کشتارهای بوکوحرام ادامه دارد
سایه ترور بر صندوقهای رأی
اگر کشتارها و ستیزهجوییهای گروه بوکوحرام در نیجریه برای متقاعدکردن مقامات آمریکایی کافی نبود، اکنون این چشمانداز برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در ماه فوریه است که پای جان کری، وزیر خارجه ایالات متحده را به لاگوس، پایتخت سابق نیجریه، باز کرده است. جان کری که روز جمعه و پس از نطق بلندبالای خود درباره تهدید گروههای اسلامگرای افراطی، ازجمله بوکوحرام در اجلاس داووس سوییس، از برنامه خود برای سفر به نیجریه سخن گفته بود، در حالی روز گذشته وارد آن کشور شد که ساعاتی پیشتر دو شهر مایدوگوری و مونگونو در شمال نیجریه، هدف حملات همزمان تروریستهای بوکوحرام قرار گرفته بودند. به نوشته حساب توییتری ارتش نیجریه، درگیری خونین و طولانیمدت بین نیروی زمینی و هوایی ارتش و شبهنظامیان بوکوحرام در حالی موجب برپایی قوانین منع رفتوآمد و مسدودشدن تمامی راههای ارتباطی به این دو شهر شده است که تصرف مایدوگوری، مرکز ایالت بورنو، میتواند یکی از بزرگترین دستاوردهای گروه تروریستی بوکوحرام باشد؛ گروهی که در پی پنجسال شورش مستمر، اکنون در سودای برپایی خلافتی اسلامی است. اما این اولین باری نیست که شبهنظامیان بوکوحرام درصدد تصرف مایدوگوری برآمدهاند. آنان که اکنون کنترل بخشهای وسیعی از بورنو و چند ایالت مجاور را در دست دارند، آخرینبار در دسامبر 2013 و باوجود حمله به چند پایگاه نظامی، در فتح این شهر استراتژیک ناکام ماندند. با وجود این، به نظر میرسد حمله اخیر به مایدوگوری در واقع تکمیلکننده کشتار سه هفته پیش در شهر بقا باشد که به عنوان مرگبارترین عملیات بوکوحرام، جان دستکم دوهزار نفر از ساکنان این شهر در نزدیکی دریاچه چاد را گرفت و هزاران نفر از بازماندگان را ناگزیر از فرار به شهرهای مجاور، از جمله مایدوگوری کرد. این در حالی است که روز شنبه و همزمان با سفر انتخاباتی گودلاک جاناتان، رییسجمهوری نیجریه به این شهر، انتشار اخبار آزادسازی بیش از 190زن و کودک که اوایل ماه جاری توسط بوکوحرام در روستای «بابانگیدا» از ایالت «یوبه» به گروگان گرفته شده بودند، امیدها را برای حلوفصل موقتی منازعات در آستانه انتخابات پررنگ کرده بود. با تمام این اوصاف و در شرایطی که به نظر میرسد بوکوحرام عزم خود را جزم کرده تا با اتکا به مداخلات تروریستی در جریان کارزارهای انتخاباتی، مانع از برگزاری انتخاباتی آرام در این کشور بحرانزده شود، تمرکز جان کری به عنوان اولین دیپلمات آمریکایی که پس از سه سال به نیجریه سفر میکند، بیش از هرچیز بر انتخابات همزمان ریاستجمهوری و پارلمانی خواهد بود که بناست در تاریخ 14فوریه برگزار شود. دلیل آن نیز مشخص است. وزیر خارجه ایالت متحده در حالی قصد آن را دارد تا در سفر یکروزه خود، علاوه بر رییسجمهور کنونی با محمدو بوهاری، نامزد رقیب انتخاباتی و رهبر نظامی سابق دیدار کند که ناتوانی دولت در دفع تهدیدهای تروریستی همواره محل نزاع واشنگتن و آبوجا بوده است. به گفته برخی مقامات وزارت خارجه ایالات متحده، خاطره ناآرامیهای خونین پس از انتخابات ریاستجمهوری در سال 2011 که اتفاقا صحنه رقابت همین دو نامزد کنونی بود، موجب شده تا جان کری سنت پیشین ایالات متحده را در عدم دیدار از کشورهایی که در آستانه انتخابات هستند زیرپا گذاشته و با درخواستی مشخص به دیدار دو نامزد اصلی انتخابات برود: پذیرش نتایج انتخابات پیشرو و دعوت به آرامش از سوی هوادارانشان. با این حال، به نظر میرسد حالا که بوهاری، رهبر کودتای نظامی سال 1983 برای سومینبار و اینبار جلودار ائتلافی قدرتمندتر پا به رقابتهای انتخاباتی گذاشته است، رهبران جهانی چندان نیز بیطرف ننشستهاند. بوهاری 72ساله و «کنگره پیشروها»، حزب متبوع، او در حالی امید دارند تا با اتکا به حمایت اکثریت مسلمان کشور و سوارشدن بر موج انتقاد از ناکامی حزب حاکم دموکراتیک خلق در پایاندهی به شورشها، مبارزه با فساد و احیای بزرگترین اقتصاد آفریقا، کاخ ریاستجمهوری و پارلمان را فتح کنند که نقش پررنگ و نمادین ارتش در انتخابات آتی احتمالا پاشنه آشیل جاناتان در تمدید دوران ریاستجمهوریاش خواهد بود. همین هفته پیش بود که یک موسسه تحقیقاتی دولتی در ایالات متحده، طی گزارشی بوکوحرام را یک گروه شورشی محلی خواند که بیش از هرچیز از یک ساختار دولتی ناکارآمد تغذیه میکند. در گزارش مرکز تحلیلی نیروی دریایی آمده است انبوه جوانان بیکاری که جذب بوکوحرام میشوند، جمعیت مرعوب شمال نیجریه که از دولت بریده و درخواست هرگونه همکاری از سوی نیروهای امنیتی را بیپاسخ میگذارند و خلأ حاکمیتی در شمالشرق که این منطقه را پناهگاه شبهنظامیان کرده، همگی از دلایل تداوم پنجساله خونریزی و خشونت در این کشور است؛ عواملی که با نظر به راهبرد تکبعدی دولت برای مقابله با تروریستها که غافل از زمینههای سیاسی و اجتماعی، دل در گرو مقابله نظامی بستهاند، هر روز بیشازپیش به منازعات دامن میزنند. آنطور که پیداست، شبح بوکوحرام اینبار از میدان جنگ به صندوقهای رأی کوچ کرده است و احتمالا چون چندسال گذشته، اینبار نیز حزب حاکم را ناکام خواهد گذاشت.
اگر کشتارها و ستیزهجوییهای گروه بوکوحرام در نیجریه برای متقاعدکردن مقامات آمریکایی کافی نبود، اکنون این چشمانداز برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در ماه فوریه است که پای جان کری، وزیر خارجه ایالات متحده را به لاگوس، پایتخت سابق نیجریه، باز کرده است. جان کری که روز جمعه و پس از نطق بلندبالای خود درباره تهدید گروههای اسلامگرای افراطی، ازجمله بوکوحرام در اجلاس داووس سوییس، از برنامه خود برای سفر به نیجریه سخن گفته بود، در حالی روز گذشته وارد آن کشور شد که ساعاتی پیشتر دو شهر مایدوگوری و مونگونو در شمال نیجریه، هدف حملات همزمان تروریستهای بوکوحرام قرار گرفته بودند. به نوشته حساب توییتری ارتش نیجریه، درگیری خونین و طولانیمدت بین نیروی زمینی و هوایی ارتش و شبهنظامیان بوکوحرام در حالی موجب برپایی قوانین منع رفتوآمد و مسدودشدن تمامی راههای ارتباطی به این دو شهر شده است که تصرف مایدوگوری، مرکز ایالت بورنو، میتواند یکی از بزرگترین دستاوردهای گروه تروریستی بوکوحرام باشد؛ گروهی که در پی پنجسال شورش مستمر، اکنون در سودای برپایی خلافتی اسلامی است. اما این اولین باری نیست که شبهنظامیان بوکوحرام درصدد تصرف مایدوگوری برآمدهاند. آنان که اکنون کنترل بخشهای وسیعی از بورنو و چند ایالت مجاور را در دست دارند، آخرینبار در دسامبر 2013 و باوجود حمله به چند پایگاه نظامی، در فتح این شهر استراتژیک ناکام ماندند. با وجود این، به نظر میرسد حمله اخیر به مایدوگوری در واقع تکمیلکننده کشتار سه هفته پیش در شهر بقا باشد که به عنوان مرگبارترین عملیات بوکوحرام، جان دستکم دوهزار نفر از ساکنان این شهر در نزدیکی دریاچه چاد را گرفت و هزاران نفر از بازماندگان را ناگزیر از فرار به شهرهای مجاور، از جمله مایدوگوری کرد. این در حالی است که روز شنبه و همزمان با سفر انتخاباتی گودلاک جاناتان، رییسجمهوری نیجریه به این شهر، انتشار اخبار آزادسازی بیش از 190زن و کودک که اوایل ماه جاری توسط بوکوحرام در روستای «بابانگیدا» از ایالت «یوبه» به گروگان گرفته شده بودند، امیدها را برای حلوفصل موقتی منازعات در آستانه انتخابات پررنگ کرده بود. با تمام این اوصاف و در شرایطی که به نظر میرسد بوکوحرام عزم خود را جزم کرده تا با اتکا به مداخلات تروریستی در جریان کارزارهای انتخاباتی، مانع از برگزاری انتخاباتی آرام در این کشور بحرانزده شود، تمرکز جان کری به عنوان اولین دیپلمات آمریکایی که پس از سه سال به نیجریه سفر میکند، بیش از هرچیز بر انتخابات همزمان ریاستجمهوری و پارلمانی خواهد بود که بناست در تاریخ 14فوریه برگزار شود. دلیل آن نیز مشخص است. وزیر خارجه ایالت متحده در حالی قصد آن را دارد تا در سفر یکروزه خود، علاوه بر رییسجمهور کنونی با محمدو بوهاری، نامزد رقیب انتخاباتی و رهبر نظامی سابق دیدار کند که ناتوانی دولت در دفع تهدیدهای تروریستی همواره محل نزاع واشنگتن و آبوجا بوده است. به گفته برخی مقامات وزارت خارجه ایالات متحده، خاطره ناآرامیهای خونین پس از انتخابات ریاستجمهوری در سال 2011 که اتفاقا صحنه رقابت همین دو نامزد کنونی بود، موجب شده تا جان کری سنت پیشین ایالات متحده را در عدم دیدار از کشورهایی که در آستانه انتخابات هستند زیرپا گذاشته و با درخواستی مشخص به دیدار دو نامزد اصلی انتخابات برود: پذیرش نتایج انتخابات پیشرو و دعوت به آرامش از سوی هوادارانشان. با این حال، به نظر میرسد حالا که بوهاری، رهبر کودتای نظامی سال 1983 برای سومینبار و اینبار جلودار ائتلافی قدرتمندتر پا به رقابتهای انتخاباتی گذاشته است، رهبران جهانی چندان نیز بیطرف ننشستهاند. بوهاری 72ساله و «کنگره پیشروها»، حزب متبوع، او در حالی امید دارند تا با اتکا به حمایت اکثریت مسلمان کشور و سوارشدن بر موج انتقاد از ناکامی حزب حاکم دموکراتیک خلق در پایاندهی به شورشها، مبارزه با فساد و احیای بزرگترین اقتصاد آفریقا، کاخ ریاستجمهوری و پارلمان را فتح کنند که نقش پررنگ و نمادین ارتش در انتخابات آتی احتمالا پاشنه آشیل جاناتان در تمدید دوران ریاستجمهوریاش خواهد بود. همین هفته پیش بود که یک موسسه تحقیقاتی دولتی در ایالات متحده، طی گزارشی بوکوحرام را یک گروه شورشی محلی خواند که بیش از هرچیز از یک ساختار دولتی ناکارآمد تغذیه میکند. در گزارش مرکز تحلیلی نیروی دریایی آمده است انبوه جوانان بیکاری که جذب بوکوحرام میشوند، جمعیت مرعوب شمال نیجریه که از دولت بریده و درخواست هرگونه همکاری از سوی نیروهای امنیتی را بیپاسخ میگذارند و خلأ حاکمیتی در شمالشرق که این منطقه را پناهگاه شبهنظامیان کرده، همگی از دلایل تداوم پنجساله خونریزی و خشونت در این کشور است؛ عواملی که با نظر به راهبرد تکبعدی دولت برای مقابله با تروریستها که غافل از زمینههای سیاسی و اجتماعی، دل در گرو مقابله نظامی بستهاند، هر روز بیشازپیش به منازعات دامن میزنند. آنطور که پیداست، شبح بوکوحرام اینبار از میدان جنگ به صندوقهای رأی کوچ کرده است و احتمالا چون چندسال گذشته، اینبار نیز حزب حاکم را ناکام خواهد گذاشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.