبانه مبتنی‌بر زبان مادری در منطقه و دنیاست. تحصیل زبان مادری علاوه بر اینکه نیروی ارتقا‌دهنده کیفیت آموزش است، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تقویت چند‌زبانگی و احترام به تنوع زبانی و فرهنگی در جوامعی است که به‌سرعت در‌حال تغییر هستند.»
دبیرکل یونسکو در پایان پیام خود گفته است: «از سال٢٠٠٠ تاکنون پیشرفت‌های چشمگیری در مسیر رسیدن به اهداف «آموزش‌و‌پرورش برای همگان» به دست آمده است. امروز، ما برای به سرانجام‌رساندن کارهای ناتمام و روبه‌رو‌شدن با چالش‌های جدید، باید نگاهی رو‌به‌جلو داشته باشیم. روز‌جهانی زبان مادری لحظه‌ای است که همه ما باید برای تمامی اهداف آموزشی، از بالا‌بردن کیفیت یادگیری تا دسترسی همگانی به آموزش، پرچم «اهمیت زبان مادری» را بالای سر ببریم. همه دختران و پسران، همه زنان و مردان باید ابزار لازم برای مشارکت کامل در زندگی جوامع خود را در اختیار داشته باشند، این حق اساسی بشری است و نیروی پیش‌برنده توسعه پایدار است.»

روز ۲۱فوریه از طرف یونسکو به‌عنوان روز جهانی زبان مادری نامگذاری شده‌ است. نامگذاری این روز در کنفرانس عمومی یونسکو در سال۱۹۹۹ به‌منظور کمک به تنوع زبانی و فرهنگی انجام شده‌ است. مجمع عمومی سازمان‌ملل‌متحد نیز به دلیل اهمیت زیاد آن، سال۲۰۰۸ را سال جهانی زبان‌ها اعلام کرد.
دلیل نامگذاری روز جهانی زبان مادری از زمانی آغاز شد که در سال۱۹۵۲ دانشجویان دانشگاه‌های مختلف شهر داکا، پایتخت امروزی کشور بنگلادش که در آن زمان پاکستان‌شرقی نامیده می‌شد و هنوز مستقل نشده بود، با تلاش برای ملی‌کردن زبان‌بنگالی به‌عنوان دومین زبان پاکستان (در کنار زبان اردو) تظاهرات مسالمت‌آمیزی در این شهر به‌راه انداختند. به‌دنبال این حرکت دانشجویان، پلیس به آنها تیراندازی کرد و عده‌ای از آنها را کشت. بعد از استقلال بنگلادش از پاکستان و به درخواست این کشور، برای اولین‌بار سازمان یونسکو در ۱۷نوامبر سال۱۹۹۹ روز ۲۱نوامبر (برابر با دوم و گاهی اول‌اسفند) را روز جهانی زبان مادری نامید و از سال۲۰۰۰ این روز در بیشتر کشورها گرامی داشته می‌شود و برنامه‌هایی در ارتباط با این روز برگزار می‌شود. ایرنیا بوکوا، دبیرکل یونسکو، در پیامی که به مناسبت روز زبان مادری امسال منتشر کرد، نوشت: «سال٢٠١٥، پانزدهمین سالگرد روز جهانی زبان‌مادری است، امسال همچنین نقطه عطفی برای جامعه جهانی است؛ زیرا آخرین فرصت کشورها برای تعیین یک دستور کار جدید توسعه پایدار جهانی برای تحقق اهداف توسعه هزاره پیش‌رو است. تمرکز دستور‌کار سال٢٠١٥ باید بر اولویت‌بخشی بر آموزش با‌کیفیت برای همگان باشد که شامل گسترش دسترسی همگانی به آموزش، کسب اطمینان از برخورداری برابر و جامع و ترویج آموزش‌‌و‌پرورش برای شهروندی جهانی و توسعه پایدار است.» بوکوا افزود: «آموزش‌و‌پرورش به زبان مادری که موجب تسهیل یادگیری و تقویت مهارت‌های خواندن، نوشتن و ریاضیات می‌شود بخشی ضروری، ذاتی و لاینفک برای رسیدن به این هدف است. برای پیشبرد این اهداف، تمرکز واضح بر آموزش روش‌تدریس، تجدید‌نظر در برنامه‌ریز‌ی‌های آکادمیک و فراهم‌کردن فضاهای مناسب یادگیری ضروری است.» او در ادامه افزود: «یونسکو برای پیشبرد این اهداف در سطح جهانی تلاش می‌کند. در آمریکای‌لاتین، یونسکو با کمک صندوق کودکان سازمان‌ملل‌متحد از طریق راهبردهای چند‌فرهنگی دوزبانه، آموزش‌و‌پرورش فراگیر را تشویق‌و‌ترویج می‌کند تا هر‌دو طیف، فرهنگ بومی و غیربومی را تحت‌پوشش قرار دهد.» به نوشته بوکوا، بر‌همین‌مبنا، دفتر منطقه‌ای یونسکو برای آموزش‌و‌پرورش در آسیا و اقیانوسیه که در بانکوک تایلند مستقر است در‌حال تلاش برای جاانداختن و گسترش درک آموزش‌و‌پرورش چند‌زبانه مبتنی‌بر زبان مادری در منطقه و دنیاست. تحصیل زبان مادری علاوه بر اینکه نیروی ارتقا‌دهنده کیفیت آموزش است، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تقویت چند‌زبانگی و احترام به تنوع زبانی و فرهنگی در جوامعی است که به‌سرعت در‌حال تغییر هستند.»
دبیرکل یونسکو در پایان پیام خود گفته است: «از سال٢٠٠٠ تاکنون پیشرفت‌های چشمگیری در مسیر رسیدن به اهداف «آموزش‌و‌پرورش برای همگان» به دست آمده است. امروز، ما برای به سرانجام‌رساندن کارهای ناتمام و روبه‌رو‌شدن با چالش‌های جدید، باید نگاهی رو‌به‌جلو داشته باشیم. روز‌جهانی زبان مادری لحظه‌ای است که همه ما باید برای تمامی اهداف آموزشی، از بالا‌بردن کیفیت یادگیری تا دسترسی همگانی به آموزش، پرچم «اهمیت زبان مادری» را بالای سر ببریم. همه دختران و پسران، همه زنان و مردان باید ابزار لازم برای مشارکت کامل در زندگی جوامع خود را در اختیار داشته باشند، این حق اساسی بشری است و نیروی پیش‌برنده توسعه پایدار است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.