|

تظاهرات خیابانی ترک‌ها علیه سیستم آموزشی حزب حاکم

شلیک اردوغان به میراث آتاتورک

ریختند، زدند و بازداشت کردند. این سرنوشت هر آن دستی است که این‌روزها در نقد سیاست‌های دولت عدالت و توسعه بالا برده می‌شود؛ دستانی که به ظن «رجب طیب اردوغان»، رییس‌جمهوری ترکیه، اکثر قریب به اتفاق‌شان از زیر قبای گولنیست‌ها، حامیان آن واعظ مسلمانی بیرون می‌آیند که با سکونت در ایالات‌متحده از سال1999 در تبعیدی خودخواسته به‌سر می‌برد. اما حکایت روز جمعه، حکایت دیگری بود. هزاران نفر از معلمان و دانش‌آموزان در حالی روز جمعه و در پاسخ به فراخوان اتحادیه‌های صنفی معلمان و کارگران و جنبش متحد ژوئن که ائتلافی از سازمان‌ها و احزاب چپ‌گرای سوسیالیستی و مارکسیستی است، مدارس را بایکوت کرده و قدم به خیابان‌ها گذاشتند که جدال سکولارها و محافظه‌کاران مذهبی بر سر اقتدار آموزشی قدمتی به اندازه خود جمهوری ترکیه دارد. اعتراضات روز جمعه که علاوه‌بر آنکارا، شهرهای استانبول، ازمیر، ادرنه و آنتالیا را نیز درنوردید، بیش از هر چیز متوجه رویکرد آموزشی حزب «عدالت و توسعه» بود. به گزارش رسانه‌های ترکیه، شعارهای معترضان در حمایت از آموزش سکولار و بازبینی در سیاست‌های آموزشی تبعیض‌آمیز، برخورد شدید پلیس و پرتاب گاز اشک‌آور را به‌همراه داشته و فقط در ازمیر، منجر به بازداشت 56نفر شده است. اما مطالبات سکولار آموزشی از سوی معترضان نباید ما را در تشخیص آرایش آنان به خطا ببرد. فعالان چپ‌گرا و سکولار ترکیه روز جمعه در حالی به‌منظور مخالفت با تدریس برخی دروس اجباری و بدل‌شدن مدارس دولتی به مدارسی دینی راهپیمایی کردند که علویان، به‌عنوان اقلیتی مسلمان در صف اول اعتراضات دیده می‌شدند. در شرایطی که دیگر اقلیت‌های مذهبی شناخته‌شده در ترکیه، که البته تنها مسیحیان و یهودیان را شامل می‌شوند، از حضور در کلاس‌های اجباری مذهبی معاف هستند، علویان از این امتیاز بی‌بهره‌اند. آنان که هنوز از سوی دولتمردان سنی آن کشور به‌عنوان اقلیتی مذهبی به‌رسمیت شناخته نشده‌اند، خود را تنها قربانیان مذهبی سیاست‌های آموزشی دولت عدالت و توسعه احساس می‌کنند. علویان از گذشته در ترکیه پرچمدار سکولاریسم بوده‌اند و معتقدند که این بهترین روش برای حفاظت از حقوقشان در مقابل اکثریت سنی‌ها در ترکیه است. هفته گذشته نیز هزاران نفر از علویان در استانبول دست به راهپیمایی اعتراضی زده و خواستار حقوق بیشتر برای خود شدند. تغییر و تحولات مجادله‌برانگیز در نظام آموزشی ترکیه پس از آن آغاز شد که دولت در سال2012 با تصویب مجموعه‌ای از قوانین، راه را برای تاسیس مدارس مذهبی امام خطیب و گنجاندن دروس اجباری مذهبی در برنامه درسی دانش‌آموزان دیگر مدارس باز کرد. اما انتقادات به تغییرات جدید آموزشی تنها منحصر به جنبه‌های مذهبی این تحولات نیست. تصویب قوانینی که به خانواده‌های کم‌درآمد امکان می‌دهد پیش از پایان یافتن دوره 12ساله آموزش اجباری، فرزندان خود را به کالج‌های فنی بفرستند، اصناف و اتحادیه‌ها را نسبت به افت کیفیت آموزشی مدارس نگران کرده است. بسیاری از فعالان آموزشی ترکیه بر این باورند که فارغ از مباحثات جاری پیرامون سکولارشدن مدارس، نظام آموزشی کشور نیازمند سرمایه‌گذاری بیشتر در حوزه زیرساخت‌های علمی است. بسیاری از فعالان نیز مداخله حزب حاکم ترکیه را در سیستم آموزشی کشور مورد انتقاد قرار داده و این مداخله را عامل تضعیف سیستم سکولار کشور می‌دانند که توسط «مصطفی کمال آتاتورک»، بنیانگذار ترکیه نوین بنیان نهاده شد.
اوباما سخن گفت
تنها یک‌روز پس از انتقاد رجب طیب اردوغان از سکوت کاخ‌سفید در قبال قتل سه دانشجوی مسلمان در شهر «چیپل هیل»، رییس‌جمهوری ایالات‌متحده طی سخنانی جنایت روز چهارشنبه را محکوم و طی بیانیه‌ای اعلام کرد ظاهر یا شیوه عبادت افراد نباید دلیلی برای حمله به آنان باشد. این در حالی است که کاخ‌سفید پیش‌تر ضمن اعلام تردید درباره انگیزه‌ قتل دانشجویان مسلمان، اظهارنظر در این مورد را به پایان تحقیقات پلیس فدرال موکول کرده بود. ضیا شادی برکات، دانشجوی ۲۳ساله دندانپزشکی به‌همراه همسر و خواهر همسرش درحالی روز 11فوریه طی یک حادثه تیراندازی کشته شدند که به باور خانواده مقتولان، این سه دانشجوی مسلمان آخرین قربانی تنفر مذهبی در ایالات‌متحده بوده‌اند.

ریختند، زدند و بازداشت کردند. این سرنوشت هر آن دستی است که این‌روزها در نقد سیاست‌های دولت عدالت و توسعه بالا برده می‌شود؛ دستانی که به ظن «رجب طیب اردوغان»، رییس‌جمهوری ترکیه، اکثر قریب به اتفاق‌شان از زیر قبای گولنیست‌ها، حامیان آن واعظ مسلمانی بیرون می‌آیند که با سکونت در ایالات‌متحده از سال1999 در تبعیدی خودخواسته به‌سر می‌برد. اما حکایت روز جمعه، حکایت دیگری بود. هزاران نفر از معلمان و دانش‌آموزان در حالی روز جمعه و در پاسخ به فراخوان اتحادیه‌های صنفی معلمان و کارگران و جنبش متحد ژوئن که ائتلافی از سازمان‌ها و احزاب چپ‌گرای سوسیالیستی و مارکسیستی است، مدارس را بایکوت کرده و قدم به خیابان‌ها گذاشتند که جدال سکولارها و محافظه‌کاران مذهبی بر سر اقتدار آموزشی قدمتی به اندازه خود جمهوری ترکیه دارد. اعتراضات روز جمعه که علاوه‌بر آنکارا، شهرهای استانبول، ازمیر، ادرنه و آنتالیا را نیز درنوردید، بیش از هر چیز متوجه رویکرد آموزشی حزب «عدالت و توسعه» بود. به گزارش رسانه‌های ترکیه، شعارهای معترضان در حمایت از آموزش سکولار و بازبینی در سیاست‌های آموزشی تبعیض‌آمیز، برخورد شدید پلیس و پرتاب گاز اشک‌آور را به‌همراه داشته و فقط در ازمیر، منجر به بازداشت 56نفر شده است. اما مطالبات سکولار آموزشی از سوی معترضان نباید ما را در تشخیص آرایش آنان به خطا ببرد. فعالان چپ‌گرا و سکولار ترکیه روز جمعه در حالی به‌منظور مخالفت با تدریس برخی دروس اجباری و بدل‌شدن مدارس دولتی به مدارسی دینی راهپیمایی کردند که علویان، به‌عنوان اقلیتی مسلمان در صف اول اعتراضات دیده می‌شدند. در شرایطی که دیگر اقلیت‌های مذهبی شناخته‌شده در ترکیه، که البته تنها مسیحیان و یهودیان را شامل می‌شوند، از حضور در کلاس‌های اجباری مذهبی معاف هستند، علویان از این امتیاز بی‌بهره‌اند. آنان که هنوز از سوی دولتمردان سنی آن کشور به‌عنوان اقلیتی مذهبی به‌رسمیت شناخته نشده‌اند، خود را تنها قربانیان مذهبی سیاست‌های آموزشی دولت عدالت و توسعه احساس می‌کنند. علویان از گذشته در ترکیه پرچمدار سکولاریسم بوده‌اند و معتقدند که این بهترین روش برای حفاظت از حقوقشان در مقابل اکثریت سنی‌ها در ترکیه است. هفته گذشته نیز هزاران نفر از علویان در استانبول دست به راهپیمایی اعتراضی زده و خواستار حقوق بیشتر برای خود شدند. تغییر و تحولات مجادله‌برانگیز در نظام آموزشی ترکیه پس از آن آغاز شد که دولت در سال2012 با تصویب مجموعه‌ای از قوانین، راه را برای تاسیس مدارس مذهبی امام خطیب و گنجاندن دروس اجباری مذهبی در برنامه درسی دانش‌آموزان دیگر مدارس باز کرد. اما انتقادات به تغییرات جدید آموزشی تنها منحصر به جنبه‌های مذهبی این تحولات نیست. تصویب قوانینی که به خانواده‌های کم‌درآمد امکان می‌دهد پیش از پایان یافتن دوره 12ساله آموزش اجباری، فرزندان خود را به کالج‌های فنی بفرستند، اصناف و اتحادیه‌ها را نسبت به افت کیفیت آموزشی مدارس نگران کرده است. بسیاری از فعالان آموزشی ترکیه بر این باورند که فارغ از مباحثات جاری پیرامون سکولارشدن مدارس، نظام آموزشی کشور نیازمند سرمایه‌گذاری بیشتر در حوزه زیرساخت‌های علمی است. بسیاری از فعالان نیز مداخله حزب حاکم ترکیه را در سیستم آموزشی کشور مورد انتقاد قرار داده و این مداخله را عامل تضعیف سیستم سکولار کشور می‌دانند که توسط «مصطفی کمال آتاتورک»، بنیانگذار ترکیه نوین بنیان نهاده شد.
اوباما سخن گفت
تنها یک‌روز پس از انتقاد رجب طیب اردوغان از سکوت کاخ‌سفید در قبال قتل سه دانشجوی مسلمان در شهر «چیپل هیل»، رییس‌جمهوری ایالات‌متحده طی سخنانی جنایت روز چهارشنبه را محکوم و طی بیانیه‌ای اعلام کرد ظاهر یا شیوه عبادت افراد نباید دلیلی برای حمله به آنان باشد. این در حالی است که کاخ‌سفید پیش‌تر ضمن اعلام تردید درباره انگیزه‌ قتل دانشجویان مسلمان، اظهارنظر در این مورد را به پایان تحقیقات پلیس فدرال موکول کرده بود. ضیا شادی برکات، دانشجوی ۲۳ساله دندانپزشکی به‌همراه همسر و خواهر همسرش درحالی روز 11فوریه طی یک حادثه تیراندازی کشته شدند که به باور خانواده مقتولان، این سه دانشجوی مسلمان آخرین قربانی تنفر مذهبی در ایالات‌متحده بوده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.