چین، برنده نفت ارزان
محسن شریعتینیا .کارشناس مسایل چین، مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام
نسبت چین و نفت، نسبتی پیچیده و چندوجهی است. روشن است که خیزش چین و تبدیلشدن آن به دومین اقتصاد بزرگ جهان، نقش مهمی در بالارفتن قیمتهای نفت داشته است. از دیگرسو، در این نکته که کاهش سرعت رشد اقتصادی چین باعث کاهش تقاضای انرژی این کشور شده و در کاهش تقاضای جهانی نفت و افت قیمت آن نقش داشته نیز تردیدی وجود ندارد. در آینده هم افتوخیز قیمت نفت تا حدی وابسته به رشد چین خواهد بود. اگر چین بتواند سرعت رشد خود را افزایش دهد، امیدها به افزایش قیمت نفت زنده میشود. بر مبنای آمارهای آژانس بینالمللی انرژی، 30درصد کل افزایش تقاضای جهانی برای نفت در سال2014 از سوی چین بوده است.
اما در شرایط کنونی، بیتردید چین در گروه برندگانی است که سقوط قیمت نفت را فرصتی استراتژیک تلقی میکنند. چین در سال2013 حدود 280میلیونتن نفت وارد کرده است؛ وارداتی که بالغ بر 220میلیارددلار برای این کشور هزینه داشته است. با افت قیمت نفت، پیشبینی میشود این کشور، نفت وارداتی خود را 30میلیارددلار ارزانتر بخرد. افزون بر این کاهش قیمت نفت به رقابتپذیری اقتصاد چین کمک میکند و ممکن است مسیر رشد آن را نیز هموارتر کند. بر مبنای پیشبینی صندوق بینالمللی پول، افت قیمت نفت در سال2015 بین 0/4 تا 0/7درصد و در سال2016، بین 0/5 تا 0/9درصد، تولید ناخالص داخلی چین را افزایش خواهد داد.
در حوزه ژئوپلیتیک، کاهش قیمت نفت باعث میشود تا نگرانی چین از ناحیه امنیت انرژی کمتر شود و این کشور مجبور به سرمایهگذاری در مناطق پرریسک نباشد. البته منوط به اینکه کاهش قیمت در میانمدت تداوم یابد. افزونبر این، با افت قیمت، نفت کشورهای نفتخیز نمیتوانند از نفت بهعنوان اهرمی سیاسی در روابط با این کشور بهره ببرند؛ بلکه برعکس، این چین است که بهعنوان بزرگترین مصرفکننده برای آنان شرط میگذارد.
البته کاهش قیمت نفت برای چین یکسره برد نیست بلکه تبعاتی نیز دارد. در سالهای اخیر متاثر از افزایش شدید قیمت نفت و آلودگی روزافزون شهرهای چین، صنعت نوپای انرژیهای پاک و تجدیدپذیر در چین بهسرعت روبهرشد بوده است. با افت قیمت نفت، این صنعت تا حد قابلتوجهی توجیه اقتصادی خود را از دست میدهد، مگر آنکه دولت با یارانههای خود آن را سرپا نگه دارد. افزون بر این، نفت ارزان میتواند به آلودگی بیشتر شهرهای چین منجر شود و مقابله با آلودگی را بیشازپیش دشوار کند.
افزونبر این افت قیمت نفت میتواند صنعت نوپای شیل اویل چین را از پای درآورد. چین سومین کشور دارنده ذخایر شیل اویل در جهان است و بر مبنای برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر شیل اویل این کشور به 32میلیارد بشکه بالغ میشود؛ اما به نظر نمیرسد در وضعیت کنونی، چینیها چندان به این تبعات بیندیشند. آنان اکنون میکوشند تا با انواع روشها از ذخیرهسازی تا قراردادهای مختلف، از فرصت پدیدآمده بهره گیرند.
نسبت چین و نفت، نسبتی پیچیده و چندوجهی است. روشن است که خیزش چین و تبدیلشدن آن به دومین اقتصاد بزرگ جهان، نقش مهمی در بالارفتن قیمتهای نفت داشته است. از دیگرسو، در این نکته که کاهش سرعت رشد اقتصادی چین باعث کاهش تقاضای انرژی این کشور شده و در کاهش تقاضای جهانی نفت و افت قیمت آن نقش داشته نیز تردیدی وجود ندارد. در آینده هم افتوخیز قیمت نفت تا حدی وابسته به رشد چین خواهد بود. اگر چین بتواند سرعت رشد خود را افزایش دهد، امیدها به افزایش قیمت نفت زنده میشود. بر مبنای آمارهای آژانس بینالمللی انرژی، 30درصد کل افزایش تقاضای جهانی برای نفت در سال2014 از سوی چین بوده است.
اما در شرایط کنونی، بیتردید چین در گروه برندگانی است که سقوط قیمت نفت را فرصتی استراتژیک تلقی میکنند. چین در سال2013 حدود 280میلیونتن نفت وارد کرده است؛ وارداتی که بالغ بر 220میلیارددلار برای این کشور هزینه داشته است. با افت قیمت نفت، پیشبینی میشود این کشور، نفت وارداتی خود را 30میلیارددلار ارزانتر بخرد. افزون بر این کاهش قیمت نفت به رقابتپذیری اقتصاد چین کمک میکند و ممکن است مسیر رشد آن را نیز هموارتر کند. بر مبنای پیشبینی صندوق بینالمللی پول، افت قیمت نفت در سال2015 بین 0/4 تا 0/7درصد و در سال2016، بین 0/5 تا 0/9درصد، تولید ناخالص داخلی چین را افزایش خواهد داد.
در حوزه ژئوپلیتیک، کاهش قیمت نفت باعث میشود تا نگرانی چین از ناحیه امنیت انرژی کمتر شود و این کشور مجبور به سرمایهگذاری در مناطق پرریسک نباشد. البته منوط به اینکه کاهش قیمت در میانمدت تداوم یابد. افزونبر این، با افت قیمت، نفت کشورهای نفتخیز نمیتوانند از نفت بهعنوان اهرمی سیاسی در روابط با این کشور بهره ببرند؛ بلکه برعکس، این چین است که بهعنوان بزرگترین مصرفکننده برای آنان شرط میگذارد.
البته کاهش قیمت نفت برای چین یکسره برد نیست بلکه تبعاتی نیز دارد. در سالهای اخیر متاثر از افزایش شدید قیمت نفت و آلودگی روزافزون شهرهای چین، صنعت نوپای انرژیهای پاک و تجدیدپذیر در چین بهسرعت روبهرشد بوده است. با افت قیمت نفت، این صنعت تا حد قابلتوجهی توجیه اقتصادی خود را از دست میدهد، مگر آنکه دولت با یارانههای خود آن را سرپا نگه دارد. افزون بر این، نفت ارزان میتواند به آلودگی بیشتر شهرهای چین منجر شود و مقابله با آلودگی را بیشازپیش دشوار کند.
افزونبر این افت قیمت نفت میتواند صنعت نوپای شیل اویل چین را از پای درآورد. چین سومین کشور دارنده ذخایر شیل اویل در جهان است و بر مبنای برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر شیل اویل این کشور به 32میلیارد بشکه بالغ میشود؛ اما به نظر نمیرسد در وضعیت کنونی، چینیها چندان به این تبعات بیندیشند. آنان اکنون میکوشند تا با انواع روشها از ذخیرهسازی تا قراردادهای مختلف، از فرصت پدیدآمده بهره گیرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.