«خداحافظی طولانی» به روایت فرزاد موتمن
در آرزوی ساختن فیلم اکشن
«فرزاد موتمن» برای اغلب مخاطبان حرفهای سینما یعنی عاشقانگیهای «شبهای روشن». اما این کارگردان که امسال با «خداحافظی طولانی» میهمان جشنواره سیوسوم فجر است، پیش از آغاز جشنواره به «شرق» گفت: «سینما برایش صرفا مترادف با این فیلم نیست و میخواهد ژانرهای مختلف را تجربه کند، اگرچه آخرین ساخته او سبک و سیاقی متمایل به «شبهای روشن» دارد و درامی عاشقانه است.»
خداحافظی طولانی چطور شکل گرفت؟
فیلمنامه این فیلم از آقای اصغر عبدالهی است. اصلا پیش از من قرار بوده فیلمساز دیگری این فیلم را بسازد. من مدتها مشغول فیلمنامه خودم بودم به نام «سراسر شب» که یکی، دوسال گذشته هم مدام درگیرش بودم. در تلاش بودم که آن فیلم را به مرحله تولید برسانم. در این میان، علی حضرتی، تهیهکننده فیلم، با من تماس گرفت و از من خواست «خداحافظی طولانی» را بسازم. من هم فیلمنامه را خواندم، پس از مطالعه آن، دلایل زیادی برایم به وجود آمد که فیلمنامه خودم را نیمهکاره رها کنم و این فیلمنامه را بسازم. قصه این فیلم در یک محیط صنعتی و در میان کارگرها اتفاق میافتد. سالهاست منتظر بودم در یک فضای کارگری فیلم بسازم. متاسفانه، یکی از محدودیتهای سینمای ما این است که 90درصد فیلمها در تهران و بالاتر از چهارراه پارکوی اتفاق میافتند و اکثریت جامعه و کارگرها از سینمای ما حذف شدهاند و مجموعه این دلایل انگیزه من شد که «خداحافظی طولانی» را بسازم. سالها بود دنبال این بودم که فیلمی در محیط کارگری بسازم. دلیل بعدی که مرا ترغیب کرد، عاشقانهبودن فیلم بود. بعد از «شبهای روشن»، دیگر فیلمنامه عاشقانهای نخواندم و فیلم عاشقانهای نساختم و بعد از
10، 12سال فرصت پیش آمده بود تا در ژانر موردعلاقهام کار کنم. دلیل سوم هم این بود که، بهلحاظ تصویری، فیلمنامه اختیارات زیادی به من میداد، نوع لوکیشنها، یعنی کارخانه و جادههای متروک و البته تم داستان، همه به من امکانات زیادی میداد. تم تقابل فرد با اجتماع، تم وسترن است و این فیلم به لحاظ تصویری به فیلم وسترن نزدیک میشد که برایم تجربهای تازه بود. گذشته از همه اینها نحوه نگارش فیلمنامه، برای ساخت ترغیبم کرد. داستان بسیار ساده و روان جلو میرود که اصلا غیرخطی به نظر نمیرسد در حالی که کاملا غیرخطی است و در عین حال مینیمالیسمی دارد که من آن را دوست دارم. نویسنده به پیرنگهای پسزمینه قصه، صرفا نوک میزند و من اینجور فضاها را بسیار دوست دارم. فضایی که به تصمیم و تخیل تماشاچی فرصت میدهد، فضای مورد علاقه من در فیلمسازی است.
شانس این فیلم را در جشنواره امسال چطور پیشبینی میکنید؟
امیدوارم تماشاگران فیلمم را دوست داشته باشند. منتظر واکنش آنها هستم. معمولا پیشبینیای ندارم. تا فیلم روی پرده سینما نشان داده نشود و با مخاطب فیلم را نبینم، چیزی حس نمیکنم.
آیا «خداحافظی طولانی» به دلیل عاشقانهبودنش، «شبهای روشن 2» به حساب میآید؟
ابدا. چرا فکر میکنید «شبهای روشن» نقطه مرجع کارنامه من است؟ «شبهای روشن» صرفا یک فیلم است در کارنامه من. «خداحافظی طولانی» فضای خودش را دارد. تنها نکته اشتراک این دو فیلم، عاشقانهبودن آنهاست. در باقیچیزها متفاوتند. من به عنوان کارگردان تشابه دیگری نمیبینم.
ژانر کاری شما چیست؟ ژانری نزدیک به «پوپک و مشماشالا» یا «شبهای روشن»؟
من به عنوان فیلمساز، همه نوع فیلمی میسازم و خودم را در یک چارچوب حبس نمیکنم. همه ژانری را دوست دارم تجربه کنم.
یعنی حتی فیلم اکشن هم خواهید ساخت؟
برای ساخت فیلم اکشن که آرزو دارم. خیلی دوست دارم فیلم اکشن بسازم چون فیلم اکشن، حرکت دارد.
فضای امسال جشنواره را چطور ارزیابی میکنید؟
همه فیلمسازانی که در جشنواره امسال حضور دارند همکارانم در سینمای ایران هستند. اصولا فکر نمیکنم در طی این یک سال، سینما تغییری اساسی کرده باشد. سینمای ما، سینمای متوسطالحالی است که طی یک سال اوج و فرود زیادی ندارد. هرسال، در جشنواره تعداد محدودی فیلم خوب داریم و تعداد فراوانی فیلم غیرقابل تحمل. امیدوارم امسال تعداد فیلمهای خوب بیشتر باشد. هیات داوران هم که از بین همکاران باتجربهاند و امیدوارم موفق عمل کنند.
وضعیت سینما در دولت یازدهم چطور پیش رفته؟
در دولت آقای روحانی، اوضاع سینما به طرز چشمگیری بهتر شده. درهای فیلمسازی به روی فیلمسازان وسیعتری گشوده شده است. باندبازی وحشتناکی که در سالهای دولت قبل درگیرش بودیم خفیف شده ولی درعینحال بسیاری از مشکلات کماکان باقی ماندهاند و مشکلاتی اساسی وجود دارند که به اقتصاد کلان کشور بر میگردد و هیچ وزیر ارشادی در هیچ دولتی قادر به حل آنها نیست. تا اینجای کار، به نظرم اهالی دولت یازدهم در زمینه سینما بد عمل نکردهاند.
«فرزاد موتمن» برای اغلب مخاطبان حرفهای سینما یعنی عاشقانگیهای «شبهای روشن». اما این کارگردان که امسال با «خداحافظی طولانی» میهمان جشنواره سیوسوم فجر است، پیش از آغاز جشنواره به «شرق» گفت: «سینما برایش صرفا مترادف با این فیلم نیست و میخواهد ژانرهای مختلف را تجربه کند، اگرچه آخرین ساخته او سبک و سیاقی متمایل به «شبهای روشن» دارد و درامی عاشقانه است.»
خداحافظی طولانی چطور شکل گرفت؟
فیلمنامه این فیلم از آقای اصغر عبدالهی است. اصلا پیش از من قرار بوده فیلمساز دیگری این فیلم را بسازد. من مدتها مشغول فیلمنامه خودم بودم به نام «سراسر شب» که یکی، دوسال گذشته هم مدام درگیرش بودم. در تلاش بودم که آن فیلم را به مرحله تولید برسانم. در این میان، علی حضرتی، تهیهکننده فیلم، با من تماس گرفت و از من خواست «خداحافظی طولانی» را بسازم. من هم فیلمنامه را خواندم، پس از مطالعه آن، دلایل زیادی برایم به وجود آمد که فیلمنامه خودم را نیمهکاره رها کنم و این فیلمنامه را بسازم. قصه این فیلم در یک محیط صنعتی و در میان کارگرها اتفاق میافتد. سالهاست منتظر بودم در یک فضای کارگری فیلم بسازم. متاسفانه، یکی از محدودیتهای سینمای ما این است که 90درصد فیلمها در تهران و بالاتر از چهارراه پارکوی اتفاق میافتند و اکثریت جامعه و کارگرها از سینمای ما حذف شدهاند و مجموعه این دلایل انگیزه من شد که «خداحافظی طولانی» را بسازم. سالها بود دنبال این بودم که فیلمی در محیط کارگری بسازم. دلیل بعدی که مرا ترغیب کرد، عاشقانهبودن فیلم بود. بعد از «شبهای روشن»، دیگر فیلمنامه عاشقانهای نخواندم و فیلم عاشقانهای نساختم و بعد از
10، 12سال فرصت پیش آمده بود تا در ژانر موردعلاقهام کار کنم. دلیل سوم هم این بود که، بهلحاظ تصویری، فیلمنامه اختیارات زیادی به من میداد، نوع لوکیشنها، یعنی کارخانه و جادههای متروک و البته تم داستان، همه به من امکانات زیادی میداد. تم تقابل فرد با اجتماع، تم وسترن است و این فیلم به لحاظ تصویری به فیلم وسترن نزدیک میشد که برایم تجربهای تازه بود. گذشته از همه اینها نحوه نگارش فیلمنامه، برای ساخت ترغیبم کرد. داستان بسیار ساده و روان جلو میرود که اصلا غیرخطی به نظر نمیرسد در حالی که کاملا غیرخطی است و در عین حال مینیمالیسمی دارد که من آن را دوست دارم. نویسنده به پیرنگهای پسزمینه قصه، صرفا نوک میزند و من اینجور فضاها را بسیار دوست دارم. فضایی که به تصمیم و تخیل تماشاچی فرصت میدهد، فضای مورد علاقه من در فیلمسازی است.
شانس این فیلم را در جشنواره امسال چطور پیشبینی میکنید؟
امیدوارم تماشاگران فیلمم را دوست داشته باشند. منتظر واکنش آنها هستم. معمولا پیشبینیای ندارم. تا فیلم روی پرده سینما نشان داده نشود و با مخاطب فیلم را نبینم، چیزی حس نمیکنم.
آیا «خداحافظی طولانی» به دلیل عاشقانهبودنش، «شبهای روشن 2» به حساب میآید؟
ابدا. چرا فکر میکنید «شبهای روشن» نقطه مرجع کارنامه من است؟ «شبهای روشن» صرفا یک فیلم است در کارنامه من. «خداحافظی طولانی» فضای خودش را دارد. تنها نکته اشتراک این دو فیلم، عاشقانهبودن آنهاست. در باقیچیزها متفاوتند. من به عنوان کارگردان تشابه دیگری نمیبینم.
ژانر کاری شما چیست؟ ژانری نزدیک به «پوپک و مشماشالا» یا «شبهای روشن»؟
من به عنوان فیلمساز، همه نوع فیلمی میسازم و خودم را در یک چارچوب حبس نمیکنم. همه ژانری را دوست دارم تجربه کنم.
یعنی حتی فیلم اکشن هم خواهید ساخت؟
برای ساخت فیلم اکشن که آرزو دارم. خیلی دوست دارم فیلم اکشن بسازم چون فیلم اکشن، حرکت دارد.
فضای امسال جشنواره را چطور ارزیابی میکنید؟
همه فیلمسازانی که در جشنواره امسال حضور دارند همکارانم در سینمای ایران هستند. اصولا فکر نمیکنم در طی این یک سال، سینما تغییری اساسی کرده باشد. سینمای ما، سینمای متوسطالحالی است که طی یک سال اوج و فرود زیادی ندارد. هرسال، در جشنواره تعداد محدودی فیلم خوب داریم و تعداد فراوانی فیلم غیرقابل تحمل. امیدوارم امسال تعداد فیلمهای خوب بیشتر باشد. هیات داوران هم که از بین همکاران باتجربهاند و امیدوارم موفق عمل کنند.
وضعیت سینما در دولت یازدهم چطور پیش رفته؟
در دولت آقای روحانی، اوضاع سینما به طرز چشمگیری بهتر شده. درهای فیلمسازی به روی فیلمسازان وسیعتری گشوده شده است. باندبازی وحشتناکی که در سالهای دولت قبل درگیرش بودیم خفیف شده ولی درعینحال بسیاری از مشکلات کماکان باقی ماندهاند و مشکلاتی اساسی وجود دارند که به اقتصاد کلان کشور بر میگردد و هیچ وزیر ارشادی در هیچ دولتی قادر به حل آنها نیست. تا اینجای کار، به نظرم اهالی دولت یازدهم در زمینه سینما بد عمل نکردهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.