|

شب هشتم و نهم جشنواره تئاتر هم سپری شد

جای خالی شگفتی‌سازان

رضا آشفته

جشنواره سی‌و‌سوم تئاتر هنوز آثار نمایشی شاخصی روی‌صحنه نبرده. البته در این جشنواره کارهای قابل‌قبول بسیار است، اما هنوز جای شگفتی در جشنواره خالی است که به استناد آن بتوانیم این رویداد را به‌خاطر بسپاریم. شاید در این دوشب پایانی هم اجرای شاخصی در میان نباشد، اما در شب‌هشتم عزیز شنگالی، کار قطب‌الدین صادقی ادای دینی به کردهای سوریه و عراق بود که در هجمه داعش آسیب‌ها و لطمات بسیاری دیده‌اند. نگاه انقلابی و مسوولانه او نیز از سوی افراد تحت‌ستم قابل‌تحسین و ستایش است. همچنین در این شب، «هم‌هوایی» افسانه ماهیان، جذابیت خود را در دو‌سوم کار نشان داد. در شب‌نهم نیز اجرای «کتاب‌های لهستان» نتوانست اسم‌و‌رسم‌دار و تکان‌دهنده همچون تئاتر لهستان باشد. کاری که با همه فوق‌مدرن‌بودنش بازهم یک کار معمولی است. کار ابوالفضل کاهانی هم در مدل کارهای برادرش در سینما نتوانست تبدیل به کاری ماندگار در تئاتر شود.
اجرای عزیز شنگالی و فتح کوبانی از چنگال دژخیم داعش اتفاق بزرگی است؛ به‌گونه‌ای هنر پیش‌گویانه به‌دنبال اصلاح و عوض‌شدن است و در‌تکاپوی بهتر‌شدن وضعیت متعارف انسانی. قلب دکتر صادقی در مقام یک انسان از این همه جنایت و ستم در کوبانی و عراق درد‌گرفته که خواه‌ناخواه به‌دنبال بیانش در شکل هنری-نمایشی بوده و به‌همین‌دلیل هم یک‌نمایش-پرفورمنس را برای این مهم در‌نظر‌گرفته است. اینکه بشود با زبان حرکت، نمایشی را بیان کرد، خودش گویای مطلبی بسیار کارساز است. زنان و کودکان و پیرسالان بسیاری در جاهای مختلف عراق و سوریه از هجمه بی‌رحمانه داعش درامان نبوده‌اند. در عزیز شنگالی یک‌کودک کرد و آواره شاهد این ظلم‌ها -به‌ویژه ظلم به زنان- است. او خود نیز آواره است و گرسنه و تشنه و در کوه‌ها زیر هرم آفتاب می‌سوزد و به هوای آزادی پیش می‌رود، آفتاب داغ چشمهایش را می‌خشکاند و کورش می‌کند. سر‌آخر هم او می‌میرد.
صادقی از 70جوان خواسته در این حرکت‌نمایی نمایشی در پیکر مردمان مظلوم کرد و ظالمان سیاه‌پوش داعش نقش‌آفرینی کنند. لحظاتی هست که در آن زندگی -شکل آرامش- به رقص و زیبایی حلاوت و شیرینی‌اش را درک می‌کنیم و از سوی دیگر هجوم بیگانه با حرکت ورزشی رزمی که بیانگر هیجان ناشی از خشونت خواهد بود، القا می‌شود. پارکوکارها که ورزشی تلفیقی و هیجانی است، به زیبایی، زشتی و جنایت داعش را نمایان می‌کنند. گروه رقصندگان هم صدمات وارد بر مظلومان را لحظه‌به‌لحظه تداعی می‌کنند و سرآخر مقاومت برای راندن نیروی شر تصویر می‌شود.
شاید دوباره نسبت حضور موسیقی سازهای کوبه‌ای با دیگر سازها و حتی نسبتش با سکوت بتوان گفت که ضرب‌آهنگ کار دچار مشکل است و گاهی این موسیقی به‌کاررفته گوش‌خراش می‌شود. برای همین نیاز است که در بخش‌هایی سکوت و سکون یا سکوت و حرکت را نمایان کنیم و در بخش‌های حماسی و هیجانی به موسیقی سازهای کوبه‌ای بهای بیشتری بدهیم. آواز زن هم گاهی از حوصله خارج است شاید همنوایی کٌر بتواند در گرفتن این ایراد موثر باشد و شاید تنوع آوازه‌خوان‌ها بتواند در این امر کمک‌حال باشد. به هرروی نیاز است که در موسیقی، سکوت و آواز به‌کار‌رفته در عزیز شنگالی بازنگری شود.
هم‌هوایی‌ای که مبتنی‌بر زندگی اشخاص واقعی است از سه‌روایت در‌هم‌تنیده به‌شیوه تک‌گویی نمایشی برخوردار است. زیباترین بخش‌‌ آن مربوط ‌به ‌همسر خلبان شهید است که بازی الهام کردا این لحظات را بسیار گیرا می‌کند. همچنین بازی ستاره اسکندری در نقش همسر پنهانی یک‌فوتبالیست و قتل همسر رسمی‌اش نیز جذابیت خاص خود را داشت، اما بازی باران کوثری در روایت همسر یک‌کوهنورد و مرتبط با گم‌شدن او در هیمالیا چندان جذابیتی نداشت. کتاب‌ها از لهستان، به‌گونه‌ای معترضانه درباره بر‌هم‌زدن روال زندگی در جهان امروز است. این نمایش بر آن است که برای نجات زمین تخیل کند. در این تخیل؛ فضایی فانتزی و غیرمعمول شکل می‌گیرد که انگار زمین را چون بهشتی برای زندگی و تصویر می‌کند. انگار از جایی در دوردست مخترعان برایشان ممکن می‌شود که به کره‌زمین دست یابند و اینجا را به شیوه خودشان جایی بهتر برای زندگی کنند.
نمایش پذیرایی با تمام جذابیت‌ها بیشتر از تئاتر ساختار سینمایی داشت، اما می‌توانست در القای تئاتر و داشتن چنین ساختاری بر جاذبه‌های صحنه‌ایش بیفزاید. در پذیرایی تراژدی می‌تواند طلاق فاطمه، یکی از سه‌خواهر این خانواده باشد. همچنین مرگ نگهبان یک تراژدی است که علی (یکی از برادرهای این خانواده) مأمور کنترل ساخت‌و‌سازهای غیرقانونی شهرداری می‌تواند یکی از عاملان این قتل باشد. همچنین تراژدی چهارشنبه‌سوری، صورت آسیب‌دیده یکی دیگر از پسران خانواده به‌دلیل انفجار ترقه است.

جشنواره سی‌و‌سوم تئاتر هنوز آثار نمایشی شاخصی روی‌صحنه نبرده. البته در این جشنواره کارهای قابل‌قبول بسیار است، اما هنوز جای شگفتی در جشنواره خالی است که به استناد آن بتوانیم این رویداد را به‌خاطر بسپاریم. شاید در این دوشب پایانی هم اجرای شاخصی در میان نباشد، اما در شب‌هشتم عزیز شنگالی، کار قطب‌الدین صادقی ادای دینی به کردهای سوریه و عراق بود که در هجمه داعش آسیب‌ها و لطمات بسیاری دیده‌اند. نگاه انقلابی و مسوولانه او نیز از سوی افراد تحت‌ستم قابل‌تحسین و ستایش است. همچنین در این شب، «هم‌هوایی» افسانه ماهیان، جذابیت خود را در دو‌سوم کار نشان داد. در شب‌نهم نیز اجرای «کتاب‌های لهستان» نتوانست اسم‌و‌رسم‌دار و تکان‌دهنده همچون تئاتر لهستان باشد. کاری که با همه فوق‌مدرن‌بودنش بازهم یک کار معمولی است. کار ابوالفضل کاهانی هم در مدل کارهای برادرش در سینما نتوانست تبدیل به کاری ماندگار در تئاتر شود.
اجرای عزیز شنگالی و فتح کوبانی از چنگال دژخیم داعش اتفاق بزرگی است؛ به‌گونه‌ای هنر پیش‌گویانه به‌دنبال اصلاح و عوض‌شدن است و در‌تکاپوی بهتر‌شدن وضعیت متعارف انسانی. قلب دکتر صادقی در مقام یک انسان از این همه جنایت و ستم در کوبانی و عراق درد‌گرفته که خواه‌ناخواه به‌دنبال بیانش در شکل هنری-نمایشی بوده و به‌همین‌دلیل هم یک‌نمایش-پرفورمنس را برای این مهم در‌نظر‌گرفته است. اینکه بشود با زبان حرکت، نمایشی را بیان کرد، خودش گویای مطلبی بسیار کارساز است. زنان و کودکان و پیرسالان بسیاری در جاهای مختلف عراق و سوریه از هجمه بی‌رحمانه داعش درامان نبوده‌اند. در عزیز شنگالی یک‌کودک کرد و آواره شاهد این ظلم‌ها -به‌ویژه ظلم به زنان- است. او خود نیز آواره است و گرسنه و تشنه و در کوه‌ها زیر هرم آفتاب می‌سوزد و به هوای آزادی پیش می‌رود، آفتاب داغ چشمهایش را می‌خشکاند و کورش می‌کند. سر‌آخر هم او می‌میرد.
صادقی از 70جوان خواسته در این حرکت‌نمایی نمایشی در پیکر مردمان مظلوم کرد و ظالمان سیاه‌پوش داعش نقش‌آفرینی کنند. لحظاتی هست که در آن زندگی -شکل آرامش- به رقص و زیبایی حلاوت و شیرینی‌اش را درک می‌کنیم و از سوی دیگر هجوم بیگانه با حرکت ورزشی رزمی که بیانگر هیجان ناشی از خشونت خواهد بود، القا می‌شود. پارکوکارها که ورزشی تلفیقی و هیجانی است، به زیبایی، زشتی و جنایت داعش را نمایان می‌کنند. گروه رقصندگان هم صدمات وارد بر مظلومان را لحظه‌به‌لحظه تداعی می‌کنند و سرآخر مقاومت برای راندن نیروی شر تصویر می‌شود.
شاید دوباره نسبت حضور موسیقی سازهای کوبه‌ای با دیگر سازها و حتی نسبتش با سکوت بتوان گفت که ضرب‌آهنگ کار دچار مشکل است و گاهی این موسیقی به‌کاررفته گوش‌خراش می‌شود. برای همین نیاز است که در بخش‌هایی سکوت و سکون یا سکوت و حرکت را نمایان کنیم و در بخش‌های حماسی و هیجانی به موسیقی سازهای کوبه‌ای بهای بیشتری بدهیم. آواز زن هم گاهی از حوصله خارج است شاید همنوایی کٌر بتواند در گرفتن این ایراد موثر باشد و شاید تنوع آوازه‌خوان‌ها بتواند در این امر کمک‌حال باشد. به هرروی نیاز است که در موسیقی، سکوت و آواز به‌کار‌رفته در عزیز شنگالی بازنگری شود.
هم‌هوایی‌ای که مبتنی‌بر زندگی اشخاص واقعی است از سه‌روایت در‌هم‌تنیده به‌شیوه تک‌گویی نمایشی برخوردار است. زیباترین بخش‌‌ آن مربوط ‌به ‌همسر خلبان شهید است که بازی الهام کردا این لحظات را بسیار گیرا می‌کند. همچنین بازی ستاره اسکندری در نقش همسر پنهانی یک‌فوتبالیست و قتل همسر رسمی‌اش نیز جذابیت خاص خود را داشت، اما بازی باران کوثری در روایت همسر یک‌کوهنورد و مرتبط با گم‌شدن او در هیمالیا چندان جذابیتی نداشت. کتاب‌ها از لهستان، به‌گونه‌ای معترضانه درباره بر‌هم‌زدن روال زندگی در جهان امروز است. این نمایش بر آن است که برای نجات زمین تخیل کند. در این تخیل؛ فضایی فانتزی و غیرمعمول شکل می‌گیرد که انگار زمین را چون بهشتی برای زندگی و تصویر می‌کند. انگار از جایی در دوردست مخترعان برایشان ممکن می‌شود که به کره‌زمین دست یابند و اینجا را به شیوه خودشان جایی بهتر برای زندگی کنند.
نمایش پذیرایی با تمام جذابیت‌ها بیشتر از تئاتر ساختار سینمایی داشت، اما می‌توانست در القای تئاتر و داشتن چنین ساختاری بر جاذبه‌های صحنه‌ایش بیفزاید. در پذیرایی تراژدی می‌تواند طلاق فاطمه، یکی از سه‌خواهر این خانواده باشد. همچنین مرگ نگهبان یک تراژدی است که علی (یکی از برادرهای این خانواده) مأمور کنترل ساخت‌و‌سازهای غیرقانونی شهرداری می‌تواند یکی از عاملان این قتل باشد. همچنین تراژدی چهارشنبه‌سوری، صورت آسیب‌دیده یکی دیگر از پسران خانواده به‌دلیل انفجار ترقه است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.