|

پیرمرد در جدال با بیماری پارکینسون؛ به یاد «احمد رسول‌زاده»

عبدالرحمن نجل‌رحیم- عصب‌شناس و عصب‌پژوه

من شاهد مبارزه او با بیماری پارکینسون بودم. به‌خصوص وقتی که این بیماری قصد داشت تا صدای تئاتری عمیق، باشکوه و پرنفوذش را از او بگیرد؛ صدایی که در طول سال‌ها ممارست و تجربه، پخته‌تر و دلنشین‌تر شده بود. می‌فهمم که او چرا بهترین و خاطره‌انگیزترین کار خود را در دوبله فیلم، حرف‌زدن به‌جای «اسپنسر تریسی» در فیلم پیرمرد و دریا، ساخته «جان استرجس» (سال۱۹۵۸) می‌دانست. ماهیگیری کوبایی، که 84روز ماهی نگرفته و تنها همراه جوانش، «فیلیپه»، او را ترک کرده بود. پیرمرد به‌تنهایی برای صید به دریا می‌رود و روز هشتادوپنجم، نیزه‌ماهی عظیم‌الجثه‌ای را که از کرجی‌اش بزرگ‌تر است، به دام می‌اندازد. پیرمرد سه‌روز‌و‌سه‌شب با نیزه‌ماهی عظیم‌الجثه به مبارزه‌ای نفسگیر بین مرگ و زندگی، دست می‌زند. او در این مبارزه نه‌تنها به صید ماهی، بلکه به صید خود می‌رود و با پیری و ناتوانی خود به مبارزه برمی‌خیزد. او پیروز است حتی اگر صید او را کوسه‌ها بخورند، که می‌خورند. این مبارزه پر از گفت‌وگوی درونی و تک‌گویی روایی است که «ارنست همینگوی» به زیبایی نوشته و در فیلم اقتباس شده است. «احمد رسول‌زاده» با صدای عمیق و دلنشینش، خود را به‌جای «اسپنسر تریسی» می‌گذارد و به زبان فارسی به‌جای پیرمرد ماهیگیر حرف می‌زند، درد‌دل و با خود گفت‌وگو می‌کند و درنهایت برای تماشاگر فیلم، خاطره‌ای به‌یادماندنی به‌جا می‌گذارد. پارکینسون نیز چون نیزه‌ماهی عظیم‌الجثه‌ای برای «رسول‌زاده» بود؛ مبارزه‌ای نهایی و تعیین‌کننده که او می‌بایست یکه‌وتنها در مقابلش بایستد و بجنگد. زیرا این‌بار بیماری قصد آن را کرده بود که بزرگ‌ترین داشته او، یعنی صدایش را از او بگیرد و این مبارزه‌ای طولانی بود. بالاخره کوسه‌ماهی (چهره دیگری از پارکینسون) حاصل تلاش و صید «رسول‌زاده» را هم از او گرفت و او صدایش را از دست داد. اما نباید فراموش کرد که پیرمرد مبارز ما خوش‌شانس بود که تا آخرین لحظه، همسری دلسوز و مهربان در کنارش داشت. یادش گرامی باد.

من شاهد مبارزه او با بیماری پارکینسون بودم. به‌خصوص وقتی که این بیماری قصد داشت تا صدای تئاتری عمیق، باشکوه و پرنفوذش را از او بگیرد؛ صدایی که در طول سال‌ها ممارست و تجربه، پخته‌تر و دلنشین‌تر شده بود. می‌فهمم که او چرا بهترین و خاطره‌انگیزترین کار خود را در دوبله فیلم، حرف‌زدن به‌جای «اسپنسر تریسی» در فیلم پیرمرد و دریا، ساخته «جان استرجس» (سال۱۹۵۸) می‌دانست. ماهیگیری کوبایی، که 84روز ماهی نگرفته و تنها همراه جوانش، «فیلیپه»، او را ترک کرده بود. پیرمرد به‌تنهایی برای صید به دریا می‌رود و روز هشتادوپنجم، نیزه‌ماهی عظیم‌الجثه‌ای را که از کرجی‌اش بزرگ‌تر است، به دام می‌اندازد. پیرمرد سه‌روز‌و‌سه‌شب با نیزه‌ماهی عظیم‌الجثه به مبارزه‌ای نفسگیر بین مرگ و زندگی، دست می‌زند. او در این مبارزه نه‌تنها به صید ماهی، بلکه به صید خود می‌رود و با پیری و ناتوانی خود به مبارزه برمی‌خیزد. او پیروز است حتی اگر صید او را کوسه‌ها بخورند، که می‌خورند. این مبارزه پر از گفت‌وگوی درونی و تک‌گویی روایی است که «ارنست همینگوی» به زیبایی نوشته و در فیلم اقتباس شده است. «احمد رسول‌زاده» با صدای عمیق و دلنشینش، خود را به‌جای «اسپنسر تریسی» می‌گذارد و به زبان فارسی به‌جای پیرمرد ماهیگیر حرف می‌زند، درد‌دل و با خود گفت‌وگو می‌کند و درنهایت برای تماشاگر فیلم، خاطره‌ای به‌یادماندنی به‌جا می‌گذارد. پارکینسون نیز چون نیزه‌ماهی عظیم‌الجثه‌ای برای «رسول‌زاده» بود؛ مبارزه‌ای نهایی و تعیین‌کننده که او می‌بایست یکه‌وتنها در مقابلش بایستد و بجنگد. زیرا این‌بار بیماری قصد آن را کرده بود که بزرگ‌ترین داشته او، یعنی صدایش را از او بگیرد و این مبارزه‌ای طولانی بود. بالاخره کوسه‌ماهی (چهره دیگری از پارکینسون) حاصل تلاش و صید «رسول‌زاده» را هم از او گرفت و او صدایش را از دست داد. اما نباید فراموش کرد که پیرمرد مبارز ما خوش‌شانس بود که تا آخرین لحظه، همسری دلسوز و مهربان در کنارش داشت. یادش گرامی باد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.