پس از همکاری حوزههای علمیه با وزارتخانههای آموزشی، نوبت به وزارت بهداشت رسید
تدوین معیارهای همسرگزینی از سوی حوزههای علمیه
محمدحسین نجاتی
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری مرکز پژوهشهای حوزه علمیه قم اقدام به تدوین معیارهای همسرگزینی کرده است. این پروژه مشترک را میتوان یکی از اولین اقدامات حوزههای علمیه در حوزه وزارت بهداشت بهعنوان یکی از تخصصیترین دستگاههای دولت دانست. چراکه پیش از این فعالیتهای حوزههای علمیه بیشتر مربوط به فعالیت در وزارت آموزشوپرورش و هستههای مشاوره در حوزه وزارت علوم میشد؛ فعالیتهایی که از سال 1385 با آغازبهکار «ستاد همکاریهای حوزههای علمیه و وزارت آموزشوپرورش» آغاز شد و از سال1388، با افزایش حضور روحانیان در هستههای مشاوره دانشگاههای کشور افزایش یافت. حالا ورود حوزههای علمیه به انجام پروژههای مشترک با وزارت بهداشت را میتوان گام بلند و جدیدی از سوی این نهاد دینی دانست. در همین رابطه گلایل اردلان، رییس اداره سلامت جوانان وزارت بهداشت، به خبرگزاری ایرنا میگوید: «این معیارها با همکاری دوسویه کارشناسان روانشناسی مرکز پژوهشهای حوزه علمیه قم و دیگر گروههای متخصص تدوین شده است.» او در رابطه با چگونگی پیادهسازی این معیارها به «شرق» گفت: «در سالهای اخیر با افزایش سن ازدواج در جوانان مواجه
هستیم که خود تبعات عدیدهای دربردارد مثلا افزایش سن ازدواج، باعث افزایش مخاطرات فردی و اجتماعی خواهد شد و اختلاف بیننسلی را در آینده تشدید خواهد کرد. در این راستا اداره سلامت جوانان دفتر سلامت جمعیت خانواده و مدارس، اقدام به برگزاری یکسری نشستهای تخصصی مشورتی در سراسر کشور با هدف تربیت مربی برای آموزش معیارهای ازدواج مناسب به جوانان کرده است و پکیجی هم تدوین شده که به این معیارها اشاره میکند.» او همچنین افزود: «اشاره اجمالی به این معیارها شامل: آمادگی برای ازدواج، مزایای ازدواج برای آقایان، مزایای ازدواج برای خانمها، مزایای ازدواج برای اجتماع، سلامت جسمی و روانی جوانانی که تصمیم به ازدواج دارند، آگاهی از نقاط قوت و ضعف یکدیگر، داشتن نیت و اراده برای تشکیل خانواده، همسانبودن از لحاظ فرهنگی، اجتماعی و... (که باعث تنشهای کمتر درآینده میشود.)، مهریه مناسب و چگونگی طرح پیشنهاد ازدواج است.»
اردلان با بیان اینکه تجرد مضرات زیادی از لحاظ جسمانی، روانی و رفتاری برای جوانان دارد، افزود: اکنون یکی از معیارهای ازدواج جوانان، داشتن رفاه کامل از نظر شرایط مالی است و برخی دیگر نگران هستند که در صورت ازدواج از نظر ادامه تحصیل و اشتغال دچار مشکل شوند و این مساله به افزایش مخاطرات اجتماعی در سطح فردی و جمعی دامن میزند.
سابقه فعالیتهای حوزه در وزارتخانههای دولت
شاید بتوان مهمترین و جدیترین شکل فعالیت حوزههای علمیه در وزارتخانههای کشور را راهانداری مدارس وابسته به این نهاد در وزارت آموزشوپرورش دانست. بهطوریکه در سال1391، راهاندازی مدارس وابسته به حوزههای علمیه، از تکذیب در سال 88 به افتتاح 30 مدرسه در سال 89، توسعه صد مدرسه در سال90 و راهاندازی هزارو800مدرسه پیشحوزوی در سراسر کشور رسیده است. روند صعودی حضور و فعالیت اجرایی حوزویان در آموزشوپرورش در سال1391، به بالاترین حد خود رسید. بهطوریکه معاون تبلیغ و آموزشهای کاربردی حوزههای علمیه از راهاندازی هزارو800مدرسه پیشحوزوی یا «مدرسه امین» با مدیریت 300 مدرسه علمیه در سراسر کشور خبر داد. پس از آن بود که حجتالاسلام ذوعلم، دبیر سابق ستاد همکاریهای حوزه علمیه و آموزشوپرورش، در آبانماه سال1391، عنوان کرد: «امروز درهای آموزشوپرورش روی حوزههای علمیه باز است و عزم جدی برای برداشتن گامهای بلندتر در راستای ایجاد زیرساختهای تعلیم و تربیت دینی محسوس است.»
پس از آن ورود تعداد زیادی از روحانیان به دانشگاه در قالب هستههای مشاوره نهاد رهبری در دانشگاهها، یکی دیگر از مهمترین پروژههای مشترک میان دولت و حوزههای علمیه بود. حالا این نهاد دینی در قالب تدوین معیارهای همسرگزینی پا به وزارت بهداشت بهعنوان یکی از تخصصیترین وزارتخانههای دولت گذاشته است؛ اقدامی که از سوی مسوولان وزارت بهداشت تنها به بیان کلیاتی از آن محدود میشود و هنوز مشخص نیست این معیارهای تدوینشده دارای چه جزییاتی است.
38درصد مردان و 30درصد زنان هرگز ازدواج نکردهاند
ورود حوزههای علمیه به مقوله ازدواج در تخصصیترین وزارتخانه دولت، اما در شرایطی است که در حال حاضر کشور با چالشهای مهمی در مقوله ازدواج دستوپنجه نرم میکند. نکته حایز اهمیت در وضعیت ازدواج در جامعه ایرانی، سهم نسبتا بالای کسانی است که هرگز ازدواج نکردهاند. بهطوریکه براساس بررسی مرکز آمار ایران در سال 1390، 38درصد مردان ایرانی و 30درصد زنان ایرانی هرگز ازدواج نکردهاند. البته این درصد در مقایسه با آمار سال 1375 و 1385 روند کاهشی نیز داشته است. به طوریکه براساس سرشماری سال 1375، 47درصد مردان و 5/39درصد زنان هرگز ازدواج نکرده بودند و در سال 1385 نیز 4/43درصد مردان و 4/35درصد زنان نیز هرگز ازدواج نکرده بودند. این آمارها نشان از آن دارد که در هر سه سرشماری، نسبت افرادی که هرگز ازدواج نکردهاند، در میان مردان بیشتر هستند.
طی 50سال اخیر میانگین سن اولین ازدواج مردان 1/7سال افزایش یافته
اطلاعات گردآوریشده از سوی سازمانمللمتحد در سال 2012 میلادی حاکی از آن است که در کشورهای اروپایغربی، میانگین سن ازدواج بیش از 30سال است و افغانستان نیز کمترین میانگین سن ازدواج را در بین همه کشورهای جهان دارد که برابر با 20سال است. همچنین مطالعات انجامشده در کشور آمریکا در سالهای اخیر نشان از آن دارد که میانگین سن ازدواج زنان آمریکایی 26/9سال و مردان این کشور 29/8سال بوده است. اما براساس بررسیهای آماری سازمان آمار ایران، نشان میدهد، الگوی سنی ازدواج بهخصوص در میان زنان تغییرات قابلملاحظهای داشته است. بهگونهای که میانگین سن زنان در اولین ازدواج از 18/4سال در سال 1345 به 23/4سال در سال 1390 رسیده است و برای مردان در همین دوره از 25سال به 26/7سال رسیده است. به عبارتی طی کمتر از نیمقرن اخیر، میانگین سن اولین ازدواج مردان 1/7سال افزایش یافته، درحالی که این میانگین برای زنان پنجسال افزایش داشته است و این افزایش برای زنان در حدود سهبرابر مردان بوده است. بر همین اساس افزایش سن ازدواج زنان و روند کندتر افزایش سن ازدواج مردان منجر به کاهش اختلاف سنی زوجین در هنگام اولین ازدواج شده است. شاید از دلایل
عمده این کاهش، افزایش سطح تحصیلات زنان و گرایش آنها به اشتغال در خارج از منزل و نیز ارتقای پایگاه اجتماعی و اقتصادی آنان باشد.
از سوی دیگر، براساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390، استان ایلام به لحاظ میانگین سن مردان و زنان در اولین ازدواج بهترتیب با رقم 28/9 و 26/3 بالاترین رتبه را در بین استانها دارد. اما مردان استان خراسانجنوبی با 24/7سال و زنان استان خراسانرضوی با 21/7سال کمترین میانگین سن در اولین ازدواج را در بین استانهای کشور داشتهاند. براساس نتایج این سرشماری میانگین سن در اولین ازدواج در مناطق شهری برای مردان 1/27سال و در مناطق روستایی 8/25سال بوده که این میانگین سن برای زنان شهری 23/6 و برای زنان روستایی 23سال بوده است.
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری مرکز پژوهشهای حوزه علمیه قم اقدام به تدوین معیارهای همسرگزینی کرده است. این پروژه مشترک را میتوان یکی از اولین اقدامات حوزههای علمیه در حوزه وزارت بهداشت بهعنوان یکی از تخصصیترین دستگاههای دولت دانست. چراکه پیش از این فعالیتهای حوزههای علمیه بیشتر مربوط به فعالیت در وزارت آموزشوپرورش و هستههای مشاوره در حوزه وزارت علوم میشد؛ فعالیتهایی که از سال 1385 با آغازبهکار «ستاد همکاریهای حوزههای علمیه و وزارت آموزشوپرورش» آغاز شد و از سال1388، با افزایش حضور روحانیان در هستههای مشاوره دانشگاههای کشور افزایش یافت. حالا ورود حوزههای علمیه به انجام پروژههای مشترک با وزارت بهداشت را میتوان گام بلند و جدیدی از سوی این نهاد دینی دانست. در همین رابطه گلایل اردلان، رییس اداره سلامت جوانان وزارت بهداشت، به خبرگزاری ایرنا میگوید: «این معیارها با همکاری دوسویه کارشناسان روانشناسی مرکز پژوهشهای حوزه علمیه قم و دیگر گروههای متخصص تدوین شده است.» او در رابطه با چگونگی پیادهسازی این معیارها به «شرق» گفت: «در سالهای اخیر با افزایش سن ازدواج در جوانان مواجه
هستیم که خود تبعات عدیدهای دربردارد مثلا افزایش سن ازدواج، باعث افزایش مخاطرات فردی و اجتماعی خواهد شد و اختلاف بیننسلی را در آینده تشدید خواهد کرد. در این راستا اداره سلامت جوانان دفتر سلامت جمعیت خانواده و مدارس، اقدام به برگزاری یکسری نشستهای تخصصی مشورتی در سراسر کشور با هدف تربیت مربی برای آموزش معیارهای ازدواج مناسب به جوانان کرده است و پکیجی هم تدوین شده که به این معیارها اشاره میکند.» او همچنین افزود: «اشاره اجمالی به این معیارها شامل: آمادگی برای ازدواج، مزایای ازدواج برای آقایان، مزایای ازدواج برای خانمها، مزایای ازدواج برای اجتماع، سلامت جسمی و روانی جوانانی که تصمیم به ازدواج دارند، آگاهی از نقاط قوت و ضعف یکدیگر، داشتن نیت و اراده برای تشکیل خانواده، همسانبودن از لحاظ فرهنگی، اجتماعی و... (که باعث تنشهای کمتر درآینده میشود.)، مهریه مناسب و چگونگی طرح پیشنهاد ازدواج است.»
اردلان با بیان اینکه تجرد مضرات زیادی از لحاظ جسمانی، روانی و رفتاری برای جوانان دارد، افزود: اکنون یکی از معیارهای ازدواج جوانان، داشتن رفاه کامل از نظر شرایط مالی است و برخی دیگر نگران هستند که در صورت ازدواج از نظر ادامه تحصیل و اشتغال دچار مشکل شوند و این مساله به افزایش مخاطرات اجتماعی در سطح فردی و جمعی دامن میزند.
سابقه فعالیتهای حوزه در وزارتخانههای دولت
شاید بتوان مهمترین و جدیترین شکل فعالیت حوزههای علمیه در وزارتخانههای کشور را راهانداری مدارس وابسته به این نهاد در وزارت آموزشوپرورش دانست. بهطوریکه در سال1391، راهاندازی مدارس وابسته به حوزههای علمیه، از تکذیب در سال 88 به افتتاح 30 مدرسه در سال 89، توسعه صد مدرسه در سال90 و راهاندازی هزارو800مدرسه پیشحوزوی در سراسر کشور رسیده است. روند صعودی حضور و فعالیت اجرایی حوزویان در آموزشوپرورش در سال1391، به بالاترین حد خود رسید. بهطوریکه معاون تبلیغ و آموزشهای کاربردی حوزههای علمیه از راهاندازی هزارو800مدرسه پیشحوزوی یا «مدرسه امین» با مدیریت 300 مدرسه علمیه در سراسر کشور خبر داد. پس از آن بود که حجتالاسلام ذوعلم، دبیر سابق ستاد همکاریهای حوزه علمیه و آموزشوپرورش، در آبانماه سال1391، عنوان کرد: «امروز درهای آموزشوپرورش روی حوزههای علمیه باز است و عزم جدی برای برداشتن گامهای بلندتر در راستای ایجاد زیرساختهای تعلیم و تربیت دینی محسوس است.»
پس از آن ورود تعداد زیادی از روحانیان به دانشگاه در قالب هستههای مشاوره نهاد رهبری در دانشگاهها، یکی دیگر از مهمترین پروژههای مشترک میان دولت و حوزههای علمیه بود. حالا این نهاد دینی در قالب تدوین معیارهای همسرگزینی پا به وزارت بهداشت بهعنوان یکی از تخصصیترین وزارتخانههای دولت گذاشته است؛ اقدامی که از سوی مسوولان وزارت بهداشت تنها به بیان کلیاتی از آن محدود میشود و هنوز مشخص نیست این معیارهای تدوینشده دارای چه جزییاتی است.
38درصد مردان و 30درصد زنان هرگز ازدواج نکردهاند
ورود حوزههای علمیه به مقوله ازدواج در تخصصیترین وزارتخانه دولت، اما در شرایطی است که در حال حاضر کشور با چالشهای مهمی در مقوله ازدواج دستوپنجه نرم میکند. نکته حایز اهمیت در وضعیت ازدواج در جامعه ایرانی، سهم نسبتا بالای کسانی است که هرگز ازدواج نکردهاند. بهطوریکه براساس بررسی مرکز آمار ایران در سال 1390، 38درصد مردان ایرانی و 30درصد زنان ایرانی هرگز ازدواج نکردهاند. البته این درصد در مقایسه با آمار سال 1375 و 1385 روند کاهشی نیز داشته است. به طوریکه براساس سرشماری سال 1375، 47درصد مردان و 5/39درصد زنان هرگز ازدواج نکرده بودند و در سال 1385 نیز 4/43درصد مردان و 4/35درصد زنان نیز هرگز ازدواج نکرده بودند. این آمارها نشان از آن دارد که در هر سه سرشماری، نسبت افرادی که هرگز ازدواج نکردهاند، در میان مردان بیشتر هستند.
طی 50سال اخیر میانگین سن اولین ازدواج مردان 1/7سال افزایش یافته
اطلاعات گردآوریشده از سوی سازمانمللمتحد در سال 2012 میلادی حاکی از آن است که در کشورهای اروپایغربی، میانگین سن ازدواج بیش از 30سال است و افغانستان نیز کمترین میانگین سن ازدواج را در بین همه کشورهای جهان دارد که برابر با 20سال است. همچنین مطالعات انجامشده در کشور آمریکا در سالهای اخیر نشان از آن دارد که میانگین سن ازدواج زنان آمریکایی 26/9سال و مردان این کشور 29/8سال بوده است. اما براساس بررسیهای آماری سازمان آمار ایران، نشان میدهد، الگوی سنی ازدواج بهخصوص در میان زنان تغییرات قابلملاحظهای داشته است. بهگونهای که میانگین سن زنان در اولین ازدواج از 18/4سال در سال 1345 به 23/4سال در سال 1390 رسیده است و برای مردان در همین دوره از 25سال به 26/7سال رسیده است. به عبارتی طی کمتر از نیمقرن اخیر، میانگین سن اولین ازدواج مردان 1/7سال افزایش یافته، درحالی که این میانگین برای زنان پنجسال افزایش داشته است و این افزایش برای زنان در حدود سهبرابر مردان بوده است. بر همین اساس افزایش سن ازدواج زنان و روند کندتر افزایش سن ازدواج مردان منجر به کاهش اختلاف سنی زوجین در هنگام اولین ازدواج شده است. شاید از دلایل
عمده این کاهش، افزایش سطح تحصیلات زنان و گرایش آنها به اشتغال در خارج از منزل و نیز ارتقای پایگاه اجتماعی و اقتصادی آنان باشد.
از سوی دیگر، براساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390، استان ایلام به لحاظ میانگین سن مردان و زنان در اولین ازدواج بهترتیب با رقم 28/9 و 26/3 بالاترین رتبه را در بین استانها دارد. اما مردان استان خراسانجنوبی با 24/7سال و زنان استان خراسانرضوی با 21/7سال کمترین میانگین سن در اولین ازدواج را در بین استانهای کشور داشتهاند. براساس نتایج این سرشماری میانگین سن در اولین ازدواج در مناطق شهری برای مردان 1/27سال و در مناطق روستایی 8/25سال بوده که این میانگین سن برای زنان شهری 23/6 و برای زنان روستایی 23سال بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.