|

حسن روحانی در مراسم جایزه کتاب سال

ممیزی هزارضلعی نیست

فرزانه ابراهیم‌زاده : نوزدهم‌بهمن هرسال با نام کتاب سال گره‌خورده؛ جایزه‌ای که در سی‌ودومین دوره خود با حضور حسن روحانی به هشت‌مولف ایرانی و هفت‌مولف‌ غیرایرانی اهدا شد. ساعت هشت‌صبح روز گذشته، خیابان خواجه‌رشید‌الدین‌فضل‌الله و محل اجلاس سران، زیر باران زمستانی میزبان اهالی کتاب بود تا این مراسم را که بی‌تردید مهم‌ترین رویداد فرهنگی حوزه کتاب در بهمن‌ماه است، برگزار کنند. میهمان ویژه، اما حسن روحانی، رییس دولت یازدهم، بود که در این سخنرانی تلاش کرد بیشتر از فرهنگ و کتاب‌خوانی و اهمیت کتاب بگوید. او که صحبت‌های خود را با تبریک ایام دهه‌فجر آغاز کرد، کتاب را کلیدی دانست که باید همه قفل‌ها را باز کند و از ظلمت به‌سمت نور برود. روحانی موضوع بحثش را با برشمردن رقبای کتاب در 150سال اخیر آغاز کرد و از روزنامه، رادیوتلویزیون، سینما، تئاتر و اینترنت و البته شبکه‌های اجتماعی نام برد و گفت: «این ابزار و وسایل برای ارتباط انسان‌ها و انتقال اندیشه‌ها امروز به صحنه آمده‌اند، شاید به نظر برسد که در‌این‌صورت دوران کتاب تاحدی به‌سرآمده است و رسانه‌های دیگر به‌ویژه دیجیتال می‌توانند جایگزین کتاب شوند، اما واقعیت امر این است که کتاب به‌هیچ‌عنوان جایگاه و ارزش خود را از دست نداده است و اصل اندیشه و فکر هنوز هم در میان اوراق کتاب نهفته است.» روحانی این وسایل را ابزاری دانست که از دل کتاب بیرون آمده‌اند و همه به آن وابسته هستند.
رییس‌جمهور کتاب را به معنای عام کلمه، یعنی همه خلقت تعبیر کرد و همه موجودات را ذیل آن دانست و گفت: «همه موجوداتی که خداوند آفریده است کلمه‌الله هستند و همه سرنوشت امروز و دیروز و فردا در اُم‌الکتاب است. در روز قیامت هم باز با کتاب مواجه می‌شویم. از آغاز تا پایان، افتخار ما این است که معجزه پیامبر ما کتاب است و موحدان دیگر را هم به‌عنوان اهل کتاب می‌خوانیم و می‌نامیم، کتاب، مکتوب و قلم همیشه جایگاه خاص خود را دارد.»
100 اصل برای ممیزی نسازیم
رییس‌جمهوری مانند همه اظهارات فرهنگی- هنری یک‌سال‌وخورده‌ای که از زمان تحویل گرفتن پاستور داشت باز بخشی از حرف‌هایش را به ممیزی اختصاص داد. او که گفت من نمی‌گویم ممیزی باشد یا نباشد، ‌افزود: « اما نمی‌شود ۱۰۰ اصل برای آن درست کنیم. برای ممیزی، نهایتا دوتا سه یا چهار اصل باید قرار دهید؛ اخلاق، قداست، ارزش‌ها و امنیت و مصالح ملی باید از اصل‌های آن باشد. اما نمی‌شود ۱۰۰ تا خط قرمز گذاشت؛ خط قرمز یا مثلث است یا مربع و نهایتا ذوزنقه، دیگر ما هزار ضلعی نداریم.»
روحانی که گفت ممیزی ما کثیرالاضلاع است، این نکته را یادآوری کرد که: «ما باید نظارت کتاب را قدم‌به‌قدم به صاحبان امر واگذاریم که ناشران و اساتید برجسته بیایند و نظارت کنند. امروز هزاران‌هزار رسانه وجود دارد که می‌تواند جایگزین کتاب شود. آنقدر ما نباید مته به خشخاش بزنیم و تهدید کنیم و شما بزرگان بگویید که ما چگونه بر امور فرهنگی نظارت کنیم؟ و شما بگویید تا گفته شما به قانون و آیین‌نامه تبدیل شود؛ چراکه قانونی که ریشه‌اش نظرات صاحبنظران باشد، استحکام بیشتری خواهد داشت.»
این صحبت‌های رییس‌جمهور البته با تشویق حضار روبه‌رو شد.
ضرورت کتابخوانی بخش دیگری از صحبت‌های رییس دولت یازدهم بود که جای جایزه‌ای برای نوجوانان کتابخوان را هم خالی دید و گفت: «ما باید در کنار جشن برای بهترین کتاب‌ها، برای روزی که در این کشور جوان‌ها و نوجوان‌ها کتاب بیشتری می‌خوانند هم جشن بگیریم.»
او با آوردن مثال‌هایی از کارهای تشویقی برای کتابخوانی در کشورهای دیگر گفت: «ما باید این نقص را پیدا کنیم که چرا جوانان ما کتاب نمی‌خوانند؟ آیا کتاب‌های ما جاذبه ندارد؟ یا مشوق‌های لازم برای خواندن کتاب در نظر گرفته نشده است یا آنکه ارزش کتاب تبیین نشده است؟ شما صاحبان قلم باید بگویید که مشکلات کتاب را چگونه حل کنیم و دولت و آموزش‌وپرورش نیز چگونه باید در این زمینه کمک کنند. و ما همه بیاییم جامعه را تشویق کنیم و با نوشتن کتاب‌های لازم، گره‌های جامعه را باز کنیم.»
راه نجات بشر توسعه فرهنگی کتاب‌
وزیر ارشاد که این روزها سرش از سایر وزرا شلوغ‌تر است و از این جشنواره هنری به جشنواره‌ای دیگر می‌رود، این بار به‌عنوان متولی کتاب و گسترش کتابخوانی از اهمیت کتابخوانی گفت و آفت جامعه امروز ما را دوری از کتاب دانست: « راه نجات بشر امروز هم، توسعه فرهنگ و گفت‌وگوی سازنده بین ملت‌ها و تمدن‌هاست. تولید اندیشه، نیاز جامعه امروز ماست و باید همه دست‌به‌دست‌ هم دهیم که تولید فکر به ارزشی بنیادین تبدیل شود.»
جنتی از اقدامات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر ای گسترش کتابخوانی گفت و به موضوع اصلی این وزارتخانه در حوزه کتاب که در سخنرانی رییس‌جمهور هم به آن اشاره شد، گریزی زد: «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کوشیده است با تشکیل هیات‌های نظارت بر ضوابط نشر و در چارچوب قانون ضوابط نشر مصوب شورایعالی انقلاب فرهنگی، شرایط مساعدتری را در حوزه امر بررسی کتاب فراهم کند.»
از جامعه‌شناسی تئاتر تا دانشنامه تهران
مهم‌ترین بخش مراسم یعنی معرفی کتاب‌های برگزیده سال93 با اجرای محمدرضا شهیدی‌فر در حضور حسن روحانی، رییس‌جمهور و همراهی علی جنتی، وزیر و سید عباس صالحی، معاون فرهنگی و حجت‌الاسلام مهدوی‌راد، دبیر جایزه کتاب برگزار شد. هشت برگزیده امسال کتاب سال جایزه خود شامل لوح تقدیر، تندیس و ۳۰ سکه بهار آزادی را دریافت کردند. برندگان جایزه جهانی کتاب سال هم همراه لوح تقدیر، تندیس و ۱۰هزاردلار را به خانه خود بردند. اما در میان برندگان کتاب سال در حوزه هنر و تاریخ و جغرافیا شاید دو نام شاخص‌تر از دیگران بودند. دکتر جلال ستاری، که سال گذشته کتاب جامعه‌شناسی تئاتر را ترجمه و با همراهی نشر مرکز منتشر کرده بود، یکی از این نام‌ها بود. او که این روزها از تهران به کرج رفته برای مراسم نیامده بود. دومین کتاب برگزیده، دانشنامه بزرگ تهران بود که بنیاد دایره‌المعارف اسلامی آن را منتشر کرده است. جایزه این کتاب را که مجلدات بعدی آن نیز در راه است محمدکاظم موسوی‌بجنوردی، رییس بنیاد دایره‌المعارف دریافت کرد. این دانشنامه به سرپرستی دکتر علی همدانی تدوین شده و شامل بیش از 10 هزار مقاله درباره تهران است.
محمدآصف محسنی برگزیده دیگر بود که برای کتاب معجم الحادیث المعتبره این جایزه را دریافت کرد. احمد امامی نیز به خاطر تالیف و ترجمه کتاب جامع گیاهان دارویی، لیلا پهلوان‌زاده برای تدوین کتاب گنجینه فرهنگ آثار معماری ایران، سعید حمیدیان مولف کتاب شرح شوق؛ در شرح و تحلیل اشعار حافظ، علی‌اوسط ناطقی برای کتاب موسوعه الشهید ثانی و همایون مطیعی به‌خاطر تالیف کتاب زمین‌شناسی درون‌چاهی، برندگان بعدی جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی در سال93 بودند.
در بخش جایزه جهانی کتاب سال، امسال همه برگزیدگان غیرایرانی بودند. در این بخش اما شاید نام نجیب مایل هروی، پژوهشگر و مصحح افغانی‌الاصل که به‌خاطر همه کارهایش برگزیده شد از همه شاخص‌تر بود. هنینگ یورگنسن از دانمارک مولف کتاب یخچال‌های ایران؛ کجا؟ چگونه و چرا؟، پروفسور اسماء‌ اسمرالدین با ملیت بنگلادشی از آمریکا به خاطر تالیف کتاب مجاهده در راه خدا؛ جهاد شهادت در اندیشه اسلام از دیگر برندگان این جایزه بودند. تاتسوییچی ساوادا که یک روحانی از کشور ژاپن بود، برنده دیگر جایزه جهانی کتاب سال بود که به خاطر ترجمه قرآن کریم به زبان ژاپنی این جایزه را دریافت کرد. آن‌سیلوی بوآلیو با ملیت فرانسوی از هلند به‌خاطر تالیف کتاب قرآن به روایت قرآن؛ واژگان و مجادلات ناظر به خود قرآن، سعدون حماده از لبنان به خاطر کتاب دو جلدی تاریخ شیعه در لبنان و دانیل بایوش با ملیت فرانسوی از آمریکا به دلیل تالیف کتاب روش، ساختار و تحول در کیهان‌شناسی فارابی هم برگزیده سی‌ودومین جایزه کتاب سال بودند.

فرزانه ابراهیم‌زاده : نوزدهم‌بهمن هرسال با نام کتاب سال گره‌خورده؛ جایزه‌ای که در سی‌ودومین دوره خود با حضور حسن روحانی به هشت‌مولف ایرانی و هفت‌مولف‌ غیرایرانی اهدا شد. ساعت هشت‌صبح روز گذشته، خیابان خواجه‌رشید‌الدین‌فضل‌الله و محل اجلاس سران، زیر باران زمستانی میزبان اهالی کتاب بود تا این مراسم را که بی‌تردید مهم‌ترین رویداد فرهنگی حوزه کتاب در بهمن‌ماه است، برگزار کنند. میهمان ویژه، اما حسن روحانی، رییس دولت یازدهم، بود که در این سخنرانی تلاش کرد بیشتر از فرهنگ و کتاب‌خوانی و اهمیت کتاب بگوید. او که صحبت‌های خود را با تبریک ایام دهه‌فجر آغاز کرد، کتاب را کلیدی دانست که باید همه قفل‌ها را باز کند و از ظلمت به‌سمت نور برود. روحانی موضوع بحثش را با برشمردن رقبای کتاب در 150سال اخیر آغاز کرد و از روزنامه، رادیوتلویزیون، سینما، تئاتر و اینترنت و البته شبکه‌های اجتماعی نام برد و گفت: «این ابزار و وسایل برای ارتباط انسان‌ها و انتقال اندیشه‌ها امروز به صحنه آمده‌اند، شاید به نظر برسد که در‌این‌صورت دوران کتاب تاحدی به‌سرآمده است و رسانه‌های دیگر به‌ویژه دیجیتال می‌توانند جایگزین کتاب شوند، اما واقعیت امر این است که کتاب به‌هیچ‌عنوان جایگاه و ارزش خود را از دست نداده است و اصل اندیشه و فکر هنوز هم در میان اوراق کتاب نهفته است.» روحانی این وسایل را ابزاری دانست که از دل کتاب بیرون آمده‌اند و همه به آن وابسته هستند.
رییس‌جمهور کتاب را به معنای عام کلمه، یعنی همه خلقت تعبیر کرد و همه موجودات را ذیل آن دانست و گفت: «همه موجوداتی که خداوند آفریده است کلمه‌الله هستند و همه سرنوشت امروز و دیروز و فردا در اُم‌الکتاب است. در روز قیامت هم باز با کتاب مواجه می‌شویم. از آغاز تا پایان، افتخار ما این است که معجزه پیامبر ما کتاب است و موحدان دیگر را هم به‌عنوان اهل کتاب می‌خوانیم و می‌نامیم، کتاب، مکتوب و قلم همیشه جایگاه خاص خود را دارد.»
100 اصل برای ممیزی نسازیم
رییس‌جمهوری مانند همه اظهارات فرهنگی- هنری یک‌سال‌وخورده‌ای که از زمان تحویل گرفتن پاستور داشت باز بخشی از حرف‌هایش را به ممیزی اختصاص داد. او که گفت من نمی‌گویم ممیزی باشد یا نباشد، ‌افزود: « اما نمی‌شود ۱۰۰ اصل برای آن درست کنیم. برای ممیزی، نهایتا دوتا سه یا چهار اصل باید قرار دهید؛ اخلاق، قداست، ارزش‌ها و امنیت و مصالح ملی باید از اصل‌های آن باشد. اما نمی‌شود ۱۰۰ تا خط قرمز گذاشت؛ خط قرمز یا مثلث است یا مربع و نهایتا ذوزنقه، دیگر ما هزار ضلعی نداریم.»
روحانی که گفت ممیزی ما کثیرالاضلاع است، این نکته را یادآوری کرد که: «ما باید نظارت کتاب را قدم‌به‌قدم به صاحبان امر واگذاریم که ناشران و اساتید برجسته بیایند و نظارت کنند. امروز هزاران‌هزار رسانه وجود دارد که می‌تواند جایگزین کتاب شود. آنقدر ما نباید مته به خشخاش بزنیم و تهدید کنیم و شما بزرگان بگویید که ما چگونه بر امور فرهنگی نظارت کنیم؟ و شما بگویید تا گفته شما به قانون و آیین‌نامه تبدیل شود؛ چراکه قانونی که ریشه‌اش نظرات صاحبنظران باشد، استحکام بیشتری خواهد داشت.»
این صحبت‌های رییس‌جمهور البته با تشویق حضار روبه‌رو شد.
ضرورت کتابخوانی بخش دیگری از صحبت‌های رییس دولت یازدهم بود که جای جایزه‌ای برای نوجوانان کتابخوان را هم خالی دید و گفت: «ما باید در کنار جشن برای بهترین کتاب‌ها، برای روزی که در این کشور جوان‌ها و نوجوان‌ها کتاب بیشتری می‌خوانند هم جشن بگیریم.»
او با آوردن مثال‌هایی از کارهای تشویقی برای کتابخوانی در کشورهای دیگر گفت: «ما باید این نقص را پیدا کنیم که چرا جوانان ما کتاب نمی‌خوانند؟ آیا کتاب‌های ما جاذبه ندارد؟ یا مشوق‌های لازم برای خواندن کتاب در نظر گرفته نشده است یا آنکه ارزش کتاب تبیین نشده است؟ شما صاحبان قلم باید بگویید که مشکلات کتاب را چگونه حل کنیم و دولت و آموزش‌وپرورش نیز چگونه باید در این زمینه کمک کنند. و ما همه بیاییم جامعه را تشویق کنیم و با نوشتن کتاب‌های لازم، گره‌های جامعه را باز کنیم.»
راه نجات بشر توسعه فرهنگی کتاب‌
وزیر ارشاد که این روزها سرش از سایر وزرا شلوغ‌تر است و از این جشنواره هنری به جشنواره‌ای دیگر می‌رود، این بار به‌عنوان متولی کتاب و گسترش کتابخوانی از اهمیت کتابخوانی گفت و آفت جامعه امروز ما را دوری از کتاب دانست: « راه نجات بشر امروز هم، توسعه فرهنگ و گفت‌وگوی سازنده بین ملت‌ها و تمدن‌هاست. تولید اندیشه، نیاز جامعه امروز ماست و باید همه دست‌به‌دست‌ هم دهیم که تولید فکر به ارزشی بنیادین تبدیل شود.»
جنتی از اقدامات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر ای گسترش کتابخوانی گفت و به موضوع اصلی این وزارتخانه در حوزه کتاب که در سخنرانی رییس‌جمهور هم به آن اشاره شد، گریزی زد: «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کوشیده است با تشکیل هیات‌های نظارت بر ضوابط نشر و در چارچوب قانون ضوابط نشر مصوب شورایعالی انقلاب فرهنگی، شرایط مساعدتری را در حوزه امر بررسی کتاب فراهم کند.»
از جامعه‌شناسی تئاتر تا دانشنامه تهران
مهم‌ترین بخش مراسم یعنی معرفی کتاب‌های برگزیده سال93 با اجرای محمدرضا شهیدی‌فر در حضور حسن روحانی، رییس‌جمهور و همراهی علی جنتی، وزیر و سید عباس صالحی، معاون فرهنگی و حجت‌الاسلام مهدوی‌راد، دبیر جایزه کتاب برگزار شد. هشت برگزیده امسال کتاب سال جایزه خود شامل لوح تقدیر، تندیس و ۳۰ سکه بهار آزادی را دریافت کردند. برندگان جایزه جهانی کتاب سال هم همراه لوح تقدیر، تندیس و ۱۰هزاردلار را به خانه خود بردند. اما در میان برندگان کتاب سال در حوزه هنر و تاریخ و جغرافیا شاید دو نام شاخص‌تر از دیگران بودند. دکتر جلال ستاری، که سال گذشته کتاب جامعه‌شناسی تئاتر را ترجمه و با همراهی نشر مرکز منتشر کرده بود، یکی از این نام‌ها بود. او که این روزها از تهران به کرج رفته برای مراسم نیامده بود. دومین کتاب برگزیده، دانشنامه بزرگ تهران بود که بنیاد دایره‌المعارف اسلامی آن را منتشر کرده است. جایزه این کتاب را که مجلدات بعدی آن نیز در راه است محمدکاظم موسوی‌بجنوردی، رییس بنیاد دایره‌المعارف دریافت کرد. این دانشنامه به سرپرستی دکتر علی همدانی تدوین شده و شامل بیش از 10 هزار مقاله درباره تهران است.
محمدآصف محسنی برگزیده دیگر بود که برای کتاب معجم الحادیث المعتبره این جایزه را دریافت کرد. احمد امامی نیز به خاطر تالیف و ترجمه کتاب جامع گیاهان دارویی، لیلا پهلوان‌زاده برای تدوین کتاب گنجینه فرهنگ آثار معماری ایران، سعید حمیدیان مولف کتاب شرح شوق؛ در شرح و تحلیل اشعار حافظ، علی‌اوسط ناطقی برای کتاب موسوعه الشهید ثانی و همایون مطیعی به‌خاطر تالیف کتاب زمین‌شناسی درون‌چاهی، برندگان بعدی جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی در سال93 بودند.
در بخش جایزه جهانی کتاب سال، امسال همه برگزیدگان غیرایرانی بودند. در این بخش اما شاید نام نجیب مایل هروی، پژوهشگر و مصحح افغانی‌الاصل که به‌خاطر همه کارهایش برگزیده شد از همه شاخص‌تر بود. هنینگ یورگنسن از دانمارک مولف کتاب یخچال‌های ایران؛ کجا؟ چگونه و چرا؟، پروفسور اسماء‌ اسمرالدین با ملیت بنگلادشی از آمریکا به خاطر تالیف کتاب مجاهده در راه خدا؛ جهاد شهادت در اندیشه اسلام از دیگر برندگان این جایزه بودند. تاتسوییچی ساوادا که یک روحانی از کشور ژاپن بود، برنده دیگر جایزه جهانی کتاب سال بود که به خاطر ترجمه قرآن کریم به زبان ژاپنی این جایزه را دریافت کرد. آن‌سیلوی بوآلیو با ملیت فرانسوی از هلند به‌خاطر تالیف کتاب قرآن به روایت قرآن؛ واژگان و مجادلات ناظر به خود قرآن، سعدون حماده از لبنان به خاطر کتاب دو جلدی تاریخ شیعه در لبنان و دانیل بایوش با ملیت فرانسوی از آمریکا به دلیل تالیف کتاب روش، ساختار و تحول در کیهان‌شناسی فارابی هم برگزیده سی‌ودومین جایزه کتاب سال بودند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.