|

« آرنالدو پومودورو » به روایت مارکو مِنِگوتزو، ‌مورخ و پژوهشگر ایتالیایی

کار او، پیوند فرهنگ‌هاست

امیر محقق

پروفسور مارکو مِنِگوتزو، استاد تاریخ هنر معاصر، موسیقی‌شناس و مدیر سیستم‌های نمایشگاهی در دانشگاه هنرهای زیبای «بررا » در میلان ایتالیاست. او ریاست کمیسیون فرهنگی و دپارتمان ارتباطات و برنامه‌ریزی برای هنر معاصر آن دانشگاه را نیز عهده‌دار است. منگوتزو به‌صورت مستمر به کشورهای هند، چین و روسیه سفر می‌کند. او هفته جاری برای بار دوم به دعوت موزه هنرهای معاصر به تهران آمد و در مراسم غبارروبی‌ از مجسمه «آرنالدو پومودورو» - هنرمند ایتالیایی- که نمادی از کره‌زمین است، حضور یافت و سخنرانی کرد. بنیاد فیض‌نیا، گروه سرمایه‌گذاری آگرین و «مارکو منگوتزو » در مرمت اثر کره‌زمین مشارکت و همیاری کرده‌اند. منگوتزو در این مراسم به نمایندگی از پومودورو حضور داشت. گفت‌وگویمان را با او می‌خوانید.

با توجه به حضورتان در این پروژه، مایلیم بدانیم آیا هنر ایران را دنبال می‌کنید و شناخت‌تان از مجسمه‌سازان ایرانی چقدر است؟
قطعا. من مسوولیت غرفه نمایشگاه ایران در دوسالانه آتی ونیز را برعهده دارم و حتما فرهنگ و هنر ایران را پیگیری می‌کنم و برخی از مجسمه‌سازان ایرانی مانند بهمن محصص را می‌شناسم. مجسمه‌سازی در ایران یکی از مهم‌ترین و سخت‌ترین شاخه‌های هنر محسوب می‌شود. فکر می‌کنم الان وقتی از مجسمه‌سازی صحبت می‌کنیم درواقع داریم در مورد هنر صحبت می‌کنیم، هرچند ابزارهای هنر خیلی متفاوت هستند. مجسمه‌های زیادی را در ایران دیده‌ام و باید بگویم سطح آنها دست‌کمی از مجسمه‌سازی در ایتالیا ندارند. منظورم سنت و دانش و تازگی‌ای است که در ساخت آنها به کار گرفته شده و دوباره تاکید می‌کنم که مجسمه‌سازی از شاخه‌های بسیار سخت هنر است.
شما نماینده بنیاد پومودور و هستید. نقش چنین بنیادهایی در کشورهای اروپایی چیست؟
به نظر من مجسمه‌سازی الان دوره بحران را می‌گذراند. خصوصا به این دلیل که هزینه‌های این هنر خیلی بالاست و مجسمه‌سازی برای هنرمندان جوان خیلی سخت است. من خودم در ایتالیا استاد دانشکده هنرهای زیبا هستم و جالب است بدانید که به ازای هر 100دانشجویی که نقاشی می‌کنند، سه‌نفر کار مجسمه‌سازی انجام می‌دهند. اما با وجود این، همه‌جای ایتالیا می‌توانید مجسمه پیدا کنید، چون می‌شود با وسایل ساده هم مجسمه ساخت و باید درک از مجسمه‌سازی را بالا برد. اگر خاطرتان باشد چندسال پیش دو عکاس، جایزه مجسمه‌سازی را در دوسالانه ونیز به دست آوردند. پس عکاسی هم می‌تواند یک نوع مجسمه‌سازی تلقی شود و تکنیک‌های مجسمه‌سازی در آن به کار رود. مرزهای این هنر شکسته‌شده و نامعین است.
آیا امکان آن وجود دارد که شاهد مجسمه دیگری از پومودورو در ایران باشیم؟
چراکه نه. یادم می‌آید خود آرنالدو (پومودورو) به من می‌گفت که اوایل جنگ ایران و عراق، در اخبار تلویزیون دید یکی از مجسمه‌هایش را که به ایران داده بود در یک کانتینر داشت حمل می‌شد و الان هم مجسمه‌های دیگری از آرنالدو در ایران هستند. اما باید بدانید که مجسمه‌های پومودورو اکنون در ایتالیا نماد سنت به حساب می‌آیند و خود پومودورو هم که در حال حاضر سن زیادی دارد از حدود 60سال پیش به این سو شروع به ساخت آنها کرده است. هرکسی نمی‌تواند مثل سبک او، مجسمه‌سازی کند. شاید حتی بتوانیم نمایشگاهی از آثار پومودورو اینجا برگزار کنیم و حتی مایلم نمایشگاهی از آثار بقیه مجسمه‌سازهای ایتالیایی در ایران برگزار کنم. قبلا در بنیادمان دو نمایشگاه مختلف را برگزار کردم. عنوان یکی «مجسمه‌سازی ایتالیا در قرن بیستم» و دیگری «مجسمه‌سازی ایتالیا در قرن بیست‌ویکم» بود که آخری مختص به مجسمه‌سازهای جوان‌تر با افکار متفاوت بود.
تحلیلتان از مجموعه کره‌های پومودورو چیست؟
آرنولدو پومودورو قبلا راجع‌به معنای سمبولیک مجموعه «کره»‌هایش و هر آنچه مربوط به مجسمه‌اش است صحبت کرده، بنابراین حرف‌های ایشان را تکرار نخواهم کرد اما برعکس آنچه راجع‌به آن می‌‌خواهم صحبت کنم مفهوم مرمت است؛ مفهومی كه در واقع بر اساس آن مرمت به‌مثابه محافظت از گذشته و محافظت از خود تاریخ است. به نظر من این نشانه‌ای از كمال یك تمدن است. كمال تمدن یك فرهنگ، كمال تمدن یك كشور و كمال تمدن یك ملت، ملتی كه تصمیم می‌گیرد گذشته را در غفلت زمان به فراموشی نسپارد. هرچند شرایط تاریخی و سیاسی خیلی پیچیده و دشواری را سپری كرده باشد. اما زمانی كه این شرایط سپری می‌شوند تصمیم می‌گیرد بخش‌های درخشانی كه در گذشته وجود داشته را بازیابد. این دقیقا ایده‌ مرمت است قبل از اینكه یك فاكتور تكنیكی باشد یا قبل از اینكه فقط بازگرداندن یك مجسمه بسیار زیبا به حالت اولش برای لذت بهتر همه شهروندان تهران و ایرانیان باشد. این مجسمه به شكوه اصلی خود بازخواهد گشت مانند خورشید و مانند یك كره درخشان همان‌طور كه باید باشد. اما آنچه ورای نتیجه، اهمیت زیادی دارد، واقعا خود روند این اتفاق است. ایده ارزش‌نهادن به میراث هنری مطرح است هرچند این میراث هنری در ایران متولد نشده باشد اما از طرف ایران خواسته شده است. بنابراین اینجاست كه می‌توان گفت «كره» آرنولدو پومودورو حقیقتا به‌مثابه پیوندی مابین فرهنگ‌هاست. برای همین مهم، شایسته است که از آن محافظت شود.
می‌شود به پروژه «غبارروبی زمین» به‌عنوان شروعی برای پروژه‌های مشترک مشابه دیگر بین ایران و ایتالیا نگاه کرد؟
به‌عنوان قدم اول، حتما می‌دانید که ایران در دو سالانه ونیز2015 هم شرکت دارد. من دانشجوهای ایرانی زیادی را در دانشکده‌ای که درس می‌دهم می‌بینم و این خودش می‌تواند یک لینک ارتباطی باشد و احتمال چیزی که گفتید خیلی بالاست، هرچند فرآیندهای اداری سختی پیش‌روی آن است و این تنها در ایران نیست و در ایتالیا هم باید روند پیچیده‌ای را برای این‌طور کارها طی کرد. ایتالیا الان سال هفتمی را می‌گذراند که در بحران اقتصادی است و بنیاد ما هم شرایط سختی دارد. اگر بتوانیم از کمک بنیادها و موسسات دیگر هم بهره ببریم، می‌توانیم روابط و پروژه‌های مشترک‌مان را ادامه بدهیم. حتی دوست دارم نمایشگاهی از آثار هنرمندان جوان ایرانی و ایتالیایی هم برگزار کنم. ضمن اینکه در دوسالانه ونیز هم شاهد حضور هنرمندان جوان زیادی از ایران خواهیم بود که با توجه به گسترش حضور ایران در ونیز، فرصت خوبی برای نمایش کارهایشان پیدا می‌کنند.
-----------------------------------------------------------------
پیام «پرویز تناولی »
به مناسبت غبارروبی از «کره زمین»

جای بسی خوشوقتی است که به همت بنیاد فیض‌نیا یکی از گرانقدر‌ترین مجسمه‌های موزه هنرهای معاصر کار آرنولدو پومودورو مجسمه‌ساز بزرگ ایتالیا، پالایش و به سیمای اصلی خود بازمی‌گردد.کاش این روال ادامه پیدا می‌کرد و مجسمه‌های دیگر باغ مجسمه را شامل می‌شد. هوای آلوده و آب پراملاح تهران سال‌هاست که قشری از جرم‌های مضر را به اندام این مجسمه‌ها نشانده است و اگر پالوده نشود، دچار آسیب‌های جبران‌ناپذیر خواهند شد.

پرویز تناولی- ونکوور، ژانویه 2015

پروفسور مارکو مِنِگوتزو، استاد تاریخ هنر معاصر، موسیقی‌شناس و مدیر سیستم‌های نمایشگاهی در دانشگاه هنرهای زیبای «بررا » در میلان ایتالیاست. او ریاست کمیسیون فرهنگی و دپارتمان ارتباطات و برنامه‌ریزی برای هنر معاصر آن دانشگاه را نیز عهده‌دار است. منگوتزو به‌صورت مستمر به کشورهای هند، چین و روسیه سفر می‌کند. او هفته جاری برای بار دوم به دعوت موزه هنرهای معاصر به تهران آمد و در مراسم غبارروبی‌ از مجسمه «آرنالدو پومودورو» - هنرمند ایتالیایی- که نمادی از کره‌زمین است، حضور یافت و سخنرانی کرد. بنیاد فیض‌نیا، گروه سرمایه‌گذاری آگرین و «مارکو منگوتزو » در مرمت اثر کره‌زمین مشارکت و همیاری کرده‌اند. منگوتزو در این مراسم به نمایندگی از پومودورو حضور داشت. گفت‌وگویمان را با او می‌خوانید.

با توجه به حضورتان در این پروژه، مایلیم بدانیم آیا هنر ایران را دنبال می‌کنید و شناخت‌تان از مجسمه‌سازان ایرانی چقدر است؟
قطعا. من مسوولیت غرفه نمایشگاه ایران در دوسالانه آتی ونیز را برعهده دارم و حتما فرهنگ و هنر ایران را پیگیری می‌کنم و برخی از مجسمه‌سازان ایرانی مانند بهمن محصص را می‌شناسم. مجسمه‌سازی در ایران یکی از مهم‌ترین و سخت‌ترین شاخه‌های هنر محسوب می‌شود. فکر می‌کنم الان وقتی از مجسمه‌سازی صحبت می‌کنیم درواقع داریم در مورد هنر صحبت می‌کنیم، هرچند ابزارهای هنر خیلی متفاوت هستند. مجسمه‌های زیادی را در ایران دیده‌ام و باید بگویم سطح آنها دست‌کمی از مجسمه‌سازی در ایتالیا ندارند. منظورم سنت و دانش و تازگی‌ای است که در ساخت آنها به کار گرفته شده و دوباره تاکید می‌کنم که مجسمه‌سازی از شاخه‌های بسیار سخت هنر است.
شما نماینده بنیاد پومودور و هستید. نقش چنین بنیادهایی در کشورهای اروپایی چیست؟
به نظر من مجسمه‌سازی الان دوره بحران را می‌گذراند. خصوصا به این دلیل که هزینه‌های این هنر خیلی بالاست و مجسمه‌سازی برای هنرمندان جوان خیلی سخت است. من خودم در ایتالیا استاد دانشکده هنرهای زیبا هستم و جالب است بدانید که به ازای هر 100دانشجویی که نقاشی می‌کنند، سه‌نفر کار مجسمه‌سازی انجام می‌دهند. اما با وجود این، همه‌جای ایتالیا می‌توانید مجسمه پیدا کنید، چون می‌شود با وسایل ساده هم مجسمه ساخت و باید درک از مجسمه‌سازی را بالا برد. اگر خاطرتان باشد چندسال پیش دو عکاس، جایزه مجسمه‌سازی را در دوسالانه ونیز به دست آوردند. پس عکاسی هم می‌تواند یک نوع مجسمه‌سازی تلقی شود و تکنیک‌های مجسمه‌سازی در آن به کار رود. مرزهای این هنر شکسته‌شده و نامعین است.
آیا امکان آن وجود دارد که شاهد مجسمه دیگری از پومودورو در ایران باشیم؟
چراکه نه. یادم می‌آید خود آرنالدو (پومودورو) به من می‌گفت که اوایل جنگ ایران و عراق، در اخبار تلویزیون دید یکی از مجسمه‌هایش را که به ایران داده بود در یک کانتینر داشت حمل می‌شد و الان هم مجسمه‌های دیگری از آرنالدو در ایران هستند. اما باید بدانید که مجسمه‌های پومودورو اکنون در ایتالیا نماد سنت به حساب می‌آیند و خود پومودورو هم که در حال حاضر سن زیادی دارد از حدود 60سال پیش به این سو شروع به ساخت آنها کرده است. هرکسی نمی‌تواند مثل سبک او، مجسمه‌سازی کند. شاید حتی بتوانیم نمایشگاهی از آثار پومودورو اینجا برگزار کنیم و حتی مایلم نمایشگاهی از آثار بقیه مجسمه‌سازهای ایتالیایی در ایران برگزار کنم. قبلا در بنیادمان دو نمایشگاه مختلف را برگزار کردم. عنوان یکی «مجسمه‌سازی ایتالیا در قرن بیستم» و دیگری «مجسمه‌سازی ایتالیا در قرن بیست‌ویکم» بود که آخری مختص به مجسمه‌سازهای جوان‌تر با افکار متفاوت بود.
تحلیلتان از مجموعه کره‌های پومودورو چیست؟
آرنولدو پومودورو قبلا راجع‌به معنای سمبولیک مجموعه «کره»‌هایش و هر آنچه مربوط به مجسمه‌اش است صحبت کرده، بنابراین حرف‌های ایشان را تکرار نخواهم کرد اما برعکس آنچه راجع‌به آن می‌‌خواهم صحبت کنم مفهوم مرمت است؛ مفهومی كه در واقع بر اساس آن مرمت به‌مثابه محافظت از گذشته و محافظت از خود تاریخ است. به نظر من این نشانه‌ای از كمال یك تمدن است. كمال تمدن یك فرهنگ، كمال تمدن یك كشور و كمال تمدن یك ملت، ملتی كه تصمیم می‌گیرد گذشته را در غفلت زمان به فراموشی نسپارد. هرچند شرایط تاریخی و سیاسی خیلی پیچیده و دشواری را سپری كرده باشد. اما زمانی كه این شرایط سپری می‌شوند تصمیم می‌گیرد بخش‌های درخشانی كه در گذشته وجود داشته را بازیابد. این دقیقا ایده‌ مرمت است قبل از اینكه یك فاكتور تكنیكی باشد یا قبل از اینكه فقط بازگرداندن یك مجسمه بسیار زیبا به حالت اولش برای لذت بهتر همه شهروندان تهران و ایرانیان باشد. این مجسمه به شكوه اصلی خود بازخواهد گشت مانند خورشید و مانند یك كره درخشان همان‌طور كه باید باشد. اما آنچه ورای نتیجه، اهمیت زیادی دارد، واقعا خود روند این اتفاق است. ایده ارزش‌نهادن به میراث هنری مطرح است هرچند این میراث هنری در ایران متولد نشده باشد اما از طرف ایران خواسته شده است. بنابراین اینجاست كه می‌توان گفت «كره» آرنولدو پومودورو حقیقتا به‌مثابه پیوندی مابین فرهنگ‌هاست. برای همین مهم، شایسته است که از آن محافظت شود.
می‌شود به پروژه «غبارروبی زمین» به‌عنوان شروعی برای پروژه‌های مشترک مشابه دیگر بین ایران و ایتالیا نگاه کرد؟
به‌عنوان قدم اول، حتما می‌دانید که ایران در دو سالانه ونیز2015 هم شرکت دارد. من دانشجوهای ایرانی زیادی را در دانشکده‌ای که درس می‌دهم می‌بینم و این خودش می‌تواند یک لینک ارتباطی باشد و احتمال چیزی که گفتید خیلی بالاست، هرچند فرآیندهای اداری سختی پیش‌روی آن است و این تنها در ایران نیست و در ایتالیا هم باید روند پیچیده‌ای را برای این‌طور کارها طی کرد. ایتالیا الان سال هفتمی را می‌گذراند که در بحران اقتصادی است و بنیاد ما هم شرایط سختی دارد. اگر بتوانیم از کمک بنیادها و موسسات دیگر هم بهره ببریم، می‌توانیم روابط و پروژه‌های مشترک‌مان را ادامه بدهیم. حتی دوست دارم نمایشگاهی از آثار هنرمندان جوان ایرانی و ایتالیایی هم برگزار کنم. ضمن اینکه در دوسالانه ونیز هم شاهد حضور هنرمندان جوان زیادی از ایران خواهیم بود که با توجه به گسترش حضور ایران در ونیز، فرصت خوبی برای نمایش کارهایشان پیدا می‌کنند.
-----------------------------------------------------------------
پیام «پرویز تناولی »
به مناسبت غبارروبی از «کره زمین»

جای بسی خوشوقتی است که به همت بنیاد فیض‌نیا یکی از گرانقدر‌ترین مجسمه‌های موزه هنرهای معاصر کار آرنولدو پومودورو مجسمه‌ساز بزرگ ایتالیا، پالایش و به سیمای اصلی خود بازمی‌گردد.کاش این روال ادامه پیدا می‌کرد و مجسمه‌های دیگر باغ مجسمه را شامل می‌شد. هوای آلوده و آب پراملاح تهران سال‌هاست که قشری از جرم‌های مضر را به اندام این مجسمه‌ها نشانده است و اگر پالوده نشود، دچار آسیب‌های جبران‌ناپذیر خواهند شد.

پرویز تناولی- ونکوور، ژانویه 2015

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.