|

سیاست سعودی در عهد سلمان

سلمان الدوسری* ترجمه: آزاد حاجی‌آقایی

در سیاست سعودی چه‌چیزی تغییر می‌کند؟ این سوال، پرسش مهمی است که از زمان درگذشت «ملک عبدالله‌بن عبدالعزیز» پادشاه سابق عربستان و رسیدن «ملک سلمان» به پادشاهی، مکررا در رسانه‌های غربی مطرح می‌شود. ریاض با مسایل کلان خود چگونه برخورد خواهد کرد؟ سیاست نفتی این کشور چگونه خواهد بود؟ و چه تغییراتی در عرصه سیاسی عربستان‌سعودی به وقوع می‌پیوندد؟ اما متاسفانه بیشتر پاسخ‌های ارایه شده به این پرسش‌ها، به‌دلیل نبود اطلاعات قابل اعتماد، تنها برای متقاعد‌کردن مخاطبان داده می‌شود و نتایج عمدتا بر حدس و گمان استوار است.
برکسی پوشیده نیست که سیاست عربستان‌سعودی مدتی طولانی است که با تغییر یا انقلابی ناگهانی مواجه نشده است؛ تا جایی‌که سیاست این کشور همواره مبتنی بر اصول و مبانی جغرافیایی، تاریخی، دینی، اقتصادی، امنیتی، سیاسی در چارچوب عمده‌ای جای گرفته است؛ این سیاست‌ها قبل از هرچیز مبتنی بر عدم دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر، رد قاطعانه هرگونه تلاش برای دخالت در امور داخلی ریاض، تقویت مناسبات با دولت‌های خلیج و شبه‌جزیره عربستان و حمایت از ایجاد رابطه با کشورهای‌ عربی و اسلامی در راستای خدمت به منافع مشترک این کشورها و دفاع از منافع آنها بوده است. ریاض در حقیقت به‌دنبال سیاستی مبتنی بر ارایه نقش فعال در چارچوب سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای و ایفای نقش متعادل در تولید و بازاریابی نفت بوده است. عربستان‌سعودی یکی از بزرگ‌ترین تولیدکننده و دارنده بیشترین حجم ذخایر نفتی در جهان است، به‌همین‌دلیل برای هر ناظری که دگرگونی سیاست خارجی عربستان را پیگیری می‌کند، مهم است که عربستان از این چارچوب و اصول‌اولیه تخطی نکند، چراکه در حقیقت اصول سعودی اصولی ثابت و پایدار بوده و این سیاست‌ها نیز منعکس‌کننده مصالحی است که از منافع این کشور دفاع می‌کند.
اما اصولی که سیاست عربستان‌سعودی بر مبنای آن استوار شده، درحال گام نهادن در مسیری روشن است و در این مسیر ریاض سعی می‌کند که نهادهای واقعی جامعه قوام یابند.
اما می‌توان گفت، سیاست در عربستان‌سعودی به‌شدت برآنچه که «قدرت نرم» خوانده می‌شود، قوام یافته است؛ اصطلاحی برگرفته از «جوزف نای» تئوریسین آمریکایی. از طریق این اصل است که عربستان می‌تواند بر منطقه مسلط شود و اهمیت خود را در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی ثابت و تقویت کند و با کشورهایی که به‌زور یا به توطئه دست می‌زنند، مقابله کند. به همین دلیل این کشور با وجود تمامی تحولات نگران‌کننده تجربه شده در منطقه، هموراه بر این اصل تاکید کرده است و شاید بارزترین مثال این سیاست هوشیارانه (قدرت نرم)، تور آسیایی ملک سلمان در زمان ولیعهدی بود که به کشورهایی مانند پاکستان، هند، مالدیو، چین و ژاپن رفت. در این سفر، عربستان‌سعودی به تمام معنا، ارتباط خود را با شرکایش تقویت کرد.
خواننده‌ای به‌نام «عبدالعزیز‌بن حمد» پس از انتشار یادداشت من با عنوان «پادشاهی رفت و پادشاهی برآمد... ثبات هنر سعودی است» نوشت که یک‌دولت بزرگ «برای آنکه گفته شود ابرقدرت است به بمب اتمی برای تهدید مردم و نابودی تمدن نیاز ندارد، بین عربستان‌سعودی و دیگر کشورها تفاوت وجود دارد.» و من فکر نمی‌کنم بشود به نتیجه‌ای دست یافت که گویاتر از این سخن شهروند سعودی باشد.

*دبیر تحریریه شرق‌الاوسط

در سیاست سعودی چه‌چیزی تغییر می‌کند؟ این سوال، پرسش مهمی است که از زمان درگذشت «ملک عبدالله‌بن عبدالعزیز» پادشاه سابق عربستان و رسیدن «ملک سلمان» به پادشاهی، مکررا در رسانه‌های غربی مطرح می‌شود. ریاض با مسایل کلان خود چگونه برخورد خواهد کرد؟ سیاست نفتی این کشور چگونه خواهد بود؟ و چه تغییراتی در عرصه سیاسی عربستان‌سعودی به وقوع می‌پیوندد؟ اما متاسفانه بیشتر پاسخ‌های ارایه شده به این پرسش‌ها، به‌دلیل نبود اطلاعات قابل اعتماد، تنها برای متقاعد‌کردن مخاطبان داده می‌شود و نتایج عمدتا بر حدس و گمان استوار است.
برکسی پوشیده نیست که سیاست عربستان‌سعودی مدتی طولانی است که با تغییر یا انقلابی ناگهانی مواجه نشده است؛ تا جایی‌که سیاست این کشور همواره مبتنی بر اصول و مبانی جغرافیایی، تاریخی، دینی، اقتصادی، امنیتی، سیاسی در چارچوب عمده‌ای جای گرفته است؛ این سیاست‌ها قبل از هرچیز مبتنی بر عدم دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر، رد قاطعانه هرگونه تلاش برای دخالت در امور داخلی ریاض، تقویت مناسبات با دولت‌های خلیج و شبه‌جزیره عربستان و حمایت از ایجاد رابطه با کشورهای‌ عربی و اسلامی در راستای خدمت به منافع مشترک این کشورها و دفاع از منافع آنها بوده است. ریاض در حقیقت به‌دنبال سیاستی مبتنی بر ارایه نقش فعال در چارچوب سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای و ایفای نقش متعادل در تولید و بازاریابی نفت بوده است. عربستان‌سعودی یکی از بزرگ‌ترین تولیدکننده و دارنده بیشترین حجم ذخایر نفتی در جهان است، به‌همین‌دلیل برای هر ناظری که دگرگونی سیاست خارجی عربستان را پیگیری می‌کند، مهم است که عربستان از این چارچوب و اصول‌اولیه تخطی نکند، چراکه در حقیقت اصول سعودی اصولی ثابت و پایدار بوده و این سیاست‌ها نیز منعکس‌کننده مصالحی است که از منافع این کشور دفاع می‌کند.
اما اصولی که سیاست عربستان‌سعودی بر مبنای آن استوار شده، درحال گام نهادن در مسیری روشن است و در این مسیر ریاض سعی می‌کند که نهادهای واقعی جامعه قوام یابند.
اما می‌توان گفت، سیاست در عربستان‌سعودی به‌شدت برآنچه که «قدرت نرم» خوانده می‌شود، قوام یافته است؛ اصطلاحی برگرفته از «جوزف نای» تئوریسین آمریکایی. از طریق این اصل است که عربستان می‌تواند بر منطقه مسلط شود و اهمیت خود را در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی ثابت و تقویت کند و با کشورهایی که به‌زور یا به توطئه دست می‌زنند، مقابله کند. به همین دلیل این کشور با وجود تمامی تحولات نگران‌کننده تجربه شده در منطقه، هموراه بر این اصل تاکید کرده است و شاید بارزترین مثال این سیاست هوشیارانه (قدرت نرم)، تور آسیایی ملک سلمان در زمان ولیعهدی بود که به کشورهایی مانند پاکستان، هند، مالدیو، چین و ژاپن رفت. در این سفر، عربستان‌سعودی به تمام معنا، ارتباط خود را با شرکایش تقویت کرد.
خواننده‌ای به‌نام «عبدالعزیز‌بن حمد» پس از انتشار یادداشت من با عنوان «پادشاهی رفت و پادشاهی برآمد... ثبات هنر سعودی است» نوشت که یک‌دولت بزرگ «برای آنکه گفته شود ابرقدرت است به بمب اتمی برای تهدید مردم و نابودی تمدن نیاز ندارد، بین عربستان‌سعودی و دیگر کشورها تفاوت وجود دارد.» و من فکر نمی‌کنم بشود به نتیجه‌ای دست یافت که گویاتر از این سخن شهروند سعودی باشد.

*دبیر تحریریه شرق‌الاوسط

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.