|

در نقد «کودک وحشی» از کشور فرانسه

روایتی سطحی از نقش زن

ستاره جاوید :اگر تم کلیشه‌ای نمایش کودک وحشی را نادیده بگیریم و روی نگاه خلاقانه طراح صحنه در خلق صحنه‌ای ساده و مدرن همراه با نیمکت چوبین متحرکی که خیلی بجا به‌داد نمایش رسیده است متمرکز شویم، کمی آرام می‌گیریم از تکرار مدام این سوال که به واقع این گروه فرانسوی در پس این نمایش معمولی، چه بیانی را دنبال می‌کنند؟ شاید به‌جرات بتوان گفت نمایش «کودک وحشی» نوشته «برونو کستن» به کارگردانی «مری پرووانس»، کلیشه‌ای‌ترین و در‌عین‌حال معمولی‌ترین نمایشی است که یک‌کشور مدرن اروپایی می‌تواند در فستیوال بین‌المللی تئاتر یک‌کشور دیگر ارایه دهد؛ روایتی خطی و سطحی از تاثیر محیط، اکتساب و آموزش در شکل‌گیری ماهیت یک‌فرد؛ روایتی از خود‌اجتماع‌گریزی که به‌دلیل دورماندن از جمعیت بشری و خوگرفتن به ذات حیوانی محیط جنگل، ماهیت بکری از بشر حیوان‌نما را به‌ معرض‌ دید می‌گذارد. همچنین در این نمایش تلاش شده روایتی از نقش کلیدی زن به‌عنوان نمادی از بنیان عاطفه و ستون پرورش فردی که در هر فرهنگی مورد توجه است، ارایه شود. نمایش کودک وحشی با طراحی مینی‌مال مدرنی در چیدمان صحنه و لباس‌های ساده منطبق با فرهنگ پوشش اسلامی ایران، می‌کوشد در پس 80دقیقه دیالوگ به زبان اصلی، به تماشاگران خود بنمایاند که محیط و آموزش به چه‌مقدار می‌تواند در شکل‌گیری شخصیت و منیت فردی تعیین‌کننده باشد. نویسنده فرانسوی در این وامداری خود به معرفی عوامل اصلی اکتساب و محیط در شکل‌گیری شخصیت انسان، گریزی هم به نقش کلیدی زن زده و همچون بسیاری از فرهنگ‌ها که در آن مادر، دایه یا پرستار از جنبه‌های تربیتی، فردی تعیین‌کننده بر شخصیت کودک محسوب می‌شوند؛ بر تاثیر زن تاکید کرده است. از نقاط‌قوت نمایش می‌توان به‌روان‌بودن و تسلط بازیگران در صحنه، اشاره کرد. در مقایسه میان بازیگران خارجی و بازیگران داخلی، نکته قابل‌توجه روان‌بودن بازی‌ها و راحت‌بودن بازیگران خارجی روی صحنه است. چیزی که در بیشتر بازی‌های نمایش‌های خارجی، صرفه‌نظر از شخصیت‌پردازی قوی یا ضعیف در پرسوناژها، به‌خوبی مشهود است همین راحتی روی صحنه است؛ این روانی و راحتی‌ حتی اگر در ایفای نقش در حد اعلای کلمه موفق ظاهر نشود، خود نقطه‌قوتی برای ارتباط میان بازیگران و تماشاگران است؛ موضوعی که باعث می‌شود حتی اگر تماشاگر به زبان دیالوگ نمایش آشنایی نداشته باشد بتواند با زبان بدن بازیگر ارتباط برقرار کرده و در فواصل میان بازی‌ها، طنز نهفته در بازی‌ها را هم دریافته و لحظاتی لبخند را بر لب میهمان کند. در اصل می‌توان گفت نویسنده نمایش تمی روانشناختی را دستمایه نمایش خود کرده و بر‌ تاثیر مهم عامل انسانی به‌ویژه زن در پرورش شخصیت کودک و شکل‌گیری روان آدمی تاکید کرده است؛ تاثیری که صحنه‌به‌صحنه توسط بازیگران نمایش دنبال می‌شود و بی‌هیچ ابهام رازگونه‌ای، خیلی ساده و معمولی، گام‌به‌گام پیش می‌رود تا به مخاطب نشان دهد چگونه کاراکتر زن نمایش موفق می‌شود با روحیه مهربان، صبور و تربیت‌کننده خود بر کودک وحشی تاثیر بگذارد و او را از موجودی وحشی و بکر و جنگلی به موجودی نسبتا کنترل‌شده، اجتماعی و انسان‌گونه نزدیک کند. نگاه ساده مینی‌مال در طراحی صحنه برای گروهی که قرار است نمایشی را با کمترین هزینه ممکن به جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر بیاورند نوعی نقطه قوت محسوب می‌شود. نگاه خلاقه مدرنی که برای طراحی‌صحنه استفاده شده شامل میله‌های خم‌شده‌ای است که در قالب چند خط هندسی به هم متصل شده و قرار است در صحنه‌های مربوط به منزل، نقش وسایل خانه را بر‌عهده داشته باشند و در صحنه‌های مربوط به جنگل، تبدیل شوند به شاخه‌های درختانی که بازیگر کودک وحشی خیلی چابک و سریع همچون آکروبات‌بازان از این شاخه به آن شاخه بپرد و چهاردست‌‎وپا روی صحنه جولان ‌دهد. نکته بامزه دیگر در طراحی صحنه، نیمکت متحرک مدرنی است که هرجا لازم باشد نقش برجسته دیگری را بر‌عهده می‌گیرد و به داد بازی سطحی بازیگران می‌رسد. فرانسه در این دوره از جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر، پرهیبت ظاهر نشده است و نمایشی را همراه با بازی سطحی، شخصیت‌پردازی ضعیف، طراحی‌صحنه فقیر و بی‌بضاعت، تمی کلیشه‌ای، خشک و غیرشاعرانه با کمترین هزینه ممکن روانه جشنواره کرده است. به‌نظر می‌رسد گروه‌های درجه‌دو هنرهای نمایشی فرانسه بیش از آنکه جشنواره تئاتر فجر را جدی بگیرند خود نگاهی جدی به مقوله نمایش و سلیقه مخاطبان ایرانی که به امید دیدن نمایشی فاخر و نو از کشوری مدرن به جشنواره آمده‌اند، نداشته‌اند.

ستاره جاوید :اگر تم کلیشه‌ای نمایش کودک وحشی را نادیده بگیریم و روی نگاه خلاقانه طراح صحنه در خلق صحنه‌ای ساده و مدرن همراه با نیمکت چوبین متحرکی که خیلی بجا به‌داد نمایش رسیده است متمرکز شویم، کمی آرام می‌گیریم از تکرار مدام این سوال که به واقع این گروه فرانسوی در پس این نمایش معمولی، چه بیانی را دنبال می‌کنند؟ شاید به‌جرات بتوان گفت نمایش «کودک وحشی» نوشته «برونو کستن» به کارگردانی «مری پرووانس»، کلیشه‌ای‌ترین و در‌عین‌حال معمولی‌ترین نمایشی است که یک‌کشور مدرن اروپایی می‌تواند در فستیوال بین‌المللی تئاتر یک‌کشور دیگر ارایه دهد؛ روایتی خطی و سطحی از تاثیر محیط، اکتساب و آموزش در شکل‌گیری ماهیت یک‌فرد؛ روایتی از خود‌اجتماع‌گریزی که به‌دلیل دورماندن از جمعیت بشری و خوگرفتن به ذات حیوانی محیط جنگل، ماهیت بکری از بشر حیوان‌نما را به‌ معرض‌ دید می‌گذارد. همچنین در این نمایش تلاش شده روایتی از نقش کلیدی زن به‌عنوان نمادی از بنیان عاطفه و ستون پرورش فردی که در هر فرهنگی مورد توجه است، ارایه شود. نمایش کودک وحشی با طراحی مینی‌مال مدرنی در چیدمان صحنه و لباس‌های ساده منطبق با فرهنگ پوشش اسلامی ایران، می‌کوشد در پس 80دقیقه دیالوگ به زبان اصلی، به تماشاگران خود بنمایاند که محیط و آموزش به چه‌مقدار می‌تواند در شکل‌گیری شخصیت و منیت فردی تعیین‌کننده باشد. نویسنده فرانسوی در این وامداری خود به معرفی عوامل اصلی اکتساب و محیط در شکل‌گیری شخصیت انسان، گریزی هم به نقش کلیدی زن زده و همچون بسیاری از فرهنگ‌ها که در آن مادر، دایه یا پرستار از جنبه‌های تربیتی، فردی تعیین‌کننده بر شخصیت کودک محسوب می‌شوند؛ بر تاثیر زن تاکید کرده است. از نقاط‌قوت نمایش می‌توان به‌روان‌بودن و تسلط بازیگران در صحنه، اشاره کرد. در مقایسه میان بازیگران خارجی و بازیگران داخلی، نکته قابل‌توجه روان‌بودن بازی‌ها و راحت‌بودن بازیگران خارجی روی صحنه است. چیزی که در بیشتر بازی‌های نمایش‌های خارجی، صرفه‌نظر از شخصیت‌پردازی قوی یا ضعیف در پرسوناژها، به‌خوبی مشهود است همین راحتی روی صحنه است؛ این روانی و راحتی‌ حتی اگر در ایفای نقش در حد اعلای کلمه موفق ظاهر نشود، خود نقطه‌قوتی برای ارتباط میان بازیگران و تماشاگران است؛ موضوعی که باعث می‌شود حتی اگر تماشاگر به زبان دیالوگ نمایش آشنایی نداشته باشد بتواند با زبان بدن بازیگر ارتباط برقرار کرده و در فواصل میان بازی‌ها، طنز نهفته در بازی‌ها را هم دریافته و لحظاتی لبخند را بر لب میهمان کند. در اصل می‌توان گفت نویسنده نمایش تمی روانشناختی را دستمایه نمایش خود کرده و بر‌ تاثیر مهم عامل انسانی به‌ویژه زن در پرورش شخصیت کودک و شکل‌گیری روان آدمی تاکید کرده است؛ تاثیری که صحنه‌به‌صحنه توسط بازیگران نمایش دنبال می‌شود و بی‌هیچ ابهام رازگونه‌ای، خیلی ساده و معمولی، گام‌به‌گام پیش می‌رود تا به مخاطب نشان دهد چگونه کاراکتر زن نمایش موفق می‌شود با روحیه مهربان، صبور و تربیت‌کننده خود بر کودک وحشی تاثیر بگذارد و او را از موجودی وحشی و بکر و جنگلی به موجودی نسبتا کنترل‌شده، اجتماعی و انسان‌گونه نزدیک کند. نگاه ساده مینی‌مال در طراحی صحنه برای گروهی که قرار است نمایشی را با کمترین هزینه ممکن به جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر بیاورند نوعی نقطه قوت محسوب می‌شود. نگاه خلاقه مدرنی که برای طراحی‌صحنه استفاده شده شامل میله‌های خم‌شده‌ای است که در قالب چند خط هندسی به هم متصل شده و قرار است در صحنه‌های مربوط به منزل، نقش وسایل خانه را بر‌عهده داشته باشند و در صحنه‌های مربوط به جنگل، تبدیل شوند به شاخه‌های درختانی که بازیگر کودک وحشی خیلی چابک و سریع همچون آکروبات‌بازان از این شاخه به آن شاخه بپرد و چهاردست‌‎وپا روی صحنه جولان ‌دهد. نکته بامزه دیگر در طراحی صحنه، نیمکت متحرک مدرنی است که هرجا لازم باشد نقش برجسته دیگری را بر‌عهده می‌گیرد و به داد بازی سطحی بازیگران می‌رسد. فرانسه در این دوره از جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر، پرهیبت ظاهر نشده است و نمایشی را همراه با بازی سطحی، شخصیت‌پردازی ضعیف، طراحی‌صحنه فقیر و بی‌بضاعت، تمی کلیشه‌ای، خشک و غیرشاعرانه با کمترین هزینه ممکن روانه جشنواره کرده است. به‌نظر می‌رسد گروه‌های درجه‌دو هنرهای نمایشی فرانسه بیش از آنکه جشنواره تئاتر فجر را جدی بگیرند خود نگاهی جدی به مقوله نمایش و سلیقه مخاطبان ایرانی که به امید دیدن نمایشی فاخر و نو از کشوری مدرن به جشنواره آمده‌اند، نداشته‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.