|

بخش بین‌الملل جشنواره تئاتر در سه‌شب اول

عرصه متوسط‌ها

شرق:بخش بین‌الملل سی‌وسومین دوره تئاترفجر نمی‌تواند بیانگر اتفاقی بین‌المللی باشد. باید بپذیریم که یک‌جشنواره با داشتن نگاه بین‌المللی و دعوت از گروه‌های بین‌المللی به رویدادی جهانی بدل خواهد شد. چند نمایش با هویتی نامعلوم یا کیفیتی متوسط‌الحال نمی‌تواند بیانگر بین‌المللی‌شدن جشنواره تئاترفجر باشد. شاید در سال‌هایی موفق به ثبت این رویداد در سطح جهانی بوده‌ایم؛ اما امسال تحریم‌ها و پایین‌آمدن قیمت نفت تاثیر زیادی بر دعوت از گروه‌های بنام خارجی داشته است. بنابراین به‌ناچار دم‌دستی‌ترین گروه‌ها دعوت شده‌اند و اینها هم نمی‌توانند 30سال تجربه یک جشنواره بنام ملی و منطقه‌ای (در سطح خاورمیانه) را جبران کنند. این از آن ناگواری‌هایی است که باید برایش چاره‌اندیشی کنیم وگرنه جشنواره اعتبار خود را به مرور از دست خواهد داد. امسال در دوشب دوم و سوم دو نمایش از آلمان و فرانسه دیدیم که اینان بازگوی تئاتر حرفه‌ای و تجربی این دوکشور نبود بلکه این کارها بیشتر شباهت به کارهای خیلی خوب دانشجویی داشت. باید به خود بباورانیم که تئاتر فجر فضایی حرفه‌ای است که در آن برای تئاتر دانشگاهی فرصت و فضایی مستقل تعریف و بودجه و برنامه‌ای هم برای برگزاری‌اش در نظر گرفته شده است. اگر هم این دوگروه خارجی دانشجویی نباشند پس انتخاب کارها نسبت به تئاتر حرفه‌ای این دوکشور ضعیف به‌نظر می‌آید. کمپلکس اودیسه کار فلیکس میتاس‌اُت از آلمان برگرفته و با نگاهی آزاد از اودیسه هومر در یونان باستان است؛ نمایشی که در آن سفر حساسیت ویژه‌ای را برمی‌انگیزد که آدمی خودش و دنیای پیرامونش را بشناسد. هنرمند آلمانی اتکایش بر تصویر است و نمی‌خواهد خود را گرفتار بین‌کلامی کند و فقط در ابتدا و پایان چنین فرصتی هم هست که مونولوگی بر کلیت اجرا تحمیل شود. اما در میان همه‌چیز تصویری است و بازی با بیان بدنی به‌اضافه‌ تصویر اسلاید و فیلم به خدمت اجرا می‌آید. شاید این هم راه‌حلی برای رفتن به دور دنیا باشد که در هرجایی بشود با این اجرا ارتباط بهتری برقرار کرد. توش‌وتوان کار ایده‌های نابی ندارد که گاهی در پردازش به جای تکان‌دهنده‌ای نمی‌رسد و گاهی هم می‌توان بر آن ایراد گرفت. برای مثال خوردن کنسرو مرد بی‌خانمان و بعد سیگار در چشمانش خاموش‌کردن نمی‌تواند منطقی باشد و از منظر مسیر عارفانه هم چندان جلب‌توجه نمی‌کند. نمایش «کودک وحشی» از فرانسه برگرفته از نمایشنامه «کاسپار» اثر جاودانه پیتر هانتکه اتریشی است. شاید فرانسوی‌ها پیش خودشان فکر کرده‌اند که ما از کاسپار بی‌اطلاعیم چون اشاره‌ای به نام این اثر در بروشور نکرده‌اند. درحالی‌که ما سال80خورشیدی در همین جشنواره فجر به کارگردانی روبرتو چولی، آلمانی آن را دیده‌ایم. همچنین امسال دکتر معینی آن را در تماشاخانه آو کار کرده البته با نگاه پسامدرن. هرچند چولی دقیق‌تر و زیباتر کار کرده بود و نگاه معینی نمی‌توانست دربرگیرنده ژرفای متن هانتکه باشد. اما فرانسوی‌ها با دراماتورژی و برداشت آزاد متن کاسپار را همه‌گونه تغییرات اساسی داده‌اند. بازی‌ها روال غیرعادی دارد و به‌هرحال ویکتور 11سال پرت‌شده در جنگل‌های اطراف پاریس نمی‌تواند یک آدم عادی باشد. حالا تعلیمات او هم چندان آسان نیست.

شرق:بخش بین‌الملل سی‌وسومین دوره تئاترفجر نمی‌تواند بیانگر اتفاقی بین‌المللی باشد. باید بپذیریم که یک‌جشنواره با داشتن نگاه بین‌المللی و دعوت از گروه‌های بین‌المللی به رویدادی جهانی بدل خواهد شد. چند نمایش با هویتی نامعلوم یا کیفیتی متوسط‌الحال نمی‌تواند بیانگر بین‌المللی‌شدن جشنواره تئاترفجر باشد. شاید در سال‌هایی موفق به ثبت این رویداد در سطح جهانی بوده‌ایم؛ اما امسال تحریم‌ها و پایین‌آمدن قیمت نفت تاثیر زیادی بر دعوت از گروه‌های بنام خارجی داشته است. بنابراین به‌ناچار دم‌دستی‌ترین گروه‌ها دعوت شده‌اند و اینها هم نمی‌توانند 30سال تجربه یک جشنواره بنام ملی و منطقه‌ای (در سطح خاورمیانه) را جبران کنند. این از آن ناگواری‌هایی است که باید برایش چاره‌اندیشی کنیم وگرنه جشنواره اعتبار خود را به مرور از دست خواهد داد. امسال در دوشب دوم و سوم دو نمایش از آلمان و فرانسه دیدیم که اینان بازگوی تئاتر حرفه‌ای و تجربی این دوکشور نبود بلکه این کارها بیشتر شباهت به کارهای خیلی خوب دانشجویی داشت. باید به خود بباورانیم که تئاتر فجر فضایی حرفه‌ای است که در آن برای تئاتر دانشگاهی فرصت و فضایی مستقل تعریف و بودجه و برنامه‌ای هم برای برگزاری‌اش در نظر گرفته شده است. اگر هم این دوگروه خارجی دانشجویی نباشند پس انتخاب کارها نسبت به تئاتر حرفه‌ای این دوکشور ضعیف به‌نظر می‌آید. کمپلکس اودیسه کار فلیکس میتاس‌اُت از آلمان برگرفته و با نگاهی آزاد از اودیسه هومر در یونان باستان است؛ نمایشی که در آن سفر حساسیت ویژه‌ای را برمی‌انگیزد که آدمی خودش و دنیای پیرامونش را بشناسد. هنرمند آلمانی اتکایش بر تصویر است و نمی‌خواهد خود را گرفتار بین‌کلامی کند و فقط در ابتدا و پایان چنین فرصتی هم هست که مونولوگی بر کلیت اجرا تحمیل شود. اما در میان همه‌چیز تصویری است و بازی با بیان بدنی به‌اضافه‌ تصویر اسلاید و فیلم به خدمت اجرا می‌آید. شاید این هم راه‌حلی برای رفتن به دور دنیا باشد که در هرجایی بشود با این اجرا ارتباط بهتری برقرار کرد. توش‌وتوان کار ایده‌های نابی ندارد که گاهی در پردازش به جای تکان‌دهنده‌ای نمی‌رسد و گاهی هم می‌توان بر آن ایراد گرفت. برای مثال خوردن کنسرو مرد بی‌خانمان و بعد سیگار در چشمانش خاموش‌کردن نمی‌تواند منطقی باشد و از منظر مسیر عارفانه هم چندان جلب‌توجه نمی‌کند. نمایش «کودک وحشی» از فرانسه برگرفته از نمایشنامه «کاسپار» اثر جاودانه پیتر هانتکه اتریشی است. شاید فرانسوی‌ها پیش خودشان فکر کرده‌اند که ما از کاسپار بی‌اطلاعیم چون اشاره‌ای به نام این اثر در بروشور نکرده‌اند. درحالی‌که ما سال80خورشیدی در همین جشنواره فجر به کارگردانی روبرتو چولی، آلمانی آن را دیده‌ایم. همچنین امسال دکتر معینی آن را در تماشاخانه آو کار کرده البته با نگاه پسامدرن. هرچند چولی دقیق‌تر و زیباتر کار کرده بود و نگاه معینی نمی‌توانست دربرگیرنده ژرفای متن هانتکه باشد. اما فرانسوی‌ها با دراماتورژی و برداشت آزاد متن کاسپار را همه‌گونه تغییرات اساسی داده‌اند. بازی‌ها روال غیرعادی دارد و به‌هرحال ویکتور 11سال پرت‌شده در جنگل‌های اطراف پاریس نمی‌تواند یک آدم عادی باشد. حالا تعلیمات او هم چندان آسان نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.