|

فرصت تاریخی را از دست ندهیم

مقاله مشترک لوران فابیوس، فیلیپ هاموند، فرانک والترشتاین مایر و فدریکا موگرینی، وزیران خارجه فرانسه، انگلیس، آلمان و مسوول سایت خارجی اتحادیه اروپا.

در نوامبر2013 بعد از ماه‌ها گفت‌وگو، سه کشور اروپایی (فرانسه، آلمان و بریتانیا) به‌همراه آمریکا، روسیه و چین بر سر پرونده هسته‌ای ایران به توافق موقتی با این کشور دست یافتند. این توافق نامه سه مزیت عمده داشته است؛
اول، این توافقنامه باعث توقف پیشرفت حساسیت‌برانگیزترین عناصر برنامه هسته‌ای ایران شد. در قالب «برنامه اقدام مشترک» که هماهنگی‌های آن را اتحادیه اروپا در دست دارد، بین ایران و شش مذاکره‌کننده دیگر توافق شد که ایران تولید اورانیوم غنی‌شده درصد بالا و همچنین تولید سانتریفیوژهای جدید برای غنی‌کردن اورانیوم را متوقف و از نصب سانتریفیوژهای بیشتر خودداری کند. در عین حال ایران توافق کرد روند توسعه برای راه‌اندازی رآکتور هسته‌ای اراک را نیز متوقف کند. در نتیجه ایران امروز در مقایسه با وضعیت پیش از مذاکرات فاصله‌ای طولانی تا دستیابی به مواد شکافت‌پذیر برای تولید بمب هسته‌ای دارد. در همین زمان، جامعه بین‌المللی دسترسی‌های به‌مراتب بهتری را به تاسیسات هسته‌ای ایران به دست آورده و به جهان اجازه داده است تا بتواند در مورد پایبندی ایران به تعهداتش راستی‌آزمایی کند. درحالی‌که بازرسی‌های پیشین تنها یک‌بار در طول چندهفته صورت می‌گرفت، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم‌اکنون قادر است بازرسی‌های روزانه‌ای را در تاسیسات نطنز و فردو انجام داده و همین بازرسی‌ها را در رآکتور اراک به شکل ماهانه انجام دهد.
نکته دیگر اینکه، «توافقنامه موقت» برای ما زمان و فضایی را فراهم کرد تا برای رسیدن به توافقی درازمدت بر سر پرونده هسته‌ای تلاش کنیم؛ توافقی که برای آینده امنیت منطقه‌ای و جهانی حیاتی است. این دستاورد، بدون اجماع بین‌المللی و اتحادی که همگی با هم داشتیم غیرممکن بود. در کنار هم، جامعه بین‌المللی رژیم تحریمی را برقرار کرد که ایران را بر سر میز مذاکره آورد. امروز آژانس بین‌المللی انرژی اتمی راستی‌آزمایی‌هایی را درباره پایبندی ایران به تعهداتش پی می‌گیرد و در مقابل، ما نیز تعهدات‌مان را در رفع محدود تحریم‌ها در کنار اجرای هسته رژیم تحریم و حفظ فشار بر ایران اجرا می‌کنیم. در طی سال شش قدرت جهانی در مشورت‌های نزدیک با یکدیگر و با متحدان نزدیک‌مان، برای ادامه مذاکرات و رسیدن به توافقی جامع و راه‌حل درازمدت برای تهدید پرونده هسته‌ای ایران کار کرده‌ایم. هدف ما روشن است: ما به‌دنبال راه‌حل جامعی هستیم که هم حقوق مردم ایران در دستیابی به انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای را به‌رسمیت بشناسد و هم به جامعه بین‌المللی اطمینان دهد که ایران نمی‌تواند به بمب اتمی دست پیدا کند. هر توافقی باید تضمین‌های پایدار، قابل تایید و طولانی‌مدت را به‌گونه‌ای فراهم بیاورد که برنامه هسته‌ای ایران کاملا صلح‌آمیز است و اینچنین خواهد ماند و نه هیچ‌چیز کمتر از آن. هم‌اکنون وظیفه ایران است که انتخاب استراتژیکی را انجام دهد. مطمئن باشیم که چالش‌های دشواری پیش روی ماست و باید به تفاوت‌های مهم بین ایران و جامعه بین‌المللی پرداخته شود و به همین دلیل ما فرصت مذاکرات را تا اواخر سال باز هم تمدید کردیم. در همین راستا، مسوولیت ما اطمینان حاصل‌کردن از این است که آیا به دیپلماسی فرصت کافی برای موفقیت داده شده است. حفظ فشار بر ایران از طریق تحریم‌های موجود ضروری است، اما ساختن موانع جدید در این مرحله حساس از مذاکرات، مثل تحریم‌های بیشتر مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای ایران، می‌تواند تلاش‌های ما را در این برهه حساس به‌خطر بیندازد. درحالی‌که بسیاری از ایرانیان می‌دانند که برای برون‌رفت از انزوا و ارتباط با جهان و منتفع‌شدن از آن چقدر ایستادگی کردند، در تهران هم افرادی هستند که با هر توافق هسته‌ای مخالف هستند؛ نباید به این گروه برهان‌های جدیدی داد. تحریم‌های جدید در این برهه می‌تواند موجب تزلزل ائتلاف بین‌المللی شود که تحریم‌ها را به‌طور موثری پیش برده است. تحریم‌های جدید به جای تقویت موضع ما در جریان مذاکرات ما را به عقب برخواهد گرداند. بگذارید صریح باشیم: اگر ایران به تعهداتش پایبند نماند یا اگر ثابت شود اراده‌ای را برای رسیدن به توافقی جامع و قابل تایید که نظرات جامعه بین‌الملل را تامین کند، ندارد، ما چاره‌ای جز افزایش فشارها بر ایران نداریم. شاید برای اولین‌بار ما یک شانس واقعی برای حل یکی از طولانی‌ترین تهدیدات امنیتی و رفع مسالمت‌آمیز آن را داشته باشیم. نمی‌توانیم اجازه بدهیم این فرصت از دست برود و پیشرفت‌های ما از مسیر خارج شود. فرصتی تاریخی داریم که احتمالا دوباره دست نخواهد داد. چشم جهان به ماست و ما باید تعهدمان را در مقابل دیپلماسی و حل پرونده هسته‌ای ایران در چارچوب زمانی تعیین‌شده نشان دهیم. این اطمینان‌بخش‌ترین راه رسیدن به توافق جامع و راه‌حل درازمدتی است که جهان و منطقه را جای امن‌تری خواهد کرد.

مقاله مشترک لوران فابیوس، فیلیپ هاموند، فرانک والترشتاین مایر و فدریکا موگرینی، وزیران خارجه فرانسه، انگلیس، آلمان و مسوول سایت خارجی اتحادیه اروپا.

در نوامبر2013 بعد از ماه‌ها گفت‌وگو، سه کشور اروپایی (فرانسه، آلمان و بریتانیا) به‌همراه آمریکا، روسیه و چین بر سر پرونده هسته‌ای ایران به توافق موقتی با این کشور دست یافتند. این توافق نامه سه مزیت عمده داشته است؛
اول، این توافقنامه باعث توقف پیشرفت حساسیت‌برانگیزترین عناصر برنامه هسته‌ای ایران شد. در قالب «برنامه اقدام مشترک» که هماهنگی‌های آن را اتحادیه اروپا در دست دارد، بین ایران و شش مذاکره‌کننده دیگر توافق شد که ایران تولید اورانیوم غنی‌شده درصد بالا و همچنین تولید سانتریفیوژهای جدید برای غنی‌کردن اورانیوم را متوقف و از نصب سانتریفیوژهای بیشتر خودداری کند. در عین حال ایران توافق کرد روند توسعه برای راه‌اندازی رآکتور هسته‌ای اراک را نیز متوقف کند. در نتیجه ایران امروز در مقایسه با وضعیت پیش از مذاکرات فاصله‌ای طولانی تا دستیابی به مواد شکافت‌پذیر برای تولید بمب هسته‌ای دارد. در همین زمان، جامعه بین‌المللی دسترسی‌های به‌مراتب بهتری را به تاسیسات هسته‌ای ایران به دست آورده و به جهان اجازه داده است تا بتواند در مورد پایبندی ایران به تعهداتش راستی‌آزمایی کند. درحالی‌که بازرسی‌های پیشین تنها یک‌بار در طول چندهفته صورت می‌گرفت، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم‌اکنون قادر است بازرسی‌های روزانه‌ای را در تاسیسات نطنز و فردو انجام داده و همین بازرسی‌ها را در رآکتور اراک به شکل ماهانه انجام دهد.
نکته دیگر اینکه، «توافقنامه موقت» برای ما زمان و فضایی را فراهم کرد تا برای رسیدن به توافقی درازمدت بر سر پرونده هسته‌ای تلاش کنیم؛ توافقی که برای آینده امنیت منطقه‌ای و جهانی حیاتی است. این دستاورد، بدون اجماع بین‌المللی و اتحادی که همگی با هم داشتیم غیرممکن بود. در کنار هم، جامعه بین‌المللی رژیم تحریمی را برقرار کرد که ایران را بر سر میز مذاکره آورد. امروز آژانس بین‌المللی انرژی اتمی راستی‌آزمایی‌هایی را درباره پایبندی ایران به تعهداتش پی می‌گیرد و در مقابل، ما نیز تعهدات‌مان را در رفع محدود تحریم‌ها در کنار اجرای هسته رژیم تحریم و حفظ فشار بر ایران اجرا می‌کنیم. در طی سال شش قدرت جهانی در مشورت‌های نزدیک با یکدیگر و با متحدان نزدیک‌مان، برای ادامه مذاکرات و رسیدن به توافقی جامع و راه‌حل درازمدت برای تهدید پرونده هسته‌ای ایران کار کرده‌ایم. هدف ما روشن است: ما به‌دنبال راه‌حل جامعی هستیم که هم حقوق مردم ایران در دستیابی به انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای را به‌رسمیت بشناسد و هم به جامعه بین‌المللی اطمینان دهد که ایران نمی‌تواند به بمب اتمی دست پیدا کند. هر توافقی باید تضمین‌های پایدار، قابل تایید و طولانی‌مدت را به‌گونه‌ای فراهم بیاورد که برنامه هسته‌ای ایران کاملا صلح‌آمیز است و اینچنین خواهد ماند و نه هیچ‌چیز کمتر از آن. هم‌اکنون وظیفه ایران است که انتخاب استراتژیکی را انجام دهد. مطمئن باشیم که چالش‌های دشواری پیش روی ماست و باید به تفاوت‌های مهم بین ایران و جامعه بین‌المللی پرداخته شود و به همین دلیل ما فرصت مذاکرات را تا اواخر سال باز هم تمدید کردیم. در همین راستا، مسوولیت ما اطمینان حاصل‌کردن از این است که آیا به دیپلماسی فرصت کافی برای موفقیت داده شده است. حفظ فشار بر ایران از طریق تحریم‌های موجود ضروری است، اما ساختن موانع جدید در این مرحله حساس از مذاکرات، مثل تحریم‌های بیشتر مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای ایران، می‌تواند تلاش‌های ما را در این برهه حساس به‌خطر بیندازد. درحالی‌که بسیاری از ایرانیان می‌دانند که برای برون‌رفت از انزوا و ارتباط با جهان و منتفع‌شدن از آن چقدر ایستادگی کردند، در تهران هم افرادی هستند که با هر توافق هسته‌ای مخالف هستند؛ نباید به این گروه برهان‌های جدیدی داد. تحریم‌های جدید در این برهه می‌تواند موجب تزلزل ائتلاف بین‌المللی شود که تحریم‌ها را به‌طور موثری پیش برده است. تحریم‌های جدید به جای تقویت موضع ما در جریان مذاکرات ما را به عقب برخواهد گرداند. بگذارید صریح باشیم: اگر ایران به تعهداتش پایبند نماند یا اگر ثابت شود اراده‌ای را برای رسیدن به توافقی جامع و قابل تایید که نظرات جامعه بین‌الملل را تامین کند، ندارد، ما چاره‌ای جز افزایش فشارها بر ایران نداریم. شاید برای اولین‌بار ما یک شانس واقعی برای حل یکی از طولانی‌ترین تهدیدات امنیتی و رفع مسالمت‌آمیز آن را داشته باشیم. نمی‌توانیم اجازه بدهیم این فرصت از دست برود و پیشرفت‌های ما از مسیر خارج شود. فرصتی تاریخی داریم که احتمالا دوباره دست نخواهد داد. چشم جهان به ماست و ما باید تعهدمان را در مقابل دیپلماسی و حل پرونده هسته‌ای ایران در چارچوب زمانی تعیین‌شده نشان دهیم. این اطمینان‌بخش‌ترین راه رسیدن به توافق جامع و راه‌حل درازمدتی است که جهان و منطقه را جای امن‌تری خواهد کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.