|

با یاد و خاطره دکتر «مرتضی کاخی» که پراگ، را برایم پراگ کرد

پیرشهرِ اشراف‌زادة مغموم

پرویز دوایی

زندگی این‌روزهایم بی‌اندازه بسته و محدود است و مثلِ دیگر همسن و سال‌هایم اهل کافه‌نشینی و دورهمی نیستم و لحظاتم بی‌هیاهوست. اما اگر بخواهم از خاطرات روزهای دور بگویم، خاطره اولین سفرم به خارج از ایران را انتخاب می‌کنم. اولین‌بار که از ایران خارج شدم، برای یک ماموریتِ اداری به پراگ سفر کردم. از طرف کانون پرورش فکری به پراگ آمدم تا فیلم‌های کودک و نوجوان را ببینم و یک‌سری انتخاب کنم و برای آرشیو کانون بخرم؛ آرشیوی که هنوز هم موجود است. در این سفر، مجذوب این شهر شدم که زیبایی غم‌انگیز مُسنی داشت مثل یک پیرِ اشراف‌زاده مغموم. بعد از ده، دوازده روز به تهران برگشتم. اما یاد و خاطره تصاویری که در آن شهر دیدم، با من ماند. فکر نمی‌کنم در کره زمین شهر دیگری با این معماری کم‌نظیرِ دست‌نخورده وجود داشته باشد. بعد از مدتی تصمیم گرفتم برای دیدار دوباره با این شهر و البته یک دوست، باز به پراگ سفر کنم. در سفر اولم، با هموطن نازنینی آشنا شده بودم؛ با آقای دکتر مرتضی کاخی که سر راهم قرار گرفت. محبت‌های این مرد مزید شد بر لطف این شهر و زیبایی‌هایش تا از او خواهش کنم که دعوتنامه بفرستد و برای بار دوم بیایم تا او و این شهر را ملاقات کنم. ترکیب مهربانی و زیبایی (خیلی ادبیاتی شد!) که در دکتر کاخی و پراگ، وجود داشت، برای این سفر مشتاقم کرده بود. در سفر دوم مریض شدم و معلوم شد زخم معده پیشرفته‌ای دارم که معده‌ام را در معرض پاره‌شدن قرار داده. در وطن عزیزمان تشخیص داده بودند که نفخ است و خطرناک نیست! اما پزشکان این مملکتِ دیگر، گفتند همین حالا هم برای جراحی دیر است! دوستِ عزیزِ نازنین گفت اگر بخواهی من همین‌جا اسباب معالجه را فراهم می‌کنم که بستری شوی و تحت عمل جراحی قرار بگیری. پیش‌تر هم گفتم که تا قبل از آن تاریخ، سابقه هیچ دوستی و همکاری با هم نداشتیم. به همین دلیل در پاسخ به این لطفش گفتم: «آقای عزیز برای شما ایجاد زحمت می‌کنم.» او هم مهربانانه گفت: «با تو تعارف نمی‌کنم. اگر نمی‌توانستم نمی‌گفتم. حالا که گفتم یعنی می‌توانم این کار را بکنم. اگر می‌خواهی بروی مملکت خودمان، برو ولی با سابقه آن تشخیص آقای پزشک، ممکن است به جای زخم معده‌ات، جای دیگرت را عمل کنند!» که من هم پذیرفتم و آن آقای نازنین باز برای من اسباب بستری‌شدن در بیمارستان را فراهم کرد و مرا خواباندند و زخم معده‌ام را جراحی کردند و تمام این ماجراها مرا باز به این شهر و فضا و مردمش، دلبسته‌تر کرد. ماجرای این سفر را در جلد دوم کتابِ «نامه‌هایی از پراگ» با نام «به خاطر باران»، به تفصیل با مرور خاطره بستری و بیمارستان و پرستاری که از من مراقبت می‌کرد نوشته‌ام. بعد از این سفر وقتی به ایران برگشتم، پس از یک سال برای من در پراگ بورس تحصیلی درست شد. برای تحصیل که به پراگ آمدم، دیگر ماندم که ماندنم کشید تا به امروز. متاسفانه آقای دکتر کاخی را دیگر نمی‌بینم ولی با او و خانواده گرامی‌اش دورادور با نامه و تلفن در تماسم، چون آنها خانواده انتخابی بنده شده‌اند. پراگ را بسیار دوست دارم و در این شهر ازدواج کردم و ماندم و حالا هم هر چند به قول حافظ «پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم»، اما همین‌جا مانده‌ام و این شهر را هنوز هم مثلِ همان روزها دوست دارم.

زندگی این‌روزهایم بی‌اندازه بسته و محدود است و مثلِ دیگر همسن و سال‌هایم اهل کافه‌نشینی و دورهمی نیستم و لحظاتم بی‌هیاهوست. اما اگر بخواهم از خاطرات روزهای دور بگویم، خاطره اولین سفرم به خارج از ایران را انتخاب می‌کنم. اولین‌بار که از ایران خارج شدم، برای یک ماموریتِ اداری به پراگ سفر کردم. از طرف کانون پرورش فکری به پراگ آمدم تا فیلم‌های کودک و نوجوان را ببینم و یک‌سری انتخاب کنم و برای آرشیو کانون بخرم؛ آرشیوی که هنوز هم موجود است. در این سفر، مجذوب این شهر شدم که زیبایی غم‌انگیز مُسنی داشت مثل یک پیرِ اشراف‌زاده مغموم. بعد از ده، دوازده روز به تهران برگشتم. اما یاد و خاطره تصاویری که در آن شهر دیدم، با من ماند. فکر نمی‌کنم در کره زمین شهر دیگری با این معماری کم‌نظیرِ دست‌نخورده وجود داشته باشد. بعد از مدتی تصمیم گرفتم برای دیدار دوباره با این شهر و البته یک دوست، باز به پراگ سفر کنم. در سفر اولم، با هموطن نازنینی آشنا شده بودم؛ با آقای دکتر مرتضی کاخی که سر راهم قرار گرفت. محبت‌های این مرد مزید شد بر لطف این شهر و زیبایی‌هایش تا از او خواهش کنم که دعوتنامه بفرستد و برای بار دوم بیایم تا او و این شهر را ملاقات کنم. ترکیب مهربانی و زیبایی (خیلی ادبیاتی شد!) که در دکتر کاخی و پراگ، وجود داشت، برای این سفر مشتاقم کرده بود. در سفر دوم مریض شدم و معلوم شد زخم معده پیشرفته‌ای دارم که معده‌ام را در معرض پاره‌شدن قرار داده. در وطن عزیزمان تشخیص داده بودند که نفخ است و خطرناک نیست! اما پزشکان این مملکتِ دیگر، گفتند همین حالا هم برای جراحی دیر است! دوستِ عزیزِ نازنین گفت اگر بخواهی من همین‌جا اسباب معالجه را فراهم می‌کنم که بستری شوی و تحت عمل جراحی قرار بگیری. پیش‌تر هم گفتم که تا قبل از آن تاریخ، سابقه هیچ دوستی و همکاری با هم نداشتیم. به همین دلیل در پاسخ به این لطفش گفتم: «آقای عزیز برای شما ایجاد زحمت می‌کنم.» او هم مهربانانه گفت: «با تو تعارف نمی‌کنم. اگر نمی‌توانستم نمی‌گفتم. حالا که گفتم یعنی می‌توانم این کار را بکنم. اگر می‌خواهی بروی مملکت خودمان، برو ولی با سابقه آن تشخیص آقای پزشک، ممکن است به جای زخم معده‌ات، جای دیگرت را عمل کنند!» که من هم پذیرفتم و آن آقای نازنین باز برای من اسباب بستری‌شدن در بیمارستان را فراهم کرد و مرا خواباندند و زخم معده‌ام را جراحی کردند و تمام این ماجراها مرا باز به این شهر و فضا و مردمش، دلبسته‌تر کرد. ماجرای این سفر را در جلد دوم کتابِ «نامه‌هایی از پراگ» با نام «به خاطر باران»، به تفصیل با مرور خاطره بستری و بیمارستان و پرستاری که از من مراقبت می‌کرد نوشته‌ام. بعد از این سفر وقتی به ایران برگشتم، پس از یک سال برای من در پراگ بورس تحصیلی درست شد. برای تحصیل که به پراگ آمدم، دیگر ماندم که ماندنم کشید تا به امروز. متاسفانه آقای دکتر کاخی را دیگر نمی‌بینم ولی با او و خانواده گرامی‌اش دورادور با نامه و تلفن در تماسم، چون آنها خانواده انتخابی بنده شده‌اند. پراگ را بسیار دوست دارم و در این شهر ازدواج کردم و ماندم و حالا هم هر چند به قول حافظ «پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم»، اما همین‌جا مانده‌ام و این شهر را هنوز هم مثلِ همان روزها دوست دارم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.