آلمان و فرانسه طرحی برای پایاندادن به بحران اوکراین ارایه کردند
شمارش معکوس صلح
یا حالا، یا هیچوقت. شاید این آخرین مجال برای بازگشت آرامش یا دستکم پیشگیری از اوجگیری خشونتها در شرق اوکراینی باشد که با سرعتی هرچه تمامتر به مغاک جنگی تمامعیار میخزد. اعلام آتشبس 9ساعته و توافق ارتش اوکراین با جداییطلبان حامی روسیه جهت تخلیه بیش از هزار غیرنظامی ساکن در شهر «دیبالتسف» چندان نمایانگر سبعیت جنگ در شرق اوکراین نیست. تنش در استان «دونباس» چنان بالا گرفته که همزمان پای سهتن از مقامات بلندپایه غربی را به کییف و حتی مسکو گشوده است. «جان کری» وزیرخارجه ایالاتمتحده در حالی روز پنجشنبه با اعلام قبلی وارد اوکراین شد که سفر غیرمنتظره و هماهنگنشده «فرانسوا اولاند» رییسجمهوری فرانسه و «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان به این کشور، جدای از وخامت اوضاع در جمهوریهای خلق و خودخوانده دونتسک و لوهانسک، حکایت از شکاف بهوجودآمده میان قدرتهای غربی در قبال بحران اوکراین داشت. آنطور که پیداست، مقامات اروپایی و آمریکایی هرکدام نسخهای جداگانه برای جلوگیری از پیشرویهای جداییطلبان حامی روسیه در مناطق شرقی اوکراین و شکست محاصره حدود هشتهزار سرباز اوکراینی در شهر دیبالتسف توسط نظامیان خلق روسیه نوین در سر دارند. وزیرخارجه آمریکا در حالی روز چهارشنبه و در دیدار با «پترو پوروشنکو» رییسجمهوری اوکراین از دیپلماسی بهعنوان اولین گزینه آن کشور برای رفع بحران نام برد که مدتهاست زمزمههایی از احتمال ارسال کمکهای تسلیحاتی از سوی آمریکا برای نظامیان اوکراینی به گوش میرسد؛ احتمالی که بار دیگر از سوی جان کری نیز مطرح شد. او که بنا بر گزارشها، حامل بیش از 16میلیوندلار کمکهای بشردوستانه برای مردم اوکراین بود، در دیدار با پوروشنکو خاطرنشان کرد کشورش چشم بر عبور نیروها و تانکهای روسی نبسته و تمامی گزینههای ممکن را بررسی خواهد کرد. به گفته کری، احتمال ارسال تجهیزات دفاعی بدونشک یکی از این گزینهها است؛ چشمانداز هراسناکی که رهبران فرانسه و آلمان را دواندوان راهی کییف کرد. نگرانی روسای جمهور فرانسه و آلمان از افزایش درگیریها و دوقطبیترشدن هرچه بیشتر مناسبات سیاسی غرب و روسیه در صورت ارسال کمک نظامی به دولت اوکراین بهحدی بود که فرانسوا اولاند در کنفرانس خبری روز چهارشنبه، بدون اشاره به ایالاتمتحده، از عزم خود و همتای آلمانیاش برای بهدستگرفتن ابتکار عمل در قبال بحران اوکراین خبر داد. او در حالی از طرح پیشنهادی جدید و مشترک آلمان و فرانسه برای رفع بحران بر مبنای تمامیت ارضی اوکراین سخن میگفت که آنگلا مرکل نیز اعلام کرده بود فرصت برای دستیابی به راهحلی دیپلماتیک محدود است. این در حالی است که پیشتر «فرانک والتر اشتاینمایر» وزیرخارجه آلمان نیز با خطرناک خواندن اوضاع منطقه، ارسال سلاح به اوکراین را موجب افزایش خونریزیها دانسته بود. وزیر دفاع فرانسه نیز ضمن رد احتمال ارسال سلاح از سوی کشورش به اوکراین، حل بحران را مستلزم دستیابی به راهحلی سیاسی دانسته بود. دیپلماتهای اروپایی بر این باورند طرح صلح پیشنهادی آلمان و فرانسه در حقیقت پاسخی به یک طرح صلح 9صفحهای است که «ولادیمیر پوتین» رییسجمهوری روسیه پیشتر به همتایان اروپایی خود ارایه کرده بود. نسخه تغییرشکلیافته این طرح صلح که سوغات روسای جمهور آلمان و فرانسه در سفر روز گذشتهشان به مسکو بود، با حذف برخی از بندهای زیادهخواهانه پیشین، اکنون بیشتر از آنکه مطابق خواست روسیه باشد، به مذاق اوکراین و همتایان اروپایی آن خوش خواهد آمد. با این وجود، گزارشها حاکی از آن است تضمین درجهای از خودمختاری برای شرق اوکراین، اعطای امتیازات مالیاتی و برخورداری اکثریت روستبار این مناطق از حقوق زبانی و فرهنگی خاص خود که تا پیش از سال1954 بخشی از خاک روسیه به شمار میآمده، امیدها برای دستیابی به توافقی هرچند موقت را زنده کرده است. این در حالی است که «یوری یوشاکوف» مشاور پوتین نیز ضمن اعلام آمادگی مسکو برای آغاز مذاکراتی سازنده در راستای بازگرداندن ثبات به منطقه، برقراری گفتوگوهای دوطرفه بین دولت اوکراین و جداییطلبان و ترمیم روابط اقتصادی دوطرف، از خوشبینی کرملین نسبت به طرح صلح پیشنهادی سخن گفته است. «پاولو کلیمکین» وزیرخارجه اوکراین نیز ضمن سازندهخواندن مذاکرات، به تلاش رهبران اروپایی برای متعهدکردن طرفین منازعه به توافقنامه مینسک اشاره کرده است، توافقنامهای که در ماه سپتامبر گذشته و بهمنظور برقراری آتشبس، عقبکشیدن سلاحهای سنگین از سوی دوطرف، حضور ناظران بینالمللی بر مرزهای اوکراین با روسیه و اعطای درجهای از خودمختاری به شرق اوکراین به امضا رسیده، اما تا به امروز بهدفعات نقض شده است. اما اکنون که پوتین حضور نیروهای نظامی خود را در شرق اوکراین رد کرده است و سربازان روس حاضر در دونباس را داوطلبانی میداند که بدون هیچگونه دستور دولتی عازم آن کشور شدهاند، شاید تنها راه چاره برای اطمینان از عدم تعرض نظامی طرفین، حضور صلحبانان سازمان ملل در مرزهای دو کشور باشد، راهکاری که بهزعم بسیاری از کارشناسان اروپایی، درست همچون آبخازیا و اوستیا، نهایتا موجب تولد مورد جدیدی از مناقشه منجمد در شرق اروپا شده است و بدون رفع تهدید روسیه در قبال متحدان شرقی ناتو به آن کشور اجازه خواهد داد از زیر فشار تحریمهای آمریکا و اتحادیه اروپا خارج شود.
یا حالا، یا هیچوقت. شاید این آخرین مجال برای بازگشت آرامش یا دستکم پیشگیری از اوجگیری خشونتها در شرق اوکراینی باشد که با سرعتی هرچه تمامتر به مغاک جنگی تمامعیار میخزد. اعلام آتشبس 9ساعته و توافق ارتش اوکراین با جداییطلبان حامی روسیه جهت تخلیه بیش از هزار غیرنظامی ساکن در شهر «دیبالتسف» چندان نمایانگر سبعیت جنگ در شرق اوکراین نیست. تنش در استان «دونباس» چنان بالا گرفته که همزمان پای سهتن از مقامات بلندپایه غربی را به کییف و حتی مسکو گشوده است. «جان کری» وزیرخارجه ایالاتمتحده در حالی روز پنجشنبه با اعلام قبلی وارد اوکراین شد که سفر غیرمنتظره و هماهنگنشده «فرانسوا اولاند» رییسجمهوری فرانسه و «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان به این کشور، جدای از وخامت اوضاع در جمهوریهای خلق و خودخوانده دونتسک و لوهانسک، حکایت از شکاف بهوجودآمده میان قدرتهای غربی در قبال بحران اوکراین داشت. آنطور که پیداست، مقامات اروپایی و آمریکایی هرکدام نسخهای جداگانه برای جلوگیری از پیشرویهای جداییطلبان حامی روسیه در مناطق شرقی اوکراین و شکست محاصره حدود هشتهزار سرباز اوکراینی در شهر دیبالتسف توسط نظامیان خلق روسیه نوین در سر دارند. وزیرخارجه آمریکا در حالی روز چهارشنبه و در دیدار با «پترو پوروشنکو» رییسجمهوری اوکراین از دیپلماسی بهعنوان اولین گزینه آن کشور برای رفع بحران نام برد که مدتهاست زمزمههایی از احتمال ارسال کمکهای تسلیحاتی از سوی آمریکا برای نظامیان اوکراینی به گوش میرسد؛ احتمالی که بار دیگر از سوی جان کری نیز مطرح شد. او که بنا بر گزارشها، حامل بیش از 16میلیوندلار کمکهای بشردوستانه برای مردم اوکراین بود، در دیدار با پوروشنکو خاطرنشان کرد کشورش چشم بر عبور نیروها و تانکهای روسی نبسته و تمامی گزینههای ممکن را بررسی خواهد کرد. به گفته کری، احتمال ارسال تجهیزات دفاعی بدونشک یکی از این گزینهها است؛ چشمانداز هراسناکی که رهبران فرانسه و آلمان را دواندوان راهی کییف کرد. نگرانی روسای جمهور فرانسه و آلمان از افزایش درگیریها و دوقطبیترشدن هرچه بیشتر مناسبات سیاسی غرب و روسیه در صورت ارسال کمک نظامی به دولت اوکراین بهحدی بود که فرانسوا اولاند در کنفرانس خبری روز چهارشنبه، بدون اشاره به ایالاتمتحده، از عزم خود و همتای آلمانیاش برای بهدستگرفتن ابتکار عمل در قبال بحران اوکراین خبر داد. او در حالی از طرح پیشنهادی جدید و مشترک آلمان و فرانسه برای رفع بحران بر مبنای تمامیت ارضی اوکراین سخن میگفت که آنگلا مرکل نیز اعلام کرده بود فرصت برای دستیابی به راهحلی دیپلماتیک محدود است. این در حالی است که پیشتر «فرانک والتر اشتاینمایر» وزیرخارجه آلمان نیز با خطرناک خواندن اوضاع منطقه، ارسال سلاح به اوکراین را موجب افزایش خونریزیها دانسته بود. وزیر دفاع فرانسه نیز ضمن رد احتمال ارسال سلاح از سوی کشورش به اوکراین، حل بحران را مستلزم دستیابی به راهحلی سیاسی دانسته بود. دیپلماتهای اروپایی بر این باورند طرح صلح پیشنهادی آلمان و فرانسه در حقیقت پاسخی به یک طرح صلح 9صفحهای است که «ولادیمیر پوتین» رییسجمهوری روسیه پیشتر به همتایان اروپایی خود ارایه کرده بود. نسخه تغییرشکلیافته این طرح صلح که سوغات روسای جمهور آلمان و فرانسه در سفر روز گذشتهشان به مسکو بود، با حذف برخی از بندهای زیادهخواهانه پیشین، اکنون بیشتر از آنکه مطابق خواست روسیه باشد، به مذاق اوکراین و همتایان اروپایی آن خوش خواهد آمد. با این وجود، گزارشها حاکی از آن است تضمین درجهای از خودمختاری برای شرق اوکراین، اعطای امتیازات مالیاتی و برخورداری اکثریت روستبار این مناطق از حقوق زبانی و فرهنگی خاص خود که تا پیش از سال1954 بخشی از خاک روسیه به شمار میآمده، امیدها برای دستیابی به توافقی هرچند موقت را زنده کرده است. این در حالی است که «یوری یوشاکوف» مشاور پوتین نیز ضمن اعلام آمادگی مسکو برای آغاز مذاکراتی سازنده در راستای بازگرداندن ثبات به منطقه، برقراری گفتوگوهای دوطرفه بین دولت اوکراین و جداییطلبان و ترمیم روابط اقتصادی دوطرف، از خوشبینی کرملین نسبت به طرح صلح پیشنهادی سخن گفته است. «پاولو کلیمکین» وزیرخارجه اوکراین نیز ضمن سازندهخواندن مذاکرات، به تلاش رهبران اروپایی برای متعهدکردن طرفین منازعه به توافقنامه مینسک اشاره کرده است، توافقنامهای که در ماه سپتامبر گذشته و بهمنظور برقراری آتشبس، عقبکشیدن سلاحهای سنگین از سوی دوطرف، حضور ناظران بینالمللی بر مرزهای اوکراین با روسیه و اعطای درجهای از خودمختاری به شرق اوکراین به امضا رسیده، اما تا به امروز بهدفعات نقض شده است. اما اکنون که پوتین حضور نیروهای نظامی خود را در شرق اوکراین رد کرده است و سربازان روس حاضر در دونباس را داوطلبانی میداند که بدون هیچگونه دستور دولتی عازم آن کشور شدهاند، شاید تنها راه چاره برای اطمینان از عدم تعرض نظامی طرفین، حضور صلحبانان سازمان ملل در مرزهای دو کشور باشد، راهکاری که بهزعم بسیاری از کارشناسان اروپایی، درست همچون آبخازیا و اوستیا، نهایتا موجب تولد مورد جدیدی از مناقشه منجمد در شرق اروپا شده است و بدون رفع تهدید روسیه در قبال متحدان شرقی ناتو به آن کشور اجازه خواهد داد از زیر فشار تحریمهای آمریکا و اتحادیه اروپا خارج شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.