|

آلودگی، شأن ما نیست

کریم ارغنده‌پور

نامش ریزگرد، غبار، خاک یا هرچیز دیگری است که من دقیقا نمی‌دانم، ولی این معضل با امواج احساسی‌ای که به یک‌باره راه می‌افتد و چندروز دیگر به‌کلی فراموش می‌شود، حل نمی‌شود. همه ما -اعم از دولت و جامعه- باید بیاموزیم که حفاظت از محیط‌زیست مثل نان شب واجب است. قطع‌کردن یک‌درخت یا هدردادن یک‌سطل آب به‌همان‌اندازه بد است که مثلا به دست خود به اتومبیل یا خانه شخصی‌ات آسیب برسانی. هیچ‌عاقلی چنین نمی‌کند، ولی ما وقتی به یک‌پیک‌نیک ساده می‌رویم، هریک به‌نسبتی به محیطی که رفته‌ایم آسیب می‌زنیم، آشغال می‌ریزیم، شاخه درختان را قطع می‌کنیم یا روی چمن آتش روشن می‌کنیم و از این قبیل. مشکل امروز ایلام و خوزستان در گستره وسیع‌تری ناشی از تغییرات اقلیمی متعاقب تخریب محیط‌زیست منطقه‌ای است. رفع این مشکل راه‌حل ضربتی و یک‌شبه ندارد. سهمی از مشکل اگرچه مربوط به کشورهای خارجی است، ولی این دلیلی بر انفعال نسبت‌به آن نیست. بخشی از این انفعال به‌خاطر عدم‌اطلاع کافی از حقوق است. بخش دیگرش هم این است که گاهی مسایل جزیی‌تری مثل آسفالت یک‌راه برایمان اولویت بیشتری نسبت‌به لزوم سالم‌بودن محیطی که در آن زندگی می‌کنیم، پیدا می‌کند چون آن را نسبت‌به منافع خود شخصی‌تر می‌بینیم. درحالی‌که چنین نیست. مادامی که محیط‌زیست دغدغه همه شهروندان جامعه نباشد، متاسفانه مشکل به نقاط دیگر هم سرایت خواهد کرد. حالا ممکن است دقیقا ریزگرد نباشد، آب آلوده باشد، گسترش بیابان باشد، ازبین‌رفتن حاصلخیزی خاک باشد و غیره. این از یک‌سو، از سوی دیگر ما نیازمند الگوی توسعه با اولویت حفاظت از محیط‌زیست هستیم. در روندهای شهرسازی ما از این نظر بی‌توجهی هست. کافی است به روندهای ساخت‌و‌سازهای شهری نگاهی سطحی شود، همه‌چیز آشکار است. این وضعیت به محیط صدمه‌های جبران‌ناپذیر می‌زند. باید جلو این روند گرفته شود. گرمای نسبی هوا در ماه‌های گذشته و کمبود بارش‌های زمستانی حداقل در شهرهای بزرگ تا حدودی توجهاتی را به خود معطوف کرده، ولی طبعا کافی نیست. این یک‌مساله مقطعی نیست، یک روند است. دوراندیشانه نیست که همه دست‌روی‌دست بگذارند و پس از رخداد یک‌فاجعه تازه به فکر راه‌حل آن باشند. آن‌هنگام صدمه‌ها جدی‌تر و راه‌های پیش‌رو برای کاستن از تهدیدات محدودتر می‌شود. ما با محیط‌زیستمان نامهربان بوده‌ایم، نتیجه تلخش را هم داریم می‌بینیم. حفظ محیط‌زیست امروزه از الزامات اصلی توسعه است. این امر خوشبختانه در جهان امروز جزو اشتراکات مورد اجماع است. امکان ندارد شما بدون داشتن محیط‌زیست سرسبز و سالم و پاک به وضعیتی برتر برسید. حفظ محیط‌زیست هم فقط وظیفه نهاد دولت نیست، تک‌تک شهروندان در این زمینه مسوول هستند. محیطی که در آن زندگی می‌کنیم مثل خانه همه ماست، تخریب و آسیب به آن در هرحدی در حکم تخریب سرمایه ملی و آسیب جدی به حقوق دیگران و نسل‌های بعد است. دولت باید زمینه‌های لازم را ایجاد کند و نسبت به آسیب‌ها هشدار دهد و جامعه هم باید همراهی کند تا این روند منفی متوقف شود. ایلام و خوزستان یا هرنقطه دیگری از خاک سرزمین ما حق دارند و باید سالم و پاک باشند. مشکل آنها مشکل همه ماست. هوایی که تنفس می‌کنیم و آبی که می‌نوشیم و خاکی که روی آن زندگی می‌کنیم، سرمایه مشترک همه ماست. اگر هرجزیی از آن آلوده باشد خسارتش بدون‌استثنا دامن‌گیر تک‌تک شهروندان خواهد شد. باید کمک کنیم تا زمینه وضعیت بهتر فراهم شود، آلودگی حق و سهم هیچ‌کس نیست. آلودگی در شأن هیچ‌شهروندی نیست.

نامش ریزگرد، غبار، خاک یا هرچیز دیگری است که من دقیقا نمی‌دانم، ولی این معضل با امواج احساسی‌ای که به یک‌باره راه می‌افتد و چندروز دیگر به‌کلی فراموش می‌شود، حل نمی‌شود. همه ما -اعم از دولت و جامعه- باید بیاموزیم که حفاظت از محیط‌زیست مثل نان شب واجب است. قطع‌کردن یک‌درخت یا هدردادن یک‌سطل آب به‌همان‌اندازه بد است که مثلا به دست خود به اتومبیل یا خانه شخصی‌ات آسیب برسانی. هیچ‌عاقلی چنین نمی‌کند، ولی ما وقتی به یک‌پیک‌نیک ساده می‌رویم، هریک به‌نسبتی به محیطی که رفته‌ایم آسیب می‌زنیم، آشغال می‌ریزیم، شاخه درختان را قطع می‌کنیم یا روی چمن آتش روشن می‌کنیم و از این قبیل. مشکل امروز ایلام و خوزستان در گستره وسیع‌تری ناشی از تغییرات اقلیمی متعاقب تخریب محیط‌زیست منطقه‌ای است. رفع این مشکل راه‌حل ضربتی و یک‌شبه ندارد. سهمی از مشکل اگرچه مربوط به کشورهای خارجی است، ولی این دلیلی بر انفعال نسبت‌به آن نیست. بخشی از این انفعال به‌خاطر عدم‌اطلاع کافی از حقوق است. بخش دیگرش هم این است که گاهی مسایل جزیی‌تری مثل آسفالت یک‌راه برایمان اولویت بیشتری نسبت‌به لزوم سالم‌بودن محیطی که در آن زندگی می‌کنیم، پیدا می‌کند چون آن را نسبت‌به منافع خود شخصی‌تر می‌بینیم. درحالی‌که چنین نیست. مادامی که محیط‌زیست دغدغه همه شهروندان جامعه نباشد، متاسفانه مشکل به نقاط دیگر هم سرایت خواهد کرد. حالا ممکن است دقیقا ریزگرد نباشد، آب آلوده باشد، گسترش بیابان باشد، ازبین‌رفتن حاصلخیزی خاک باشد و غیره. این از یک‌سو، از سوی دیگر ما نیازمند الگوی توسعه با اولویت حفاظت از محیط‌زیست هستیم. در روندهای شهرسازی ما از این نظر بی‌توجهی هست. کافی است به روندهای ساخت‌و‌سازهای شهری نگاهی سطحی شود، همه‌چیز آشکار است. این وضعیت به محیط صدمه‌های جبران‌ناپذیر می‌زند. باید جلو این روند گرفته شود. گرمای نسبی هوا در ماه‌های گذشته و کمبود بارش‌های زمستانی حداقل در شهرهای بزرگ تا حدودی توجهاتی را به خود معطوف کرده، ولی طبعا کافی نیست. این یک‌مساله مقطعی نیست، یک روند است. دوراندیشانه نیست که همه دست‌روی‌دست بگذارند و پس از رخداد یک‌فاجعه تازه به فکر راه‌حل آن باشند. آن‌هنگام صدمه‌ها جدی‌تر و راه‌های پیش‌رو برای کاستن از تهدیدات محدودتر می‌شود. ما با محیط‌زیستمان نامهربان بوده‌ایم، نتیجه تلخش را هم داریم می‌بینیم. حفظ محیط‌زیست امروزه از الزامات اصلی توسعه است. این امر خوشبختانه در جهان امروز جزو اشتراکات مورد اجماع است. امکان ندارد شما بدون داشتن محیط‌زیست سرسبز و سالم و پاک به وضعیتی برتر برسید. حفظ محیط‌زیست هم فقط وظیفه نهاد دولت نیست، تک‌تک شهروندان در این زمینه مسوول هستند. محیطی که در آن زندگی می‌کنیم مثل خانه همه ماست، تخریب و آسیب به آن در هرحدی در حکم تخریب سرمایه ملی و آسیب جدی به حقوق دیگران و نسل‌های بعد است. دولت باید زمینه‌های لازم را ایجاد کند و نسبت به آسیب‌ها هشدار دهد و جامعه هم باید همراهی کند تا این روند منفی متوقف شود. ایلام و خوزستان یا هرنقطه دیگری از خاک سرزمین ما حق دارند و باید سالم و پاک باشند. مشکل آنها مشکل همه ماست. هوایی که تنفس می‌کنیم و آبی که می‌نوشیم و خاکی که روی آن زندگی می‌کنیم، سرمایه مشترک همه ماست. اگر هرجزیی از آن آلوده باشد خسارتش بدون‌استثنا دامن‌گیر تک‌تک شهروندان خواهد شد. باید کمک کنیم تا زمینه وضعیت بهتر فراهم شود، آلودگی حق و سهم هیچ‌کس نیست. آلودگی در شأن هیچ‌شهروندی نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.